Mümkün konusunda bir karışıklık vardır. Onu ele alıp, anlaşılır bir şekilde çözümlediğimizde,
insanların, kipler ve onların birbirlerini gerektirmeleri hususunda
düştükleri çelişkide bulunan birçok şüphe ve karışıklık ortadan kalkar. Deriz ki:
Avam, "mümkün"den havassın üzerinde uzlaştıkları anlamdan farklı birşey anlar.
Avam "mümkün" sözü ile onun zorunlu ya da zorunlu olmayışını şart koşmaksızın
"imkansız olmayanı" kasteder. Onların "mümkün değil" sözü, "imkansız olmayan
değil" anlamındadır. Onun anlamı da imkansız olur. O halde genel olan mümkün,
imkansız olmayandır. Mümkün olmayan imkansız olandır ve onlara göre herşey ya
mümkün ya imkansızdır, üçüncü bir kısım yoktur. Mümkün, bu kullanışa göre
zorunluya onun cinsiymiş gibi söylenen bir söz olup onunla eşanlamlı bir isim olmaz,
aksine bu zorunlunun anlamının imkansız olmayan oluşundandır.
Havassa gelince, onlar "ne zorunlu ne de imkansız olmayan" anlamını bilirler.
Avama göre o bu anlam için isim değildir. Onlara göre mümkün ismi başka bir
anlam içindir. Ancak onun, avaının kullanışına göre, bu şeye, olması ve olmaması
mümkün olana söylenınesi doğru olur. Yani bu, olmasının ve olmamasının imkansız
olmaması anlamıdır. Dolayısıyla mümkün ismini aktarıp, onu buna delalet eden
kıldılar ve mümkün ismini imkansız olmayana ve bununla birlikte zorunlu da olmayana
delalet eden olarak vazettiler. Dolayısıyla o, iki halde de zaruri olmayandır. Bu
anlam avaının bunun için kullandığı anlamdan daha özeldir. Böylece zorunlu, bu
mümkünün dışında olur. "Mümkün değildir." sözümüz, "imkansız" anlamında değildir.
Aksine "Zaruri olmayan değildir." anlamındadır. Hatta zorunlu veya imkansız,
her ikisi de bu mümkünle değildir.
Ancak zayıf görüş sahipleri bunun dışındadır. "Mümkün değildir." dediklerinde
onlar, özel olan mümkünü
Geçmişinden gittikçe daha az yararlandığını da eklememiz gerekir. Sömürgeci onun(sömürgeleştirilenin) bir geçmişe sahip olduğunu bile asla kabul etmedi; kökenleri bilinmeyen avam takımının bir tarihi olmadığını herkes bilir. Sömürge insanının kendisine soralım: Halk kahramanları kimlerdir? Büyük halk liderleri, bilgeleri kimlerdir? Çok çok bize birkaç ad söyleyebilir, onu da karmakarışık bir halde söyler, kuşaklar boyunca geriye gittikçe bu sayı daha da azalır. Sömürgeleştirilen, belleğini adım adım yitirmeye mahkûm olmuştur adeta.
evli olmak âşık olmaya engel değildir: Evlilerin
aşkı birçok durumda daha kuvvetli ve yıpratıcı olur. Bunun
tarihteki pek çok örneğini de okumuşsunuzdur. Günümüzde
dillerde dolaşan bir avam şarkısında da «Evl
Sıkılır dünyasal eğlencelerden,
Yabancılaşır insan konuşmalarına,
Ve indirmez gururlu başını
Avam putunun ayaklarına;
Kaçıp gider, yabanıl ve sert,
Seslerle dolu ve ruhsal çalkantılarla,
Kıyılarına ıssız dalgaların,
Ve uğultulu ormanlara...
Demokrasi, büyük insanlara ve elit bir topluma inançsızlığı temsil eden “Herkes herkese eşittir.”, “Temelde hepimiz biriz ve hepimiz kendini arayan sığırlar ve avam takımıyız.” anlayışıdır.