Yazar:
Cemal Süreya
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
64
Basım Tarihi:
Mart 2018
İlk Yayın Tarihi:
1958
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789750826757
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
Üvercinka
14,9bin okunmaYapı Kredi Yayınları · Mart 2018 · 64 s.
Üvercinka
3.315 okunmaYapı Kredi Yayınları · Mayıs 2008 · 64 s.
Üvercinka
2.849 okunmaCan Yayınları · Nisan 2022 · 62 s.
Üvercinka
585 okunmaYeditepe Yayınları · 1958 · 60 s.
Üvercinka
70 okunmaCem Yayınevi · 1984 · 72 s.
Üvercinka
68 okunmaÜç Çiçek Yayınevi · 1984 · 80 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İlk bölümde yer alan “Laleli’den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız” mısrası var oluş heyecanına ve sınırsız özgürlüğe bir göndermedir. Sevişmenin bir tramvayda yürürlüğe girmesi ise mahrem olandan uzak, halkın içinde bireysel duruşu sergiler. Aşkın, cinselliğin kelimeleriyle ayakta durmanın, insan olmanın, başkaldırmanın ifadesi “Afrika dâhil” mısrası ise umut doğurur. Yalnızlığın, yoksulluğun, sömürülmenin simgesi Afrika içinde mutlaka bir umut vardır.
Mevcut düzene başkaldırının en somut dizilimi ikinci bölümde yer alır. Bastırılmaya karşı söz söyleme yetkinliği; “Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler”. Dönemin baskıcı iktidarına doğrudan muhalefetin imkansızlığı karşısında, şair yoğun imgeler ve dolaylı bir ironi ile dile getirir düşüncelerini. Üçüncü bölümde ise kadının, şair üzerinde yarattığı etki sorgulanır, varoluş dilemması odak noktaya konularak: “senin bir havan var beni asıl saran o/ onunla daha bir değere biniyor soluk almak”.
Dördüncü bölümde, kendi düşüncelerini sevgili ile bütünleştirme çabasındadır şair. Her ikisi de sömürüye, kapitalizme karşı direnirler, savaşma emelindedirler ama egemen güçler bu istemlerine karşı durur. Beşinci bölümde ise kadının kimlik değiştirip, simge haline gelmesi nesnelleştiriliyor gibidir: “padişah gibi cesaretti o”. Şair, şiirin isyan gücünün altını çizer, kadın simgesi üzerinden.
Yedişer mısralı beş bölümden oluşan, serbest ölçü ile yazılmış bu lirik şiirde göze çarpan dört öge var; yalın ve sınırsız dil, yeni kelimeler yaratma/türetme eylemi, kelimelere farklı anlamlar yükleme yetisi ve ilk üç ögeyi aynı potada harmanlaya bilme zekası. Bu ögelerin birleşiminden doğan estetik haz, içerikle birleştiğinde umuda yolculuk oluyor okuru için.
1958 yılında yayınlanan Üvercinka şiirini bir bütün olarak ele
ÜverçinkaŞiir
Şair Cemal Süreya ortaokul ikinci sınıfta tanıştığı Seniha Hanım ike 1953 yılında evlenmiştir. 1954 yılında Mülkiye’den mezun olur. Eşiyle arasında birçok problemin baş göstermesiyle, Süreya kendisini Eskişehir Vergi Dairesi’nde tanıştığı bir kadının kollarında bulur. Yazar bir süre beraber olduğu kadın için Üvercinka adını kullanmaktadır. Bu yoğun ve tutkulu aşk sürdüğü sırada Seniha Hanım hamiledir. Aylar sonra çocuk doğmak üzereyken, Cemal Süreya bir karar vermek zorunda olduğunu hisseder ve Üvercinka ile ayrılma kararı alır. Bu kararı aldığı bir Ağustos gününde en acıklı şiirlerinden birini yazar. Bundan sonra Cemal Süreya eşinin yanına döner.
Üvercinka: Aşkın ve dilin tenle buluştuğu yerAlıntı
Puan vermedi·64 syf.·
2025 50. kitabı
•••
Cemal Süreya’nın Üvercinka’sı, bir şiir kitabından fazlasıydı…
Aşkı, bedeni, arzuyu ve yalnızlığı aynı anda taşıyan, her dizesiyle okuru hem utandıran hem yakan bir metini adeta.
