Puan
8.510 üzerinden
Sofist, iyi eser hoş eser ama bu sefer aklıma başka bir şey takıldı. Farkettiyseniz Platon’un varlık anlayışındaki dilsel nüansları zamanla Stoacı etik felsefesine sızmış ve daha sonra yine modern çeviri yorumlarını yönlendirmiş. İyi de bu nasıl olmuş?
Platon’un felsefi lügatı, Antik Çağ’dan günümüze pek çok düşünce akımına yön verdi elbette. Ancak bu etkinin kendisi, sanıldığı kadar düz bir çizgide ilerlemedi. Özetle, metinsel sapmalar, anlam kaymaları ve spesifik olarak çeviri süreçlerinde ortaya çıkan küçük fakat etkili değişimler, felsefe tarihinde büyük epistemolojik sonuçlara yol açtı. Bu değişimler özellikle“to on” (τὸ ὄν, var olan) ve“to mē on” (τὸ μὴ ὄν, var olmayan) benzeri terimler ile Stoacılar’ın yeniden yorumlarında öne çıkıyor, dilde ve düşüncede kırılma yaratıyor ve nihayetinde modern etik yaklaşımları etkiliyor. Fakat en belirgin olarak Sophistes, 
Parmenides ve 
Devlet diyaloglarında geçen “to on” yalnızca “var olan” ya da “mevcut” anlamına gelmez. Bu terim, metafizik bir bağlama sahiptir ve eidos’lar (ideler) aracılığıyla “gerçeklik”in kendisine işaret eder. To on burada hem ontolojik hem de epistemolojik bir statü taşır. Hem “nedir?” sorusunun cevabı, hem de bilginin mümkün olduğu alandır.
Bu kavram, 
Aristoteles ve ardından gelen Stoacılar ile birlikte daha nominal, daha işlevsel bir yapıya indirgenmeye başlar. Özellikle Solili Khrysippos’un felsefesinde logos ile özdeşleşerek evrensel akıl düzeninin bir bileşeni hâline gelir. Böylece “olan”, artık değişmeyen ide değil, kozmik rasyonalite içinde düzenli işleyen şeydir.
Bunun yanında, Platon’un “to on” anlayışı soyut, aşkın ve çoğu zaman duyusal dünyanın ötesinde yer alırken, Stoacılar için “olan” hem maddî hem de etkin nedenlerle dolu bir evrenin parçasıdır. (Antik Yunan felsefesindeki “dört neden”
Parmenides ve Devlet diyaloglarında geçen “to on” yalnızca “var olan” ya da “mevcut” anlamına gelmez. Bu terim, metafizik bir bağlama sahiptir ve eidos’lar (ideler) aracılığıyla “gerçeklik”in kendisine işaret eder. To on burada hem ontolojik hem de epistemolojik bir statü taşır. Hem “nedir?” sorusunun cevabı, hem de bilginin mümkün olduğu alandır.
Bu kavram, Aristoteles ve ardından gelen Stoacılar ile birlikte daha nominal, daha işlevsel bir yapıya indirgenmeye başlar. Özellikle Solili Khrysippos’un felsefesinde logos ile özdeşleşerek evrensel akıl düzeninin bir bileşeni hâline gelir. Böylece “olan”, artık değişmeyen ide değil, kozmik rasyonalite içinde düzenli işleyen şeydir.
Bunun yanında, Platon’un “to on” anlayışı soyut, aşkın ve çoğu zaman duyusal dünyanın ötesinde yer alırken, Stoacılar için “olan” hem maddî hem de etkin nedenlerle dolu bir evrenin parçasıdır. (Antik Yunan felsefesindeki “dört neden”
Sofist, Platon'un temel eserlerinden birisidir. Dialog şeklinde düzenlenmiştir, Platon'un görüşleri dialoglarla açıklanmaya çalışılmıştır. Genel itibari ile sofist kimdir?, Sanat, sanatçı, varlık nedir? Yokluk nedir? gibi ana temalara değinir, metafizik meselelere Platon'cu bakış açısıyla önermeler sunar. Varlık ve yokluğun tanımına dair bölüm mutlaka okunmalı. Özellikle yokluğun da cins olduğuna dair görüş ilgi çekicidir. Felsefi sınıflandırmanın nasıl yapılacağına dair güzel örnekler de içermektedir. Keyifli okumalar dilerim.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Puan vermedi·136 syf.·
2020 3. kitabı
Platon'un geç dönem eserlerinden biri olan Sofist diyaloğunda, Theaitetos ve Yabancı bir filozof, analitik yöntem ile sofist'in ne olduğuna dair kanaat getirmeye çalışırlar. Aynı şekilde varlık-yokluk üzerine (içerisinde çokça doxograf barındıran) derin bir felsefî çözümleme gerçekleştirirler.
