Yazar:
Cafer Cabbarlı
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
80
Basım Tarihi:
2024
Yayınevi:
Xan Nəşriyyatı
ISBN:
9789952557398
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kadının Sesi, Toplumun AynasıEdebiyat
Sevil, kadının özgürleşme mücadelesini yalnızca bireysel bir direniş olarak değil, toplumsal bir uyanışın başlangıcı olarak ele alan cesur bir eserdir. Cabbarlı, kadının sessizliğinin nasıl bir kabullenişe dönüştürüldüğünü ve bu sessizliğin bozulmasının dengeleri nasıl sarstığını ustalıkla gösterir. Sevil’in değişimi; acının, aşağılanmanın ve yalnızlığın içinden doğan bir bilinçlenmedir. Bu yönüyle eser, okura sadece bir hikâye sunmaz; sorgulamaya, yüzleşmeye ve dönüşmeye çağırır. Aradan geçen yıllara rağmen güncelliğini koruması, Sevil’i edebî bir metnin ötesine taşıyarak zamansız ve güçlü bir manifesto hâline getirir.
Sevil karakteri başta o kadar zayıf ve pasif ki gerçekten sinir bozuyor. Ama sonra yavaş yavaş güçlenmeye başlaması hoşuma gitti; öyle kalmış olsaydı bana bile travma olurdu. Balaş’ın o yapışkan, sümsük hâli ise ayrı bir iğrenç… Neyse.
Kitabın sonunda anladığım şu: İnsan önce kendini sevmeli ve değerini bilmeli. Ama bunu da abartıp narsistliğe çevirmemek lazım. Sonuçta kimse Bihter–Behlül tadında bir drama peşinde değil.
SevilEdebiyat
Cafer Cabbarlı, kitabında sadece bir kadının değil, bir toplumun uyanışını kaleme almış. Kadın hakları, cehaletle mücadele, sınıfsal değişim gibi evrensel sorunlar çok güzel işlenmiş. Bir insanın "ev köleliğinden" kurtulup eğitimli, özgür bir bireye dönüşme süreci bu kadar kısa bir yazıda ancak bu kadar yalın anlatılabilirdi. Azerbaycan edebiyatını seviyorum, gerçekten çok kaliteli ve derin üretilen eserler var.
S E V İ L
Sevil pyesi 1928-ci ildə qələmə alınmışdır. Təxminən 100 il sonra mən bu kitabı oxudum. Amma görürəm ki, dəyişən heçnə yoxdur. Hələ də qadın azadlığından bəhs olunur. Qadınlar cəmiyyətimiz içində daha çox mübarizə aparırlar. Çox heyif..
Sevil pyesi ilə Azərbaycan ədəbiyyatına keçid etdim. Ümid edirəm ki, davamı gələr.
Pyes ümidləri tam şəkildə doğrultdu. Əsər qadın azadlığı haqqındadır. O dövrdə qadın azadlığı haqqında əsəri çəkinmədən qələmə aldığı üçün yazıçıya çoxlu-çoxlu təşəkkürlər.
Cəfər Cabbarlını hələ məktəb vaxtı keçdiyimiz Oqtay Eloğlu əsəri ilə tanımış və çox sevmişdim. Ən sevdiyim yazarlardan biridir. Bunu bu əsər ilə bir daha anladım.
Əsərdə obrazların, xüsusilə, Sevilin dəyişimi göz qarşısındadır. Pyesin əvvəlində o dövrün çox rastlanılan tipik hüquqsuz qadınlarından biri olan Sevilin sondakı dəyişimi, öz hüquqlarını dərk etməsi, özünü əzdirməməsi bu dəyişimlərdən biridir.
Əsər çox- çox maraqlı əsərdir. Mənim fikrimcə, hər bir Azərbaycanlı qadının oxuması və örnək alması gərəkən bir qadındır Sevil.
"Sevil"1000Kitap
Bu əsər əsas etibarilə qadınların cəmiyyətdəki rolundan, onların çəkdiyi əzablardan, apardıqları mübarizədən və nəhayət, geridə qalmış patriarxal ənənələr üzərindəki qələbəsindən bəhs edir.
Əsərdə
Cəfər Cabbarlı Altıağacda "Sevil" pyesini tamamladığı gün Sona xanıma belə bir şərt qoyur:
— Sonası, bilirsən nə var? Bu gün səhərdən axşama kimi nə evə girin, nə də məni çağırın. Heç kimi də otağıma buraxmayın!
Saat 5-ə kimi nə evə girən olur, nə də qapını döyən. Saat 6-ya yaxın Bakından Cəfərin qohumlarından biri — Şəmsəddin Abbasov gəlir. Sona xanım ürəyi döyünə-döyünə qapını taqqıldadır:
— Ay Cəfər, Şəmsəddin gəlib, qapını aç!