Şiir, onun elinde yalnızca duyguları değil, teni de konuşur hale gelmiş yine.
“Bakmak gülünç olurdu, dokunuyordum.” derken, sadece erotizmi değil, dokunmanın derinliğini de anlatıyor.
Üvercinka, adı bilinmeyen ama hep tanıdık gelen bir kadındır. Bazen bir sevgili, bazen bir anne, bazen sadece içimizde susturduğumuz bir ses aslında.
Bu kitap, şiirin nasıl aşka dönüştüğünü değil, aşkın nasıl şiir olabileceğini gösteriyor bize.
Ve bazen, bir kitap bir kadının izini ömür boyu silinmemek üzere bırakır hani…
Üvercinka da işte öyle bir izdir.
Keyifle okuyun.
' Seni bir kere öpsem ikinin hatırı kalıyordu
İki kere öpeyim desem üçün boynu bükük '
Cemal Süreya’nın *Üvercinka* şiiri çok sevilen ve önemli bir şiir olabilir ama ben okurken çok etkilenmedim. Sürekli kadın bedeni kullanılmıştı hoşuma gitmedi.
Şiirdeki sözler ve benzetmeler bana biraz karışık geldi, dili bana göre şiir dili değildi, çok basitti . Böyle arada açıp okuyacağım şiir denizine dalacağım bir kitap değildi.
Yine de seveni çok, saygı duyuyorum.
..Kitapla Kalın..
Mühürlü Şiir1000k
Lise yıllarımda bir dizesinden dolayı kendisine tutulduğum güzel adam Cemal Süreya.
Şiirle aramdaki bağları yeni yeni oluşturmaya başladığım için kitabı uzun seneler sonunda okudum. İncecik ama içi bana göre kıpır kıpır :)
Şiirin içine girmek istiyorsanız güzel bir başlangıç olabilir diye düşünüyorum.
Ve lakin,
Sayfa 59 da geçip kitaba, isim anneliği yapan "Üvercinka " şiirini 'malum' dostuna olan aşkından, tutkusundan yazmasından mütevellit bol miktarda yoğun his, duygulanım, bir miktar tutku, iki tutam cinsellik avuç içi kadar ümit ihtiva etse de, diğer şiirleri bakımından aynı duygulanimi hissedemedim...
Hatta bir miktar erotik bulmuş bile olablirim. (Sapıkça diyemedim :)).. fakat şiir denilen ve duygu ile yazılan edebi metinlerde bu derece aşırı erotik anlatım özellikle kadın vücudu üzerinden olunca (başka neden olabilir onu da kestiremedim)
..ama üvercinka şiirini tenzih ederim tekraren...
Büyük bir ihtimalle ölmüştük
Şehir kan kıyametti ayaklarımızda
Gökyüzünü katlayıp bir köşeye koymuştuk
Yıldızlar kaldırımlara dökülmüştü bütün
Hamza bütün parmaklarını ortaya dökmüştü
Yirmi yıldır cebinde biriktirdiği parmaklarını
Hamza son şarkıyı kırka bölmüştü
Doğrusu iyi idare etmiştik
Doğrusu iyi haltetmiştik
Yaşıyanlar unutmuştu bizi
Biz öldüğümüzle kalmıştık
Maalesef ki ahım şahım sevdiğim bir şiir kitabı olamadı. Öncelikle Üvercinka’nın hikayesinden bahsetmek istiyorum.
Seniha, Cemal Süreya’nın ilk aşkı olan ve daha sonra evlendiği kadındır. Öyledir ki öğrenci olduğu vakitlerde Seniha’nın kızıl saçları hakkında tahtaya bir şiir bile yazmıştır (“Seni sevdiğim anda her şeyim kızıl oldu…”). Daha sonra Cemal Süreya, ilk aşkı Seniha ile evlendikten bir süre sonra Seniha hamileyken, Üvercinka lakabını taktığı ve kimsenin ne adını ne yüzünü bildiği bir kızla tanışır. Aralarında bir aşk başlar.
Seniha, çocuklarını doğurmak üzereyken Cemal Süreya bir karar vermek durumunda kalır ve Üvercinka ile ilişkisini bitirir. Ayrıca Cemal Süreya’nın, soyadındaki iki y harfinden birini, Üvercinka için çıkarttığı düşünülüyor.
