Ezgi Budak
@ezgibudak
69 okur puanı
Ocak 2019 tarihinde katıldı
Bu kitaba başladığınız an gerçek bir hikâyeye şahit olan bir insan konumuna geçiyorsunuz. Hikâye, daha ilk sayfadan itibaren sizi müdahale edemeyen bir tanığa dönüştürüyor.
En yakından gelen bir travma… Anne ve babanın istismarı… Kardeşlerin, gerçeğin yükünü taşımamak için inkara sığınışı… Duyguları darmadağın olmuş, geçmişiyle geleceği birbirine karışmış bir mağdur ve istismarcıyla kurulan o zorunlu empati (çünkü anne, çünkü baba)
Ve bütün bunların üzerine çöken tek bir soru: Bir çocuğun travmatize edilmesinin gerçekten bir tamiri var mı?
Bu derinliği anlatmak için daha fazla beyanda bulunmak mümkün değil. Okuyun.
Cécile Pin, kitabın sonunda bu hikâyenin kendisine, daha doğrusu annesine ait olduğunu ima eder ve isimler değiştirilerek anlatılmasının gerekliliğini vurgular. Yaptığım birkaç araştırmayla, yazarın felsefe alanında çalıştığını ve annesinin gerçekten Vietnam Savaşı’ndan kaçmış bir göçmen olduğunu öğrendim; bu da baş karakterin yazarın annesi olduğu fikrini benim için güçlendirdi. Gezgin Ruhlar, bu yönüyle gerçekten de anlatılmasının bir gereklilik taşıdığı hissini veren bir hikâye.
Kitap, Vietnam Savaşı’nın merkezinde, savaş mağduru üç mülteci kardeşin Amerika’ya ulaşmak için çıktıkları yasadışı göç yolculuğunu ve bu süreçte yaşadıkları olayları anlatıyor. Aynı zamanda yas sürecinin bir ömür sürebileceğini, hatta bir sonraki nesli dahi etkileyebileceğini; bu insanların hayatları boyunca bir yere aidiyet duygusu geliştirme ve kendilerini hayatta konumlandırma çabalarını ele alıyor.
Kitap, içinde insanın araştırdıkça gerçekliği karşısında rahatsızlık ve öfke hissettiği olaylara değiniyor. Koh Kra olayında anti-komünist bir balıkçı çetesinin kadınlara ve kızlara defalarca tecavüz etmesi; Essex’te 39 mültecinin havasızlıktan bir kamyonun arkasında hayatını kaybetmesi ve bu olayla ilgili verilen cezaların ciddiyetsizliği; ayrıca kitaba adını veren Gezgin Ruhlar Operasyonu bunlardan bazıları.
Vietnam Savaşı sırasında gerçekten de böyle bir operasyonla Kuzey Vietnamlı askerlere psikolojik baskı uygulanmıştır. Amerikalı mühendisler, bir dizi ürkütücü ses ve konuşmayı kasetlere kaydetmiştir. “On Numaralı Hayalet Bant” adı verilen bu kaset, ABD askerleri tarafından Vietcong askerlerine hoparlörler aracılığıyla dinletilmiştir. Zaman zaman helikopterler ormanların üzerinde dolaşarak, bu sesleri ormanda olması muhtemel Vietcong askerlerine yayınlamıştır. Kitaba adını veren Gezgin
Karakterin fiziken ve ruhen çöküşüne dair monologlardan oluşan kitap, okurun bütün huzurunu kaçırıyor. Sürekli açlık sınırında yaşayan karakter, hayatına dair tüm tahakkümünü yitirmiş; gurur incitici davranışlar karşısında tepkisiz, ama hayatını değiştirebilecek noktalarda sinir bozucu şekilde erdemli kalma çabası gösteriyor. Temel ihtiyaçlar karşılanamazken ahlak mümkün müdür? Erdemli kalmak, yaşama tutunmanın bir parçası mıdır? Aç olma hali sanki onun bir parçası ve bir kimlik gibi taşıdığı bir yük…Bir süre sonra açlık artık bir durum değil, bir ruh hâline dönüşüyor. Karakterin ahlaki ve ruhsal açlığı…
Yaşamak, daha önce hiç bilmediğin bir yokluğun içine çekip insanı çaresiz bırakan bir kitap. Okurken, tanımadığım bir acının ortasına düşmüş gibi hissettim. Bu insanların ardı arkası kesilmeyen kayıplara rağmen hayatta kalma ve mutlu olma çabası, neredeyse hiçbir şeye sahip olmadıkları hâlde yaşamayı sürdürme gücü…
Kitap bitti ama bıraktığı ağırlık yerinden kıpırdamıyor.En çok da Youqing’in kaybı beni sarstı. Sanki onun bir gün yeniden çocuk olacağına inanmışım. Çocukluğunu yaşamadan, çocukluğu elinden alınarak büyüyen bir çocuğun o tertemiz haline kavuşma ihtimalinin bile yok olması bütün varlığımı çürüttü.
Ve o kaderi kabulleniş…
İşte en çok o üzdü beni. Çünkü hiç kimsenin, hele de bir çocuğun kader denilerek bu kadar büyük bir acıyı sırtlaması gerekmiyor.
Aylak Adam, yani Bay C., babasına, dünyaya ve kimliğine karşı direniş gösteren bir karakterdir. Babasının “adam ol” baskısına karşı, toplumun da beklentisine zıt olarak “adam olmamayı” seçmiş bir karakterdir. Dünyanın “başarı” tanımının dışında kalmayı tercih etmiştir. Onun aylaklığı düzene bir başkaldırıdır. Belli kalıpları reddettiğini altını çizerek göstermek için “hiçbir şey yapmamayı” seçer.
Bay C.’nin adının dahi açıklanmayışı, tüm etiketleri reddettiğini yeniden göstermektedir. İsim, toplumun insana verdiği ilk kimliktir. Bay C. bu dünyada “adı olmayan” biri olarak var olur; böylece herkesin “şu olmalı, bu olmalı” diye etiketlendiği sistemin dışında kalmayı başarır. Kendi adına bireyselliğini korur. Adıyla değil, kendi farkındalığıyla var olmayı seçer.
Kadınlarla ilişkisinde, teyzesinden iz kalan o saf sevgiyi arar; aynı zamanda o saf sevgiyi yine kendisi boğar. Teyze figürü, C.’nin tek koşulsuz sevgiyi deneyimlediği kişidir. Onun sevgisi, C.’nin zihninde bir sevgi ölçüsü haline gelir. Hayatına giren kadınlar ise C.’nin hem çekildiği hem de uzaklaştığı figürlerdir. Onların toplumsal kalıplardan uzak durmasını beklerken, aynı zamanda onları kendi istediği başka bir kalıba sokmaya çalışır. Bir yandan ilişkilerini her şeyden bağımsız ve duru yaşamak ister, bir yandan birine ait olmayı da özler.
Yani onun çatışması sadece toplumsal değil; psikolojik ve varoluşsal bir gerilimdir
