Roman yazmak zor da aşkı sürdürmek mi kolay?Edebiyat
Vedat Türkali'nin romanlarını keyifle okuyorum. Kitabından uyarlanan ve beğenildiği için ikinci sezon da devam etmiş olan Fatmagül'ün Suçu Ne? dizini de merak ve heyecan içinde izlemiştim.
Bu kalın romanında, muhteşem bir şekilde aşk öyküsü anlatıyor. Öbür romalarında olduğu gibi bu aşk da dönemin siyasal kültürü ve olaylarıyla içiçe yaşanıyor. Ayrıca, eski ve sonraki TKP, Ermeni ve Kürt sorunları gibi konular da tartışılıyor.
Çoğu kitabı kalın olsa da, hiç sıkmıyor, kolay okunuyor, zevk veriyor. İronik satırlar güldürüyor, siyasal baskı altındaki aşk bir maceraya dönüşüp heyecanlandırıyor, hatta sarsıyor.
İyi ki modern dönemde de böyle üstün nitelikli bir yazarımız var diye düşündürüyor.
"BİR YAŞAM ÖYKÜSÜ"
Gece vagonun içi karanlık. Annemin anlattığına göre kadının biri bana,
'Hadi Vartan bir şarkı söyle de biraz şenlenelim,' demiş. Ben de şöyle bir şarkı tutturmuşum:
'Elinde bir deste gül
Gülistan'dan geliyor,
Yavuklusu yanında
Al yanaktan öpüyor.'
Vartan İhmalyan, 1913’te Konya’da doğdu. 1944’te Robert Kolej’in mühendislik bölümünden mezun oldu. Ardından Fransa, Macaristan, Polonya ve Çin derken 1961’de Moskova’ya yerleşti ve 1987’deki ölümüne kadar orada yaşadı. Bir mühendis, bir göçmen, bir dil sever. Ve Türkiye’yle bağı hiç kopmayan bir yürek.
Edebiyatımızda “İhmal Amca” olarak tanınan, çocuklara armağan ettiği masallarla hafızalara kazınan Vartan İhmalyan’ın Bir Yaşam Öyküsü, 20. yüzyılın çalkantılı coğrafyasında bir Ermeni, bir Türkçe sever, bir komünist ve bir entelektüel olarak var olma mücadelesinin belgeseli. Kitap, onun “Benim iki anadilimden ilki Türkçe’dir” sözünü edebi bir kimlik tanımı olmaktan çıkarıp derin bir tarihsel ve siyasi bağlama oturtuyor.
Eserin, Vedat Türkali ve Mete Tunçay’ın değerlendirme yazılarıyla birlikte sunulması bakımından da kıymetli; çünkü bu isimler hem İhmalyan’ın tanığı olduğu dönemin hem de Türkiye sol hareketinin önemli aktörleri. Peki, bu anı kitabını diğerlerinden ayıran şey ne? Neden hâlâ okunmayı hak ediyor?
İhmalyan anılarına 1915’e, Konya’dan kalkan bir trenle başlıyor. Henüz iki yaşında olmasına rağmen aile büyüklerinden dinlediği bu travmayı şöyle aktarır: “Derken, günün birinde katar katar hayvan vagonlarına binmiş, Doğu’ya gidiyoruz. Bende bir sevinç, bir sevinç ki trene binmişim diye. Oysa sürgüne gidiyormuşuz.”
Bu masum bakış açısıyla söylenen söz, Ermeni tehciri gibi bir kırılma anını edebiyata taşırken, aynı zamanda ailesinin nasıl kıl payı kurtulduğunu (Ereğli’de ambar müdürü olan bir
Puan vermedi·240 syf.··
Beğendi
·2026 57. kitabı
·8 günde okudu
·Okunma: 12 Haziran 2026 03:05
Selam. Bu ayın bir diğer okuduğum kitabı Vedat Türkali'den “Tek Kişilik Ölüm” adlı tarihi roman oldu.
Yazar, 1940'lar sonrasının en hazin dolu gerçeklerini, en acı verici olayların tarihini romanın içine katık yaparak özen gösterdiğini ifade eder.
1940 döneminde TKP tarihinde yaşanan arbedeleri, taşkınlıkları, gencecik insanların hayatlarının ölümle son bulduğu, kargaşalarla dolu acı geçmişi eleştirel bir üslupla ortaya koyar yazar.
Nazif geçmişte kıskançlığının kurbanı olarak arkadaşı Müslim'i ihbar etmiş kendisini durumdan kurtarırken arkadaşının ölümüne de sebep olmuştur. Onun kendisine dair iç çatışmaları romanın başından ortasına kadar hakim olan anlatıcıdır.
