Yazar:
Toni Morrison
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 25 dk.
Sayfa Sayısı:
262
Basım Tarihi:
1 Ocak 2019
İlk Yayın Tarihi:
8 Temmuz 2004
Yayınevi:
Yeni Zamanlar Sahaf
Orijinal Adı:
Beloved
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sevgiden şiddet doğar mı?·262 syf.·
9/10
2023 53. kitabı
İncelememe önce kitapla ilgili olmayan kısa bir anekdotla başlamak istiyorum. Bu örneği verme nedenimi de açıklayacağım.Amerika’da sınır ötesi operasyonları yaptıracakları, her türlü insanlık dışı muameleyi acımasızca yapacak bir özel tim yetiştirmek istenir. Fakat bu özel timin kesinlikle çok acımasız olması gerekiyordur. Öyle ki daha sonra yaptıkları aklına geldiğinde pişmanlık duymayacak, psikolojisi bozulmayacak, itirafçı olup da emri verenleri ihbar etmeyecektir . Eğitime utanç verici kariyerleriyle ünlü işkence uzmanları da getirilir. Eğitimin başında askerlerin her birine küçük köpek yavrusu verilir ve bu yavruların tüm bakımından kendilerinin sorumlu olduğu, onları besleyip büyütecekleri söylenir. Askerler denileni yapar ve her asker kendi köpek yavrusuna gözü gibi bakar ve büyütür. Hatta askerlerden bu köpeklerle birlikte aynı yatakta yatmaları da istenir. Köpekler artık büyür ve sevimli bir can dostu oluverir hepsi. Tatbikatlar da dahil hiç bir yerde sahiplerini yalnız bırakmazlar. Fakat bu mutlu, insancıl hayat uzun sürmeyecektir. Eğitmenler gerçek yüzünü gösterir ve emri verir: her asker büyüttüğü köpeği önceden hazırlanan kazıklara bağlayıp , köpeğin gözlerinin içine bakarak kendi silahıyla öldürecektir. Bu bir emirdir ve sorgulanamaz. Askerlerden bazıları buna dayanamaz ve kendi kafasına sıkar. Diğerleri gözyaşları içerisinde emri yerine getirir ve besleyip büyüttüğü çok sevdiği köpeğini vurur , öldürür. Amaca ulaşılmıştır . Verilen bir kaç firenin de bir önemi yoktur. Deneyin başarılı olduğu görülür. Çok acımasız bir özel tim yetiştirilmiştir.
Buradan hareketle insan kendi besleyip büyüttüğü ve çok sevdiği bir canlıyı öldürebilir mi diye sorgulamayın , evet öldürebilir . Onlar askerdi. Askerlerin dünyanın her yerinde iki görevi vardır: ölmek ve
Sessiz kalabalığın ardından etkili bir ağıt...Edebiyat
Toni Morrison’un Pulitzer ödüllü, 1987 tarihli romanı “Sevgili” -orjinal adı ve bence daha doğru bir çeviri ile "Sevilen"-, kölelik hakkında yazılmış en çarpıcı romanlardan biri. 1850li yılların Amerikasında, iç savaş ve takip eden zenci haklarının tanınması dönemi öncesinde geçen roman, köleliğin zenci toplumu üzerindeki travmatik etkisini son derece etkileyici, vurucu, rahatsız edici bir dille aktarıyor. Hikayenin kimi zaman yazarın, kimi zaman ise kahramanların ağzından anlatıldığı, zamanda ileri-geri gidişlerle beslenen, çok katmanlı bu roman edebi anlamda çok, çok başarılı. Ancak uyarmalıyım; okuması, dilinden dolayı değil, içten hissettirdiği acılar nedeniyle zor bir eser.
Morrison bu romanını gerçek bir hikaye üzerine kurgulamış. 1856 yılında Kentucky’de köle olarak tutulduğu çiftlikten kaçan Margaret Garner, eşi ve çocukları ile sığındığı kulübede askerler tarafından kıstırılınca, 2 yaşındaki bebeğini “onun da köle olmasını engellemek için” kendi elleriyle öldürür. Morrison, artık şöhreti yakaladığı yıllar olan 1987de bu gerçek hikayeyeden esinlenerek “Sevgili”yi yazar. Yazarın yakın arkadaşı ve kendisi de önemli zenci hakları savunucularından olan Oprah Winfrey’in tanıtımı ve sinema filmi ile roman dünya çapında bir üne kavuşur. Toni Morrison'un Nobel Edebiyat Ödülü’nü 1993 yılında aldığını da bir not olarak belirtelim.
