Terra Nostra
Carlos FuentesYazar:
Carlos Fuentes
Çevirmen:
Bülent O. Doğan
Tahmini Okuma Süresi:
30 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
1088
Basım Tarihi:
Haziran 2014
İlk Yayın Tarihi:
1975
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789750722028
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Özgür, adil, kuralsız ve Tanrısız bir dünya var olabilir mi?Edebiyat
Şaşırtıcı ve kışkırtıcı bir eser “Terra Nostra”. Bu bitmek bilmeyen 1088 sayfalık romanında hem mekanlar, hem de zamanlar hareketliyken bizi sanki gotik bir tablonun içinde seyahate çıkarıyor Fuentes ve kutsal kitapların -ki burada özellikle Katolik inancı- emrettiğini, kibir, şiddet, şehvet içeren sahneler eşliğinde sorguluyor. Kusurlu dünyamızda yapılan ibadetler ile ulaşılması hedeflenen mükemmel düzen, yani cennet, Fuentes’e göre “dehşetin habercisi”; zira Tanrı’ya ulaşmak iddiasıyla tutulan yol ardında ezilen yığınlar, yoksulluk, acı ve zulüm barındırıyor. Siyasi baskının, cinsel yasakların, hastalıkların ve tanrının olmadığı, sürekli yenilenen bir dünya hayal ediyor Fuentes; ama bir yandan bu fantastik dünyanın ulaşılmazlığını da tespit ediyor.
Katolik inancı, teslis üçlemesi, Yunan ve Mısır mitolojileri, İsa dönemi Roma İmparatorluğu, Rönesans, Altın Çağ, mitler ve efsaneler bu romanın malzemeleri. Cervantes’ten, Decartes’tan ve özellikle Erasmus’un “Deliliğe Övgü”sünden önemli ölçüde etkilenmiş Fuentes. 16. yüzyılda İspanya Kralı II. Felipe’nin Madrid’e 45 kilometre mesafede, ataları ve kendisi için bir nekropol olarak yaptırdığı El Escorial sarayının inşasını merkeze alan roman bin yılın bitimine, yani 1999 yılına kadar uzanıyor. Romanın başında genç Felipe’nin 4 arkadaşı (kayıkçı Pedro, ilahiyat öğrencisi Ludovico, keşiş Simon ve köylü kızı Celestina) ile sohbetine konu olan mükemmel dünyanın var olup olamayacağı sorusu romanın ana konusu denebilir; ama belli ki Fuentes’in kafasında daha başka bir çok soru var cevabını aradığı. O yüzden roman Kraliyet’in tebaası üzerindeki sınırsız ve zalim gücü, sapkın ve yıkıcı Katolik inancı, dehşetengiz engizisyon korkusu ve Fuentes’in vatanı Meksika ve tüm güney Amerika’nın aynı dönem İspanyollarınca barbarca
FUENTES'İN KÜTÜĞÜEdebiyat
Roman, tarih ile yakın ilişkisi olan bir tür olması nedeniyle, okunulan romanın geçtiği dönemin araştırılması gerektiği tavsiyesi sıklıkla verilir. Fuentes'in 'kütüğü' de bunun içine katılabilir ama öte yandan katılmayabilir de. Başlangıç ve bitiş bölümleri günümüzde distopik bir atmosfer içinde geçiyor olsa da romanın yüzde doksanı on altıncı yüzyıl İspanya'sındaki olayları anlatmaktadır; evet, bu nedenle o dönem araştırılmalı ancak, Fuentes'in üslubu, bizim bu 'kütüğe' uzanıp yer yer realist yer yer büyülü gerçekçilik atmosferi içinde zamanın kaybolduğu ve biz, okurların aktif katılımını isteyen bir yönde işlerlik gösterir. Bu açıdan, romanda keşfedilmeyi bekleyen alt metinleri bulmayı ve onları yaratmayı seven okurlar için başucu bir eser, Fuentes'in 'kütüğü'.
