Yazar:
Orhan Veli Kanık
Derleyen:
Banu Özyürek
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
368
Basım Tarihi:
Ocak 2021
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 1995
Yayınevi:
Kapra Yayıncılık
ISBN:
9786257300551
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
-İnceleme Değil, İç Dökümüdür-·368 syf.·Bu Dünyadan Orhan Veli Geçti
6/10
2023 26. kitabı
Yanlış olmasın, Orhan Veli’yle tanışıklığımız lise yıllarıma dayanıyor. “Tanışmamız” dediysem öyle heyecan uyandıracak türden değil. Kanımızın deli aktığı, tam da güzel havaların hayatımızı mahvettiği zamanlar... Duymuşuz merhumun birkaç şiirini, kazımışız aklımızın bir köşesine. Bir de lise edebiyat kitaplarında bahsi geçen birkaç afili sayfa… Şair, şiir, garip, Boğaziçi… O vakitler çok uzaktık esasen birbirimize.
Sonraları bütün şiirlerini içeren bir kitap okudum. Şiirlerinin kimisini sevdim, kimisini sıradan buldum. Yapmaya çalıştığı işi bazen anlamasam da kendimce hep saygı duydum. Bu vakte kadar benim için hep şairdi Orhan Veli. Şiirleri büyülü birer beste gibi olan bir şair. Başka türlüsünü düşünmek inanın aklıma hiç gelmedi. Yani bu adamın dünya görüşü nedir? Hangi partiyi destekler? Özel hayatı çalkantılı mıdır? Hangi takımı tutar? Mizacı nasıldır? Açıkçası ne sorgulamak aklıma geldi ne de bunların peşine düşmek işime geldi. Söyledim ya, benim için hep şair ceketliydi Orhan Veli. Ama bir gün kendisine duyduğum sempatimden daha fazlasını merak ettim. Onun dünyasına girmek istedim ve yazılarının toplandığı bu kitabı temin edip okumaya başladım. Şimdi bu vesileyle kitaba dair hoşgörünüze sığınarak birkaç cümle sarf etmek istiyorum.
Kitap, Orhan Veli’nin çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmış yazılarını ve söyleşilerini bir araya getiriyor. Dolayısıyla şair memleketin kültür sanat gündemine, güncel siyasi gelişmelere ve daha birçok meseleye dair fikirlerini beyan ediyor ve Ahmet Haşim, Yahya Kemal, Peyami Safa, Cahit Külebi, Necip Fazıl, Sait Faik, Melih Cevdet gibi adını saymakla bitiremeyeceğim birçok önemli ismi köşesinde anıyor. Bu noktada bahsi geçen yazıların ve yorumların özellikle 1930’lu yılların sonlarından başlayarak 1940'lı yılları kapsadığını ve
Yazarın; Ülkü, Varlık, Ulus, Yaprak, Akşam gibi dergi ve gazetelerde yazdığı köşe yazıları,şiir, edebiyat ve sanat eleştirilerinden oluşan bir kitap.
Kitabı satın alırken içeriği daha çok sosyal yaşam üzerine yazdığı yazıları olacak sanıyordum ama açıkçası bu tür eleştiri yazılarını okuyunca hayal kırıklığına uğradım. Yazardan kaynaklı değil bu tür yazıları okumayı evvelden beri sevmemişimdir.
9/10
2021 83. kitabı
Kitap; Yazılar, Ölümünden Sonra Yayımlanan Yazılar ve Konuşmalar adı altında toplam üç bölümden oluşuyor. Yazılar en uzun olan bölüm. Orhan Veli'nin Yaprak gazetesine yazdığı yazılardan oluşuyor. Ana tema edebiyat ve şiir tabi ki. Kendisine sitem edenlere yazılarıyla cevap veriyor ve üslubu çok ağırbaşlı ve inceden dokundurmalı. Garip akımının kurucuları da yer alıyor kitapta tabi ki. Yazılarda onlarla ilgili anıları, karşıt olanların görüşleri ve onlara verdiği cevaplar. Birkaç şairden -ki çoğu tanınmamış ve benim adını ilk kez duyduğum şairler- şiir alıntıları var. Hoşuna giden ve gitmeyen şair ve şiirlerinden söz etmiş ama hoşuna gitmeyenleri bile çok ince bir zeka ile eleştirmiş ve onların şiirlerinden de paylaşarak, kararı okuyucuya bırakmış. Ölümünden Sonra Yayımlanan yazılarında ise farklı gazetelerde çıkan, yine ilk bölümle benzer yazılar yer alıyor. Bir nevi anılar da yer almış bu bölümde. Son bölüm Konuşmalar da ise, Orhan Veli'nin farklı gazetecilere verdiği röportajlar yer alıyor. Garip akımının kurucularına da bol bol yer verilmiş bu bölümde. Hatta iki kısmı Orhan Veli Kanık, Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday'ın birlikte yaptıkları röportajlardan oluşturulmuş. Bu bölümün son kısmında ise, Sait Faik'in Orhan Veli'yle olan anısını anlattığı Onunla başlıklı bir yazı yer alıyor. Kitap genel anlamda çok güzel ve çok edebi bir kitap. Yazı yazma ve şiir konusunda birçok ayrıntılara değinilmiş. Bence okunması gereken kitaplardan biri.
