Dönüşümler
OvidiusYazar:
Ovidius
Çevirmen:
İsmet Zeki Eyüboğlu
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 56 dk.
Sayfa Sayısı:
421
Basım Tarihi:
1994
Yayınevi:
Payel Yayınevi
Orijinal Adı:
Metamorphoses
ISBN:
9789753880602
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Dönüşümler 1-15
185 okunmaYapı Kredi Yayınları · Ekim 2019 · 456 s.
Dönüşümler
93 okunmaPayel Yayınevi · 1994 · 421 s.
Dönüşümler
50 okunmaTöz Yayınları · Eylül 2019 · 160 s.
Dönüşümler Metamorfozlar
7 okunmaGüleryüz Yayınları · 1 Mayıs 2019 · 104 s.
Değişişler
0 okunmaVakit Gazete · 1935 · 284 s.
Metamorphoses
12 okunmaPenguin · 2004 · 723 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bu incelemeye nasıl girmem gerektiği hakkında en ufak bir fikrim olmadığı için, bazılarınızın yakıştırdığı gibi "bodoslama" dalıyorum. Büyük pencereden bakınca, "Dönüşümler", Roma imparatorluğu ve erdemleri lehine bir önyargıyla, Antik Roma ve Yunan evrenini kronolojik olarak tanıtan, kim kimdir, neyin nesidir, bu sorulara cevap bulduğumuz bir kaynak kitap olarak görülebilir.
Adından da anlaşılacağı gibi Ovidius'un kitabı "değişim, dönüşüm, mutasyon" hakkındadır. Kapsamı son derece GENİŞ, iddialı, ve hatta ansiklopediktir. Dünyanın yaratılışından ve tufandan epik Phaëton destanına, Jüpiter'in çeşitli nemflere tecavüzünden Europa'nın kaçırılışına, kendi yansımasına aşık olan Narcissus'tan Perseus ve Medusa'ya, Proserpina'nın tecavüzünden Medea ve Jason'a, Theseus ve Minotaur'dan Icarus'un düşüşüne, Meleäger ve Calydonian Boar'dan Byblis ve Myrrha'nın ensest tutkularına, Herkül'ün görevlerinden yeraltı dünyasındaki Orpheus ve Eurydice'nin mahkum aşkına kadar, Venüs'ün Adonis'e olan arzusundan Kral Midas'ın her şeyi altına çevirişine, Cëyx gemisinin enkazından Centaurlar savaşına ve Truva Savaşı'na, Hecuba'nın acılarından Aeneas'ın gezintilerine, Polyphemus'un mağarasındaki Ulysses'ten Circe'nin büyücülüğü ve son olarak Romulus'tan Jül Sezar'a kadar HER ŞEYİ kapsar.
Ovidius'un Dönüşümler'i, Vergilius'un Aeneid’i gibi Augustus döneminde yazılmıştır ve her iki eser de Roma İmparatorluğu’nu yüceltmektedir. Tanrıların ve insanların bu zamana kadar çektiği tüm sıkıntı ve meziyetler bu tarihin zirvesine, bu "ideal" medeniyet düzenine hazırlıktı. Ancak Vergilius'un ve Ovidius'un bunu anlatmadaki yöntemleri çok farklı. Vergilius, Odysseia'dan ilham alarak Aeneas'ın hikayesini tek bir büyük anlatıyla ortaya çıkarırken, Ovidius bir efsaneden diğerine rastgele atlıyor, bazen bir
10/10
2023 47. kitabı
Ovidius'un Dönüşümleri, uzun zamandır listemde olup sırasını bekleyen kitaplardan biriydi. Dante okurken ikisini de beraber götürmenin daha kolay olacağını düşünürken tam tersine büyük bir külfet oldu. İki dev esere yaptığım en büyük haksızlık sanırım bu girişimimdi, ağzımın payını aldım. Bu yüzden ilk önce Dönüşümleri bitirme kararı aldım. İyi ki okumuşum, gerçekten çok güzeldi.
Ovidius bizlere Homer'in İlyada ve Odysseia'sını da dahil ederek daha farklı ve çeşitli hikayeler sunmuş. Hatta Troia Savaşı'nın o kasvetli hâlini bertaraf etmek için düğün sonrası kargaşa havasını hissettirmeye çalışmış ve bence çok güzel olmuş. Çoban Paris'in aşkı yüzünden çekilen onca şey bir düğünden kalan koca bir gerginlik olarak nitelendirdiği Troia Savaşı'nı basite indirgenerek zihinlerde kolay yer edinmesini temenni etmiş diye düşünüyorum.
