Bitmemiş Öyküler
J. R. R. TolkienÇevirmen:
Kemal Baran Özbek
Tahmini Okuma Süresi:
21 sa. 23 dk.
Sayfa Sayısı:
755
Basım Tarihi:
2012
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 1980
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Unfinished Tales
ISBN:
9786053752417
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Yorumlar ve İncelemeler
Tolkien’in Kayıp Parçalarıyla Orta Dünya’ya Dönüş
Puan vermedi·755 syf.·
2025 6. kitabı
Düşünsene, Orta Dünya'nın en büyük hayranı olduğun zamanları. Yüzüklerin Efendisi bittiğinde bir boşluğa düşmüştün değil mi? İşte Bitmemiş Öyküler, o boşluğu doldurmaya çalışıyor ama... nasıl desem... eksik yapboz parçalarını verirken bazılarını da cebinde saklayan huysuz bir büyücü gibi.
Bu kitap tam anlamıyla Tolkien’in "masanın üzerindeki not defteri". Yayınlanmamış, tamamlanmamış ama bir o kadar da büyülü hikâyelerle dolu. Christopher Tolkien (adam resmen babasının Orta Dünya arşivini kazı yaptı) bu notları toparlamış, düzenlemiş ve bize sunmuş. Peki sonuç? Orta Dünya'nın daha önce görmediğimiz yüzleri.
Mesela, Númenor'un çöküşünü daha detaylı görebiliyoruz. Aman tanrım, Akallabêth'ten sonra bir de bu detayları okumak? Gerçekten geek damarımıza balyozla vuruyor. Galadriel ve Celeborn'un hikâyesi de var. Evet evet, Galadriel’in nasıl Orta Dünya’ya geldiğini ve Celeborn’la nasıl tanıştığını öğreniyoruz. Ama işte “bitmemiş” kısmı burada devreye giriyor. Bazı yerlerde hikâye öylece kesiliyor. Bir yandan "neden bitirmedin Tolkien abi?" diye soruyorsun, diğer yandan o eksiklik bile büyülü geliyor.
Tabii ki, Bitmemiş Öyküler'i okumak Yüzüklerin Efendisi'ni ya da Silmarillion'u okumak gibi değil. Bu kitap daha çok hardcore Orta Dünya hayranlarına özel bir ziyafet. Bilbo'nun pastasını herkes yiyebilir ama bu kitap Gandalf’ın özel reçeteli kekinden bir dilim. Sadece o tadı bilenlerin seveceği türden.
Eğer Orta Dünya'da biraz daha fazla zaman geçirmek istiyorsan, Bitmemiş Öyküler seni bekliyor. Ama unutma, bu hikâyeler eksik, bazen çetrefilli, bazen de kafanı kaşıtırken “bu neydi şimdi?” dedirtiyor. Ama Tolkien dünyasının o kadim büyüsünü hissettiriyor mu? Kesinlikle.
Kitapta 1. Çağ, 2.çağ, 3.çağ ve çağlara dahil edilmemiş daha uzun zaman dilimleri içinde geçen hikayeler yer almakta. 1.çağda yer alan hikayelere Silmarillion'dan aşinayız. Tuor'un Voronwë ile beraber Gondolin'e nasıl ulaştığı ve daha aşina olduğumuz bir öykü olan Húrin'in çoçukları yer alıyor. 2. çağ öykülerinde ise Númenor halkı, yaşayışları ve gelmiş geçmiş Númenor kralları hakkında oldukça geniş bir bilgiye sahip oluyorsunuz. Bunun yanında Galadriel ve kocası Celeborn hakkında da karışık ama aydınlatıcı bir öykü yer alıyor. 3. çağda ise daha çok Yüzüklerin Efendisi atıflarıyla dolu öyküler var. Hiç bir çağa dahil edilmemiş öyküler aslında şimdiye kadar merak edip cevabını aradığım bir çok soruya yanıt oldu diyebilirim. Özellikle Istariler üzerine olan öykü merakla beklediğim bir bölümdü. Sık sık biraz da unutkanlıklarımdan kaynaklı geriye dönük okumaları çok yaptığım bir kitap oldu. Gerçekten açık bir zihinle okunması gerekiyor. Çoğu yerde kitaplar arası olan çelişkilerden ve dil üzerine yapılan incelemelerden bahsedilmiş. Eğer bu tarz incelemelerden hoşlanmıyorsanız notlar kısmı sıkıcı gelebilir. Onun haricinde seriye ve olaylara az çok hakimseniz keyifle okuyacağınızı düşünüyorum.
