Yazar:
Ömer Hayyam
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
200
Basım Tarihi:
Eylül 2019
İlk Yayın Tarihi:
1120
Yayınevi:
Dokuz Yayınları
Orijinal Adı:
Arapça: رباعيات [rubaeiaat]
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9786058732216
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
66 diğer baskı · Tümünü Göster
Dörtlükler
20,5bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ağustos 2025 · 196 s.
Dörtlükler
2.948 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Şubat 2021 · 212 s.
Rubailer
1.034 okunmaKabalcı Yayınevi · 12 Temmuz 2017 · 290 s.
Ömer Hayyâm Rubâîleri
412 okunmaÖtüken Neşriyat · Eylül 2019 · 127 s.
Rubailer
302 okunmaDokuz Yayınları · Eylül 2019 · 200 s.
Rubailer
252 okunmaAlter Yayınları · Haziran 2008 · 368 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·200 syf.··
Beğendi
·2021 2. kitabı
·48 günde okudu
·Okunma: 25 Haziran 2021 20:01
Kitabın içeriğine geçmeden önce dışı hakkında kısaca konuşayım. Ben Dokuz Yayınları'nın baskısından aldım. Dış kapağı karton değil. Hangi madde olduğunu bilmiyorum ama oldukça güzel. Yine aynı zamanda kapak resmi de güzel. İç sayfalarının tasarımı da hoş. Fiyat olarak ise çok çok uygun. 6.25₺'ye aldım ben.
Şimdi kitabın içeriğine geçelim. Öncellikle Hayatını oldukça güzel özetlemişler. Bilgilendirici olmuş. Hassan Sabbah ve Nizamülmülk ile aynı dönemde yaşadığını (ki bu kesin bilgi değilmiş), Batıni - Mutezile olduğunu (bu da kesin bilgi değilmiş) öğrendim. Astronommuş. Takvimciymiş aynı zamanda ve kendi doğum gününü de kendisi hesaplamış. Celali takvimini hazırlamış. Çadırcı anlamına gelen "Hayyam" soyadını babasının çadırcı olmasından almış. Dünya'nın ilk rasathanesini kurmuş. Rubai konusundaki ünü sebebiyle pek çok anonim Rubai ona mal edilmiş. Fakat kendi Rubailerinin sayısı 158'miş bilindiği kadarıyla.
Ayrıca kitabın önsözünde şairi şu şekilde tanımlıyorlar:
"Büyük şaire göre gerçek olan, yaşanandır; dünyanın ötesinde ikinci bir dünya yoktur; insan, yaşadığı sürece gerçektir; en şaşmaz ölçü, iman değil, akıl ve sağduyudur; insan, aklıyla vardır; dolayısıyla da en iyi ölçü, en şaşmaz kılavuz akıldır ve gerçeğe ancak akıl yolu ile varılabilir."
(Syf. 9)
Ömer Hayyam'ın bazı Rubailerini daha önce de duymuştum ve hepsi çok hoşuma gitmişti. Bu yüzden kitabı almadan önce "Herhalde ben bu kitabı alırsam her yerin altını çizerim" diye düşünüyordum. Gerçekten de neredeyse tamamının altını çizdim çünkü bütün Rubaileri güzel.
Ayrıca hayata ve ölüme bakışı da benim ölüme bakışımla örtüşüyor diyebilirim.
Rubailerinde işlediği temalardan bazıları
• Şarap.
• Hayatın geçiciliği, kısalığı ve anlamsızlığı.
• Basit bir hayata övgü.
• Geçmişin pişmanlığı ve yarının endişesi
Hiç hiçbir şey bilmiyorlar..Şiir
Bu dünyadan bir Hayyam geçti.. 11.yy zamanı günümüzden daha özgürmüş sanırım bu kitapta ki bazı dizeler bu çağda bile dile getirilemezdi.. Hayyam işte sıralamış kelimeleri dizmiş alt alta :)
Okuyacaklara duyurulur!
Yanlış anlamaların olabileceği bir kitap. Aklınız benim gibi belli konulara ermiyorsa okumayın derim, kafanız almayabilir bazı rubaileri. Okuyanlar da anlamadılarsa çok zorlamasınlar, felsefi bir kitap gibi, anca düşündürüyor.
İşte siz Üstad!
Ve işte sen Usta!
Büyük şairsiniz vesselâm
Ve bir bakışınızla Tanrı'yı
Topraklardan doğdurursunuz.