İyi bir beyaz ailenin yanında, köle olmalarına rağmen köleliklerini hissetmeden yaşayan; yani dövülmeyen, aç bırakılmayan, tecavüz edilmeyen, zorla çiftleştirilmeyen, damızlık olarak kullanılmayan, bazen fikirleri bile dinlenen bir köle ailesinin çevresinde geçer olay. O zenciler bu hayatın içine doğmuşlardır, eğitimleri yoktur, sadece kendilerine öğretilen işleri bilirler, çiftlik dışında bir yer tanımazlar. Dışarıdan kulaklarına gelen
Sevgili - Toni Morrison
Puan vermedi
Amerikan İç Savaşı sonrası bir kölenin hayaletiyle yüzleşmesini konu alır. Morrison, ırkçılık, aile ve geçmişin yaraları üzerine güçlü bir hikaye sunar.
Puan vermedi·262 syf.·
2020 71. kitabı
Kitap hakkındaki kişisel fikirlerimi belirtmeme geçmeden önce söylemek istiyorum ki bir kitabın Nobel almış olması onu edebi açıdan ısrarla beğenmek zorunda olduğum anlamına gelmiyor.
Kitabı tam anlamıyla sevdim diyemiyorum. Sevgili'nin gelişi ve ortaya çıkışı ne tam mistik ne tam gerçekçi bir şekilde aktarılmış. Zencilerin sorunundan çok kitaptaki karakterlerin kişisel problemleri gibi aktarılmış bazı yerlerde. Ve bazı beyazları ısrarla yüceltme çabası içinde yazılmış. Yazarın zencileri, kendilerini köleleştiren beyazların bir kısmını ısrarla aklamaya çalışmasına karşın yine beyazlar tarafından sömürülen başka bir etnik köken olan kızılderililere olan nefreti çok garip geldi. Ve başta da söylediğim gibi kişisel sorunlarmış gibi aktarılmasaydı eğer daha etkili bir kitap olabilirdi.
Dizgi, çeviri iyi olmamasına rağmen, insanın tüylerini diken diken eden bir kitap.
Sel Yayıncılık'tan çıkan basımla aralarında 100 sayfalık fark var. Sanırım yanlış tercih yaptım ama buna rağmen çok beğendim. Zaman ve zihin akışları çözüldüğünde içinde kayboluyorsunuz. Aslında, o zaman ve zihin akışlarına hiç yabancı değiliz. Gerçek yaşamın içinden, tam da insanın doğasına göre kurgulamış Toni Morrison. Okunacak yazar..
*
Kitap için ek olarak şunları söyleyebilirim:
*
Nietzsche insan olmanın aşamalarını şöyle belirler:
1. Hayvan
2. Özgür insan
3. Üstün İnsan
*
Özgür insan araftadır. Üstün İnsan olmaya da adaydır ama her an hayvanlaşma olasılığı da vardır.
Ülkeler bazında baktığımda; Amerika ''hayvan'' aşamasından hiç çıkamayan bir ülke. O gün ağızlara gerdiği gemler yerine, bugün ''müthiş'' kamuflajıyla ''kapitalist sistem''..
''Özgürlük'' sadece kendi belirlediklerine ve lütfettikleri kadar.!
Nefret etmek için o kadar çok sebep var ki, sevmek içinse bir tane bile sebep yok.! Zorla değil ya, YOK.!