Herkese merhaba.
Bitmemiş Öyküler kitabı Tolkien’in Orta-Dünya efsanesinin çok önemli bir parçasıdır. Özellikle Yüzüklerin Efendisi, Silmarillion ve Hobbit kitaplarını okuyan Tolkien hayranlarının dikkatini çekecek bu kapsamlı çalışma, yazarın yaşarken tamamlayamadığı ama oğlu Christopher Tolkien’in kendi notlarıyla sunduğu bir eserdir. Bitmemiş Öyküler, Orta-Dünya’nın Birinci Çağı ile Yüzük Savaşı’nın sona erişi arasındaki zamana ait öyküleri kapsıyor. Çöküşü öncesindeki uzun çağlardan Númenor hakkında günümüze kalabilen tek öykünün yanı sıra, Palantíri ve Amroth Efsanesi de yine Bitmemiş Öyküler arasında anlatılıyor. Bitmemiş öyküler kitabındaki öyküler 1. çağ, 2.çağ ve 3.çağ olarak ayrılıyor. Her çağda farklı bir bilgi ve öyküler var. 1. çağda olan Sillmarillion kitabındaki bilgileri daha detaylı ve açık olarak okuyoruz. 2.çağda ise Númenor halkının yaşayışları ve gelmiş geçmiş Númenor kralları hakkında geniş bir bilgiye sahip oluyoruz. Bunun yanında da Galadriel ve kocası Celeborn hakkında da karışık ama aydınlatıcı bir öykü yer alıyor. Gerçekten karışıktı pek anlayamadım. Çok dikkatli okumak gerekiyor. 3. çağda ise yüzüklerin efendisinin öncesinden anlatılan öyküler var. Merak ettiğim tabikide İsuldur'lu olan bölümdü. Bunun dışında Hobbit hikayesinde yani erebor seferinden de bahsediliyor. Nasıl Cücelerin Gandalf'la karşılaştıkları ve Bilbo'nun evine gitmelerinden. Ayrıca erebor seferi olmadan Gandalf'ın Turin'le konuşması yer alıyor. Gerçekten çok güzel bir kitaptı. Eminim Tolkien yaşasaydı daha farklı ele alıp anlamakta zorlanmazdık diye düşünüyorum. Bitmemiş öyküler kitabını tüm seri bittikten sonra okuyun. Okursanız eğer spoiler yemiş olursunuz. Bana göre Bitmemiş öyküler kitabı tek okumalık bir kitap değil. Tekrar ve tekrar okunması gerekitiğini düşünüyorum.
Okuması zor olan bir Tolkien kitabı. Çünkü adı üstünde "Bitmemiş Öyküler", çünkü unuttuğunuz birçok şey yüzünden araştırma yapmanız gerekiyor, çünkü Christopher Tolkien'in babasının çelişkilerini anlattığı kısımları bazen sıkıcı olabiliyor. Ama burada Orta-Dünya'dan söz ediyoruz! Ve tabii J.R.R. Tolkien'den, onun anlamlı sözlerinden, ilişkilendirmelerinden... Şöyle demiş kendisi de Yüzüklerin Efendisi'nin Ekler kısmını hazırlarken: "Kitabımı sadece bir 'kahramanlık ve macera' romanı olarak algılayacak ve içerdiği 'açıklığa kavuşmamış kimi olay dizilerini' edebi akışın doğal bir parçası olarak görecek çoğu okurumun bu Eklerin üzerinde durmayıp onları es geçeceği şüphe götürmez." Ondan dökülen bu sözler "Neden Tolkien?" sorusunun temel kabul edilecek bir başka cevabı.
Krallar, kraliçeler, egemenlikler ve elbette, özellikle, Galadriel'in hırsları, nihayetinde söz konusu olan özlemi... Bolca açık algılı okumalar.