Garip akımının temsilcisi olan Orhan Veli Kanık, çok erken ve anlamsız (halen anlamlandıramadığımız) bir şekilde aramızdan ayrılan bir şair... Şair kimliğiyle şiirde sadeliği savunan, şiirin her türlü kafiye ve söz sanatlarından arınması gerektiğini ifade eden, günlük hayatı şiirin teması haline getiren bir isimdi. O her zaman şiiri düşündü, şiirle yaşadı. Türk şiirinin konumu ve nasıl gelişebileceği hakkında çok yazan bir fikir adamıydı. Şair ve edebiyatçı kimliklerinin yanı sıra, medya alanında da kendisini bir hayli gösterdi. Dönemin gazeteleri ve dergilerinde köşe yazarlığı yaptı. Köşesinden şiirin gelişimini yazdı, siyasi durumları mizahi bir dille eleştirdi, sanatı irdeledi, tiyatro ve dergileri tanıttı. Köşesini sanat bazlı olarak çok verimli kullandı. Kendisinin ölümünün ardından tüm köşe yazıları ve röportajları derlendi, ortaya "Bütün Yazıları" çıktı.
Kitap üç bölüme ayrılıyor. İlk bölümde gazete ve dergilere yazdığı yazıları, ikinci bölümde kendisinin ölümünden sonra medyada çıkan yazılarını ve son bölümde de Orhan Veli ile yapılan söyleşileri okuyoruz. Orhan Veli genel olarak kalemini sakınmıyor; lakin bunu naif bir tavırla yapıyor. Yazılarında şiirdeki tüm abartı kalıpların yıkılması ve şiirin sadeleştirilmesi gerektiğini anlatıyor. Sanat kavramını ele alıyor ve toplum için mi yoksa sanat için mi olduğunu irdeliyor. Sanatta kültüre çok önem veriyor. Sanatçı, okuyucu ve anlaşılma üçgenini inceliyor. Bir şair için şiirinde önemsediği temel kriterin halk olması gerektiğini vurguluyor. Roman ve romancı konusunda çok güzel tanımlar yapıyor. Ülkedeki sanat gelişmelerini anlatıyor, tanıtıyor. Dil ve dilimizin gelişimi konusunda çok titiz, her türlü gerici ve cahil harekete, dinsel yapılanmaya sert bir şekilde karşı! Gezi notları yazıyor, bazen ufaktan siyasete
Ne muazzam bir eleştiri yazarı imiş Orhan Veli… Bu yönünü bu kitap ile öğrenmem ilginç. Bayıldım… Hazırcevap, nüktedan ve kimseden çekinmeden yazdığı eleştiri yazıları…
#okudumbitti
✒
Hepinize Merhaba
✒
Bugün, Kırmızı Kedi Yayınevi'nin çıkarmış olduğu Orhan Veli Kanık Külliyatı'nda yer alan Bütün Yazıları isimli kitap ile karşınızdayım.
✒
Külliyatın bu cildi Bütün Yazıları, Orhan Veli'nin telif ve çeviri düzyazılarından oluşmakta.
✒
Kitapta iki bölüm yer alıyor. İlk bölümde şairin hayattayken yayımladığı yazıların yanında ölümünden sonra farklı arşivlerden bulunarak neşredilen düzyazılara; ikinci bölümde ise çeviri yazılara yer verilmekte.
✒
Genellikle şiirleriyle tanıdığımız Orhan Veli'yi bir de bu pencerenden bakmaya ne dersiniz?
1940lardan günümüze esen, püfür püfür, apaydınlık bir Orhan Veli rüzgarı... Orhan Veli Kanık'ın düşünceleri, bugün de güncelliğini koruyor. Orhan Veli pek çok yerde geleceği doğru şekilde öngörüyor. Okurken, sanki Orhan Veli'yi değil de kendimi okudum. Büyük aydın, büyük şair, Cumhuriyet yurttaşı,ilerici, devrimci Orhan Veli. Sen çok yaşa.
Bitti! Bitmemesi için uzun uğraşlar verdim, dönüp başka kitapları araya karıştırdım ama yine olmadı… Orhan Veli’yi şair kimliğiyle de severdim zaten ve bu kitap onu kendi kişiliğiyle de anlamama, saygı duymama ön ayak oldu. Ben sevdiğim isimlerin düşünceleri okuyabildiğim kitapları okurken aşırı keyif alıyorum. Biliyorum ki bir sanatçıyı, bir edebiyatçıyı vb. şahısları yaptıkları işler ve kendi kişilikleri ile ayırarak eserlerine odaklanmak lazım ama eserlerini bu kadar beğendiğim kimselerin düşüncelerini de beğenince ve en azından bir parça olsun bağ kurabilince ister istemez daha bir ayrı seviyorum. Bu kitapta benim için böyleydi. Orhan Veli’nin yaşarken ve öldükten sonra yayımlanan yazılarını bir kitap halinde okumak bana çok iyi geldi. Şair ve şiir seven herkesin ruhuna dokunacağını ve hitap edeceğini biliyorum ve şiddetle öneriyorum. Edebiyatımızın büyük isimlerini bir tık daha tanımak isteyen herkes bu kitabı edinmeli.