Kafiyelerle oynayan sizler
Bir kelâmınızla Tanrıça'yı
Tanrı'sına kavuşturursunuz.
Yer yüzünü yaşanabilir kılar
Dinlerin yalanını açıklar
Ve bir Hayyam bilmem ne zaman doğar
Siz şarabı, mâbette dâhi bulursunuz.
Der Hayyam'a İpek Övgü Ulusoy...
Ömer Hayyam gibi bir dahinin rubailerini okumak çok keyifliydi. Bir çok alanda kendini belli eden Ömer Hayyam hakkında fazla yorum yapmadan sizlere keyifli okumalar diliyorum.
Mehmet Güreli, Fazıl Say, Serenad Bağcan gibi kişiler ve Kuan gibi harika bir oluşum vesilesiyle Hayyam’ın rubaileriyle bir noktada muhakkak yolunuz kesişmiştir. Celal Şengör’ün dediği gibi Hayyam, tam bir entelektüeldir. Benim merakım da saydığım kişilere olan ilgim sonucu oluşmuştu zaten:))
Ömer Hayyam rasyonel bilimlere olan ilgisinin yanı sıra müzik ve şiirle de ilgilenmekten kendini alıkoymamıştır. Öyle ki bu alanlarda sayısız katkısı olmuştur. Ömer Hayyam'ın edebiyat tarihindeki yerini belirleyen, sonraki yüzyıllarda da İslam dünyasının en büyük şairlerinden biri olarak anılmasına neden olan, yazdığı rubailerdi. Ömer Hayyam, İran ve doğu edebiyatında rubai türünün kurucusuydu. O günlerden bugüne dilden dile dolaşarak gelen sayısının iki yüz kadar olduğu tahmin edilen rubaileri, sonraki çağlara da damgasını vuran eserler oldu.(ama bugün elimize geçenin 1500 civarında olduğu biliniyor). Hayyam, rubailerini yazarken oldukça kolay anlaşılan, akıcı ve açık bir dil kullanmıştır. Şiirlerinde gerçekçidir. Yaşadıklarını ve gözlemlediklerini olduğu gibi dile getirmiştir. Ona göre, en şaşmaz ölçü akıl ve sağduyudur. İnsanoğlu, gerçeğe ancak akıl yolu ile ulaşabilir. Şiirlerinde zamanının haksızlıklarını ve saçmalıklarını ince ve alaycı bir dille yermiştir. Dörtlüklerinin konusunu aşk, özellikle ŞARAP, dünya, insan hayatı ve yaşama sevinci gibi temalardan seçmiştir. İnsan hayatının ana dokularına felsefi bir gözle baktı. Büyük şaire göre gerçek olan, yaşanandır; dünyanın ötesinde ikinci bir dünya yoktur; insan, yaşadığı sürece gerçektir; en şaşmaz ölçü, iman değil, akıl ve sağduyudur; insan, aklıyla vardır; dolaysıyla da en iyi ölçü, en şaşmaz kılavuz akıldır ve gerçeğe ancak akıl yolu ile varılabilir.(Burada rasyonel bilimler alanında kendi başarısını ve yatkınlığını bir
Oturup tek seferde bir şiir kitabı bitirmek anlamlı gelmedi. Yavaş yavaş okudum ve 3 uyanışta bitirdim. Şiir okumanın tadı çok güzel. Güzel bi kitap ve herkese öneririm
Rintlerin en güzel temsilcilerinden Hayyam ve rintliğin en güzel şiir kitaplarından biri olduğunu düşündüğüm şiir kitabı.
Öncelikle şunu söylemeliyim ki sindirerek okuduğum ve bitmesini istemediğim bir kitaptı. Kitap son sayfasında bulunan nispeten uzunca bir şiir dışında dörtlüklerden oluşuyor. Şiirlerde Hayyam’ın adeta fikirlerinin anlatıldığını görüyorsunuz. Ama kitabı okumadan önce rint ve zahid tipine dair bir temel edinmeniz gerekiyor. Aksi halde bu konularda ve Hayyam hakkında bilgisi olmayan her insan gibi bir ayyaşın yazmış olduğu şiirlerin bulunduğu bir kitap olarak düşünürsünüz. Halbulki içinde evrensel pek çok konuya değinen ve bu konular hakkında öğüt verici şiirler var. İnançlı ama sorgulayıcı bir adamın fikirlerinin tezahür ettiği birçok şiire tanıklık ediyorsunuz okurken. Şiirlerin çoğu birbirine çok benziyor ama sorun etmeyeceğinize inanıyorum ben. Farsça bilmediğim için bu konu hakkında yorum yapmıyorum, çünkü çeviri de buna yol açmış olabilir diye düşünüyorum. Bunun yanında genel olarak çok akıcı şiirler. Telmih sanatı çok kullanılmış, geçmişe dair önemli kişiler çokça anılmış ve onlar üzerinden öğütlere yer verilmiş.