Tarih-roman ilişkisinden bahsetmişken biraz daha bunun üzerinde durmalıyız. Aristo'nun insan davranışlarında altını kalın şekilde çizdiği "altın orta"yı, bu hususta da vurgulamalıyım; çünkü, romanın geçtiği dönemi gereğinden fazla tarih bilimine uygun formatta alırsak, ortaya bir edebi eser değil bilimsel bir metin çıkmış olur, yani bizim tarafımızdan çıkarılmış olur. Evet, on altıncı yüzyıl İspanya'sı ve de Avrupa'sı hakkında bilgi sahibi olmamız, okuma sürecimizde bize fayda sağlayabilir ancak herhangi bir araştırma yapmadan da bu romandan yüksek edebi bir zevk alabiliriz. Birincisi, Fuentes, halihazırda satır aralarında dönemdeki önemli noktalara değiniyor ve bunu bir tarihçi gibi değil, farklı üslubu olan bir edebiyatçı olarak yapıyor ki doğrusu da budur. İkincisi, roman tek tarafı olan bir tür değildir, bir tarafında yazar vardır diğer tarafında okurlar ve sandığımızın aksine okur, pasif konumda yer almaz. Yazar elinden çıktıktan sonra bir eser artık okurun üretim sürecine katılımını bekler, arzular.
Edebiyat benim dinim diyen Carlos Fuentes’in kutsal kitabı #terranostra .
Kitap üç bölümden oluşuyor Eski Dünya, Yeni Dünya, Öbür Dünya. Üç sembolizmi kitapta önemli. Geçmiş, bugün ve gelecek bir bütünü oluştuyor. “Her şey daha önce neyse onun ruhunu ve gözden kaybolduğunda olacağı şeyin ruhunu taşır.”
Kurgunun merkezi II.Felipe İspanyası, 16. yy. ve El Escorial sarayının inşaası. Axis Mundi (dünyanın merkezi) olarak almış sarayı diye düşünüyorum. Yer ve gökün birleştiği nokta, cennet ve cehennem arasındaki bağlantı. Dünyanın yaradılışının tekrarını simgelemek gibi anlamı da var ve kitapta yaratılışın tekrarı üzerine. İsimler, şehirler, zaman değişiyor ama insanlığın kaderi değişmiyor. İyi ve kötü arasındaki savaş. Tanrıların dışkısı (altın) karşında insan hayatının önemsizliği sonsuz bir döngüde.
.
Meksika’nın İspanyollar tarafından sömürülmesi mitolojiden yola çıkarak 1999yılının sonunda biten bir hikaye büyülü gerçekçilik üslubuyla anlatılıyor. Din adı altında yapılan katliamlar, güç istenci, mesih beklentisi ve tutkular.Tutkuların tarihi olamadan paranın, ekmeğin ve iktidarın tarihi anlaşılmaz diye yazıyor.
Farklı kültürlerin mitolojileri, hristiyanlık mezhepleri, tarih, edebiyat, sanat ve felsefe bağlamında oluşturduğu kurgusu yoğun. Anlatımı yoğun, esrime halinde yazdığı sayfalarca süren cümleleri var. Değindiği konular yoğun. Yine üç :) Bu arada kitaptaki işaretler taşıyan üç kişiyi üç ilahi dinin peygamberleri diye yorumlayarak alternatif bir okuma önerisi de bırakayım, öne çıkan özellikleri tam karşılık geliyor ama ne olduğunu söylemem -sakıncalı- :)
İngilizce’den #bülentdoğan çevirmiş, İspanyolca aslıyla #emrahimre karşılaştırmış. Çeviri çok iyiydi ama Latince ifadeler de keşke dipnot olarak verilseydi. Okur kaprisi:)
Kitapta Bosch’un
Sanırım şimdiye kadar en uzun sürede okuduğum ve en çok alıntı yaptığım (110 tane) kitaptı. Benzer sayfa sayısındaki kitapları neredeyse yarısı sürede okudum ama bu kitap zorladı beni. Hatta daha uzunca ayrıntılı bir inceleme yazmayı düşündüğüm halde kafa yorgunluğu ve sıkıldığımdan dolayı buna bile cesaret edemedim.
