Devlet Yönetiminden İnsan Erdemine: Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından 11. yüzyılda yazılmış ve Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Eserin adı “Mutluluk Veren Bilgi” anlamına gelir. Ancak kitap yalnızca mutluluğu anlatmaz; insanların nasıl yaşaması gerektiği, devletin nasıl yönetilmesi gerektiği ve adaletin toplumdaki önemi üzerine de önemli düşünceler içerir.
Eserde, ideal bir devlet düzeni ve erdemli bir insanın sahip olması gereken özellikler üzerinde durulur. Yusuf Has Hacib, bir yöneticinin adaletli, bilgili ve halkını düşünen biri olması gerektiğini vurgular. Ona göre bir devletin güçlü olması için yalnızca askerî veya ekonomik güce sahip olması yeterli değildir; adalet ve akıl da en az bunlar kadar önemlidir.
Kitapta verilen öğütler sadece yöneticilere yönelik değildir. İnsanların dürüst, sabırlı, ölçülü ve bilgili olmaları gerektiği de sık sık dile getirilir. Bu yönüyle eser, hem bir yönetim kitabı hem de bir hayat rehberi olarak değerlendirilebilir.
Her ne kadar yaklaşık bin yıl önce yazılmış olsa da Kutadgu Bilig'de yer alan birçok düşünce günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Adalet, bilgi, ahlak ve sorumluluk gibi kavramların önemini anlatan eser, okuyucuya sadece tarihi bir metin değil, aynı zamanda yaşam üzerine düşündüren bir bakış açısı sunar.
Kutadgu Bilig, Türk kültürünün ve edebiyatının temel taşlarından biridir. Yusuf Has Hacib, bu eserinde hem bireylere hem de yöneticilere yol göstermeyi amaçlamış ve ortaya yüzyıllar boyunca değerini koruyan bir eser çıkarmıştır.
Semerkant'tan Atlas Okyanusuna uzanan bir yolculuk
#okudumbitti
Semerkant
Amin Maalouf
Semerkant , 11. yüzyılın İran’ından(Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun hakim oldugu dönem)20. yüzyılın başına uzanan, Doğu ile Batı’nın kesiştiği noktada geçen destansı bir anlatıyı tarihsel olayları harmanlayarak sunuyor.
Eser temelde dört bölümden oluşuyor. İlk iki bölümde 
Ömer Hayyam 'ın Semerkant da başlayan yolculuğunun ve Hasan Sabbah ile tanışması, toplumun geçirdiği sosyal-siyasal yapılanma, Büyük Selçuklu Devletinin veziri Nizamülmülk'ün Haşhaşiler tarafından nasıl suikaste gittiğini ve bu tarikatın kurucusu ve lideri Hasan Sabbah'ın yükselişini okuyoruz.
Yazar bu üç büyük şahsiyetin birbiriyle olan bağlantısını ve sonradan yollarının ayrılmasını, ayrıca farklı alanlardaki öngörü ve keskin zekalarını çok akıcı bir dille anlatıyor. Benim için en güzel bölümler de bu ilk ikisi oldu diyebilirim. Ömer Hayyam'ın merkezde olduğu Semerkant da başlayan ve Atlas okyanusunun derin sularında biten hikayenin anlatıldığı bu eser İran'in geçmişine bir mercek tutuyor. Doğu denilince ilk akla gelen bu medeniyetin değişen çehresi ve değişmeyen kaderine adım adım tanıklık ediyoruz.
Ömer Hayyam 'ın miras bıraktığı yazma ikinci bölümün nihai amacını oluşturuyor. Yazarın İran devriminden bahsettiği bu bölümlerde, yaşamdaki en acımasız yasa olan güçlünün güçsüzü ezmesinin siyasi perdedeki yansımasıyla karşılaşıyoruz.
Bir Amerikalı olan Benjamin O.Lesage'in ağzından anlatılan bu bölümde Ömer Hayyama olan hayranlığı ve "Rubaiyat'ı" bulma arayışı ile başlayan yolculuk İran’ın devrimin yarattığı dönüşümlerin, toplumsal alana olan etkilerini ve bir başka ülkenin demokrasisi adına dava güden karakterleri ile haritalarda çizilen devlet sınırlarının ötesinde insani değer ve inançlar olduğunu bizlere anlatıyor. Açıkçası çok güzel kitaptı benim için. Tabi 
Doğu'nun Limanları 'nın
Semerkant
Amin Maalouf
Semerkant , 11. yüzyılın İran’ından(Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun hakim oldugu dönem)20. yüzyılın başına uzanan, Doğu ile Batı’nın kesiştiği noktada geçen destansı bir anlatıyı tarihsel olayları harmanlayarak sunuyor.