Ben kitabı okurken kendi fikirlerimin neredeyse birebir yansımalarını gördüm, inanç açısından da diğer konular açısından da tabi ki. Ha “sen kendini Hayyam ile bir mi tutuyorsun” diyenler muhakkak olacaktır. Estağfurullah tabi ki, haddime değil böyle bir şey. Ama düşünebilen bir insan olarak benim de fikirlerim var ve büyük ölçüde bu düşünceler Ömer Hayyam’ın düşünceleri ile uyuşuyor. Hatta neredeyse birebir diyebilirim...
Tabi bir diğer önemli tavsiyem; katı bir zahid tipiyseniz okumamanız herkes için iyi olur. Aksi halde “şeytan işi bu” deyip cânım kitabı yakmaya kalkarsınız. Çok büyük bir saygısızlık etmiş olursunuz. :)
Selam
O kadar iyi ve o kadar temel ki, hayata bu kitabı okuyarak başlamak gerekir. Tanrıyla konuşmaları, değme insanın yapamayacağı baş kaldırdılar o kadar yararlı ve keyifli. Bir çok kişinin ondan bundan bahsettiği şiirleri vardır. Güzeldirler de ama bu bir başka her şeyin başı ve okunması gerekli. Ayrıca Gül rengi şarap içilmez mi böyle günde? Dokuz yayın evinin tasarımı muazzam ama yazım hatalarıyla dolu.
Hayyam, bu kısa dörtlüklerde insanın evrendeki zavallılığını ve gelip geçiciliğini yüzüne vururken, bunu bir karamsarlıkla değil, muazzam bir yaşama arzusuyla yapar. "Mademki gidicisin, o halde şu anın tadını çıkar" deyişi, yüzeysel bir hedonizm değil, ölümün mutlaklığı karşısında geliştirilmiş en onurlu ve en bilgece duruştur. Okurken fark ediyorsunuz ki; Hayyam bin yıl öncesinden bugünün modern insanına, her türlü dogmanın ve sahte ciddiyetin ötesine geçerek "Kendin ol ve anı yakala"diye seslenmektedir.
bu dörtlüklerin en çarpıcı tarafı, içindeki o bitmek bilmeyen "sorgulama" ateşidir. Hayyam, ne dünyevi iktidarlara ne de dini kalıplara boyun eğer; o, Tanrı ile şakalaşan, feleğe sitem eden, çömlekçinin çamurunda eski kralların tozunu gören bir özgür ruhun temsilcisidir. Şarap, onun şiirlerinde sadece bir içki değil, aklın prangalarından kurtuluşun ve hakikate sarhoşça ama dürüstçe bakışın simgesidir. Kitabı her açtığınızda, evrenin sonsuzluğu karşısında savrulan bir toz zerresi olduğumuzu ama bu zerrenin içinde koca bir kainatı anlama yetisinin gizlendiğini hissedip ürperiyorsunuz.
Yazar Hakkında
Ömer HayyamYazar · 14 kitap
Gıyaseddin Eb'ul Feth Ömer İbni İbrahim el-Hayyam veya Ömer Hayyam (Farsça: عمر خیام; d. 18 Mayıs 1048 - ö. 4 Aralık 1131), İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronom.
Hayyam, Nişabur doğumludur. Yaşadığı dönemin ünlü veziri Nizamül-Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad'dan eğitim görmüş ve hayatı boyunca her ikisi ile de ilişkisini kesmemiştir. Bazı kaynaklar; Hasan Sabbah'ın Rey kentinden olduğu Nizamül-Mülk'ün de yaşça Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah'tan büyük olduğunu ve böylece aynı medresede eğitim görmediklerini belirtmektedir. Yine de Ömer Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk'ün ilişki içinde olduklarını inkar etmemektedir. (Kaynak: Semerkant-Amin Maalouf Amin Maalouf'un bu kitabında Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk ile Ömer Hayyam'ın ilişkisini ve hikâyelerini kurgulamış olabileceği de düşünülmelidir. Hayyam'ın kendi dilinden yazılı böyle bir açıklaması yoktur.)