Şəmsəddin Cəfərlə görüşür və təcili başqa kəndə gedir. Cəfər eyvana çıxaraq deyir:
— Sonası, üç dəqiqəyə dözə bilməzdin, fikrimi dağıtdın. Əsəri bitirmişdim. İndi mən üç dəqiqəlik işim üçün bir neçə gün oturmalıyam.
"Sevil"in axırını Şəmsəddin korladı. Sonu heç də belə çıxmazdı."
Cəfər Cabbarlının “Sevil” əsəri Azərbaycan ədəbiyyatında qadın azadlığı mövzusunu ən güclü şəkildə gündəmə gətirən əsərlərdən biridir. Yazıçı, Sevil obrazı vasitəsilə cəmiyyətin qadına qarşı qurduğu
Öz ədəbiyyatımız üçün çox darıxmışdım və buna görə "Sevil" i oxumaq istədim. Sovet ideologiyası açıq şəkildə hiss olunsa da, günümüzün ən ümdə, aktual məsələlərindən birini ələ aldığından, hal-hazırda da öz təsirini itirməmişdir.
SEVIL: Namus! Ha… ha… Nədir namus?.. Yalnız qadınların daşıyacağı bir yükdür.
Bu dialoq çox xoşuma gəldi. Qadınla birgə kişinin də namusunu xatırladır, günümüzdə bunu çoxları unutmuşkən.
Kiçik və sadə dillə yazılmış bir səhnə əsəridir. Bəzi yerlərini ifrat qəbul etsəm də, demək olar ki, qatılıram əsərin ideyasına. Cahil din və namus köləsi amma namuslu bir kənd qızının oxuyaraq necə savadlı, təhsilli birinə çevrildiyini görürük sonda. Bir incə məqama da toxunulduğunu hiss etdim, oxumaq o demək deyilki namussuzlaşa bilərsən, ya da azadlıq o demək deyil ki, namussuz ola bilərsən.
Sevil Cafer Cabbarlı
Yazar Hakkında
Cafer CabbarlıYazar · 21 kitap
1915 yılından lirik ve Satirik şiirler, hikâye ve dram eserleri yazmaya başlamıştır. Azerbaycan tiyatro sanatının gelişmesinde büyük hizmeti olmuştur.
"Cabbarlı kendi yaratıcılığında Azerbaycan klasik dramatizmin en güzel yönlerini göstermek ile beraber dünya çapındaki eserlerden faydalanmıştır. İbsen gibi güncel, kesin ve cesur, Schiller gibi asi, Shakespeare gibi engin ve rengarenk, Gorki gibi iddialı olmaya çalışan, öğrenen, arayan Cabbarlı Azerbaycan'da yazıları ile sosyal realizmin temelini atmıştır. "
20. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının, kültürünün, sanatının gelişmesinde müstesna hizmetler göstermiş görkemli şair, yazar, çevirmen, senarist, gazeteci Cafer Cabbarlı 1899 yılının 20 Mart günü Bakü'ye 110 km uzaklıkta bulunan Hızı'nın köyünde yoksul bir köylü ailesinde doğdu.
Cafer'in ailesi 1903 yılında Bakü'ye taşınarak şehrin "Dağlı mahallesi" denen üst bölümünde yaşamıştır.
Babsı Bakü'de küçük çaplı ticaret ile uğraşıyordu. Küçük Cafer ara sıra Edirne'ye gidiyor, orada şiirler yazan halası Zernişanla, dağ köylerindeki akrabaları ile buluşuyordu.
Yazarın annesi Şahbike hanım namuslu ve çalışkan bir kadındı. Kocası Qafar erkek 1902 yılında vefat ettikten sonra ailenin bütün ağırlığı annenin üzerine düştü.
Cafer Cabbarlı küçük yaşlarında Kur'an okumayı mahalle mollasından öğrenmiştir. Sonraki eğitimi Rusça olmuştur.
Azerbaycan Edebiyatı tarihinde özel bir yer tutan Cafer Cabbarlının adı görkemli klasiklerde ilk sırada gelir.
20. yüzyılın ikinci on yılı içinde yaratıcılığa başlayan Cafer Cabbarlı zengin ve kapsamlı yaratıcılık yolunu geçerek, edebiyatın hem şiir, hem dram, hem de nesir türlerinden beceriyle kullanmıştır. Cesaretle neredeyse modern Azerbaycan edebi dilin oluşmasında onun müstesna hizmetleri vardır.
Annesi Şahbikə en azından küçük oğlunu eğitimden mahrum etmemek için Caferi öncelikle mahalle mollasının yanında okumaya, biraz sonra Molla Kadiri'nin yanında Kur'an okumaya yollar. Bu dönemlerde 6-7 yaşında olan Cafer annesinin pişirdiği ekmekleri tüccarların dükkanına taşımakla ailesine yardım ediyor. Mollanın ona bir şey vermeyeceğini anlayan Cafer başka şehir çocukları ile birlikte 1905 yılında "Starıy Poçtovı-25" de Hacı Məmmədhüseyn Bedelovun özel mülkünde açılan üç sınıflı "7. Müslümanı ve Rusça" okulunun birinci sınıfına kayıt olmuştur.