Dönüşümler Homer gibi direkt olarak Yunan mitolojisinden beri gelen bir içerik değil, Ovidius'un bu kadar dolu bir eser çıkarabilmesi belki de bundan kaynaklanıyor. Çünkü Ovidius, Dönüşümleri Roma mitolojisi üzerinden bize aktarıyor ki onun elinde Homer'den daha fazla kaynak ve alan var. Her ne olursa olsun Homer'in Yunan ve Roma mitolojisi üzerindeki hakkını yiyemeyiz ve gölgelendiremeyiz.
Kitabı okurken çalakalem okumak istemedim. Kitap hakkında yazılmış çeşitli makale ve yazılar eşliğinde özümseyerek götürmeye çalıştım iyi ki de öyle yapmışım sizlere de tavsiye ederim. Kitabının isminin Dönüşümler olması ve bu fikir üzerinden ilerlemesi ise dahiyane bir fikir. Çünkü mitoloji, tanrıların, insanların ve canlıların dönüşüm geçirdiği bir dünya. Bir bakmışsınız kuğu olmuşsunuz, bir bakmışsınız ağaç.
Eser nefis ama çeviri için ne desem bilemiyorum...İnceleme
Okumaya niyetlendiğiniz/okuduğunuz bu eser, sıradan bi kitap değil. Bu yüzden öncelikle okumayı düşünenler için bir girizgah yapacağım:
Ben alanımla ilgili olduğu için sıkıntı yaşamadım ama eseri okumaya niyetlenen herkes aynı seviyede mitoloji bilgisine sahip olmadığı için eserde "kimin kim olduğuna" dair bir soy ağacı ya da katalog ciddi bir ihtiyaç diye düşünüyorum. Yine dipnotlarda bazı terimlerin Türkçe karşılığı olsaydı Yunan/Roma mitolojisine hakim olmayanlar daha rahat okumalar yapardı. Bunların olmaması bir eksiklik mi değil mi tartışılır fakat her halükarda hakkını vererek ilerlemek isterseniz mutlaka bir mitoloji sözlüğüne bakarak ya da internet araması yaparak ilerlemenizi öneririm. Bir başka yayınevinden çıkan çeviride yukarıda bahsettiğim hususlar mevcut. Bu yüzden verdiğim puan kesinlikle çeviriye/yayınevine değil... Eserin büyüklüğüne.
Ilias gibi Metamorphoses 'de heksametron üslübu ile yazılmış ve bir kere başladığınızda "karakterler" kafanızda yerleştikçe akıcılık sizi esir alacak dedikten sonra içeriğe dair düşüncelerimi yazmaya devam edeyim...
Adından da anlaşılacağı üzere kaos'tan düzene dönüşümü anlatan bu kitap mitolojinin Roma bakış açısıyla örülmüş içeriği diye hatırlatmakta fayda var, çevirmen önsözünde de kadın/erkek ilişkilerine dair bazı söylemlere dair çekincemelerim(!) mevcut.
Ovidius, sürgün haberini aldığında Metamorphoses ile birlikte diğer el yazmalarını da yaktığından elimize ulaşan nüshalar dostlarındaki kopyalardan bize ulaşanlar aracılığıyla gördüklerimiz. Yayınlamadan önce son dokunuşlar yapma imkanı olsaydı neler okurduk kimbilir. (müellif burada hayıflanıyor)
SON OLARAK
Orjinal dizeler:
"In nova fert animus mutatas dicere formas
corpora; di, coeptis (nam vos mutastis et illas)
adspirate meis primaque ab origine
Ovidius antik eserlerde, onun çağdaşlarından ve yakın dönem yazarlardan adını sık duyduğumuz Romalı bir şair.
Tanrıların hikâyelerinin derlendiği ve bize kültür tarihi açısından çok değerli bir kaynak olarak kalan Dönüşümler'de, ben Homeros veya Dante'deki akıcılığı bulamadım, zira çok fazla isim ve olay var. Tabi kitaptaki her bir bölümü (kitabı) okumadan önce -özellikle antik konulu operaları dinlemeden önce yapıldığı gibi- hikâyenin kısa özeti okunmalı, olay örgüsü, kişiler ve sonuç böylece daha kolay anlaşılır.
İlksöz: Anlattıklarım, bundan sonra anlatılacakların esin kaynağı olacaktır.
Vergilius gibi Roma'nın büyük bir ozanı Ovidius.