*
''1874 yılındaydılar ve beyazların acımasızlığı bitmemişti. Bütün şehirler zencilerden temizlenmişti, yalnız Kentucky'de bir yıl içinde seksen yedi linç vakası olmuş; dört zenci okulu yakılmış, kocaman adamları çocuk gibi dövmüşler, çocuklar da yetişkinler gibi dayak yemiş; zenci kadınların ırzına geçilmiş, zencilerin malları ellerinden alınmış, boyunları kırılmıştı. Stamp'ın burnuna insan eti ve taze kan kokusu geliyordu, linç edilerek ateşte yakılan insan etinden çok kan kokusu etrafa sinerdi. (..) ..kendi kendine söylendi ''Bunlar ne biçim insanlar.? Söyle bana Tanrım bunlar nedir.?''..'' (Sayfa: 169)
Toni Morrison'nun Nobel ödüllü 1987 tarihli romanı"SEVGİLİ"kölelik hakkında yazılmış çok çarpıcı bir roman.
Zenci haklarının tanınması dönemi öncesini anlatan bu romanda köleliğin zenci toplumu üzerindeki travmatik etkilerini Morrison çok etkileyici bir biçimde aktarmıştır.
Morrison bu romanı gerçek bir hayat hikayesi üzerinden yola çıkarak yazmıştır.
1856 yılında Margaret Garnier (Peggy) iç savaş öncesi Amerika'da köle olarak doğmuş Afrikali_Amerikali bir kadındır.Margaret 4 çocuk annesi bir kadındır.Kölelikten kurtulmak için kocasıyla çıktığı yolda yakalanmıştır.Geri dönmemek için ve çocuklarının kölelik zulmüne yakalanmaması için kendi cocuğunu öldürmüş,diğer 3 çocuğunu ise yaralamaştır.İşte yaşanan bu hikaye Toni Morrison için romanı yazmak adına bir çıkış noktası olmuştur.
Gelelim romana ;
Romanın kahramanı Sethe iyi bir beyaz ailenin yanında köle olarak yaşamaktaydı.Açlık çekmeyen,dövülmeyen,tecavüz edilmeyen hatta bazen fikirleri bile dinlenen bu evdeki kölelerin hayatı sahipleri olan adamın ölümü ve karısının çiftlik işlerini idare edemeyecek kadar hasta olması nedeni ile değisti.Mirasçı olarak öğretmen ve 2 oğlu çiftliğin yeni efendileri oldu ve hayatları tamamen değişti.Adam ve oğulları çiftlikte zencilere köleliğin ne olduğunu en acımasız şekilde yaşatacak ve hatırlatacaklardı.
Zincire vurulan,dövülen,tecavüze uğrayan,biraz büyüyen çocukların satıldığı,çalışmak zorunda oldukları için anne sütünden koparılan bebekler,hayvan gibi damgalanan insanlar,uzuvları kesilerek asılan ve ancak vücutlarındaki izlerden tanınan cesetler...
Sethe yaşadığı kötü travmadan sonra hapisten çıkar ve kendine yeni bir düzen kurmaya çalışır.Sethe'nin yaşadığı acılara rağmen ayakta durması insanın acılara karşı bazen ne kadar dayanaklı olduğunun ispatı gibi.
"SEVGİLİ"nin (Setheye
Sevgili ( Sevilen ), gerçek bir hikayeden kurgulanmış ve kölelik hakkında yazılmış en iyi romanlardan biri olarak kabul edilen, ödüllü bir kitap.
Kentucky’da köle olarak bulunduğu bir çiftlikten kaçan Sethe’nin yaşadığı acılar, vazgeçişleri, direnişini, hayata tutunuşunu şiirsel bir dille aktarılmış.
Sethe, tecavüz edildiği, her türlü işkenceyi gördüğü, pek çok acılar çektiği kölelik yaşamından kaçarken yakalanınca, kendi çektiği acıları çocuğu da yaşamasın diye onu öldüren bir anne.
Irkçılık, kölelik; köleliğin insan psikolojisi üzerindeki etkileri, derin ve hazmetmesi zor şekilde anlatılmış. Kitapta zaman kavramı da iç içe geçmiş durumda ve gerçek dışı ögeler mevcut.
Sabır gerektiren, duyguları zorlayan ancak mutlaka okunması gereken bir kitap.
Sevilen de olsan sevilmeyebiliyorsun..Okur hakkı.Edebiyat
Sevilen, siyahi bir aileyi merkez alarak ırkçılık, kadın ve anne olmak gibi gölgesi kendinden ağır meseleleri işleyen, Morrison’a Pulitzer ödülünü kazandıran kitap.
