Yazar:
Javier Cercas
Çevirmen:
Gökhan Aksay
Editör:
Murat Çelik (Düzceli)
Çizer:
Kardelen Akçam
Tasarımcı:
Emir Tali
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Javier Cercas’tan daha önce “Salamina Askerleri’ni okumuş, bayılmasam da sevmiştim. Ama yazara hemen devam etme isteği uyandırmamıştı bende. “Sahtekâr”ı okuyunca pişman oldum açıkçası çünkü çok derinlikli ve iyi yazılmış bir metin. Roman diyemiyorum zira kurgu ile kurgu dışı arasında gezinen ya da Cercas’ın kitapta defalarca dediği şekilde “kurmaca olmayan bir roman ya da gerçekliğe yaslanan bir anlatı”.
Gerçek bir hayat hikayesini anlatma fikrinden yola çıkıyor Cercas. Ancak mevzu bahis hayat hikayesi epey sıra dışı her şeyden önce: Enric Marco isimli, kendine gerçeklerle yalanları harmanlayıp yeniden bir hayat hikayesi yazmış, böylelikle ülkenin önemli sivil toplum kuruluşlarına, derneklerine başkanlık yapmış, önemli nişanlar almış bir “sahtekâr”ın hikayesini anlatmak istiyor yazar. Marco, Franco’dan kaçıp sürgüne giden bir cumhuriyetçi, ardından Nazi toplama kamplarından sağ kurtulan bir direnişçi olduğu yalanı üzerine tüm hayatını yeniden inşa etmiş bir adam. Günün birinde bir tarihçi foyasını ortaya çıkarıyor ve yüzyılın en büyük sahtekârlık olaylarından birinin baş kahramanı oluyor.
Konusu kadar konunun ele alınışıyla da sıra dışı bir metin bu zira Cercas hikayeyi anlatıp geçmiyor, klasik bir biyografi yazmıyor. Öncelikle paralel iki anlatıyla ilerletiyor metni: Birinci koldan metni yazma serüvenini paylaşıyor okurla. Yıllarca metni kaleme alıp almama konusunda yaşadığı ahlaki ikilem ve tereddütleri, yazmaya karar verme aşamasındaki his ve fikirlerini, Enric Marco’yla tanışma serüveni ve sonrasını, onu tanıyan insanlar aracılığıyla bilgi toplama aşamasını, kısacası tüm yazma sürecini anlatıyor. Diğer koldan ise Marco’nun hayatını (gerçeğe en çok yaklaşmaya çalışarak zira Marco baştan ayağa bir manipülatör) ve uydurduğu hikayeleri (muhtemel ve kesin olanlar)
Sadece tek bir soru ?
Gerçek mi daha önemli, yoksa inanmak mı?”
İnceleme bu kadar ama 150 karakter istediği için 1000 k o yüzden böyle yazmaya devam ediyorum kusura bakmayın artık
Kitap yaşanmış bir hayat hikayesi anlatıyor, kahramanımız Enric Marco. Herkesi hatta bence kendisini bile kandıran narsist karakter… İkinci Dünya Savaşında Almanya Flossenbürg toplama kampında kaldığını, Franko’ya karşı mücadele ettiğini ve bu uğurdaki insanları temsil eden bir örgütün başına geçen bir yalancının hayatını okuyoruz. Her yalanın olduğu gibi bu yalan da ortaya çıkıyor sonunda elbette. İspanya’da epey olay olmuş sonra tüm dünyada.Mario Vargas Llosa Cercas’a bunu sen yazmalısın demiş. Hatta kendisi bile çatışma yaşamış yazıp yazmama konusunda. Enric Marco’yu aklamak değil niyeti, sadece olanları yazmaya çalışıyor. Filmi bile çekilmiş bir süre sonra. Enric çok zor bir çocukluk geçirmiş.Annesi akıl hastanesine kapatılıyor ve kendisi orada dünyaya geliyor. Çocukluğunda asla bir ailesi olmamış, fazlasıyla acı çekmiş bir çocuk.Kitabın bazı bölümlerinde Enric beni bile kandırdı.Ona kızsam mı üzülsem mi bilemedim.Çok ama çok iyi bir kitap. Kiracısını okuyup hayran olduğum bir yazardı. Diğer kitaplarını merakla okuyacağım.