Bu kitabı okuyarak anladım ki kalıcı bir kitap yazmak için derin bir bilgi birikimi kırılmaz bir azim gerekli. Yüzlerce deneme yazmalı asla bikmamali. Bitmemiş öyküler de gösteriyor ki bitmeyeceğini düşünmeden yazmaya devam etmeli. Ve son olarak neredeyse mükemmel bir bir birlikteliğin olsu. Bu da Tolkien in ne kadar zeki olduğunu ve kuvvetli bir hafızaya sahip olduğunu gösteriyor
Kesinlikle tekrar okuyacağım.·Orta Dünya
10/10
Beğendi
Öncelikle kitabı PDF olarak okudum, hiç alışkın olmadığım bir okuma şekli olmasına rağmen konu Orta Dünya ve 
J. R. R. Tolkien olunca bu zorluğa katlandım diyebilirim. Umarım en kısa zamanda kitabı fiziksel olarak elime alırım.
Tüm Orta Dünya hayranları zaten biliyordur. 
Bitmemiş Öyküler ve 
Silmarillion kitapları Orta Dünya ve Çağlar hakkında daha detaylı bilgi isteyenler için okunması gereken kitaplardır. Çok detaylı ve ağırdır. Bu yüzden bu kitabı okumak isteyenler kesinlikle önce 
Hobbit , sonrasında 
Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) serisini okumalı, daha sonra Silmarillion ve Bitmemiş Öyküleri okumalıdır. Yoksa Silmarillion ve Bitmemiş Öyküleri okurken çoğu konuyu anlayamaz ve tüm olayları birbirine karıştırırsınız.
Kitaba gelince kitap güneşin çağları ve bu çağlarda geçen bazı olayları anlatıyor, bazı konular hakkında da bilgiler veriyor. 1. Çağdan Tuor ve onun Gondolin'e gelişini, Hurin'in çocuklarına dair öyküyü; 2. Çağdan Numenor Adası hakkında bilgileri, Aldarion ve Erendisi, Numenor Krallarını, Galadriel ve Celeborn'un Öyküsünü ve Lorien Kralı Amroth'un Öyküsünü; 3. Çağdan Ferah Çayırlar felaketini, Cirion ile Eorl ve Gondor ile Rohan Arasındaki dostluğun temellerini, Erebor Seferini, Yüzüğü, İsen Sığlıkları Muharebelerini anlatılıyor. Ve en son kısımda dördüncü bölüm olarak Druedain, İstari ve Palantiri hakkında bilgiler veriliyor.
Kitabı fiziksel olarak elime almadan PDF üzerinden okumanın zorluğu, son kısımdaki harita ve notları açıp bakmanın ve geriye dönmenin zorluğuydu. Beni bazen sinir krizlerine soksa da galiba sürekli yaparken alıştım:))
İyi ki J. R. R. Tolkien 'in oğlu 
Christopher Tolkien babasının mirasına sahip çıkmış ve bize bu koca evreni kazandırmak için tüm notları ve yazıları birleştirip bize sunmuş. Bu evren sadece Yüzüklerin Efendisi üçlemesi ve Hobbit ile kalsaydı insanlık çok şey kaybederdi diye
J. R. R. Tolkien olunca bu zorluğa katlandım diyebilirim. Umarım en kısa zamanda kitabı fiziksel olarak elime alırım.
Tüm Orta Dünya hayranları zaten biliyordur. Bitmemiş Öyküler ve Silmarillion kitapları Orta Dünya ve Çağlar hakkında daha detaylı bilgi isteyenler için okunması gereken kitaplardır. Çok detaylı ve ağırdır. Bu yüzden bu kitabı okumak isteyenler kesinlikle önce Hobbit , sonrasında Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) serisini okumalı, daha sonra Silmarillion ve Bitmemiş Öyküleri okumalıdır. Yoksa Silmarillion ve Bitmemiş Öyküleri okurken çoğu konuyu anlayamaz ve tüm olayları birbirine karıştırırsınız.