Bazı yazarlar var, zaaflıyız. Torpille kalbimizde memuriyet veriyoruz kendilerine. Bir kitabını sevemeyince laf edesiniz gelmiyor. Toni Morrison’a sevgiler şelale, saygılar Maveraünnehir. İşin aslı, bu da zaten kötü bir kitap diyemem haşa. Ama ben anlaşamadım diyebilirim. Nedenine gelirsem..
Anneannem -rahmetli, kızııım diye seslenirdi. 7 kızı vardı kendisinin. Virgül boşluğu kadar süre sonra bir isim belirtti belirtti. Yoksa seyreyle hengameyi: hangimize diyordun anne? Hangi kızın?..
Bu kitapta karakterler arasındaki geçişleri düşünürken aklıma gelen şey bu. Bir hengame. Eni sonu 124 numaralı evde geçiyor hikaye. Bu kadar karmaşık olan ne olabilir diye soran olabilir. Hayaletler, eskiden orada olanlar, çekip gitmişler, çekip gelenler..Hepsi Morrison’un zihnindeki çağlayanın içinde batıp çıkıyor. Elinizi uzatıp tutayım, yukarı çekeyim diyorsunuz, Sethe’ye uzattığınız el Denver’i tutmuş çekiyor. Hasılı, yazarın kızım diye seslendiği kişiyi çözememek çok yorucuydu.
Bir de zaman kavramı tabi. Zaman da tıpkı yukarıdaki çağlayan gibi. Bellek hatırlamak, saklamak gibi tüm görevleri aynı anda üstleniyor romanda. Zamanda gitgellerle aktarılan hikayeler birbirinin ardı sıra yürümüyor. Öne geçmek için birbirine çelme takıp duruyorlar. Zaman ve kişiler arasındaki geçişleri öyle ehvan çizmiş ki Morrison, yakalayamadım.
Bu kitabı okuyup, çok akıcıydı yorumu yapan kesin vardır:) Ben de isterdim Tekirdağ Goldmisali yağ gibi aksın..Akmadı. Mevsim yaz, aylardan Ağustos. Şöyle tatlı bir rüzgar yakalayayım, efil efil essin istedim. Esmedi. Biraz neşe olsun, o yoksa küçük kardeşi geldin istedim. Gelmedi. Bir kitap hem
SEVİLEN-TONİ MORRISON,311 sayfa
1988 Plutzer Kurgu,1993 Nobel Edebiyat Ödülü alan yazarın “Tanrı Çocuğu Korusun” kitabından sonra okuduğum ikinci romanı. Yazar, eserlerinde çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ırkçılık ve bu ırkçılığın yıkıcı sonuçlarını konu edinmiştir.
~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~
Bu çok zor bir kitap.Yazar da zaten kitabın sonunda “anlatılacak bir öykü değildir bu,”diyor.
Neden çok zor bir kitapÇünkü yazar herkesin kolay yazamayacağı ve inkar da edemeyeceği bir konuyu ele almış: “Irkçılık”.Beyaz insanın kendinden başka kimseye yaşam hakkı tanımadığı,farklılığı kabul etmediği,kendi renginden başka herkesi aşağıladığı,kendisine her konuda ama her konuda hizmet etmeye mecbur gördüğü ve mecbur bıraktığı kara derili insanların yaşadıkları insanlık dışı muameleleri,insan onuruna yakışmayan davranışlar içinde bıraktıkları,öldürdükleri,köleleştirdikleri,
canlarının istediği gibi tecavüz ettikleri insanların yaşamlarını ele almış.
~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~
Bu kitap, kölelik, ırkçılık ve adaletsizlik hakkında konuşmak için mükemmel fırsatlar sunuyor.Bazı okuyuculara kitap rahatsızlık vermiş olabilir.Zaten vicdanları rahatsız edecek ki kitap amacına ulaşsın.
Yazar insanların yaşadıklarını açıkça yazmıyor,mesela kırbaçlanmak veya tecavüzü anlatırken semboller kullanıyor.
“Sırtımı kanayana kadar kırbaçladılar" yerine, kitap ilk önce sırttaki yaraları "kırmızı" ile "çiçek açan" bir chokeberry ağacı" olarak görüyor. "Bu adamların kızıma tecavüz etmesini istemiyorum" yerine, "(köle sahiplerinin) kızımın özel bölgelerini işgal etmelerinden kaçının" diyor.
