"...
Yol, kendine bir yer bulamamış kişinin özlemidir, diyordu Oruç Aruoba. Kendine yer bulamamanın sonucu, yola koyulmak kadar durup öteden bakmaktır oysa."
Savaşın yıprattığı ekonomiyi kurtarmak için beklenen yabancı sermaye Britanya ve Birleşik Devletler gibi sermaye ihraç eden ülkelerin Türkiye’nin ekonomik gelişmesine fazla öncelik vermemeleri nedeniyle gerçekleşmedi. 1929’da Wall Street’in iflası, Türkiye’nin neredeyse yegâne ihraç ürünü olan tarımsal ürünlerin fiyatında keskin bir düşüşe yol açarak zaten kritik olan durumu daha da ağırlaştırdı.
32)HastaAkıl (Aklu's-sakîm)
İnsanın aklının hastalanmasının nedeni insanlar arasında kendisiyle arkadaşlık edilebilecek temiz kimse görmemiş olmasından kaynaklanır. İnsanlar hakkındaki bu zannıyla paralel bir şekilde, Allah'a dair zannı da suizanna döner. Çünkü zanneder ki Allah ona kötü insanlarla arkadaşlığı emretmiştir. Bu kez Allah'ın kulları hakkında da kötü zan sahibi olur, onların herhangi birisinin temiz olduğuna inanmaz. Kötülerle arkadaşlık, iyi insanlar hakkında suizanda bulunmaya yol açar. Bir hadiste şöyle denilir: "İki huy vardır ki onlardan daha iyi özellik yoktur. Birincisi Allah hakkında hüsnüzan, ikincisi Allah'ın kulları hakkında hüsnüzandır. İki huy vardır ki onlardan daha kötü özellik yoktur. Birincisi Allah'a karşı suizan, ikincisi Allah'ın kulları hakkında suizandır."
Bu hal insana yerleştiğinde, bu kez zillet kancaları onu yakalar, hastalıklı akıldan zillete doğru çekerler. Bu durumda kişi yirmi sekiz basamak aşağı kateder ve bu iniş esnasında kötü davranışlar, büyük (şaşkınlık) denizi ve zillet menzillerine düşer ki burası beşinci menzildir. Orada durmaz da kurtulabilirse bu hal kendisini bilgisizliğe ulaştırır.
“… insan yüreğindeki tanrısallık isteğini hiçbir şey yıldıramıyor. (…) İnsanın tanrısallığı hep yol alıp durmakta, ancak çağların sonunda tapılası olacaktır. Buna yardım etmeli, Tanrı olmadığına göre, hiç değilse tapınağı kurmalıdır.”