Merhaba arkadaşlar. Hepimize iyi geceler. Konusu ‘Hiciv’ olan eserleri sever misiniz? Eğer cevabınız evet ise bu kitap tam size göre. Ivan İlyiç Pralinsky, hümanist bir ordu mensubudur. Bu düşünceyi daima savunan biridir ve bir gün evine dönerken astlarından birinin düğününe katılarak diğer insanların karşı çıktığı düşüncesini test etmeye karar verir. Siyasi mizah da diyebileceğimiz bu öykü yine insan psikolojisine eğilen, insanın gurur ve takdir edilme hislerini ortaya çıkaran, kullanılan karakter biçimiyle sadece halden anlayanın gariban halk kesimi değil sosyal statüsü üst düzeyde olan insanların da anlayışlı olabileceğine dair umut besleyen bir öykü var karşımızda. Çünkü daha yeni general olmuştur ve kendi emrinde çalışan insanları sevmenin, onlara değer vermenin ve onları önemsemenin önemli olduğunu ve yapılması gerektiğini söyleyecek kadar iyimserdir. Arkadaşları da onunla epey dalga geçerler tabi.
Aynı zamanda alttan verilen mesajlarla ve yapılan göndermelerle bizler hapisten yeni çıkmış bir yazarın dünyasına yeniden konuk oluyoruz. Onun düşüncesinin değişmediğini, aman hapisten yeni çıktık biraz olumlu davranalım başımız ağrımasın demek yerine yanlışları yine eleştirebildiğini görüyoruz. Hemen bir örnek verirsek, Nikiforoviç (doğru mu yazdım) olarak tanıdığımız karakter, bizlerin karşısına en tuzu kuru olarak çıkan karakterdir. Bir bürokrat olup şehirden uzakta bir kır evi alması ve insanlardan uzak durmak istemesi bile bir mesajdır. Çünkü buradaki eleştiri bürokratların insanları sevmedikleri ve onlardan uzak olmak istemeleri yani halka karşı mesafeli olmalarıdır. Bu tarz ince mesajlar ise çok önemlidir. Bizde eskiden muazzam bir hiciv sanatı vardı. Şöyle biraz geçmişe gittiğimizde bunu en iyi yapanlardan biri de Levent Kırca idi. Bunu o kadar iyi yapardı ki artık hiçbir mesaj vermediği bir oyunda bile mesaj arardık bizler. Şimdiyse hiciv yaparken bile açıklamak zorunda kalıyoruz insanlar gerçekten algılamıyor diye. Ve bu sanat, edebiyatın en güzel yanlarından birisi benim için.
Ve yaşanan olaya geldiğimizde ise bizler sağlam bir darbe yiyoruz. Çünkü Buluşma biter, Ivan dışarı çıkar. Daha az önce bahsettiğimiz iyimserlik kaybolur. İnsanlara iyi davranmayı, sevmeyi, değer vermeyi ve anlayışlı olmayı aşılayan adam arabacısını göremediği için sövmeye başlar. Sonra –mecburen- yaya dönmeye karar verir. Dönüş yolunda bir düğün görür ve bakar ki kendi memurlarından birinin düğün günü. Kendi aklında onun iyi niyeti karşılığı kendisine ne kadar iyi davranacakları vardır ama hayatın gerçekleri onun da yüzüne vurur. Tartıştığı diğer tecrübeli askerler haklı çıkacaktır. Belki biraz sinir bozucu ve iyimser olmaya çalışanları biraz üzecek bir durum ama hayatın gerçeklerine baktığımız zaman aslında Dostoyevski yine ve yine ve yine haklı.
Pralinsky her ne kadar iyi niyetli olsa da tecrübesizliğini göz önüne aldığımızda bizler onun aslında hayat hakkında cahil olduğunu, general rütbesine bu cahillikle yükseldiğini görüyoruz. Yani günümüz hayatında vardır elbette gözümüzün önünde hiç çabalamadan bir yerlere gelen insanlar. Genellikle onun bunun tanıdığıdır yahut mirasyedi dediğimiz bir tiptir. O dönem Rusya’sı için bu tipin bir temsilcisi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Düşüncelerinin bu kadar iyimser ve gerçeklikten uzak olmasını sebebi de bu olabilir tabi. Ancak biz daha sonra anlıyoruz ki aslında tüm bu sözde düşünceler yani sevgi, saygı ve iyilik dolu bir toplum anlayışı yalnızca kendi statüsünü sağlama almak için. Adım adım ilerliyorum, incelemede de öyle. O yüzden üst paragrafı değiştirmiyorum. Çünkü ilk başta ben de onu niyeti iyi birisi zannettim. Hümanizmden ısrarla bahsedip daha kapıdan çıkar çıkmaz şoförü dövdürtmek istemesinden anlamam gerekirdi ama anlamadım. Jeton nerede mi düştü? Aslında düğüne gittiğinde ve orada asıl amacının insanlara tepeden bakmak ve tepeden baktıklarından saygı görmek olduğunu anladığımda. Şimdi soruyorum ey Pralinski! Kimmiş asıl iyi niyetli?
