Emile Zola'dan Ölüme Dair 5 Öykü: Nasıl ÖlünürEdebiyat
"Ne diye böbürlenip büyükleniyorsun. Doğumun bir damla su, ölümün bir avuç toprak değil mi?"
- 
Şems-i Tebrizî
Büyük Fransız romancı 
Emile Zola, 1840’da Paris’te doğuyor. Uzun yıllar boyunca çeşitli dergilere öykü ve makaleler yazmasının ardından bir süre de serbest gazetecilik yaparak geçimini sağlıyor. Büyük romanlarını yazmadan önce otobiyografik bir roman olarak çıkardığı "Claud’un İtirafları"yla dikkatleri üzerine çeken Zola, edebiyatta doğalcılık akımı üzerine yazan yazarlar arasında sayılıyor. Bir diğer önemli Fransız romancı 
Honore de Balzac’ın “İnsanlık Komedyası” adını verdiği dizisinden etkilenen Emile Zola da buna benzer bir temada çeşitli romanlar kaleme alıyor. Bunların arasında en çok sevilenleri 
Germinal, 
Nana ve 
Meyhane oluyor.
Zola ayrıca bir dönem yıllarca Fransa’nın gündemini meşgul eden ve “
Dreyfus Olayı” olarak bilinen olayda da başrol oynuyor ve ülkedeki aydınların bu konudaki lideri oluyor. Cesur ve sert bir dille kaleme aldığı açık mektubu “
Suçluyorum”, dönemin iktidarının üzerine bir balyoz gibi iniyor adeta. Ses çıkarmaya korkan herkesin sesi olan ve sonu gelmez tartışmaların odağına kendisini oturtan Zola, bu mektubunun ardından yargılanıyor.
Dreyfus’a yapılan haksızlığı en üst perdeden kamuoyuna duyuran Zola’nın bu tavrı, günümüz dünyasında hâlâ eşi benzeri görülmemiş bir tepki olarak anılıyor. Hem edebiyatçı hem de gazeteci kimliğiyle korkusuzca yazdığı bu mektuptan tam 12 yıl sonra Alfred Dreyfus, casusluk davasından aklanıyor. Bu toplumsal olay, Fransa’da, din ve devlet ilişkilerinde yeni kararlar alınmasını sağlayarak siyasi arenada da büyük çalkantılara sebep oluyor.
Romanları daha fazla ön planda olan yazarlardan olan Zola’nın çeşitli temalarda yazdığı birçok öyküsü de bulunuyor. O öykülerden “ölüm” konulu 5 tanesini “Nasıl Ölünür” isimli bu kitabında bir araya getirmiş yazar. Can Yayınları’nın 
Aysel Bora çevirisiyle Kısa Klasikler dizisi kapsamında yayımladığı bu kitabın arka kapağında şöyle bir soru soruluyor okurlara: “Ölüm gerçek, ölüm döşeği tabu, cenaze ortak, yas bireysel... Peki ölüm herkesi eşitler mi?”
“Ölüm”ün bütün insanları eşitlediği şaşmaz bir gerçek. Dünyada nasıl yaşanırsa yaşansın, hangi sosyal statüde olunursa olunsun, ölürken herkesin aynı sınırlara hapsolduğunu söylemek mümkün. Marjinal bazı dini ritüeller haricinde herkes kendisini bir gün dört tahta parçası arasında, soğuk bir toprağın içinde buluyor ve bu durum insanlığın var olduğu günden beri asla değişmiyor zira ölüme çare bulunabilmiş değil. Ölümün karşısında hayatın söyleyecek sadece birkaç sözü bulunuyor, fazlası değil.
