Neden okumalısınız ...
Kitap / daha ilk sayfalardan itibaren sizi nefes alınamaz bir disiplinin ortasına fırlatacaktır ../ çocukluğunda hissettiği o zamana sıkışmışlık / son teslim tarihlerinin soluğunu ensede hissetme hissi / günümüz modern insanının köleliğini o kadar çiğ bir şekilde yüzümüze vuruyor ki / kendi hayatımızın kafesini sorgulatıyor ../ Bu kitap bize / sahte bir teselli sunmuyor... Tam aksine / aidiyetlerimizi / ailemizle olan kordon bağımızı / zamanı kullanış biçimimizi ve başarı odaklı modern deliliğimizi tam ortadan ikiye bölüyor.../ Okurken fırtınalı bir denizde / tek bir dayanağınız olmadan akıp gittiğinizi hissedeceksiniz ../ Kendi içinizdeki sınırları / çocukluk yaralarınızı ve kuralcı duvarlarınızı yıkmak / kaskatı dünyadan müzikle / edebiyatla ve dürüstlükle nasıl taşabileceğinizi görmek istiyorsanız / bu depreme zihninizi açın .../ Metnin sarsıntısı bittikten sonra / eski siz olmayacaksınız.../ keyifli okumalar..
Şeker KutusuEdebiyat
Öykü İnceleme / Şeker Kutusu
Rıfat Ilgaz’ın “Şeker Kutusu” adlı hikâyesi, gündelik yaşamın sıradan bir ayrıntısından hareketle dönemin toplumsal yapısını eleştiren anlatıdır. Görünürde bayram ziyaretleri ve hediyeleşme etrafında şekillenen olay örgüsü, aslında sınıfsal farklılıkları, toplumsal değerlerdeki çelişkileri ve insan ilişkilerindeki samimiyet kaybını açığa çıkarır. Hikâyenin merkezinde yer alan şeker kutusu, orijinal niteliğinin ötesinde statü, çıkar ilişkisi ve insani zaafların simgesine dönüşür.
Ilgaz’ın yalın dili ve gündelik konuşma doğallığı taşıyan diyalogları, metne güçlü bir ironi kazandırır. “Şeker Kutusu” yüzeyde bir bayram öyküsü izlenimi verse de Türk öykücülüğünde nesne merkezli anlatımıyla birey-toplum ilişkilerindeki yapaylığı sorgulayan hiciv örneklerinden biridir.
Bu simgesel anlatım, hikâyenin olay örgüsünde belirgin bir döngüsellik üzerinden derinleşir. Başlangıçta Ali Yılmaz’ın özel olarak bir şeker kutusu yaptırmasıyla başlayan olaylar elden ele taşınan kutunun sonunda yeniden Ali’ye dönmesiyle tamamlanır. Bu döngüde içtenlikten yoksun ilişkilerde yapılan jestler, bir anlam üretmek yerine kendi ekseni etrafında dönen boş eylemlere dönüşür. Bayram gibi paylaşımın ve dayanışmanın sembolü olan bir zamanda bile insanlar birbirine samimiyetle değil, statü kaygısıyla yaklaşır.
Ali Yılmaz’ın tutumu, bireysel duygular ile toplumsal roller arasındaki gerilimi görünür kılar. Nişanlısı Sevgi’ye götürmek üzere özenle seçtiği “üzeri çiçekli, içi dışı kadifeli, iç kapağının ortası aynalı, pırıl pırıl selefonlu,” kutu, Ali’nin duygusal ilgisini gösterişli bir nesne üzerinden ifade ettiğini açıkça ortaya koyar. Yani kutu hem duygunun dışavurumu hem de bu duyguyu estetik bir ambalajla sunma arzusudur.
Kutunun parlak, aynalı kapağı, duygusal bir
Reklam
Cesur Yeni DünyaBilim-Kurgu
Merhaba arkadaşlar bugün sizlere bilim kurgu klasiklerinden biriyle geldim. Yeni girdiğim güzel bir grupla bu kitabı okuyup bitirdik ve değerlendirmesini yapacağız. Açıkçası kitabı hiç sevemedim bana hiç hitap etmedi. Abartılmış bir klasik olarak görüyorum, tabii bu kendi fikrim. Severek okuyanlara saygım sonsuz ama bana göre değildi hiç. Gelin kitaptan bahsedelim hemen biraz.
Kitap, insanların laboratuvarlarda üretildiği, çocukluktan itibaren şartlandırıldığı ve "mutluluk" adına özgürlüklerinden vazgeçtiği bir geleceği anlatır. Teknolojinin ve bilimin aşırı ilerlediği; ancak aile, bireysellik ve duyguların tamamen yok edildiği, "cemaat, özdeşlik ve istikrar" üzerine kurulu bir geleceği anlatan dünyaca ünlü bir distopya eseridir. Romanda anlatılan Londra’da insanlar geleneksel yollarla doğmaz, kuluçka merkezlerinde tüplerde üretilir ve genetik olarak sınıflara (Alfa, Beta, Gama vb.) ayrılır.
Bireyler uykudayken dinletilen ses kayıtlarıyla (hipnopedya) eğitilir ve sorgulamadan sadece tüketen, haz odaklı bireyler haline getirilir. Doğal üreme ve annelik-babalık gibi kavramlar yasak ve "pornografik" bulunur. Acı ve mutsuzluk "soma" adı verilen yan etkisi olmayan uyuşturucularla bastırılır.
Sistem bu şekilde kusursuz işlerken, modern dünyanın kurallarına uymayan iki karakterin ortaya çıkmasıyla düzen sarsılır. Sistemin dışında, geleneksel bir yaşam süren bir bölgede (Vahşi Rezerv John) annesiyle birlikte büyüyen John, medeni dünyaya getirilir. Shakespeare okuyarak büyüyen John, medeniyetin sözde "mutlu" ama ruhsuz insanlarına karşı çıkar; aşk, acı çekme ve özgür irade gibi kavramları savunarak sistemin yöneticileriyle felsefi bir çatışmaya girer.
