Yazar:
Edgar Allan Poe
Tahmini Okuma Süresi:
41 dk.
Sayfa Sayısı:
24
Basım Tarihi:
27 Temmuz 2015
Yayınevi:
Createspace Independent Publishing Platform
Orijinal Adı:
Morella
ISBN:
9781515247821
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kadın ölümünün şiirselliği(!)Edebiyat
Edgar Allen Poe, bu hikayesinde Morella karakterini yaratırken ilk fikir olarak deli gibi aşık olduğu karısı Virginia’dan etkilenmiş hissi vermekte. Öte yandan hikaye ilerledikçe, ana karakterin düşüncelerine, bilgisine, öğretici ve bambaşka havasına hayran olduğu karısının aslında o kadar da gözünde büyüttüğü kadar özel bir kadın olmadığını fark etmektedir. Kendisi bilgilendikçe onun bilgisizliğini fark etmeye başlamaktadır. Morella da bir kadın olarak bunu fark eder elbette. Bu durum, pek çok efsanede de geçen aşkın bittiğinde kusurların görünür hale gelmesi ve insanın çok sevdiğinden soğuması şeklinde kendini göstermektedir. Hatta bu öyküde de Morella’nın hastalandığında yüzünde kırmızı benek görmesi bunu hatırlatır. (Bkz: Ah Tamara Efsanesi)
Zaman geçer ve Morella yataklara düşer bilinmeyen bir sebepten. Ana karakterimiz karısından bunalmış olsa da ondan desteğini çekmez. Morella ise öldüğünde onu daha çok değerli göreceğine dair bir kehanette bulunarak bebeklerini doğururken ölür. Doğan kız bebeği büyürken tamamen annesine benzemeye başlar. Ana karakterimize en büyük cezaya dönüşür sevmediği karısının kendi canından bir parçada varlığını sürdürmesi. Halbuki karısı Morella’ya aşık olma nedeni bilgili olmasının kendisine verdiği hayranlıkken bunu kendi kızında görmesi bir lanet gibidir. Sonunda kızının babasının etkisiyle yok oluşunda görüldüğü üzere, insan kendisinden bir parçayı öldürmeyi göze alarak kurtulmak ister sevmediği her şeyden! Katlanamadığı özelliklerin arasında fiziksel özellikler yerine ruhsal özellikler olması etkileyici bir psikolojik çıkarım. Bu öyküde maddi bir varlık olarak karşımıza çıkan kız iken kimi zaman yaşam tarzımız, hayallerimiz vs. gibi manevi olabilir bu kayıplar.
Poe’nun kadın ölümleri üzerine travmatik bir geçmişi de söz konusu.
Poe'nun en kısa öykülerinden biri ama beni okuduklarım arasında en çok etkileyen ve düşündüren öyküsü de bu oldu sanırım. Poe'nun en ünlü sözlerinden biri şu: Bir kadının ölümü, sorgusuz, dünyadaki en şiirsel konudur. Birden fazla öyküde de bu konuyu işliyor. Morella onlardan biri. Peki buna bakarak Poe'nun mizojinik olduğunu söyleyebilir miyiz?
****
Öykü anlatıcının çok hayranlık duyduğu bir kadınla, Morella ile, yakınlaşmasıyla başlıyor, evleniyorlar. Morella çok bilgili, anlatıcı ona hayranlık duyuyor. Ama kadının ilgilendiği konular zamanla anlatıcıya tuhaf geliyor. Üç konu sayıyor. (ki bence bunları bilmek hikayeyi derinleştiriyor) Diğer yandan anlatıcı diyor ki benim ilgilendiğim konuysa kimliğin ölümle birlikte yok olup olmadığı idi, sebebi de Morella'nın bundan konuşurken duyduğu rahatsızlık. Anlayacağınız üzere öykünün esas konusu da bu. Kimlik ya da benlik konusunu aklımızda tutarak devam edelim.
Öykünün girişinde Platon'un bir sözü var. "Itself, by itself, solely, one everlasting, and single." Bilindiği üzere, Platon ruhun ölümsüzlüğüne inanır.
Morella'nın ilgilendiği üç konu:
Pisagor'un palingenesis'i (yeniden doğuş): Pisagor Mısır'da yalnızca matematik öğrenmez aynı zamanda reenkarnasyonu da öğrenir ve buna inanır.
Fichte'nin "vahşi" panteizmi: Poe'nun vahşi demesinin sebebinin Fichte özne mevzusunu abartması olduğunu düşünüyorum. Basitçe Fichte mutlak idealizmi savunur: Kant öznenin dünyayı kurduğunu söylemekle bir devrim yapmıştı, Fichte bunu daha da ileri götürür ve her şeyin temelinde "ben" olduğunu ve hatta gerçekliğin de ben ile özdeşleştiğini iddia eder.
Schelling'in kimliği: Bir başka mutlak idealist olan Schelling de Kant ve Spinoza'yı birleştirerek bilinçli insan doğadaki tekâmülün bir sonucudur, doğa ve ruh özdeştir, der.
Hikayeye devam
#013
Bana deli diyenler oldu. Ama deliliğin aslında en yüce deha olub olmadığı derin ve muhteşem şeylerin çoğunun hastalıklı düşüncelerden , genel düşüncelerin yerini alan zihinsen ruh hallerinden kaynaklanıb kaynaklanmadığı hala tartışılan bir konudur. Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe
Ayy bu öykü de inanılmaz iyiydi. Cidden çok etkileyiciydi bence, yine çok korkutucu olduğunu söyleyemem ama ben korkmak için değil, yazarı sevdiğim için okuyorum zaten. Bu öyküyü de çok sevdim ve çok etkilendim
Yazar Hakkında
Edgar Allan PoeYazar · 92 kitap
1809’da Boston’da doğdu. Henüz bebekken yetim kaldığından onu yanlarına alan John ve Frances Allan çifti tarafından yetiştirildi. John Allan’la para konusunda sürekli anlaşmazlıklar yaşayan Poe, 1827’de orduya yazıldı. Aynı yıl ilk kitabı Tamerlane and Other Poems’u (Tamerlane ve Diğer Şiirler) isimsiz olarak yayımlandı. 1831’de ordudan atıldı. Bunu izleyen yıllarda düzyazıya yoğunlaştı ve yaşamını yalnızca yazarak kazanmaya çalıştı. Southern Literary Messenger, Burton’s Gentleman’s Magazine, Graham’s Magazine gibi dergilerde yardımcı editör olarak çalıştı, Broadway Journal’ın önce editörü, daha sonra sahibi oldu. Nantucket’lı Arthur Gordon Pym’in Öyküsü 1838’de ve Tales of the Grotesque and Arabesque (Grotesk ve Arabesk Öyküler) adlı iki ciltlik derleme ise ertesi yıl yayımlandı. Fakat Poe’nun adını asıl yaygınlaştıran, 1845’te yayımlanan “Kuzgun” şiiri oldu. 1835’te, o sırada on üç yaşında olan kuzeni Virginia Clemm’le gizlice evlendi. Virginia’nın 1847’de veremden ölmesinin ardından Poe kendini daha da fazla içkiye verdi. 1849’da, bilinmeyen bir sebepten öldü.