Ömer Hayyam, birçok bilim insanınca Bâtınî ve Mu'tezile anlayışlarına dâhil görülür. Evreni anlamak için, içinde yetiştiği İslam kültüründeki hâkim anlayıştan ayrılmış, kendi içinde yaptığı akıl yürütmeleri eşine az rastlanır bir edebi başarı ile dörtlükler halinde dışa aktarmıştır.
Hayyam aynı zamanda çok iyi bir matematikçiydi. Üçüncü dereceden bilinmeyen denklemlerle ilgili yazdığı cebir adlı eserinde bilinmeyen rakamın yerine Arapçada "şey" anlamına gelen kelimeyi kullanmıştır. Daha sonra bu eseri diğer dillere çevrilirken İspanyolcaya "Xay" olarak geçmiştir. Bu kelime ilk harfine indirgenerek bilinmeyen rakamın simgesi "x" olarak kullanılmaya başlamıştır. Binom açılımını ilk kullanan bilim insanıdır. Hayyam, genelde şiirlerindeki eğlence düşkünlüğünün belirgin olmasından dolayı rubaileri ile ünlenmiştir.
Geçmişte yaşamış birçok ünlünün aksine Ömer Hayyam'ın doğum tarihi günü gününe bilinmektedir. Bunun sebebi, Ömer Hayyam'ın birçok konuda olduğu gibi takvim konusunda da uzman olması ve kendi doğum tarihini araştırıp tam olarak bulmasıdır.
Rubailerinde; dünya, var oluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımaz bir şekilde akıl yürüttüğü görülmektedir. Akıl yürütürken ne içinde yaşadığı toplumun ne de daha öncesi zamanlarda yaşamış toplumların kabul ettiği hiçbir kurala bağlı kalmamış, kendinden önce yaşayanların insan aklına koymuş olduğu sınırları kabullenmemiş, bir anlamda dünyayı, insanı, var oluşu kendi aklıyla baştan tanımlamış; bu nedenle de çağını aşarak "evrenselliğe" ulaşmıştır. Ancak unutmamak gerekir ki Hayyam'ın yaşadığı dönem, kendisi gibi çağları aşan ve tarihin gördüğü en büyük düşünürlerden birini yaratacak sosyo-kültürel altyapıya sahipti. Kendi tarihinin belki de en aydınlık dönemlerini yaşayan İslam dünyasında felsefenin hak ettiği ilgiyi gördüğü, Selçuklu saraylarında ise sentez bir Orta Doğu kültürü (Türk-Hint-Arap-Çin-Bizans) oluşmaya başladığı bir dönemde yaşayan düşünür, böylece nispeten yansız ve bilimsel bir öğrenim görmüş, felsefeyi günah saymayan bir toplum içinde özgürce felsefe ile ilgilenebilmiştir.
Hayyam, aynı zamanda dünya bilim tarihi için de önemli bir yerdedir. Günümüzde kullanılan Miladi ve Hicri Takvimlerden çok daha hassas olan Celali Takvimi'ni hazırlamıştır. Okullarda Pascal üçgeni Fransız matematikçi Blaise Pascal'ın soyadıyla olarak öğretilen matematik kavramı aslında Ömer Hayyam tarafından oluşturulmuştur. Matematik, astronomi konularında dünyanın önde gelen bilim insanlarındandır. Birçok bilimsel çalışması olduğu bilinmektedir. Öklidi yorumlamıştır ve Horasan'da da bir yıldız evi vardır. Kendisi Yunan biliminin savunucusuydu ve İbn-i Sina'nin düşüncelerinin takipçisiydi.
Pek çok rubai ünü sebebiyle Hayyam'ın rubailerine karıştırılmıştır, bilinen kadarıyla rubailerinin sayısı 158'dir. Fakat kendisine mâl edilenler binin üzerindedir.
Ayrıca Ömer Hayyam için tarihteki ilk bilinen savaş karşıtı eylemci yakıştırması da yapılmaktadır.
Rubailerinin Türkçeye çevirisi birçok farklı çevirmen tarafından yapılmışsa da rubaileri Türk halkına sevdiren çeviri Sabahattin Eyüboğlu tarafından yapılmıştır.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Ömer_Hayyam