Kitap, Meksikalı yazar Fuentes’in devasa eseri. 3 bölümden oluşuyor; eski dünya, yeni dünya ve diğer dünya olarak. İçinde; İspanya tarihi-Felipe dönemi, Hıristiyanlık, Yahudilik, Roma-Tiberyus dönemi, felsefe, mitoloji, Kabala’ya kadar neler geçmiyor ki. Hatta Sefiller’e (..kaçak bir mahkum ile bir polis dedektifi ağır lağım kapağını ürkekçe kaldırdılar-sf20), Kafka’ya (..bir sabah kötü rüyalarından uyandığında, dev bir böceğe dönüşmüş buldu kendini-sf365) göz kırpıyor. Bunlar haricinde fark edemediğim kim bilir daha ne kadar böyle ayrıntı vardır.
Okumayı düşünenler için, öncelikle kitap bir başyapıt. Alıntı yapılacak harika cümleler ve araştırılacak değişik konular içeriyor. Fakat uzun ve ayrıntılı cümleler, yer yer tekrara düşen söylemler okumayı zorlaştırıyor. Konu akışı olarak bazı sayfalarda sisli bir yerde yürünüyormuş izlenimi veren, zamanını-mekanını anlayamadığımız, arada Latince cümlelerin de bulunduğu bir anlatımın olması, çok fazla karakter içermesi de okuyanı sıkıyor. Geniş zaman ayırarak okunmasını tavsiye ederim.
Terra Nostra1000Kitap
Terra Nostra
Roman, 1999 yılı Paris'inde bir kıyamet sabahı(distopya) sonrası açılış yapıyor.
Eyfel kulesi kuma, Louvre Müzesi ise kristale dönüşmüştür.
Sandviç adam(üstünde sandvic reklamları taşıdığından) Polo Febo, köprüde dudaklarında yılan dövmesi olan bir kızla tanışır. Kız ona doğru hamle yaparken, Polo suya düşer.
İkinci kısım 16.yy İspanya'sı ve Kral Felipe etrafinda geçer.
Roman, kronolojik bir sıra takip etmeksizin, 16yy ile 20yy arasında bir sarkaç gibi gider gelir.
Denilebilir ki Kutsal Toprak anlamına gelen Terra Nostra, roman formatına sığmayan bir insanlık tarihi eleştirisidir.
Meksika, Avrupa, Abd tarihinden tutun da coğrafi keşiflere değin ciddi eleştiriler ve saptamalar vardır kitapta.
Roman, postmodern tarzda yazılmıştır ve bu tarzın başyapıtlarındandır.
J.Joyce'un Ulyses'i ya da Herman Broch'un Vergilius'un Ölümü gibi zor okunan kitaplar safındandır.
Ama verdiği keyif olağanüstüdür.
Herkes okumalı!
Aylardır bu kadar detaylı kitabı hakkını vererek nasıl yorumlarım diye düşünüyor ve erteliyorum. Sonunda karar verdim içimden geldiği gibi yazmaya.
Fuentes oldukça zeki ve hayranlık uyandırıcı bir yazar. Böyle sanata, tarihe ve sayamadığım birçok şeye hakim olmasına ayrıca hayran oldum. Bu kitapta sanki bildiklerini harmanlamış ve katlamış.
Döngüsel bir anlatıma sahip, üç ana bölüm şeklinde yazılmış. İlk bölümde karşılaştığınız dünya sizi şaşırtacak belkide yavaş bir okuma yapacaksınız ancak ilerledikçe hızlı ve meraklı bir okuma gerçekleştireceksiniz.
Kitapta yok yok İspanya 16.yy'ı 2. Felipe ve ailesine detaylı bir anlatım sahip ardından Roma'ya Venedik'e Kudüs'e, Haçlı seferlerine, keşfedilmemiş topraklar olan Güney Amerika'ya; büyüler, gerçekler, yanılsamalar, rüyalar, göçler, törenler, dinler, inanışlar, tanrılar, tanrıçalar, sanat, tarih ve bir çok şey daha...
Fuentes hayranlıkla ve nefes almadan bir okuma sundu bana. Edebi bilgim bu kitabı anlatmak için yetersiz kalır. Fuentes, bir okur olarak sizden biraz araştırmanızı bekliyor. Çok detaylı kapsamlı, okurken beyninizi yakacak ve sizde iz bırakacak kitaplardan biri. Bence herkes mutlaka okumalı.