Eser temelde dört bölümden oluşuyor. İlk iki bölümde Ömer Hayyam 'ın Semerkant da başlayan yolculuğunun ve Hasan Sabbah ile tanışması, toplumun geçirdiği sosyal-siyasal yapılanma, Büyük Selçuklu Devletinin veziri Nizamülmülk'ün Haşhaşiler tarafından nasıl suikaste gittiğini ve bu tarikatın kurucusu ve lideri Hasan Sabbah'ın yükselişini okuyoruz.
Yazar bu üç büyük şahsiyetin birbiriyle olan bağlantısını ve sonradan yollarının ayrılmasını, ayrıca farklı alanlardaki öngörü ve keskin zekalarını çok akıcı bir dille anlatıyor. Benim için en güzel bölümler de bu ilk ikisi oldu diyebilirim. Ömer Hayyam'ın merkezde olduğu Semerkant da başlayan ve Atlas okyanusunun derin sularında biten hikayenin anlatıldığı bu eser İran'in geçmişine bir mercek tutuyor. Doğu denilince ilk akla gelen bu medeniyetin değişen çehresi ve değişmeyen kaderine adım adım tanıklık ediyoruz.
Ömer Hayyam 'ın miras bıraktığı yazma ikinci bölümün nihai amacını oluşturuyor. Yazarın İran devriminden bahsettiği bu bölümlerde, yaşamdaki en acımasız yasa olan güçlünün güçsüzü ezmesinin siyasi perdedeki yansımasıyla karşılaşıyoruz.
Bir Amerikalı olan Benjamin O.Lesage'in ağzından anlatılan bu bölümde Ömer Hayyama olan hayranlığı ve "Rubaiyat'ı" bulma arayışı ile başlayan yolculuk İran’ın devrimin yarattığı dönüşümlerin, toplumsal alana olan etkilerini ve bir başka ülkenin demokrasisi adına dava güden karakterleri ile haritalarda çizilen devlet sınırlarının ötesinde insani değer ve inançlar olduğunu bizlere anlatıyor. Açıkçası çok güzel kitaptı benim için. Tabi Doğu'nun Limanları 'nınReklam
Veba 
Albert Camus
Kitap ne anlatıyor bize öncelikle; Albert Camus’nün 1947 yılında yayımlanan Veba romanı ilk bakışta Cezayir’in Oran şehrini abluka altına alan amansız bir salgının anatomisi gibi görünse de, aslında insanlık durumuna absürde ve bu saçmalık karşısında insanın takınacağı ahlaki duruşa dair yazılmış en güçlü felsefi başyapıtlardan biridir. Camus, dış dünyaya tamamen kapalı, monoton ve denize sırtını dönmüş bir liman kenti olan Oran’ı sahne olarak seçerken, esasen modern insanın sıkışmışlığını ve mekanik yaşamını hedefler. Şehirde aniden beliren ve sokakları dolduran fare ölümleriyle başlayan süreç, insanlığın görmezden gelmeyi seçtiği amansız bir gerçeklikle yüzleşmesinin ilk adımıdır. Romanın temel dayanak noktası, felaketin kendisinden ziyade, insanların bu felaket karşısında geçirdiği psikolojik ve ahlaki dönüşümdür. Camus, vebayı hem somut bir hastalık hem de totalitarizm, savaş, kötülük ve bizzat hayatın anlamsızlığı gibi soyut kavramların bir metaforu olarak kullanır. Romanın satır aralarında şu gerçek tokat gibi yüzümüze vurulur: "Herkesin içinde veba vardır, çünkü hiç kimse, dünyada hiç kimse bundan muaf değildir."
Hikaye ilerledikçe Oran şehri dış dünyaya kapatılır, karantinaya alınır ve sakinleri ansızın mutlak bir sürgünlük ve ayrılık hissinin içine fırlatılır. Sevgililer, aileler ve dostlar birbirlerinden kopmuştur. Camus, bu kolektif acıyı tasvir ederken insanın zamana ve mekana karşı verdiği savaşı anlatır. Ancak bu karanlığın tam ortasında, insanın asıl büyüklüğü ortaya çıkar. Romanın başkişisi Doktor Bernard Rieux, soyut ideolojilere ya da metafizik kurtuluş vaatlerine inanmayan, sadece önündeki somut acıyı dindirmeye çalışan bir rasyonalisttir. Rieux için vebaya karşı savaşmak bir kahramanlık değil, sadece bir "dürüstlük" meselesidir.
