başlangıçlar.
Aslında bu bir kitaptan ziyade kendince alınmış notları içeriyor..
MS 161 -180 yıllarında Roma İmparatoru olan Marcus Aurelius'un kendisine özel notlarını, geçmişte yaşadıkları , İmparator olduktan sonra yaşadıkları ve aldığı dersleri, Değer verdiği yakınlarından ve üstadlarından edindiği dersler niteliğinde madde madde notlar halinde yazmış. Bir çoğu kendi özümüz için bizimde benimsememiz gereken kişisel kurallar. Marcus, dönemin Stoacılık felsefesini savunan ve bunun üzerine düşünüp konusan, yönlenen bir felsefeci..
Peki nedir bu stoacı düşünce :
", yıkıcı duyguların üstesinden gelmenin bir yolu olarak özdenetim ve metanetin geliştirilmesini öğretir; felsefe, açık ve tarafsız bir düşünür olmanın kişinin evrensel aklı (logos) anlamasını sağladığını savunur."
Kitapta da genel olarak, kendisini iyi hissedeceği, mutluluk veren, huzurunu sağlayacak, ahlaklı ve dürüst yaşamanın ,doğaya bağlı kalarak insanlarla olan ilişkilerinin boyutuna değinmiş.
Bir kaç alıntı paylaşayım . Çünkü kendisine not alır gibi yazılmış bir kitap..
"Bir şey insanı önceki halinden daha kötü yapmıyorsa, yaşamını da daha kötü yapmaz, içten ve dıştan ona zarar vermez."
-'"Herşey aynı ve geçici"
-" Azla yetinmeyi, kendi işimi kendi başıma görmeyi , her işe burnumu sokmamayı.."
-"İyi bir şey öğrenmek için kendine boş vakit yarat."
-"İntikam almanın en güzel yanı,intikam alınacak kimseye benzememktir.
Aristoteles’in Ruh ile Derdi Ne?
Puan vermedi·%65 (125/192 syf.)
“Ruhu tanımak bir bütün olarak hakikate büyük katkıda bulunur gibi görünüyor...”
Bu eseri eline alacak olan bir okurun öteye olan arzuyu bir kenara bırakması gerekiyor. Ruh Üzerine boyunca göremeyeceğimiz şey: ruhun akıbeti. Aristoteles, bir filozof olmanın yanında, hatta filozofluğunun bile önüne geçecek boyutta bir biyolog olduğu için derdi yaşarken ne olup bittiği. Ruh Üzerine’de konu edinilen “psykhe”, tamamen onun neliği üzerinden beden ile ilişkisi ve beraberinde gelen kuvveler/yetiler üzerine bir çözümle çalışması. Psykhe’nin çeviri karşılığının ‘nefs’ mi ‘ruh’ mu olması gerektiği bir tartışmadır ancak burada buna girmeyeceğiz. Metin zaten psykhe’yi ne olarak gördüğünü açıkça ortaya koymayı başarmaktadır.
Eserden konuşmaya başlamadan önce bazı bilgileri vermemiz gerekiyor. Immanuel Bekker’in Aristotelis Opera edisyonunda 402 ile 435b25 numaraları arasında yer alıyor. Üç kitap(rulo) ile karşımıza çıkıyor. Türkçe çevirilerine bakacak olursak eğer Zeki Özcan’ın, Aristoteles yorumcusu Jules Tricot’un Fransızca çevirisinden yaptığı çeviri (Alfa, Birleşik, Sentez gibi yayınevlerinden çıkan çeviri son olarak Albaraka Yayınları tarafından yayımlandı); bir Aristoteles çevirmeni Saffet Babür ile Lale Levin Basut’un hazırladığı çeviri (BilgeSu Yayınları); önce Ömer Aygün ile Y. Gurur Sev’in işbirliği ile yayımlanan (Pinhan Yayınları, 2018.) daha sonra Ömer Aygün’ün tüm titizliği ile uzun yıllar gözden geçirerek hazırladığı yeni çevirisi olmak üzere üç çevirisi var elimizde. Malum bir şahsında var ama onu zikretmesek de olur…
Pür-i taksir-i fani, ilk önce ortak çeviriyi yer yer kendisi, yer yer ise Ömer Aygün’ün Klasik Düşünce Okulu’nda gerçekleştirdiği 4 oturumluk (Aristoteles, Peri Psykhês Okumaları) dersleri ile okumuştu. Ömer Aygün’ün çeviriyi gözden geçirdiğini
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Böcek Özgür
Olabilir mi?
Reddedilmeyen Dönüşüm: Psikolojik Teslimiyet
Psikoloji literatüründe "öğrenilmiş çaresizlik" kavramı, bireyin tekrarlayan çaresizlik deneyimleri sonucunda kaçış mümkün olsa dahi harekete geçmemeyi seçmesini tanımlar. Gregor Samsa'nın dönüşüme verdiği tepki bu kavramın neredeyse klinik bir yansımasıdır. O, böcek olmadan önce de bir anlamda böcekti yaşamı borç ödemek, ailesini geçindirmek, patronunu memnun etmekten ibaretti. Dönüşüm, bu köleliği yalnızca görünür kılmıştır.