Roman, toplumsal istikrar uğruna insanlıktan çıkmanın ve bireyin sistem tarafından nasıl yok edilebileceğinin en çarpıcı
1929 ekonomik buhranından üç yıl sonra yazılmış olan kitabın yazar için distopya mı ütopya mı olduğu çok şüpheli. 1946 yılında kendisine bu soru sorulduğunda, üçüncü bir yol olmalı demiş, "şimdi yazsaydım Vahşi John'a üçüncü bir seçenek sunardım".
Uzak bir gelecekte, dünya "cesur yeni dünya düzeni" ile bunun dışında bazı açık hava hapishanesi gibi ayrıkbölgelerde yaşanan 'vahşi hayatı' arasında paylaşılmıştır. Cesur Yeni Dünyada üreme cinsel ilişki ile değil, laboratuvar ortamında yapılmaktadır. Süreçte yapılan müdahaleler, yaşamın ilk evrelerindeki uykuda şartlandırmalar vb şeylerle toplum alfa, beta, delta, gama ve epsilonlar gibi entelektüel/bedensel seviyeler bazında kastlara ayrılmıştır. Sınıf çatışması yoktur, epsilonlar en alt işleri yapar, derece arttıkça işler farklılaşır. Her sınıf mutludur çünkü aksini düşünmeyecek ölçüde şartlanmıştır. Devlet eliyle soma adlı madde verilir vatandaşlara. Bu maddenin etkisiyle mutluluk garantidir. Anne, baba, evlilik, duygusal ilişki yoktur. Herkes herkesle birlikte olur. Herkes herkese aittir.
Bir gün ayrıkbölge ziyaretinde alfa+ Bernard, vahşi John'u yeni dünyaya getirir. John buradaki mutluluğu, sahte ve arzu edilmez bulur. O acısıyla, tatlısıyla, kaygı ve sevinçlerle eski dünyadan yanadır. Uyumsuzluk çatışmaya dönüşür.
Aldous Huxley, Cesur Yeni Dünya’da bizlere acının, yaşlılığın ve mutsuzluğun olmadığı, ilk bakışta kusursuz görünen bir dünya sunuyor. Ancak "Soma" adlı ilaçla uyuşturulmuş bu sahte cennetin arkasında; insanın özünü, yani sevgiyi, sanatı, edebiyatı ve en önemlisi özgür iradeyi yok eden sistematik bir kölelik gizli. Her şeyin istikrar ve tüketim üzerine kurulduğu bu düzende, acı çekme ve mutsuz olma hakkının bile elimizden alınması, insanlığı makineleştiren en büyük tehdide dönüşüyor. Sistemin dayattığı o içi boş, yapay mutluluğu reddedip gerçek duyguların peşinden giden Vahşi John ise, bu medeniyette saf insan kalabilmenin bedelini en ağır şekilde ödüyor.
Steril laboratuvarlarda, seri üretim bantlarında başlayan bu sentetik distopya; sistemin kusursuzluğuna verilmiş en insani, en çıplak ve en sarsıcı yanıt olan trajik bir ölümle perdesini kapatıyor.
Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat döneminin en üretken kalemlerinden biri olarak, Felsefe-i Zenan ile yalnızca bir hikâye anlatmakla kalmaz; o dönemin toplumsal yapısını, kadın-erkek ilişkilerini ve "mutluluk" kavramını derinden sorgulayan bir felsefi zemin inşa eder. Akile, Fazıla ve Zekiye gibi karakterler üzerinden kurgulanan bu eser, geleneksel aile yapısının ve kadınlara biçilen "fedakârlık" rolünün bir eleştirisi niteliğindedir.
Eserdeki "Fakat her şeyin cahili olmaktansa o şey hakkında bilgi sahibi olmak yeğ değil midir?" sorusu, aslında Ahmet Mithat Efendi'nin okuruna ve toplumuna verdiği ana mesajdır. Yazar, cehaletin koruyucu bir kalkan değil, aksine bir hapishane olduğunu vurgular. Özgürleşmenin ilk adımı, insanın içinde bulunduğu durumu tüm çıplaklığıyla analiz edebilmesidir.
Toplumsal dayatmaların ötesine geçebilmek, karakterlerin kendi özgür iradelerini keşfetmeleriyle mümkündür. Yazar, aşkı idealize edilen bir masal olmaktan çıkarıp rasyonel bir zemine oturtur:
"Hiçbir aşk yoktur ki masallarda denildiği gibi görür görmez kalbinin derinliklerinden ve can-ı gönülden kopuşup da gelmiş olsun."
Bu cümle, duyguların da bir akıl süzgecinden geçirilmesi gerektiğini savunur. Akile, Fazıla ve Zekiye’nin yaşadıkları, birer duygu tutsaklığından ziyade, kendi zihinlerini özgürlük aşkıyla doldurma çabasıdır. Nitekim karakterin ifadesiyle: "Ben zihnimi, esaretin her yönünü uzun uzadıya ölçüp tarttıktan sonra özgürlük aşkıyla doldurdum." Bu ifade, esaretin sadece fiziksel değil, zihinsel bir tercih veya bir kabulleniş olduğunu gösterir. Kitabın belki de en vurucu eleştirisi, insanın sahte mutluluklar peşinde koşarak kendi özgürlüğünü nasıl sınırladığı üzerinedir:
"İnsan kısmı hürriyet hürriyet der de hürriyetin ne olduğunu dahi bilmez. Mutluluk mutluluk
Reklam
Reklam