Emile Zola, kitaptaki 5 kısa öyküsünde 5 farklı ölümü anlatıyor. Farklı toplumsal sınıflara mensup insanların ölümlerini, gerçekçi bir bakış açısıyla ele alıyor. Ekonomik durumun, sosyal statünün ve diğer insanların gözündeki konumun ölüm anı geldiğinde hiçbir değeri kalmadığını söylüyor yazar. Ölümü herkes eski bir dost gibi karşılıyor ve ölenlerin ardından kalanlar için hayat tüm gerçekliğiyle devam ediyor.
Birinci öyküde zengin, aristoktat bir kontun ölümü, ikinci öyküde burjuva sınıfına mensup, varlıklı bir vatandaş olan ve 3 erkek çocuğu bulunan bir annenin ölümü, üçüncü öyküde genç yaşta evlenen ve eşiyle birlikte uzun yıllar esnaflık yapan bir kadının ölümü, dördüncü öyküde köylü ve yoksul bir ailenin 10 yaşındaki erkek çocuklarının ölümü, beşinci öyküde ise hayatı boyunca işçilik yapmış olan ve malını mülkünü çocuklarına devreden yaşlı bir adamın ölümü karşılıyor okuru.
Emile Zola öykülerinde ölümü anlatırken bir yandan da hayatı anlatıyor aslında. Ölümün, hayatın ayrılmaz bir parçası olduğunu üzerine basa basa ifade ediyor. Öykülerin son cümlelerinin ardından en net anlaşılan şey de şüphesiz ölen kişinin kısa bir süre sonra unutulduğu ve hayatın devam ettiği gerçeği.
Emile Zola’yı bir hayli sevdiği bilinen ve eserlerinde de Zola’nın ismine rastladığımız Fransız edebiyatının güçlü ismi 
Marcel Proust’un "
Vikont’un Ölümü” (incelemesi için bakınız: #117649241 ) isimli kısa öyküsü de hemen bu kitabın peşine 6. öykü olarak okunabilir. Ve yine ek olarak 
Lev Tolstoy'un 
Üç Ölüm kitabındaki öyküleri de tercihen ölüm temalı öyküler listesine eklenebilir zira Proust ve Tolstoy'un yaptığı da tıpkı Zola gibi insanların ölümlerini farklı açılardan anlatmak.
Keyifli okumalar dilerim.
Şems-i Tebrizî
Büyük Fransız romancı Emile Zola, 1840’da Paris’te doğuyor. Uzun yıllar boyunca çeşitli dergilere öykü ve makaleler yazmasının ardından bir süre de serbest gazetecilik yaparak geçimini sağlıyor. Büyük romanlarını yazmadan önce otobiyografik bir roman olarak çıkardığı "Claud’un İtirafları"yla dikkatleri üzerine çeken Zola, edebiyatta doğalcılık akımı üzerine yazan yazarlar arasında sayılıyor. Bir diğer önemli Fransız romancı Honore de Balzac’ın “İnsanlık Komedyası” adını verdiği dizisinden etkilenen Emile Zola da buna benzer bir temada çeşitli romanlar kaleme alıyor. Bunların arasında en çok sevilenleri Germinal, Nana ve Meyhane oluyor.
Zola ayrıca bir dönem yıllarca Fransa’nın gündemini meşgul eden ve “Dreyfus Olayı” olarak bilinen olayda da başrol oynuyor ve ülkedeki aydınların bu konudaki lideri oluyor. Cesur ve sert bir dille kaleme aldığı açık mektubu “Suçluyorum”, dönemin iktidarının üzerine bir balyoz gibi iniyor adeta. Ses çıkarmaya korkan herkesin sesi olan ve sonu gelmez tartışmaların odağına kendisini oturtan Zola, bu mektubunun ardından yargılanıyor.
Dreyfus’a yapılan haksızlığı en üst perdeden kamuoyuna duyuran Zola’nın bu tavrı, günümüz dünyasında hâlâ eşi benzeri görülmemiş bir tepki olarak anılıyor. Hem edebiyatçı hem de gazeteci kimliğiyle korkusuzca yazdığı bu mektuptan tam 12 yıl sonra Alfred Dreyfus, casusluk davasından aklanıyor. Bu toplumsal olay, Fransa’da, din ve devlet ilişkilerinde yeni kararlar alınmasını sağlayarak siyasi arenada da büyük çalkantılara sebep oluyor.