Freudcu bir okuma bu kabullenişi farklı biçimde ele alır: Gregor'un ego'su o denli aşınmıştır ki, yeni beden bir tehdit değil, varoluşsal bir rahatlama olarak algılanmaktadır. Artık işe gitmek zorunda değildir. Artık aile reisi rolünü taşımak zorunda değildir. Böcek bedeni, onun uzun süredir hissettiği ama ifade edemediği içsel durumun dışsallaşmasıdır.Gregor'un Kaçırılan Özgürlüğü
Gregor Samsa böcek olduğu sabah, tarihinin en büyük özgürlük fırsatıyla yüzleşti ve onu fark etmedi. Artık işe gitmek zorunda değildi. Patronunun öfkesini taşımak zorunda değildi. Ailesinin borçlarını sırtlamak zorunda değildi. Bedeni değişmişti; ama zihni, eski hayatın raylarında ilerlemeye devam etti. Böcekleşmek özgürleştirmedi çünkü Gregor içsel olarak hiç değişmedi.
Peki ya kabul etseydi gerçekten, derinden kabul etseydi? Patronundan, ailesinden, borçtan ve onların baktığı pencereden uzaklaşıp kendi böcek varoluşunu sahiplenseydi ne olurdu?Epiktetos: Kırılan Bacak, Kırılmayan Ruh
Epiktetos bir köleydi. Efendisi Epafroditos, bir gün onun bacağını bilerek büktü sadece eğlenmek için, sadece gücünü kanıtlamak için. Efsaneye göre Epiktetos gülerek şunu söyledi: "Kıracaksın." Efendi büktü. Bacak kırıldı. Epiktetos yine gülerek: "Söylemedim mi?" dedi. Gregor, Epiktetos'un yaptığını yapabilseydi yani dönüşümü bir trajedi
Geçmişe sürreal bir yolculuk gibi
Mitos’tan Logos’a, mitolojiye ilginiz varsa okumanızı önerebileceğim bir kitap. Farklı kültürlerin mitlerinin nasıl birbirini etkilediği ve dinlerin bile bu mitoslar yoluyla oluşmuş olabileceğini karşılaştırmalı şekilde gösteriyor. Yunan ve Anadolu topraklarında doğmuş yetişmiş tanrı ve tanrıçaları hakkında bilgi edinmek istiyorsanız, günümüz dinlerinin kökenlerinin nereye dayandığı hakkında ipuçları bulmak için okuyabilirsiniz. Yazarın dili akıcı ve çok fazla teknik terim içermeyen, okuması kolay bir kitap.
5/10
2026 116. kitabı
Logos 
İlhan Berk
Logos, Antik Yunan’dan gelen “akıl, söz, düzen” anlamlarını taşıyan bir kavram. İlhan Berk bu kitabında bu kavram etrafında dolaşırken aslında şiirin doğasına, şiire dair parçalı bir düşünce alanı kuruyordu.
64 sayfalık bu kısa kitap, yarım saat gibi bir sürede okunabiliyor. Metinler yarım sayfalık, şiir üzerine yazılmış denemelerden oluşuyor ve sindirerek okumayı gerektiriyor.
Bu, okuduğum 6. İlhan Berk kitabıydı. Yazarın üslubu gereği metinler klasik bir fikir yazısından çok şiirsel, aforizmalarla dolu, yer yer günce içeren özgün denemelerdi. Yerli ve yabancı yazarlardan bolca alıntı da dikkat çekiyor.
Her noktada aynı etkiyi bıraktığını söyleyemem. Yer yer İlhan Berk’in dili ve tercih ettiği bazı kelimeler bana uzak geldi, beğenemedim. Yine de şiir üzerine yazılmış yazılar okumak isteyenler için kendine has bir okuma deneyimi sunuyordu.
Menon Üzerine Kısa Bir İnceleme
Platon’un diyalogları arasında yer alan Menon, erdemin ne olduğu ve öğretilebilir olup olmadığı sorusu etrafında şekillenen, derinlikli bir felsefi tartışma sunar. Diyalogda, Sokrates ile Menon arasındaki konuşma, yalnızca bir tanım arayışı değil, aynı zamanda bilginin doğasına dair sorgulamayı da içerir.
Sokrates’in yöntemi burada belirleyicidir. Doğrudan bilgi aktarmak yerine, karşısındakini sorular aracılığıyla düşünmeye zorlar. Menon’un verdiği cevaplar ilk bakışta yeterli görünse de, Sokrates’in sorgulayıcı yaklaşımı bu cevapların içindeki tutarsızlıkları açığa çıkarır. Böylece okuyucu, bir kavramı ifade etmenin, onu gerçekten bilmekle aynı şey olmadığını fark eder.
Diyaloğun merkezinde yer alan en önemli problem ise şudur:
İnsan, bilmediği bir şeyi nasıl arar ve bulduğunda onu tanıdığını nasıl anlar?
Sokrates bu soruya, öğrenmeyi bir tür “hatırlama” süreci olarak açıklayarak cevap verir. Ruhun önceden bildiklerini yeniden keşfettiği fikri (metempsikoz), bu noktada devreye girer. Ancak bu yaklaşım, çözüm sunmakla birlikte yeni tartışmaların da kapısını aralar.
Platon’un asıl vurgusu, “logos” kavramı üzerinden şekillenir. Ona göre hakikate ulaşmak, dışarıdan aktarılan bilgilerle değil, bireyin kendi akıl yürütmesiyle mümkündür. Bu bağlamda bilgi, keşfedilebilir ve temellendirilebilir bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla, bilginin tamamen göreceli olduğu görüşü (rölativizm) yeterli bir açıklama sunmaz. Sabit bir başlangıç noktası arayışı, Platon’un düşüncesinde önemli bir yer tutar.
Bu yaklaşım, Immanuel Kant’ın evrensel ve zorunlu bilginin mümkünlüğünü temellendirme çabasını ve Georg Wilhelm Friedrich Hegel’in düşüncenin gelişimini bütünsel bir süreç olarak ele alan yaklaşımını hatırlatır. Ancak Platon’da bu süreç, nihayetinde etik ve politik bilgiye, yani iyilik ve