Sofistlerin bildiğini değil sadece söylemeyi bildiğini, söylem ustaları olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca Platon, Sofist'i, kasaba kasaba gezip konuşan, tartışma eylemini ustaca gerçekleştirebilen, bilgiyi ve erdemi gençlere parayla satan kimse diye tanımlar. Platon ve Sokrates bilginin ve erdemliliğin bu şekilde öğretilemeyeceğini ya da öğrenilemeyeceğini savunur.
Güzel, okunabilir kitap.
Platon'un yaşlılık dönemi eserlerinden olan Sofist diyaloğu, inşacı eserlerinden birisidir. Ne demek inşacı eser? Platon ilk dönem diyaloglarında Sokrates aracılığıyla belirli bir konuyu derinlemesine analiz eder ve genellikle net bir uzlaşıya varmadan tartışmayı sonlandırır. Bu eserlerde temel amaç, "bilmediğini bilmeyenlere" "bilmediklerini" göstermektir. Ancak yaşlılık dönemi eserlerinde Platon artık bildiklerini dökmeye, felsefesini biçimlendirmeye başlar. Sofist diyaloğunda da Platon'un metodoloji, ontoloji ve epistemolojisine dair bilgiler elde etme imkanı buluruz. Eser bu nedenle felsefe tarihinde de oldukça önemli bir yere sahiptir.
Sofistlerin gerçekte nasıl oldukları üzerine tartışmalar felsefe camiasınca bir nihayete erişmemiş olsa da, Platon'un kullandığı anlam bellidir. Platon sofistleri bir konuda derin malumatları olmamasına rağmen söz sanatlarını kullanarak gençleri kandıran; para karşılığında bilgi satan, halka açık alanlarda söylevlerle kendilerini öne çıkaran tipler olarak tanımlar. Sofistlerin bir diğer özelliği ise, her şeye kuşkuyla yaklaşarak rasyonalitenin temellerini yıkması, sahte ile gerçek bilgi arasındaki ayrımı yok etmeleridir. Tabi Platon gibi bir rasyonalistin bunlarla hesaplaşmadan felsefesini inşa etmesi düşünülemez.
Aslında burada Platon'un kitaptaki metodoloji, epistemoloji ve ontolojisini anlatmayı düşünüyordum lakin o zaman incelemeyi okuyanlara kitaptan bir şey bırakmamış olurum. Dolayısıyla günümüzde de özellikle post-modernizm ile yeniden canlanan radikal şüphecilik ve görelilik dünyasında Platon'un düşüncelerini nasıl inşa ettiğini görmek oldukça öğretici bir deneyimdir diye düşünüyor ve incelemeyi kitabın temel tartışma konusuna gönderme yapan şu dizelerle bitiriyorum:
Vara yok deyip de edemem inkar,
Akarsu’yum bunu bilenim
Sofist - Platon
Platon (Eflatun), Sofistler (para ile felsefe öğreten insanlar) üzerinden felsefeye dair sorgulamalar yapıyor. Platon'un bir çok kitabında olduğu gibi eser, diyaloglar şeklinde tartışmalar üzerinden şekilleniyor.
Sofist kitabının içine açıkçası pek giremedim ancak yine de felsefeye ilgi duyanlar için dikkate alınması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitaba 7.7/10 puan veriyorum.
Platon (Eflatun), Sofistler (para ile felsefe öğreten insanlar) üzerinden felsefeye dair sorgulamalar yapıyor. Platon'un bir çok kitabında olduğu gibi eser, diyaloglar şeklinde tartışmalar üzerinden şekilleniyor.
Sofist kitabının içine açıkçası pek giremedim ancak yine de felsefeye ilgi duyanlar için dikkate alınması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitaba 7.7/10 puan veriyorum.