#Sahtekar:Kitaba ba-yıl-dım! Yıllardır boşuna sırasını bekliyormuş, acayip bir kitap . Anlatması zor,duyana karmaşık geliyor ama okuması kolay ve keyifli.Foyası ortaya çıkan bir sahtekarı:Enric Marco'yu anlatmış bu eserinde..Marco öyle bir karakter ki tariflemesi, bir kaba sığması oldukça zor. 2. Dünya Savaşı sırasında Almanya'da Flossenbürg Toplama Kampı'nda kaldığını sonra Franco rejimi ile mücadele ettiğini öne süren Marco, İspanya'da sendikaların,sivil toplum örgütlerinin yönetiminde çalışmış, basınla arası oldukça iyi,okullara gidip faşizm karşıtı dersler veren,anmalara katılan bir önder, Geçmiş yaratma ustası, manipüle etmekte bir numara, geçmişi çarpıtma, renklendirme,ona eklemeler yapma uzmanı.Dolayısıyla gecek ile yalan iç içe giriyor, bir gün foyası ortaya çıksa da doğru ile yanlışı ayırmaya çalışmak Cercas'a kalıyor.Bunu yaparken amacı onu yargılamadan anlamaya çalışmak.İşi zor olmuş yazarın, karşısındaki çetin ceviz.Kitleleri arkasından sürüklemekte,kendini sevdirmekte, göz boyamakta çok iyi.Aslında sevgi ve takdir görme açlığıyla mücadeleden değil çoğunluktan tarafa olan zeki bir karakterle karşı karşıyayız. Yalanları gün yüzüne çıkınca bile vazgeçmiyor.
Cercas kendi duygu ve düşüncelerini,eseri yazma aşamalarını, kaygılarını da yalın bir şekilde anlatmış, samimi davranmış.Her sayfasını ilgi ve merakla çevirdim.Cercas'a başlamak için uygun değil ama onu tanıdıktan sonra mutlaka okunması gereken bir eser. Şimdiye kadar okuduklarım içinde en sevdiğim oldu.
Enric Marco, II. Dünya Savaşı'nda Nazi Alman toplama kamplarında Mauthausen ve Flossenbürg'de esir olduğunu iddia etmiş bir kişi. 2005 yılında bir tarihçinin yalanını ortaya çıkarması ile beraber ‘’sahtekar’’ olarak adlandırılır. Kendisi de bir süre sonra her şeyi itiraf ederek aldığı nişanları, ödülleri geri verir.
Yazarımız Javier Cercas hayatının çok yolunda gitmediğine inandığı bir dönemde bu hikayenin ortaya çıkmasından çok etkilenir. İyi bir kurmaca yazarı olan Cercas zaman zaman kendi sahtekarlığını da sorguladığı için Marco’nun hayatını yazma isteğini duyar. Ama içinde öyle savaşlar verir ki bu kararı vermesi dört yıl sürer. Sonrasında ise oğlunun da destek vermesi ile yazmaya karar verir ve bu kitap ortaya çıkar.
Cercas önce onu tanıyanlar ile yakınlaşır ve hakkında bilgi toplamaya başlar. Hayat hikayesini filmini çeken yönetmen ile tanışır ve sonra Marco ile yüzyüze tanışarak görüşmelerini kayıt ederek bu kitabı yazmaya başlar. Sadece bunlarla kalmaz kendisi de çok ciddi bir araştırma sürecinin içerisine girer. Yalanları ve gerçekleri hatta nedenleri çok merak eder.