Ve bir mesajda sizden olsun. Karşınızdaki kim/kimler olursa olsun ‘İstenmediğim Yerde Kalırım’ gibi saçma sapan bir düşünceniz olmasın. Bu yalnızca kendinize zarar vermenize yarar. Başka da hiçbir şeye yaramaz. O düğün sahnesi ve orada verilen mesajlar bu yüzden çok önemliydi. Karakterin iç sesini yansıtan kısımlar ile olay örgüsünün bu kadar farklı olması bu yüzden çok önemliydi diyebilirim. Sabahtan akşama kadar bu eseri anlatsak yine bitiremeyiz. Neredeyse her paragraf bize bir psikolojik vaka inceliyormuş hissi verecek nitelikte. Yine de ayıp olmasın biz her sayfa diyelim. Yalnızca okumak gerek. Ve adresi biliyorsunuz.
Büyük yazar Dostoyevski’ye ait daha önceki incelemelerimiz ve okuma listemiz ise şu şekilde:
#13515085
#81769718
#133546312
#133678186
#133688790
#133696828
#133706339
#133810021
#133824802
#133832302
#133855156
#133887623
#133963496
#257214091
#257393124
#257440564
#258487451
#258543876
#259424350
#259831333
#259865577
#259906286
#260175240
#260379768
#260495458
#260626017
#260684758
Okuma listemiz ise şu şekilde:
Amcanın Düşü (Amcanın Rüyası)
Başkasının Karısı
-Dokuz Mektupta Bir Aşk Öyküsü
-Başkasının Karısı ve Karyolanın Altında Bir Koca
-Bir Noel Çamı ve Bir Düğün
-Polzunkov
Bay Proharçin
-Bay Proharçin
-Dokuz Mektupluk Roman
Beyaz Geceler
-Beyaz Geceler
-Başkasının Karısı
-Noel Ağacı ve Nikah
-Haysiyetli Hırsız
-Yufka Yürekli
Budala
Delikanlı
Dostoyevski’nin Mektupları (Mektuplar)
Ebedi Koca
Ecinniler (Cinler)
Ev Sahibesi
-Ev Sahibesi
-Bay Proharçin
-Dokuz Mektupluk Roman
-Polzunkov
Ezilenler (Aşağılanmışlar)
Gülünç Bir Adamın Düşü
-Tatsız Bir Olay
-Timsah
-Gülünç Bir Adamın Düşü
İnsancıklar
Karamazov Kardeşler
Kumarbaz
Küçük Kahraman
-Küçük Kahraman
-İsa’nın Noel Çamındaki Oğlan
-Asırlık
-Mujik Marey
Netoçka Nezvanova
Ölüler Evinden Anılar (Notlar - Hatıralar)
Öteki (İkiz)
Öyküler
-İğrenç Bir Olay
-Uysal Bir Kız
-Tuhaf Bir Adamın Rüyası
-Dürüst Hırsız
-Noel Ağacı ve Bir Evlenme
-Bobok
-Bir Yufka Yürek
-Timsah
-Başkasının Karısı ve Karyola Altında Bir Koca
-Küçük Kahraman
-İki İntihar
-Bay Proharçin
-Dokuz Mektupta Bir Roman
-Polzunkov
Puşkin Üzerine Konuşma
Stepançikovo Köyü
Şerefli Hırsız (Dürüst Hırsız - Namuslu Hırsız)
-Sayın Proharçin
-Bobok
-Şerefli Hırsız
Suç ve Ceza
Suç ve Ceza - Çizgi Roman
Tatsız Bir Olay (Sıradışı Bir Olay)
Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları
Yeraltından Notlar
Hepimize iyi okumalar dilerim..
·
309 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.