Benim yorumuma gelecek olursak, başta da dediğim gibi sevemedim. Açıkçası, yasak aşkı okumak zaten zor, üstüne aşktan ziyade erotizm konu alınmış. Erotizm sıkıntı değil, sadece aşka daha çok düşülmesini beklemiştim.
Şiir okurken en büyük beklentilerimden birisi, dizelerde kendimden bir parça bulmak. Okurken, anılarımı canlandıracak sözcükler bulmak. Fakat maalesef ki birkaç dize dışında kendimden bir şey bulamadım.
Tabii bunlar benim görüşlerim, yine de okunabilir.
ÜvercinikaŞiir
“Acıların adını ,ağustos koymalılar…”
Ağustos ayında hayatının en zor kararlarından birini verirken bu kelimeler dökülüyor Türk edebiyatının önemli isimlerinden olan Cemal Süreya'nın dilinden.
Cemal Süreya'nın tutkulu, sır dolu olan bir aşkı anlatan "Üvercinika" şiirinin hikayesi şu şekildedir:
Cemal Süreya eşi Seniha hamile iken kendisine “Üvercinka” adını taktığı genç bir kızla tanışır ve aralarında tutkulu bir aşk başlar. Fakat Süreya'nın 58 yıllık hayatında bu genç kızın ne adını bilen ne de yüzünü gören kimse olmayacaktır. Süreya'nın hayatında bir giz olarak kalan bu sır, Türk Şiirinin en güzel ve gizemli şiirlerinden birini ortaya çıkaracak Süreya'ya da şöhreti getirecektir getirmesine de Süreya bir karar vermek durumundadır. Çok sevdiği eşi Seniha o çok istedikleri çocuklarını doğurmak üzeredir ve Süreya kararını verir Üvercinka ile ayrılık kararı alırken bir Ağustos günü şu satırlar dökülür dizelere:
“Acıların adını, ağustos koymalılar…”
Ağustos ayında okumuş olduğum ve Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan bu şiir ne kadar tutkulu bir aşkı anlatıyor olsa da ardında trajedik bir yarım kalan aşkın da acısını bırakıyor.
Hayatın karşımıza ne çıkaracağını; bizi hangi kararlar ile baş başa bırakacağını bilemeyiz ama Cemal Süreya'nın bu hikayesi ve duygularını kaleme aldığı şiiri Türk edebiyatına önemli bir katkıda bulundu.
Şimdiden okumak isteyenlere iyi okumalar dilerim :)
Cemal Süreya 
Üvercinka
Cemal Süreya Üvercinka
Üvercinka... Çok güzel bir şiir kitabıydı. Okurken çok zevk aldım. Defalarca okunabilir bir eser.
"Afrika dediğin bir garip kıta
El bilir âlem bilir
Ki şekli bozulmasın diye
Akdeniz’in Hâlâ eskisi gibi çizilir
Haritalarda"
---
"... Doğrusu iyi idare etmiştik
Doğrusu iyi haltetmiştik
Yaşıyanlar unutmuştu bizi
Biz öldüğümüzle kalmıştık''
ÜvercinkaŞiir
"ilk aşkıyla olan evliliği, başlamasıyla birlikte çözülmeye uğrarken, cemal süreya'da üvercinka'nın aşkı mayalanmıştır. üvercinka, liseyi bitirmiş, üniversiteye hazırlanan, arada boş kalmamak için c.süreya'nın dairesinde çalışmakta olan bir genç kızdır. daha sonra adı c.süreya'nın ilk şiir kitabının adı olacak üvercinka ile c.süreya aşkı uzun sürmez. 1955 ağustosundan sonra üvercinka, aralarındaki ilişkiyi adım adım ve tek taraflı olarak bitirir." Zühal Tekkanat.
İkinci yeni sanat akımının öncülerindendir.
Tüm basım masraflarını şairin kendisi tarafından karşılanmış ilk şiir kitabıdır.
Kitabın ismini merak edince ekşi sözlükte böyle bir metin çıkmaktadır. Aşk, sevda, cinsellik konularında kalemini esirgemeden şiirler yazan şair ve yazarımızdır.
Bi' insanı sevmek nasıl olur?
Ya da bu, yalnız ruhların dolaştığı dünyada, bir kalp bir kalbe nasıl dokunur?
Yalnızlıktan, umutsuzluktan ve yokluktan bahsederken herkes, bir insanı sevmenin nasıl olduğunu kim anlatabilir?