Birinci Yeniciler grubunun en ünlü simalarından Orhan Veli'nin edebiyata, şiire ve de güncel hususlara değindiği; çeşitli dergilerde yayınlanmış yazılarının derlenmesiyle oluşan kitap.
Kitapta Orhan Veli'nin edebî yönüne dair , özellikle şiire dair çok fazla yazısı mevcut. Şiirin konuşulduğu, ele alındığı bir dönemden söz etmek mümkün. O kadar çok yetkin şair var ki, bu yazılara da sirayet etmesi çok olağan sanırım. Bu bahsettiğimiz yetkin şairlere dair anektodlar ve yazarın görüşleri de yine mevcut. Özellikle de Nazım Hikmet'in uğradığı haksızlık, çektiği sıkıntılar ve Orhan Veli'nin bu dönemdeki duruşu da yine kendi ağzından aktarılmış. Oldukça hoşuma giden bir husus.
Mahmut Makal'a dair küçük anektod da dönemin siyasi atmosferini yansıtan küçük ama önemli bir bulgu benim adıma.
Yazar Hakkında
Orhan Veli KanıkYazar · 56 kitap
Orhan Veli Kanık, daha çok Orhan Veli olarak bilinen Türk şair. Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile birlikte yenilikçi Garip akımının kurucusu olan Kanık, Türk şiirindeki eski yapıyı temelinden değiştirmeyi amaçlayarak sokaktaki adamın söyleyişini şiir diline taşıdı. Şair 36 yıllık yaşamına şiirlerinin yanı sıra hikâye, deneme, makale ve çeviri alanında birçok eser sığdırdı.
Yeni bir zevk ortaya çıkarabilmek için eski olan her şeyden uzak duran Orhan Veli, hece ve aruz ölçülerini kullanmayı reddetti. Kafiyeyi ilkel; mecaz, teşbih, mübalağa gibi edebi sanatları gereksiz bulduğunu açıkladı. "Geçmiş edebiyatların öğrettiği her şeyi, bütün geleneği atmak" amacıyla yola çıkan Kanık'ın bu arzusu şiirinde kullanabileceği teknik olanakları azaltsa da şair, ele aldığı konular, bahsettiği kişiler ve kullandığı sözcüklerle kendine yeni alanlar oluşturdu. Yalın bir anlatımı benimseyerek şiir dilini konuşma diline yaklaştırdı. 1941 yılında, arkadaşlarıyla birlikte çıkardıkları Garip adlı şiir kitabında bu fikirlerinin örnekleri olan şiirleri yayınlandı ve Garip akımının doğmasına sebep oldu. Bu akım özellikle 1940-1950 yılları arasında Cumhuriyet dönemi şiirinde büyük etki bıraktı. Garip şiiri hem yıkıcı hem de yapıcı özelliği ile Türk şiirinde bir mihenk taşı kabul edilir.
Kanık, şiire getirdiği bu yenilikler yüzünden önceleri büyük ölçüde yadırgandı, çok sert eleştiriler aldı ve küçümsendi. Geleneklerin dışına çıkan eserleri, önce şaşkınlık ve yadırgama, daha sonra eğlenme ve aşağılamayla karşılansa da hep ilgi uyandırdı. Bu ilgi ise kısa zamanda şaire duyulan anlayış, sevgi ve hayranlığın artmasına yol açtı. Sait Faik Abasıyanık da Orhan Veli'nin bu yönüne dikkat çekerek onu "üzerinde en çok durulmuş, zaman zaman alaya alınmış, zaman zaman kendini kabul ettirmiş, tekrar inkâr, tekrar kabul edilmiş; zamanında hem iyi hem kötü şöhrete ermiş bir şair" olarak tanımladı.
Her ne kadar Garip döneminde yazdığı şiirleriyle öne çıksa da Orhan Veli "tek tür" şiirler yazmaktan kaçınmıştı. Durmadan arayan, kendini yenileyen, kısa yaşamı boyunca uzun bir şiir serüveni yaşayan Kanık'ın edebiyat hayatı farklı aşamalardan oluşmaktadır. Oktay Rifat bu durumu "Orhan Fransız şairlerinin birkaç nesillik şiir macerasını kısacık ömründe yaşadı. Türk şiiri onun kalemi sayesinde Avrupa şiiriyle atbaşı geldi." ve "Birkaç neslin belki arka arkaya başarabileceği bir değişmeyi o birkaç yılın içinde tamamladı." sözleriyle açıkladı.