Uzaydaki Çatlak, nüfus patlamasının kontrolden çıktığı bir gelecekte geçiyor. Dünya artık insan kaynıyor. Öyle ki devlet, fazla nüfusu soğuk depo adı verilen sistemlerle dondurup depoluyor. İnsanlar resmen rafa kaldırılıyor, insanlar doğum yapmıyor.
Romanın kırılma noktası da kitaba adını veren çatlağın keşfi oluyor. İnsanların Dünya içinde bir yerden başka bir yere hızlı bir şekilde seyahat edebilmesini sağlayan makinelerden birinin içinde keşfedilen bu çatlağın, alternatif bir dünyaya açılan bir geçit olduğu fark ediliyor. Başlangıçta bu tabii ki bir kurtuluş yolu olarak görülüyor çünkü Dünya'daki insanların nüfus sorununu çözmek için yeni bir yaşam alanı fikri ortaya atılıyor.
Philip K. Dick, genel olarak gerçekliği ve algılarımızı sorgulayan, daha psikolojik eserler yazan bir yazar olsa da bu romanında odak noktası biraz daha insan doğasının değişmeyen çürümüşlüğü. Teknoloji ilerliyor, gezegen değişiyor ama insan doğası değişmeden aynı şekilde devam ediyor. Hantal bürokrasi, manipülatif politikacılar ve korkularıyla hareket eden insanlık ile bunu önümüze seriyor.
Savaş barıştır Özgürlük köleliktir Cehalet kuvvettir
1984’ü bitirince insanın zihninde önce olaylar değil bu ses kalıyor. Orwell sana bir hikaye anlatıp çekilmiyor seni sloganla telescreen’le ihbarla korkuyla hafızanın çöküşüyle aynı odada bırakıyor. Roman boyunca anladığım. Bu kitap bir rejimin ne kadar zalim olabileceğini anlatmaktan çok insanın hangi noktalarda içeriden kırıldığını anlatıyor.
George Orwell 1984’ü 1949’da yayımladı romanı ağır veremle boğuşurken yazdı ve son sayfalarını Jura’daki evinde tamamladı. Kitap yalnızca bir distopya klasiği olmadı Big Brother Thought Police Room 101 doublethink ve Newspeak gibi ifadeleri gündelik dile taşıdı. Bunun sebebi de şu 1984 iktidarın insanı sadece dışarıdan değil içeriden de nasıl biçimlendirdiğini gösteren ender romanlardan biri. Benim için 1984’ün asıl kudreti geleceği bilmiş olmasında değil. Asıl kudreti gerçeğin nasıl eğilip büküldüğünü sevginin nasıl bozulduğunu dilin nasıl daraltıldığını ve insanın nasıl kendi zihnine yabancılaştırıldığını adım adım göstermesinde. Bu yüzden bu romanı okurken bir ülkeye değil insanın savunmasız taraflarına bakıyorum.
Romanın Kalbi
Bu romanı sadece gözetim toplumu diye özetlemek romanın kalbini ıskalamak olur diye düşündüm. Merkezde kamera değil hakikat üstünde tekel kurma tutkusu var. Winston’ın işi geçmişi düzeltmek değildi geçmişi Parti’nin o günkü ihtiyacına göre yeniden icat etmek. Britannica’nın da özetlediği gibi Parti yalnız bedeni değil düşünceyi hafızayı ve anlamı hedefliyor Orwell Foundation da Winston’ın görevinin olayları Parti sürümüne uydurmak olduğunu açıkça vurguluyordu bizlere. Burada dil dekor değil silah. Orwell daha 1946’da dil gevşedikçe düşüncenin de gevşediğini kötü ve özensiz dilin aptalca düşünmeyi kolaylaştırdığını yazıyordu. 1984 bu fikri soyut bir deneme olmaktan çıkarıp romanın işkence
11. Yy da yazılan ve “mutluluk veren bilgi” anlamına gelen “Kutadgu bilig”, dört sembolik karakter olan “ hükümdar kimdoğdu-adalet, aytoldu-baht, öğüdilmiş- akıl ve odgurmuş- ahiret” üzerinden ideal devlet yönetimi anlatılmış. Hükümdar bu 3 kişiden akıl alarak ülkeyi yönetiyor.
Eser hem dünya da hem de ahirette mutluluğa ulaşmayı hedefler. Eser ayetlerle desteklenmiş ve sade bir anlatımda yazılmış. İnsanın nasıl yaşaması gerektiğini ve devlet düzeninin nasıl olması gerektiğini çok güzel açıklamış.
Sadece devlet yönetimi değil biz insanların da hayatımızı nasıl yöneteceğimizi açıklayıcı bir şekilde anlatmış.
Reklam
Reklam