Vergilius'un Aeneis'te Roma İmparatorluğu'nu yüceltmek için ona bir kök araması gibi Ovidius da Roma'yı yücelten bir tarih kitabı oluşturuyor. Evrenin o kaotik düzeni ile başlayan ilk aşamadan İmparator Sezar'ın ölümüne kadar geçen süreyi aktarıyor. Ama aklınıza şu an bildiğimiz, olayların, savaşların, hükümdarların aktarımı gibi bir tarih yazıcılığı gelmesin. Zaten eserin yazıldığı MS 8'i düşünürsek ortada en fazla 500 yıllık bir tarih yazımı var. Durum böyle olunca tarih, bizim bildiğimiz şu anki tarih bilincinden daha çok mitlere dayanan bir tarih oluyor. İşte Ovidius da Değişimler'de bir tarih oluştururken karşımıza bir mitoloji tarihi çıkıyor. Vergilius'un Aeneis'te yaptığı gibi Ovidius da Antik Yunan ve öncesine dayalı mitleri Roma tanrıları ile buluşturup Yunan ve Roma efsanelerinden karşımıza bir Roma Mitolojisi, onun bakışıyla Roma'yı yücelten bir tarih koyuyor.
Yazdıklarımdan hani eseri yeriyor gibi bir anlam çıkmasın ki aklımdan geçmez böyle bir şaheseri o şekilde tanımlamak. Sadece genel bir giriş yapmak çabası benimkisi. Bu şaheser 15 alt kitaptan oluşuyor. Kitabın tamamında sayısız efsane anlatılmış, bazen birkaç satır ile bazen bu alt kitapların büyük bir kısmında. Hem şiir formatında olması, hem bir hece/dize kalıbı/ölçüsüne uymak zorunluluğundan efsanelerin takibi (bazen diğer altkitaba geçebiliyor bu ölçü kalıbına uymak için) oldukça zor. O nedenle sağlam bir mitoloji bilgisi olması gerek tüm anlatılan efsaneleri yakalayabilmek için.
Açıkçası o kadar derin bir mitoloji bilgisine sahip değildim okurken (şimdi de öyle). İlk altkitapla, evrenin, dünyanın vb oluşumları ile ilgili bölümleri keyifle okudum (en sevdiğim ve hep
Dönüşümler - OvidiusEdebiyat
Publius Ovidius Naso, batı kültürünün en önemli ve ünlü 3 şairinden biri olarak kabul edilmektedir. Bulunduğu dönemin ve sonrasının sanat ve edebiyat anlayışlarını önemli ölçüde etkilemeyi başarmış başlıca şairlerdendir. Bilinen ve günümüze kadar eksiksiz biçimde ulaşmış en önemli yapıtı Dönüşümler’dir. M.S. 8 yılında yazdığı bu eser, kendisinden 1300 yıl sonra Dante tarafından yazılan ve gelmiş geçmiş en önemli edebiyat eseri olarak nitelendirilen İlahi Komedya’ya esin kaynağı olmuştur.
Kitap, en kısa açıklama ile, dünyanın oluşumundan başlayarak tanrıların/tanrıçaların ve insanların ilk kargaşalığından düzene geçişlerini anlatmaktadır.
Heksametre vezni diye adlandırılan bir ölçüde yazılan ve 15 kitap/bölümden oluşan öyküsel bir şiirdir. Ara ara her platformda (tiyatro, sinema, edebiyat, görsel sanatlar vb.) karşımıza çıkan ve hatta günümüz yaşantısında bile hala insanlık literatüründeki adlandırmalara sebep olan mitolojik hikayelerin, hemen hemen tümünü içeren ve mitolojinin en temel bilgilerini bugüne ulaştırmış en büyük eserdir. İlyada ve Odysseia gibi Homeros tarafından kaleme alınmış eserlerin içeriğinden çok daha fazla çeşit mitolojik hikayeleri barındırdığından, bu kitabı bir çeşit mitoloji sözlüğü bile saymak mümkün görünmektedir.
İçerikteki 15 kitabı/bölümü tek tek yorumlamak apayrı bir kitap yazmak anlamına geldiği için, ben genel görüşlerimi ve özellikle dikkatimi çeken konuları anlatmaya çalışacağım. Ki zaten “kitap özeti” ile “kitap yorumu” arasındaki farkı bilen bir okur olarak sadece yorumlayacağım. Yani olaylardan ziyade kitabın beni en çok etkilediği “düşünsel” yönlerini sizlere sunmaya çalışacağım.
Dikkatimi çeken ilk konu; dönemin insanlarının tek tanrılı-ilahi bir dine inanmamalarına karşın, dünyanın ve insanın oluşumundaki anlatım, tek tanrılı
Puan vermedi·421 syf.··
Beğendi
·2021 44. kitabı
·13 günde okudu
·Okunma: 17 Temmuz 2021 13:26
METAMORPHŌSEŌN LIBRĪ (DÖNÜŞÜMLER)
Dönüşümler, yaratılıştan başlayıp Julius Caesar'ın ölümüne kadar yaşananları anlatan bir epik şiir. Aynı zamanda Yunan-Roma mitoloji derlemesi olarak da görülebilir. Aralarında en meşhurlarının da bulunduğu 250'den fazla öykü içeriyor. Fakat bana her şeyi sıfırdan anlatacak ve her detayını öğreneceğim diye bir beklentiyle okumayın. Örneğin Perseus'un olduğu hikayeler var ama baştan sona Perseus'un hayatı anlatılmıyor. Sayfa sayısı bu kitaba yakın olan Aeneas burada birkaç bölüme indirgenmiş.
Ben çok az mitoloji bilgimle okumaya başladım. Okuduğum versiyonunda bol bol not vardı, onların yetmediği yerde de googledan isimlere baktım. Çok akıcı bir deneyim olmasa da eğlendim ve öğrendim.
Kitapta kimler var derseniz, baş tanrılara ek olarak: Daphne, Pan & Syrinx, Io, Phaethon, Narcissus & Echo, Bacchus, Cadmus, Perseus, Persephone, Arachne, Niobe, Procne & Philomela, Medea, Jason, Theseus, Minos, Cephalus, Daedalus, Hercules, Orpheus, Adonis, Midas, Achilles, Ajax, Ulysses, Aeneas, Scylla, Circe... saymakla bitmez. En sevdiğim bölümler ise Yaratılış Destanı, Procne & Philomela, Fama'nın Evi, Ajax ve Ulysses'in tartışması, Pisagor'un konuşması ve Epilog oldu.
Publius Ovidius Naso, Roma, Latin ve Batı kültürünün en önemli şairlerinden biri olarak kabul edilir. En ünlü yapıtı dünyanın oluşumu ve yaratılışını anlattığı 15 kitaptan oluşan Dönüşümler (Metamorfoz) adlı eseridir. Bu yapıt Yunan-Roma söylencelerini, öykülerini bir bütünlük içinde veren başlıca yapıttır.
Antik Yunan İnançlarına göre dağların, denizlerin, yıldızların, çiçeklerin, ağaçların, hayvanların nasıl oluştuklarını açıklamaktadır. Çiçeğe, ağaca, böceğe, kuşa, taşa dönüşen mitolojik varlıkların hangi olaylara bağlı olarak evrim geçirdiklerini anlatır. Kitapta canlı veya cansız fark etmeksizin tüm varlıklar, bir şekilde insanlardan dönüşerek oluşmuş ve İnsanların tanrı/tanrıçalar tarafından kimi zaman ceza mahiyetinde kimi zaman ödüllendirilmek adına bazen keyfi bazen de koruma isteğiyle ağaca , suya, kayaya vb. dönüştürülmesi ve bu dönüşümün, dönüşülen canlı veya cansız varlığa ruhu ile geçmesi işlenmiştir. Canlı-cansız tüm varlıklar bir ruha sahip ve bu ruh tamamıyla bir insan ruhundan oluşmuştur. Ovidius eserinde hümanistliği ve natüralistliği harmanlarmıştır.
İnsanlar yaptıklarının karşılığına uygun bir nesneye dönüşmesi , konu edilen diri varlıkların hepsinin birer insan duygusunu yansıtması, çevremizdeki ağaçların, çiçeklerin, nehirlerin, dağların diri olduğunu, birer insan niteliği taşıdığını bu doğa varlıklarının dönüşüm öncesi başlangıçta seven, sevilen, özleyen, kıskanan, yeren, yücelten, kızan, üzülen, sevinen vb insana özgü eylemin örneğini oluşturması anlatılır.
Ovidius’un şiirinde duygu bakımından, hep karşıtlar çarpışmıştır; övme-yerme, sevgi-nefret, asilik-uysallık, alçaklık-yücelik, güçlülük-zayıflık , güzel-çirkin .. İnsan zıt nitelikler içinde iniş çıkışlar gösteren bir varlık özelliğindedir. Ovidius , yaşanan evrenle düşlenen arasında nesnel
I-XV
Bu kitabı okumadan önce temel bir Yunan mitoloji bilginizin olması gerektiğini düşünüyorum, dipnotlar ile zenginleştirilen kitapta daha öncesinden kendinize kattığınız bilgiyle okumak kitaptan alacağınız verimi daha çok artıracaktır.
Lirik anlatımla epikleştirilen kitapta Ovid adeta bizlere alışık olduğumuz Troya savaşının hikayesinden; Neptunus ve Minerva'nın Atina kentinin egemenliği için yapmış olduğu rekabetine kadar incelenmiş hikayelerden oluşmakta... Evet zeytin ağacının Atina için kutsallığı da bu hikayeye dayanıyor o zamanlarda seçilen on iki tanrı zeytini daha değerli bularak kenti Minerva'ya teslim etmiş...
Şahsen bu kitabın sindirilerek okunması gerektiğini düşünüyorum, anlatılan hikayelerden kendinize de bol bol ders çıkarıyor olmanız İÖ 43 yılında doğmuş olan Roma'lı bir şairin hala daha kelimelerinin bende böyle sarsıcı ve güçlü etki bırakması bir yandan bu kitabın neden klasikler arasına girmiş olduğunu kanıtlar nitelikte.
En küçük bitkiden, daha önce adını duyduğunuz ama hikayesi hakkında bilginizin olmadığı örneğin meşe ağacına kadar tüm doğasal özelliklerin anlatımıyla zenginleştiren Ovid kitabın sonlarına doğru zamanın ve evrenin sürekliliğinden ve ruhun hep şekil değiştirerek var olduğunu tıpkı bir veda konuşması gibi yazdığı dizeleriyle biz okuyuculara sunuyor. Bende sonlardan aldığım bir alıntıyı paylaşmak istiyorum:
''Hiçbir şey yoktur
bütün Dünya'da değişmeden kalan,
her şey akar ve gezinen her suret, biçimlendirilir.
Zamanın kendisi de sürekli hareketle akıp gider,
bir nehir de bundan başka türlü değildir çünkü ne nehir durabilir
ne de tez saat; hani dalga, dalgayla itildiğinde,
arkasından gelenle önce kendisi zorlanır ve önündekini zorlar ya
işte öyle, zaman, benzer biçimde kaçar
ve benzer biçimde takip eder,
daima yenidir çünkü evvel
Tarih'te aradığımı Dönüşümler'de buldum, yaşasın mitoloji. ;) Ovidius ulamış tüm önemli olayları, uzun bir zincir sunmuş bize. Çoğunu biliyordum gerçi ama yeni hikâyeler de öğrendim. Dünyanın milattan önce de kaosla beslendiğini ve zamanın, metayı geliştirse de insanı değiştirmediğini anladım bir kez daha. Okurken çok keyif aldım, hatta hiç bitmesin istedim. (Sanırım bu yüzden, biraz yavaş okudum.) Yunan Mitolojisi'nden tanıdık gelen olayların Roma Mitolojisi'ndeki karşılığını daha kolay anlamak için Azra Erhat'ın Mitoloji Sözlüğü'ne de sık sık baktım ama farklı şekilde açıklanmış birçok isimle/olayla karşılaştım, bazılarını da hiç bulamadım. Yani, hâlâ eksiğim mitoloji konusunda ve asla doymuyorum bu masalsı dünyaya. Herkese tavsiye ederim. =)
Yazar Hakkında
OvidiusYazar · 12 kitap
Publius Ovidius Naso (MÖ 43, Sulmona - MS 17, Constanţa (bugun Köstence)) Romalı şair. Genelde aşk, terkedilmiş kadınlar ve mitolojik temalı şiirler yazan Naso, Publius Vergilius Maro ve Horatius ile beraber, Latin edebiyatının üç kanonik şairinden biriydi.
Genelde hüzün beyitlerinin en büyük hocası olarak kabul ediliyordu. Şiirleri, orta çağ'ın sonuna kadar Avrupa sanatı ve edebiyatını önemli seviyede etkilemiştir.
Aynı zamanda İstanbul'daki ünlü Kız Kulesi hakkında bir efsanesine sahibiptir. Hero ile Leandros adlı iki gencin hüzünlü aşkını anlatan hikâyenin mekanı Türkiye'deki Kız Kulesi'dir.
En ünlü yapıtı dünyanın oluşumu ve yaratımı anlattığı 15 kitaptan oluşan Metamorfozlardır. Metamorfoz'un 6. cildinde Trakya kralı Tereus ile ilgili efsane anlatılır.
Aşk Sanatı adlı eserinde genç Romalı erkeklere kadınlara nasıl yaklaşmaları gerektiğine dair şiirsel bir dille ve çoğu zaman Roma mitolojisinden örneklerle öğütler verir.