Kitaba gelince kitap güneşin çağları ve bu çağlarda geçen bazı olayları anlatıyor, bazı konular hakkında da bilgiler veriyor. 1. Çağdan Tuor ve onun Gondolin'e gelişini, Hurin'in çocuklarına dair öyküyü; 2. Çağdan Numenor Adası hakkında bilgileri, Aldarion ve Erendisi, Numenor Krallarını, Galadriel ve Celeborn'un Öyküsünü ve Lorien Kralı Amroth'un Öyküsünü; 3. Çağdan Ferah Çayırlar felaketini, Cirion ile Eorl ve Gondor ile Rohan Arasındaki dostluğun temellerini, Erebor Seferini, Yüzüğü, İsen Sığlıkları Muharebelerini anlatılıyor. Ve en son kısımda dördüncü bölüm olarak Druedain, İstari ve Palantiri hakkında bilgiler veriliyor.
Kitabı fiziksel olarak elime almadan PDF üzerinden okumanın zorluğu, son kısımdaki harita ve notları açıp bakmanın ve geriye dönmenin zorluğuydu. Beni bazen sinir krizlerine soksa da galiba sürekli yaparken alıştım:))
İyi ki J. R. R. Tolkien 'in oğlu Christopher Tolkien babasının mirasına sahip çıkmış ve bize bu koca evreni kazandırmak için tüm notları ve yazıları birleştirip bize sunmuş. Bu evren sadece Yüzüklerin Efendisi üçlemesi ve Hobbit ile kalsaydı insanlık çok şey kaybederdi diye
LOTR hayranlarının kaçırmaması gerekir. Birbirinden bağımsız, çok uzun bir zaman cetveli içerisinde önemli kişileri ve olayları anlatan öykülerden oluşmaktadır.
Öncelikle bu kitabın J. R. R. Tolkien külliyatı üzerine bir makale olduğunu söylersem sanırım çok da yanılmış olmam. Kitapta Silmarillion dan, 
Húrin’in Çocukları ndan, 
Gondolin'in Düşüşü nden kesitlerin yanı sıra şimdiye kadar yayımlanmış J. R. R. Tolkien hikayelerinin içeriğinde küçük veya büyük farklılıklar yaratan değişikliklerin olduğu, yazarın kendisi tarafından yazılmış notlardan alınma versiyonları da var. Bunun dışında daha önce okumamış olabileceğiniz Orta Dünya bilgilerine de haiz. Ayrıca Christopher Tolkien in babasının hiç yayımlanmamış notları üzerine varsayımları ve düşünceleri de mevcut.
En azından Silmarillion ve Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) ve hatta 
Hobbit i okumuş J. R. R. Tolkien severlerin Orta Dünya tarihi ve kültürünü bir adım daha ileri götürecek bir kitap. Hiç J. R. R. Tolkien okumamış okurlar için ise bu evrene girmek için en doğru ilk adım değil.
J. R. R. Tolkien külliyatı üzerine bir makale olduğunu söylersem sanırım çok da yanılmış olmam. Kitapta Silmarillion dan, Húrin’in Çocukları ndan, Gondolin'in Düşüşü nden kesitlerin yanı sıra şimdiye kadar yayımlanmış J. R. R. Tolkien hikayelerinin içeriğinde küçük veya büyük farklılıklar yaratan değişikliklerin olduğu, yazarın kendisi tarafından yazılmış notlardan alınma versiyonları da var. Bunun dışında daha önce okumamış olabileceğiniz Orta Dünya bilgilerine de haiz. Ayrıca Christopher Tolkien in babasının hiç yayımlanmamış notları üzerine varsayımları ve düşünceleri de mevcut.
En azından Silmarillion ve Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) ve hatta Hobbit i okumuş J. R. R. Tolkien severlerin Orta Dünya tarihi ve kültürünü bir adım daha ileri götürecek bir kitap. Hiç J. R. R. Tolkien okumamış okurlar için ise bu evrene girmek için en doğru ilk adım değil.
Puan vermedi·755 syf.··
Beğendi
·2022 8. kitabı
·83 günde okudu
·Okunma: 03 Haziran 2022 20:30
Uygulamanın sorusu ile başlamak istiyorum , Orta Dünya sevenlerini dışarıda tutup , Bilim Kurgu hayranları için öneremiyeceğim bir eser , Daha çok Lotr hayranınlarının sabırla okuyacağı bir kitap olarak çıkmış karşımıza,
Bu fasılda bahsedeceğim içerğe eseri okumaya niyetli okurlar bilhassa hayran kitlesine hitap ediyor ,
Tuorun Gondolini Buluşu
Turin'in çocukluğu ve Glarung ile mücadelesi
Aldoroin ve Erendis Hikâyesi
İsuldur Felah çayırlar felaketi
Eor- Ciron ( ilk Rohirrim Hükümdarı )
Erobor Seferinin Gandalf tarafından tertip edilişi
Dokuzların Shire arayışı
Isen Sığlıklarında Sarumnla yapılan mücadeleler
Istarı lerin geliş amacı genel özellikleri
Son olarak eserde ayrıntılı Palantiriler hakkında bilgi verilmiş.
Bitmemiş Öyküler J. R. R. Tolkien Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) Gondolin'in Düşüşü 
Húrin'in Çocukları Silmarillion 
Hobbit
Bitmemiş Öyküler J. R. R. Tolkien Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt) Gondolin'in Düşüşü Húrin'in Çocukları Silmarillion Hobbit
Puan vermedi
Tolkien'in yazdığı kitaplar ve öyküler arasında tıpkı Silmarillion gibi geniş bir tarihi kısa notlar ile birleştirilerek oluşturulmuş eseri. Yazarın kendisinin notlarının ve karalamalarının, belki de gerek duymadığı için yazmış olduğu fakat kitaplarına eklenmemiş hikayerler var. Aynı zamanda bildiğimiz hikayelerin bazılarının alternatif senaryoları da mevcut. Kendisi öldükten sonra oğlu Christopher Tolkien sayesinde bu kitabı okuyabiliyoruz. Okurken hayranı olduğum favori karakterlerimden olan Turin'in başına gelen talihsizlikler, Nûmenor halkını daha yakından tanıma şansına rağmen çöküşlerine kadar uzanan süreç beni yine hüzünlendiren öyküler oldu. Galadriel'in büyüsüne bir kez daha yenik düştüm. Ve daha nice birbirinden güzel hikayelerin mevcut olduğu bu kitap Tolkien ve Yüzüklerin Efendisi hayranları için mutlaka okunması gerekenler arasında.
Reklam
Yazar Hakkında
J. R. R. TolkienYazar · 55 kitap
John Ronald Reuel Tolkien (3 Ocak 1892 - 2 Eylül 1973), İngiliz yazar, şair, filolog ve profesör unvanlı akademisyen. Uzmanlık alanı Anglo-Saxon Dili ve Edebiyatıdır. Hobbit, Yüzüklerin Efendisi ve Silmarillion gibi fantastik kurgu eserleriyle tanınır.
Hayatı
İngiliz sömürgesi olan Güney Afrika'nın Bloemfontein şehrinde doğdu. Ronald'ın babası Arthur Tolkien banka müdürü idi. İngiltere Birminghamlı olan aile kendilerine yeni bir hayat kurmak amacıyla Güney Afrika'ya yerleşmişti. Fakat iklimin getirdiği olmusuzluklar kısa zamanda anne Mabel'i Ronald'i ve küçük kardeş Hilary'i de alıp İngiltere'ye dönmeye itti. Aile bir süre sonra baba Arthur'un da dönmesi ile eski günlerine kavuşmayı umuyordu. Fakat 15 Şubat 1896'da Güney Afrika'dan Arthur'un ölüm haberi geldi. Bunun üzerine Mabel çocukları alıp küçük bir köy olan Sarehole'a yerleşti. Bu köy Ronald'da derin etkiler bırakacak, ömrünün kısa bir süresini burada geçirmesine rağmen hayallerinde yarattığı Hobbit diyarı Shire ile defalarca Sarehole'u ziyaret edecekti. Sarehole'da Tolkien'i etkileyen sadece yemyeşil doğa değildi. Köy yakınındaki Moseley Bataklığı, kardeşi Hillary ile her zaman oynamaya gittikleri Cole Bank Road değirmeni ve devamlı kendilerini kovaladığı için "Beyaz Ogr" adını taktıkları değirmencinin oğlu da Ronald üzerinde derin izler bıraktı.
Ronald, Birmingham'daki King Edward's Okulu'na başlayınca aile bir kez daha taşınmak zorunda kaldı. Ronald yeni taşındıkları Olver Road'a yakın olan St. Philips okuluna verildi. Bir yıl sonra burs kazanınca tekrar King Edward's Okulu'na dönen Ronald birkaç yıl sonra (1904 yılında) da şeker hastalığı yüzünden annesi Mabel'i kaybetti. Bunun üzerine çocuklar teyzeleri Beatrice'in yanına gitti ve Peder Francis Morgan'ın gözetimine verildi. King Edward's Okulu'nda iken Ronald'ın dillere büyük yatkınlığı olduğu ortaya çıktı ve bu dönemde Ronald kendine ait bir dil tasarlamaya başladı. Böylece Elf dillerinin temelleri atıldı.
Çocukluktan delikanlılık yıllarına geçerken oturdukları Birmingham kentinde Ronald'ı etkileyen iki büyük yapı vardı. 29 metrelik Perrott's Folly kulesi o yıllara göre olağanüstü büyüklüğü ile Ronald'ın beynine kazınmıştı. 1758 yılında John Perrott tarafından yapılan bu kule tuhaf mimarisi ile "Perrott'un divaneliği" ismini almıştı. Hemen bu kulenin yanında ise bir başka kule vardı. Ve bu iki kule daha sonra yazacağı Yüzüklerin Efendisi için esin kaynağı oldu. Ronald'ın gençlik yıllarına dair bir diğer önemli not ise Gamgee ismi ile o yıllarda tanışmış olmasıdır. Bu yerel pamuk markası Gamgee, Ronald'ı etkilemiş olmalı ki Frodo'nun sadık dostu Sam'e bu soyadını vermiştir.
16 yaşındayken hayatını değiştirecek bir olay oldu ve hayattaki tek gerçek aşkı olan Edith ile tanıştı. Fakat Peder Morgan iki gencin görüşmelerini yasakladı. 1911 yılında Tolkien klasik diller eğitimi almak için Exeter Koleji'ne gitti ve 21 yaşını doldurduğunda hiçbir zaman unutamadığı Edith'i buldu (Söylenir ki Edith ormanda dolaştıkları bir gün onun için dans etmiş ve bu dans genç Tolkien'i çok etkilemiştir). Gençler 22 Mart 1916'da evlendiler. Üstelik Tolkien onu ikinci kez bulduğunda Edith bir başkası ile nişanlıydı.
Bu arada I. Dünya Savaşı başlamıştır. Kısa bir süre sonra Tolkien de orduya katıldı ve Fransa cephesinde savaştı. İki yakın dostunu bu savaşta kaybeden Tolkien çok yakınında patlayan bir bomba yüzünden İngiltere'ye geri döndü. Fakat savaş bu genç insan üzerinde unutulmaz etkiler bırakmıştır. Savaş bittiğinde Oxford English Dictionary'de iş bulan Tolkien, savaştan döndükten sonra hayatının büyük bir kısmını Oxford'da geçirdi. 1945 yılında Oxford'da profesör olmasına kadar geçen zaman içerisinde 4 çocuk sahibi oldu. Bu süre içerisinde devasa hayal dünyası Orta Dünya'yı oluşturmaya devam edti. Bir çeviri olan ilk kitabı Sir Gawain and The Green Knight yayınlandı. Entelektüel bir topluluk olan "Inklings"i yakın dostu C.S. Lewis ile kurdu ve 1937 yılında Hobbit'i yayınldı. Roman hem olumlu hem de olumsuz tepkiler aldı. Bazıları, Oxford'da profesör olan Tolkien'den nasıl olup da bir masal kitabı çıktığını sorduyordu. Ama olumsuz eleştiriler bir işe yaramadı ve Hobbit kısa zamanda popüler oldu.
Hobbit, aslında, Yüzüklerin Efendisi serisinin başlangıcıdır. Orta Dünya ilk kez bu kitapta okuyucuların karşısına çıkar. Bundan sonra Tolkien Yüzüklerin Efendisi (The Lord Of The Rings) için çalışmaya başlar.
29 Kasım 1971'de karısı Edith vefat eder. Tolkien bunun üzerine sadece iki yıl yaşayabilir ve 2 Eylül 1973'de Kraliçe'den krallığın en önemli nişanlarından biri olan Commander of the Order of the British Empire (CBE) ünvanını almasından kısa bir süre sonra 81 yaşında İngiltere'nin Bournemouth şehrinde ölür.