~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~
Kitap konusu Amerika ‘daki iç savaştan sonra 1870’lerde geçiyor ve kitap karakterlerinin yaşadıkları 1850’lere geri dönüşlerle anlatılıyor.
Bu sefer olmadı...
Sevilen, benim yazar ile tanışma kitabım oldu. Bu kitaba kadar da yazar hakkında hiçbir malumatım yoktu. Asıl ismi Chloe Anthony Wofford olan siyahi bir kadın yazar tarafından kaleme alınan bu eser; köleliğe, siyahilere yapılan işkencelere ve muhtelif psikolojik baskıya maruz kalan bir ailenin özüne inerek çektikleri sıkıntılara yer vermiş. Şiirsel ve mistik bir dille yazılan bu eser okuru kendisine çekmekte oldukça başarılı aslında. Fakat bilinç akışı tekniğini çok seven bir okur olmama rağmen eserde akışı fazlasıyla olumsuz etkilediğini düşünüyorum. Okuma sürecini yavaşlatan bir durum olmuş romandaki etkisi. Bu yüzden kitabın başlarında elimden bırakamayacağımı düşündüğüm kitabın sonu bir an önce gelsin diye dua ettim desem yeridir. Kaybettiğim tatmin olma hissini sonlara doğru bile olsa bir yerde kazanacağım umuduyla okumaya devam ettim ama ne yazık ki bu gerçekleşemedi. Muhteva olarak çok farklı bir pencereden yazılan, doğaüstü bir anlatım ve değişik kurgusuyla şahsına münhasır bir eser olduğu bir gerçek elbette. Fakat eserde ne kadar kolaylaştırılırsa kolaylaştırılsın, ucuna kadar gelinse de bir türlü açılamayan komplike bir düğüm var sanki. Bu yüzden aynı sayfaları üçer beşer kez okuduğum, hatta yer yer haddim olmayarak bazı sayfalardaki olayların romanın akışında eğreti durduğunu düşündüğüm oldu. Mesela kitabı salt olarak özetlemek için bile düşündüm, aldığım notlara baktım ve bir bütünü kafamda taslak olarak oluşturmaya çalışırken bile zorlandım. Yani benim için beş bin parçalı bir yapboz gibiydi. Ama bu kadar uğraşmışken ve esere kafa yormuşken anlatılanın ne olduğuna yer vermeden geçmeyeceğim elbette. Sethe adında bir kadın kocası, çocukları ve kocasının annesiyle Tatlı Yuva denen bir yerde köle yaşamını sürdürürken, eşi Halle annesinin bu hayatı çekmesine
Yazar Hakkında
Toni MorrisonYazar · 14 kitap
1931 Ohio doğumlu Toni Morrison'ın asıl adı Chloe Anthony Wofford olup, Howard Üniversitesi'nde lisans eğitimi yaparken, kolay telaffuz edilmesi için ismini Toni'ye çevirmiş. Cornell Üniversitesi'nde yüksek lisansı yaptıktan sonra Howard Üniversitesi'nde bir süre ingilizce öğretmenliği yapmış.1957 yılında evlendiği Jamaikalı mimar Harold Morrison'dan 2 oğlu olmuş.1964 yılında boşanmalarından sonra Random yayınevinde editörlük yapmaya başlamış. İlk romanı En Mavi Göz (The Bluest Eye) 1970 başlarında, Sula ise 1973'de yayımlanır. Süleyman'ın şarkısı (Song of Solomon) yayımlandığı 1977 yılında ,yılın en iyi romanı seçilir. Dördüncü romanı Katran Bebek (Tar Baby) 1981'de yayımlanır.1987'de Sevgili (Beloved) ile yazar Pulitzer Ödülü'nü kazanır. Caz (Jazz) 1992 yılında yayımlanır.
Yazdıklarıyla Afrikalı Amerikalı insanın yaşamını anlatan Toni Morrison Amerikan romancılığının en önde gelen temsilcilerinden biri sayılmaktadır. 1993 Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonraki ilk romanı Cennet'tir.