Kendi kişisel okuma tarihimin belki de en çetin 23 gününü yaşadım Terra Nostra’yı okurken. Kendime hedef olarak koyduğum ve roman alanında zirve olarak gördüğüm kitaplar:
1. Vergilius’un Ölümü - Herman Broch
2. Niteliksiz Adam - Robert Musil
3. Seksek - Julio Cortazar
4. Foucault Sarkacı - Umberto Eco
5. Yüz Yıllık Yalnızlık - Marquez
6. Terra Nostra - Carlos Fuentes
7. Kayıp Zamanın İzinde - Marcel Proust
8. Ulysess - James Joyce
Bunlardan ilk 6 tanesini okudum, ama Terra Nostra kadar beni hayretler içerisinde bırakan, yazarın dehası, bilgisi, kültürü ile büyüleyen, olağanüstü, sıradışı bir kitap olmadı. Açık ara en iyi roman diyebilirim.
Kitap oldukça uzun bunun nedeni büyük ölçüde hikayenin uzun bir zaman dilimini kapsaması. Geçmişten günümüze farklı karakterler,farklı mekanlar buna göre gelişen olay örgüsü ve hikayeye dahil edilen konuların geniş bir yelpazede olması; Yeni dünyanın keşfine, Cervantese ,semitik dinlere, ezoterizme, ve politikaya kadar bir çok konunun ele alınması kitabı bir hayli hacimli hale getirmiş. G.G.Marquezin yüzyıllık yalnızlık romanı gibi , sonuna doğru okuyanı bir hayli yoran bir kitap.
Zihni parçalayan bir başyapıtEdebiyat
Kitap doğrusal bir çizgide ilerlemiyor. Zaman bir nehir değil adeta okyanus. Kaos, karmaşa genele yayılmış. Olay örgüsü yok. Dikkatlice okuduğum halde kitaba tutunamadığımı anladıktan sonra kendimi kasmayı bıraktım. Yazar bence bize oyun oynuyor. Zihnimizi giriş-gelişme-sonuç kurgusundan kurtarıp çok boyutlu düşünmemizi istiyor. Kelimelerin gücünü arıyorsan gerçek ile hayali dünyanın enfes karışımıyla bu kitap sana yeni bir dünya kuruyor. Kesinlikle kitap varolan dünyayı anlatmıyor. Adeta yeni bir dünya kuruyor.
Fuentes'i okumaya Diana'dan başlamak gibi bir mallık yaptım. Evet, gençtim, tecrübesizdim ve şeytana uymuştum. Diana'yı o kadar sevmedim ki yazarı da anında gözden çıkardım. Evet feci cahildim.
Neyse, azıcık olgunlaşıp insana dönmeye başlayınca yargılarımı şöyle bir gözden geçirdim ve bunu yaptığım için şuanda kendimi alnımdan öpmek istiyorum. Benim burun kıvırdığım (edepsizliği bak) Fuentes ne süper bir abimizmiş; acayip kurgular yapar konuya taklalar attırır, insanın dimağını (dimağ de ne demekse) yakarmış, üstelik böyle bir kitap yazdığı için elleri öpülesi saçları karıştırılasıymış.
Kitaba döneyim: Okuduğum en uzun kitaplardan biriydi, başlarken hafiften bir tırstım. Bazı yerlerde konunun çokkkk uzatılmasından afakanlar basmadı desem yalan olur, bir kaç sayfa (bir kaç derken?) atlamışlığım da oldu . Ama olsundu, netice olarak bu bir sınavdı ve ben kitabı bitirdim.
Cesaret edersem bir daha okurum. Öyle işte.
Yazar Hakkında
Carlos FuentesYazar · 23 kitap
1928’de Panama’da doğdu. ABD’de Columbia, Harvard, Princeton ve başka üniversitelerde ders verdi; çok sayıda roman, kısa öykü, deneme, tiyatro eseri ve senaryo yazdı. Bir süre Meksika’nın Fransa büyükelçiliğini yaptı. Fuentes’in romanları arasında en önemlilerinden olan Terra Nostra, Venezuela’da Romulo Gallegos Ödülü’nü kazandı. 1987’de, İspanyolca yazan yazarlara verilen en büyük ödül olan Cervantes Ödülü’ne değer bulundu. 2012’de hayatını kaybeden Fuentes adına devlet tarafından ödül konuldu. Her yıl yazarın doğum gününde (11 Kasım) verilen ödülün ilk sahibi, Mario Vargas Llosa’dır.