Cafer'in ilk öğretmenleri seçkin eğitimci-yazar Süleyman Sani Axundov, Abdullah Saik, Rahim bey Şıxlinski, Əliməmməd Mustafayev idi. Cafer Cabbarlı 1908 yılında "7. Müslümanı ve Rusça" okulunu bitirip bir süre ailesine yardım etti.
Cafer'in el yazmaları içerisinde henüz tamamen bitmemiş, okullu hattı ile yazılmış birkaç şiir, hikâye, opera metni ve hatta roman da vardır. Bazı araştırmacılar Cabbarlının 1913 yılından kendi yazıları ile gazete kontrollerine geldiğini gösteriyorlar. 1990 yılının başlarına kadar böyle hesap ediliyordu ki, Cabbarlının ilk manzumesi 1915 Nisan ayının 3'ün de "Okul" dergisinin 6. sayısında yayınlanmış "Bahar" şiiridir.
1915 yılında Bakü Politeknik Okulu'nun elektro-mekanik şubesine giren yazar 1920 yılı Mayıs ayının 6'sın da eğitimini tamamlayarak diploma almıştır.
Cafer Cabbarlı 1920 yılında Bakü Politeknik Okulu'nu bitirdikten sonra Azerbaycan Devlet Üniversitesi tıp fakültesine girmiştir. O, burada okumuş, fakat bu sanat onu ilgisini cekmediğinden dilekçe yazıp bu fakültədən çıkmıştır. 1923 yılının Eylül ayından Cabbarlı sahne alemi ve tiyatro tarihi ile yakından tanışmak amacıyla Bakü Türk Tiyatro Okulu'nda konuşmalara katılmaya başlamıştır. Aynı zamanda 1924 yılında Azəraycan Devlet Üniversitesi Doğu Fakültesi tarih bölümünde de eğitimine devam etmiştir.
1915-1920 yılları Cafer Cabbarlının sadece öğrencilik yılları değil, edebiyata, sanata geldiği dönemdir. O, birbiri ardına "Vefalı Seriye veya göz yaşları içinde gülüş", "Solgun çiçekler", "Nasreddin Şah", "Trablis savaş veya Yıldız", "Edirne fethi", "Bakü Savaşı", "Aydın" gibi Azerbaycan sahnesini düşündüren eserler yazmış, lirik ve Satirik şiirlerle, bir takım hikâyelerle çeşitli basın organlarında konuşmalar yapmıştır.
Lirik ve Satirik şiirleri. Hikâyeleri ve ilk dram eserleri
Cabbarlının yaratıcılığı zaman itibarıyla çok devam etmese de, siyasi-sosyal yönden çok önemli bir dönemi, 1915-1934 yılları arasındaki yirmi yıllık bir tarihi aşamayı kapsamaktadır. Çok önemli sosyo-politik olaylarla dolu olan bu tarihi dönemi kastederek diyebiliriz ki, Cabbarlının edebi faaliyeti Azerbaycan'da, özellikle Bakü'de kapitalizm ilişkilerinin hızla geliştiği burjuva ve mülkədar Azerbaycanının işçi-köylü Sovyet Cumhuriyeti'ne dönüştüğü yıllarda geçmiştir. Cabbarlının büyük yaratıcılık yolu zor ve çelişkili olsa da, esasen, yükseliş ve kalkınma yolu olmuştur.
Azerbaycan demokratik-realist klasik edebiyatına, zengin halk yaratıcılığına dayanan Cabbarlı, başlıca olarak, Mirza Feteli Axundov realizminden yararlandı. Mirza Feteli Axundovun maarifçi-demokratik fikirlerini, yaşamla derinden bağlı olan realizmini Cabbarlı genellikle Azerbaycan Edebiyatı için, özellikle kendisi için en doğru bir yaratıcılık yolu hesap etti.
Cabbarlının dayandığı gerçekçilik halk hayatı ile, Azerbaycan insanlarının özgür ve güzel yaşam hakkındaki arzuları ile, halkın ileriye, ışığa ve sadakate doğru coşkun eğilimleri ile ilgili idi.
Belirtildiği gibi, Cabbarlı edebiyata şiirle gelmişti ve ilk matbu şiirleri 1911 yılında "Hakikat-i Efkar" gazetesinde yayınlananmıştır. Cafer Cabbarlı libretto yazmış,”Şahsenem” ve “Sitara” operalarının librettisti o olmuştu.
Genç Cabbarlı henüz çocuk yaşlarından insanların ağır durumunu, toplumun yoksullara ve zenginlere bölündüğünü görür, insanların ağır, meşakkatli hayat içerisinde yaşamasını müşâhede eder ve tüm bunları kaleme almaya, onlara kendi yaklaşımını anlatmaya çalışır.
Yazar 1934 yılının sonunda, 31 Aralık, sabah saat 4 de kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.
