Bu kitabı elime, Dante’nin İlahi Komedya’sına başlamadan önce okuyayım, bir ön hazırlık olur, bana fikir verir falan diye aldım. Ey cehalet. Hayır bu metin o metin değil arkadaşlar.
Borges’in denemeleri Dante’yi ve Komedya’yı bir edebi mühendis gibi inceliyor evet. Komedya’daki incecik ayrıntıları didikleyip imgeleri söküp takıyor evet. Ama bunlardan başka bir şey, Dante’ye değil kendine ait bir şey yapmak için; Dante’nin dünyasının yanına kendi küçük dünyasını çizmek için yazıyor.
Yoksa benim sandığım gibi Komedya’yı anlamak için bir harita falan çıkarmıyor, Komedya’nın bir yorumu değil, yeniden yazımı gibi; açıklaması değil de yeni bir çağrışımı gibi.
Bunlar Komedya’yı daha tuhaf, daha merak uyandırıcı kıldığı gibi, biraz da göz korkutucu.
Çünkü yani, Borges’in gözünü diktiği ayrıntıların kaçını fark edebileceğim ki diye bir iç ses duyuyorum şu an. Kendisini her okuduğumda Allahım doğru şeyi mi anladım acaba diyen başka bir iç sesim daha var ki o hiçbir yere gitmiyor.
Önce Komedya’yı okusam daha iyi olabilirmiş. Bu dış ses.
#peralbayaz çevirisi