Onu bunu boş verin de AŞK'ı bize en güzel kim anlatabilir haa?
Cevap oldukça basit. Sizlere, güzel okurlara, aşıklara, sevenlere, sevip karşılık bulamayanlara, yalnızlara, mutsuzlara, üzülenlere sesleniyorum!! Evet bu inceleme, Üvercinka'nın incelemesi ve bu şiirler sizlere sesleniyor!
Cevap Cemal Süreya...
Öncelikle incelemeyi okurken buyrunuz güzel bir dinleme olsun :) youtube.com/watch?v=ymMYzb2...
Hadi, o zaman başlayalım :))
Benim gökteki tek yıldızım, hayatımı, sevgimi, yalnızlığımı, acılarımı paylaşan, bana yol gösteren İNSAN'dır Cemal Süreya.
Peki şiirlerimde bile etkisi gözüken bu insan neden benim için bu kadar değerli?
Cemal Süreya'dan bahsedelim hadi biraz :)
...
ÖNCELEYİN
Önce bir ellerin vardı yalnızlığımla benim aramda
Sonra birden kapılar açılıverdi ardına kadar
Sonra yüzün onun ardından gözlerin dudakların
Sonra her şey çıkıp geldi
...
Süreya yalnız bir insan. Kalabalıkların arasında... 27 yaşında henüz, genç, hayatı yeni yeni tadan birisi...
Bir düşünün! o yaşlarda Üvercinka yayınlanıyor.
Ama yalnız birisi dediğim gibi
Ve de yalnızlığının arasına giren birisi olunca da kabul ediyor.
Yalnızlıklarla dolan bir genç, güzel bir kadını hayatına, kalbine, dostluğuna kabul ediyor. Geç köşeye otur diyor...
Sonra tabi sevdiğine şiirler yazıyor her aşık ve her şair gibi...
Kollarından bacaklarından ve vücudunun güzelliğinden bahsediyor. Doyamamasından... (Güzelleme adlı şiirinde)
"Seni usulca öpmüştüm ilk öptüğümde"
diyor. Söyleyin bana hanginiz ilk öpüşmesini unutabildi?
Zaten her zaman unutulmaz olanlar ilkler değil
Yazar Hakkında
Cemal SüreyaYazar · 28 kitap
Asıl adı Cemalettin Seber'dir.
Cemal Süreya 1931'de o yıllarda Erzincan'a bağlı olan Pülümür ilçesinde doğdu. Çocukluğunun ilk yıllarını Erzincan şehrinde geçirdi. 1938'de Dersim İsyanı sonrasında ailesi Bilecik'e sürgün edildi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve İktisat Bölümü'nü bitirmiştir. Maliye Bakanlığı'nda müfettiş yardımcılığı ve müfettişlik, darphane müdürlüğü, Kültür Bakanlığı'nda kültür yayınları danışma kurulu üyeliği, Orta Doğu İktisat Bankası yönetim kurulu üyeliği ve 25 yılı aşkın Türk Dil Kurumu üyeliği görevlerinde bulunmuştur. Yayınevlerinde danışmanlık, ansiklopedilerde redaktörlük, çevirmenlik yapmıştır.
Ağustos 1960'tan itibaren yalnızca dört sayı çıkarabildiği Papirüs dergisini Haziran 1966- Mayıs 1970 arası 47, 1980-1981 arası iki sayı daha çıkardı. Pazar Postası, Yeditepe, Oluşum, Türkiye Yazıları, Politika, Yeni Ulus, Aydınlık, Saçak, Yazko Somut, 2000'e Doğru gibi yayın organlarında şiir ve yazılarını yayımladı.
İkinci yeni hareketinin önde gelen şair ve kuramcılarından sayılan Cemal Süreya'nın ilk şiiri Şarkısı Beyaz, Mülkiye dergisinin 8 Ocak 1953 tarihli sayısında yayımlanmıştır. Geleneğe karşı olmasına rağmen geleneği şiirinde en güzel kullanan şairlerden birisiydi. Kendine özgü söyleyiş biçimi ve şaşırtıcı buluşlarıyla, zengin birikimi ile, duyarlı, çarpıcı, yoğun, diri imgeleriyle ikinci yeni şiirinin en başarılı örneklerini vermiştir. Ölümünden sonra adına bir şiir ödülü kondu. 1997'de de Cemal Süreya arşivi yayımlandı.