İspanya tarihi ile birlikte içerisinde çok fazla detay barındıran bu kitabı okumak başta benim için çok keyifliydi. Ama okuyup içine daldıkça da çok fazla detayda boğulduğumu hissettim. Zaman zaman çok sıkıldım ve zorlandım. Ama en büyük okuma motivasyonum bir insanın hayatında neden bu kadar büyük yalanlara ihtiyaç duyduğunu anlamaktı. Açıkçası Cercas’ın bulduğu yanıt beni hiç şaşırtmadı. Çocukluk döneminde yaşanan sevgisizlik ve koskocaman bir boşluk hissi.
Tüm yalanlarına rağmen Enric Marco’nun çocukluğuna baktığımızda annesi akıl hastanesindeyken doğan, babası tarafından hiç sevilmeyen ve hayatı boyunca bu boşluğu hiçbir duygu ile dolduramayan bir çocuk olduğunu görüyoruz.
Cercas’da Marco’yu
Yalan ,kasıtlı asılsızlıktır.
Enric Marco ise hayatını yalan üzerine kurmuş bir Ispanyol.
2005 yılında patlak veren olaylardan sonra yüzyılın en büyük sahtekârlarından birine dönüşür Marco.
Ikıncı Dünya Savaşında Almanya'da Flossenburg Kampinda kaldığını, döndükten sonra faşist Franco rejimi ile mücadele ettiğini, iç savaş sırasında devrimci safların yaninda yer tuttugunu soyleyen Marco'nun bunlarin hiçbirini yaşamadığını tarihci Bermejo ortaya çıkarır ve ondan sonra olaylar patlar.
Marco gerçek hayatla kurmaca hayatı karıştırmış bir narsisttir. Sevilme ihtiyacı fazladır. Dikkat çekmeyi sever. Bu olaylardan sonra bile kuyruğu dik tutmaya çalışmıştır. Toplumsal hafızaya hizmet ettiğini onun sayesinde tarihteki pek çok acı olayın unutulmadığını söylemiştir. Utanıp bir kenara çekilmek yerine röportajlar vermeye devam etmiş, gazetelere yazılar yazmıştır .
Yazar Javier Cercas bu kitabi yazıp yazmama konusunda kendi içinde çok mücadele vermiş. Yanlış anlaşılmaktan korkmuş. Ancak dört yıllık bir bekleyişten sonra yazmaya karar vermiş. Kurgusal olmayan bir kitap bu. Truman Capote'nin Soğukkanlılıkla adlı kurgusal olmayan kitapta yaptığı hatalara düşmeden yazmış. Marco'yu aklamak gibi bir kaygısı yok. Ancak kısmende olsa hak verdiği yerler de yok degil. Marco'yu Don Kişot 'a benzetir. Onun gibi gerçek olmayan bir hayat yasar . Ancak Marco yalanlarini gercekler uzerine insa ettiği için Don Kisot'tan daha ileridedir.
Çok çok ilginç bir karakter Marco. Kitabı okurken internetten de biraz araştırma yaptım. O dönemde dünyayı sarsmış bir sahtekarlık hikâyesiymiş bu.
Non-fiction kitap okumayı sevenlere öneririm.
Yahu, bu okuduğum neydi acaba? Yazarın söylediği gibi: “Hakikat öldürür; kurmaca kurtarır.” Bu kitap ise gerçek ile kurmacanın nerede başlayıp nerede bittiğinin iç içe geçtiği mükemmel bir anlatı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nın Flossenbürg toplama kampında kaldığını, savaştan sonra ülkesine döndüğünde ise Franco rejimiyle mücadeleye giriştiğini iddia eden; tüm bunlara uygun bir otobiyografi kurgulayıp İspanya İç Savaşı sonrası ülkesinde cesareti ve dik duruşuyla onurlandırılan, tarihsel hafızanın—daha doğrusu hafıza sektörünün—öncüsü Enric Marco’yu ve onun inşa ettiği gerçek-kurmaca dünyasını anlatıyor yazarımız.