Doktor Gülşen'i ise bir dönem TKP'li olarak görüyor, geçmişiyle hesaplaşırken buluyoruz.
Nazif ve Gülşenin oğulları Levent ise tam bir ideolojik yaklaşımla TKP (Türkiye Komünist Partisi)'yi benimseyen, fikirleri ve davranışlarıyla aktif olarak görev alanlardan. Yakalanır ve idamına hükmedilir.
Anne, baba ve oğul üzerinden geçmişin nabzını tahlil eden bir üslupla tarih-i dönemin portresini sertçe dile getirilir. Yazardan okuduğum ilk kitaptı ve geçmişe ve dönemin bakış açısına dair bilgi sahibi olduğum verimli bir okuma oldu.
#kitapalıntıları
İnsanları seviyordu (Hangi insanları?), kurtulmalarını istiyordu (Hangilerinin?) ama kendi kurtuluşunu niye onlara bağlamalıydı (Hangilerine?) Yanıt veremeyebilirdi; sormadan duramıyordu. İçinin bitip tükenmek bilmeyen gelgitiydi bu. Bir yaşam biçiminden başkasına sığınmanın kaçınılmaz uyumsuzluğu belki de.
Yaşam zorluyor, sürekli bir yerlere itiyor insanı. İsteyerek yaptıklarınla yapmak istemediklerin, bir bakıyorsun, yer değiştirmiş.
Bu dünya karmakarışık. Hep de böyle gidecek. Düzeltmeye kalkan biraz daha bozuyor! Öyle değil mi?
Benim savaşım değil bu; yokum
Hikâyenin konu bütünlüğünü sevemedim. Sürükleyici bir kitap değil bence. Başladığım kitabı yarım bırakmayı sevmediğim için okudum. Kitabı sevmememin nedeni siyaset içerdigi için değil bu arada, severim öyle kitapları.
Ortada iki ölü var ama onları kim öldürmüş neden öldürmüş diye merak uyandırmadı bende. Sonu da beklemediğim bir şekilde çıkmadı. Bari sonu şaşırtsaydı.
Bir grup TKP'linin Moskova'da geçirdiği eğitim sürecini işlemiş yazar ama bu kişilerin amaçlarını, düşünce yapılarını yansıtmamış kitaba bence. Kar kokusu da gelmedi burnuma zaten :). Kitabın hiçbir kısmından etkilenmedim. Yazarın bazı kitaplarını çok seviyorum bazı kitaplarını hiç sevmiyorum.
TKP Genel Merkezinde Yasaklı Olan Kitaplar-1
Okudukça Türkiye solunun ne denli çökük bir harabeden farksız durumda olduğunu kavramamıza imkan tanıyan bir eser. Oldukça akıcı bir şekilde şovenist anlayışın sosyalist mücadelede ne denli bir kanser hücresi etkisi yarattığını birebir ifade ediyor.
Bu noktada belirtmem gerekir ki dünya solunun da içerisinde olduğu süreç pasifize edilmiş ve bunu devam ettirmeye kararlı basiretsiz hareketlerin egemenliğinde kimi zaman milliyetçiliği hoşlayarak kimi zamanda ahlak yoksunu bir revizyonizmi hoşlayarak Lenin efendiyi mezarında ters çevirmiş, diye bir haber iletti bana orada bekçilik yapan amcam lukaşenko.
YANLI, HAYAL KIRIKLIĞI
Büyük bir hevesle aldım ama hayal kırıklığına uğradım. Cumhuriyet tarihi iyisiyle kötüsüyle farklı kişilikler yetiştirdi. Bu tarz bir kitaptaki kişilerin elbette tek bir bakış açısıyla yorumlanması mümkün değil. Ancak 540 sayfalık kitabın geneline baktığımızda içeriğinde “Komünistlerin, Sosyalistlerin, Kürt ideolog/eylemcilerin, Marksist/Leninistlerin” övüldüğü; Atatürk’e yakın kişilerin veya ulusalcıların, Türk milliyetçilerinin “gaddar, faşist, despot, antidemokrat” olarak anlatıldığını görüyoruz. İçerikte tamamen Kürtçülük (Kürt değil), TKP, Sosyalizm, Komünizm güzellemesi var. A.Öcalan’ın kahraman olarak gösterildiği (ama ne hikmetse katlettiği onlarca asker/polis/öğretmen ve Kürt köylüden bahsetmiyor), ayrılıkçı/bölücü partilerin içinde bulunanların, dini kullanıp asker şehit edenlerin halk kahramanı olarak pazarlandığı bir kitap. Okumaya değer mi? Nispeten. Objektif ve geniş bakış açılı bir eser değil.