Seçme Eserler
Sadık HidayetYazar:
Sadık Hidayet
Çevirmen:
Mehmet Kanar
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
Basım Tarihi:
Haziran 2016
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
ISBN:
9786053141105
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kitapta iki hikaye (Heveskar, Vatansever), bir manzum hikaye (Vag Vag Sahâb), bir oyun (Yaratılış Efsanesi), bir deneme (İnsan ile Hayvan) bulunmakta.
-Vatansever
Hikayede ki kahramanımız Fars, Arap, Fransız dilleri ve edebiyatında oldukça bilgili olan alim biri. Kelimelerin önce halk ve edebiyatçılarca kullanılarak kabul görmesi gerektiğini düşünür, etimolojik tahliller yapmasını da sever. Fakat görüşlerinden haz etmediği Milli Eğitim Bakanı onu Dil Kurumunun ürettiği kelimelerden oluşan “sözlük”ü Hindistan’a tanıtım amaçla gönderir ve sonra yolculukta düşüncelerinin kendiliğinden zihinindeki akışını takip ederiz.
-Yaratılış Efsanesi
Bu oyunu okurken bir müslüman olarak Allah’ın ve meleklerin tasviri, konuşma üslupları düşünceleri çok rahatsız edici geldi. İlk kez bu kadar tuhaf rahatsız edici bir Tanrı tasviriyle karşılaştım normalde bölümüm gereği sürekli Tanrı hakkında farklı düşünceleri okuyup tartışırken ne kadar yanlış da olsa hiç rahatsız olmazdım. Her neyse oyun ilk insanın yaratılmasından bir kaç gün öncesinden başlıyor dünya yaratılmış insanda yaratılıyor ve niye yaratıldığı da açıklanıyor Yaratan tarafından (evet ben de düşünmedim değil yazarın burda söylemek istediğini ama sonra yanlış olduğu kanaatine varmışımdır hep, yazara göre ne için yaratıldığını söylemeyeceğim). Sonra Havva ve Adem (as) yeryüzüne gönderiliyor, orada ki ve cennette ki durumlarını karşılaştırıp bazı yorumlarda bulunuyorlar. Ve sonrası insanlığın normal yaşamına ilk adım.
-İnsan ile Hayvan
Deneme olan bu yazıyı ben başta insanla Hayvan arasındaki farkı belirlemeye çalışmak için yazmış olduğunu zannettim ama felsefi antropoloji tartışmalarından ziyade vejeteryan savunusu için yazmış, bir vejeteryan olarak haklı idi yazdıklarında diyebilirim. Bir de insanın konumunu verdiği
İki öykü, bir manzum öykü, bir oyun ve iki denemeden oluşan bu seçki ile Sadık Hidayet'i, Kör Baykuş'taki büyüleyici etkinin ötesinde daha yakından tanımak mümkün.
İlk öykü Avrupa'da geçirdiği dönemin de etkisi ile oryantalist bir havada yazılmışsa da doğuyu tanımanın eleştirel izlerini de taşıyor. İkinci öykü bir hiciv öyküsü, İran'da yaşamış olduğu bürokrasi ve yerleşik liyakat sorununa içeriden bir yakınma olduğu söylenebilir. Bu öykü Hidayetin intihara eğilimi ve boğularak ölme fobisini iç içe hissettiren özgün bir kurguya sahip aynı zamanda. Manzum hikaye, yine Hidayet'in nükte ile hicvi yoğurduğu bir etik eleştiri eseri.
Yaratılış Efsanesi oyunu ise felsefi anlamda tam bir edebi evrim/yaratılış yorumu. Tek başına bu bölüm için dahi bu kitap okumaya değer.
Vejetaryenliğinin edebi bir ifşası sayılabilecek İnsan ve Hayvan adlı denemesi ile yazar ilk bölümde yine evrim teorisine bir göz kırptığı bizim de sıradan, hatta vahşi bir memeli olduğumuzu anlatırken, ikinci bölümde hayvan haklarına erken bir savunma yapıyor.
Puan vermedi
"Çaresiz kalmadıysa , hiçbir hayvan durup dururken kötü, şirret olmaz.Oysa insan hayvanların en yırtıcısıdır!"
.
.
.
Kitaba başlamadan önce yazarı hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Sadık Hidayet öykü, roman ve birçok da farklı türde eserler vermiş meşhur bir yazardır. Tahran 'da doğmuş ve İran edebiyatında hikayeciliğin ve romancılığın kurucusu sayılmış. Aradığı huzuru İran'da bulamayınca , huzuru yurtdışında aramış. Paris'teyken yazdığı Kör Baykuş büyük ses getirmiş . İkinci Dünya Savaşı'nın bitimine kadar sosyal eleştiri ağır basan eserlere yönelmiş. İlk intihar girişimini 1928 de yılında yapmış ve kurtarılmış. Daha sonra 1950 yılında yıllardır içine düştüğü kötümserlikten kurtulamayarak otel odasında havagazı ile intihar etmiş .
Yazarın daha öncesinde Kör Baykuş isimli kitabını okumuş ve çok sevmiş biri olarak bu kitabını da okurken keyif aldığımı söylemeliyim. Kitapta farklı türden eserler yer alıyor. Hiciv yönü ağır basan hikâyelerde hem o dönemdeki birkaç farklı insanı eleştiriyor.Hem de toplum yapısına dair fikir sahibi olmamızı sağlıyor.
Kitaptaki son kısımda yer alan insan ile hayvan isimli denemesi ile ağır, çarpıcı tespitler yapan yazar. İnsan hakları meselesine değiniyor. Bu konudaki hassasiyetini de farklı yorumlarla bizlere sunuyor.
Yazar Hakkında
Sadık HidayetYazar · 27 kitap
Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.
17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.
İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.
Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.
Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.
Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.
Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.
Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."
Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet
