Yıllardan beri batılıların tezi Eş'ari ve Gazali gibi alimlerin bu çöküşe neden olduğudur ancak İmam-ı Gazali mantığı insanı her türden bilgiye ulaştıran tek araç saymıştır. Mantık ile felsefeyi başka başka alan kabul etmiş, felsefe kısmını reddetmiş ve mantık kısmını kabul etmiştir. Zaten o zamana kadar Müslümanlar felsefeye dini bakımdan bakmakta olduklarından, felsefeyi, dolayısıyla da mantığı, kabul etmediklerinden, mantığın felsefeden ayrılması kabul edilmesine sebep olmuş ve mantık yaygınlaşmıştır. İbni Haldun'un dediği gibi İlmin zengin cemiyetlerde geliştiğini baz alırsak eğer, Bağdat'taki bilimsel ilerlemenin çöküşünü de nüfusun azalması ve ekonomik gerilemeye bağlayabiliriz belki.