Romanları daha fazla ön planda olan yazarlardan olan Zola’nın çeşitli temalarda yazdığı birçok öyküsü de bulunuyor. O öykülerden “ölüm” konulu 5 tanesini “Nasıl Ölünür” isimli bu kitabında bir araya getirmiş yazar. Can Yayınları’nın Aysel Bora çevirisiyle Kısa Klasikler dizisi kapsamında yayımladığı bu kitabın arka kapağında şöyle bir soru soruluyor okurlara: “Ölüm gerçek, ölüm döşeği tabu, cenaze ortak, yas bireysel... Peki ölüm herkesi eşitler mi?”
“Ölüm”ün bütün insanları eşitlediği şaşmaz bir gerçek. Dünyada nasıl yaşanırsa yaşansın, hangi sosyal statüde olunursa olunsun, ölürken herkesin aynı sınırlara hapsolduğunu söylemek mümkün. Marjinal bazı dini ritüeller haricinde herkes kendisini bir gün dört tahta parçası arasında, soğuk bir toprağın içinde buluyor ve bu durum insanlığın var olduğu günden beri asla değişmiyor zira ölüme çare bulunabilmiş değil. Ölümün karşısında hayatın söyleyecek sadece birkaç sözü bulunuyor, fazlası değil.
Emile Zola, kitaptaki 5 kısa öyküsünde 5 farklı ölümü anlatıyor. Farklı toplumsal sınıflara mensup insanların ölümlerini, gerçekçi bir bakış açısıyla ele alıyor. Ekonomik durumun, sosyal statünün ve diğer insanların gözündeki konumun ölüm anı geldiğinde hiçbir değeri kalmadığını söylüyor yazar. Ölümü herkes eski bir dost gibi karşılıyor ve ölenlerin ardından kalanlar için hayat tüm gerçekliğiyle devam ediyor.
Birinci öyküde zengin, aristoktat bir kontun ölümü, ikinci öyküde burjuva sınıfına mensup, varlıklı bir vatandaş olan ve 3 erkek çocuğu bulunan bir annenin ölümü, üçüncü öyküde genç yaşta evlenen ve eşiyle birlikte uzun yıllar esnaflık yapan bir kadının ölümü, dördüncü öyküde köylü ve yoksul bir ailenin 10 yaşındaki erkek çocuklarının ölümü, beşinci öyküde ise hayatı boyunca işçilik yapmış olan ve malını mülkünü çocuklarına devreden yaşlı bir adamın ölümü karşılıyor okuru.
Emile Zola öykülerinde ölümü anlatırken bir yandan da hayatı anlatıyor aslında. Ölümün, hayatın ayrılmaz bir parçası olduğunu üzerine basa basa ifade ediyor. Öykülerin son cümlelerinin ardından en net anlaşılan şey de şüphesiz ölen kişinin kısa bir süre sonra unutulduğu ve hayatın devam ettiği gerçeği.
Emile Zola’yı bir hayli sevdiği bilinen ve eserlerinde de Zola’nın ismine rastladığımız Fransız edebiyatının güçlü ismi Marcel Proust’un "Vikont’un Ölümü” (incelemesi için bakınız: #117649241 ) isimli kısa öyküsü de hemen bu kitabın peşine 6. öykü olarak okunabilir. Ve yine ek olarak Lev Tolstoy'un Üç Ölüm kitabındaki öyküleri de tercihen ölüm temalı öyküler listesine eklenebilir zira Proust ve Tolstoy'un yaptığı da tıpkı Zola gibi insanların ölümlerini farklı açılardan anlatmak.
Keyifli okumalar dilerim.··
7,6bin Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.