"Büyük söylev (nutuk)', ne bir anıdır ne de bir tarihtir. Büyük söylev; tarihi değerde bir siyasi belgedir."
Şevket Süreyya Aydemir
******
Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk'ün 3 ay içerisinde kaleme aldığı 1927 yılında CHP'nin ikinci kurultayında kürsüden okuduğu bir eserdir.
( 6 gün-36 saat-33 dakika sürmüş. Atatürk, bitirdiğinde gözyaşlarını tutamamış. Dakikalarca alkışlanmış. ...)
Bu eser, 1919-1927 yılları arasındaki Milli mücadele sürecini tüm yönleriyle anlatan tarihî ve değerli bir belgedir.
"Nutuk" Adeta milletine verdiği bir hesap niteliğindedir.
"1919 yılı Mayıs ayının 19'uncu günü Samsun'a çıktım. Ülkenin genel durumu ve görünüşü şöyledir."
diye başlaması dahi bu görüşü kanıtlar.
Atatürk, Nutuk’ta aldığı her kararın, yaptığı her hamlenin hangi şartlar altında nasıl ve neden gerçekleştiğini açıkça anlatır. O kadar şeffaf, o kadar dürüst bir anlatımı vardır ki… Kendi milletine hesap vermekten bir an bile çekinmeyen büyük bir lider durur karşımızda.
*******
Eser, Samsun'a çıkışı ile başlar. Anadolu'nun her bir köşesinin itilaf devletleri tarafından bilfiil işgali, İstanbul Hükümeti'nin İngilizler'e yakın duruşu, mandacılık tartışmaları, iç isyanlar, çeteleşme, ordunun ahvali, milletin yoksulluğu, TBMM'nin açılışı, Kuvayi milliye- düzenli orduya geçiş- savaşlar- en yakın arkadaşlarının riyakârlığı, muhalifliği, makam/mevki hülyasına hapsolmaları, suikastler, idam kararı, Saltanatın kaldırılması- Cumhuriyet'in ilanı, Vahdettin'in İngilizlere sığınması, ülkeyi terk edişi, sonrası ile devam eder. Ve elbette Gençliğe Hitabe ile sona erer. ...
Tüm bu süreçte; çok büyük bir mücadele göstermesi, milletine olan inancı, azmi, kararlılığı, sayfalar boyunca kendini gösterir. O; bağımsızlık, özgürlük uğruna, yarınlar için ömrünü vatanına, milletine bahşetmiş