Enric Marco kuşkusuz bir sahtekârdır; ama yalnızca temize çıkarılma çabasıyla ya da linç edilmekle açıklanamayacak kadar derin bir portredir. O, anlaşılmayı hak eder. Yazar, ilk etapta Marco’nun hikâyesini kitaplaştırma düşüncesini arkadaşlarıyla paylaşıyor ve bu sayede cesaret buluyor. Ancak daha sonra bu fikrinden vazgeçiyor. Bir vesileyle, oğlu sayesinde yeniden yazmaya karar veriyor ve Enric Marco ile buluşup hikâyesini ondan dinlemek istiyor. Aslında herkes onun sahtekâr olduğunu biliyor ve artık onunla uğraşmıyor. Yine de yazar, kitabı yazma yolculuğunda Marco’nun yalan söylediğini ele veren pek çok ipucuna rastlıyor.
Psikolojik açıdan bakıldığında, Enric Marco’nun annesi akıl hastanesinde yatmaktadır ve Marco da o hastanede dünyaya gelmiştir. Babasının neredeyse hiç var olmaması da cabasıdır. Aslında onun yalan bir otobiyografi kurgulamasının altında, sevilmeye ve hayran olunmaya duyduğu derin ihtiyaç yatmaktadır.
#kitaptanalıntılar
Herkes istemeyerek ya da baskıya dayanamayarak "Evet" derken, "Hayır" diyen, uzlaşmaya yanaşmayan, boyun eğmeyen, yenilgiyle gelen ortak aşağılanmaya, ahlaksızlığa, alçalmaya razı olmayan birileri
Zorlandım okurken daha dogrusu sıkıldım ama ayni zamanda da beni cekti ki 440 sayfa boyunca ayni basit şeyi anlatmasina ragmen okuyabildim. Yani cok geldim gittim bu kitapta. Yazarin dilini sevsem de cesitlendirmesi ve konuyu ele alışını pek begenemedim. Ayrica bazı bölümleri İspanya yakin tarihini bilmeden anlamak pek mümkün değil. Bitirdigimde icimden "bu da sahtekarlik mi , sen gel bizim ulkedeki sahtekarliklari anlat" demek geldi...
Yazar Hakkında
Javier CercasYazar · 9 kitap
1962 yılında Ibahernando’da doğdu. Amerika Birleşik Devletleri'nde Urbana-Champaign'deki Illinois Üniversitesi'nde iki yıl çalıştı. 1989’dan bu yana Gerona Üniversitesi’nde İspanyol edebiyatı profesörü olarak görev yapıyor. El País gazetesinde yazıyor.
Modern İspanya tarihinin bir anlamda edebî belleği olan Javier Cercas, Julio Llamazares, Andrés Trapiello ve Jesus Ferrero'nun da aralarında bulunduğu, İspanya İç Savaşı ve Frankocu Devlete odaklanan "tarihi hafıza" damarında kurgu yayınlayan tanınmış İspanyol romancılardan biridir.
Hikâyelerini topladığı ilk kitabı El móvil (Güdü) 1987 yılında yayımlandı. İlk romanı El inquilino (Kiracı) 1989’da, ikinci romanı El vientre de la ballena (Balinanın Karnı) 1998’de okurlarıyla buluştu. 1994 yılında La obra literaria de Gonzalo Suáres (Gonzalo Suáres’in Edebî Çalışmaları) adıyla denemelerini, 1998’de Una buena temporada (Güzel Bir Mevsim) başlığıyla makalelerini, 2000 yılında Relatos reales (Gerçek Hikâyeler) adı altında gazete yazılarını yayımladı.
2001 yılında yayımlanan, kısa bir sürede on dört dile çevrilen ve birçok ödül kazanan üçüncü romanı Soldados de Salamina (Salamina Askerleri), Javier Cercas’ın Türkçeye çevrilen ilk kitabı.
