Lanetli Avlu
İvo AndriçYazar:
İvo Andriç
Çevirmen:
Müge Günay
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 4 dk.
Sayfa Sayısı:
108
Basım Tarihi:
Temmuz 2020
İlk Yayın Tarihi:
1954
Yayınevi:
İletişim Yayıncılık
Orijinal Adı:
Sırpça: Проклета авлија [Prokleta Avlija]
Orijinal Dil:
Boşnakça
Orijinal Ülke:
Bosna Hersek
ISBN:
9789750527166
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İvo Andriç ile tanışma kitabım. Olaylar Osmanlı’nın çok uluslu zamanlarında, geçmiş ve geleceğin sıkıştığı bir hapishanenin tuhaf avlusunda geçiyor. Suç, suçlu, masum, adalet. Otoritenin kıskacında hangi suç cezalandırılır, hangisi affedilir, hangi suçlu daha masum, suçsuz insan var mıdır, aklanmak için ne kadar ödemek gerekir ya da kimler araya girerse kafi gelir? Kitap bir toplum ve adalet eleştirisi. Sade, akıcı oluşunu ve kurgusunu sevdim. Gün geçtikçe ufalan lanetli avlunun girdabında kaybolmuş karakterlerin akıbeti hikayeyi canlı tutuyor.
İvo Andriç’in okuduğum ilk kitabı. Diğer merak ettiğim ise yazara Nobel ödülü kazandıran kitabı Drina Köprüsü.
Lanetli Avlu yazarın 1954 yılında yazdığı bir roman ve tiyatro oyunu. Kitapta olaylar uğursuz yani lanetli avlu denilen İstanbul’da bir hapishanede geçiyor. Çeşitli dinlere sahip, farklı kişiliklerledeki insanların (suçlu ve suçsuz farketmeksizin) aklanana kadar bir arada yaşadığı, farklı hikayelere ev sahipliği yapan yaşamları anlatılıyor. Özellikle kitabın en güzel kısmı bir mahkumun kendisini özdeştirdiği Cem sultan ve ağabey’i II. Bayezid’ın acıklı hikayesiydi.
Etkilenerek okuduğum bir eser oldu
Yugoslavya'nın Tolstoy'uEdebiyat
"Bir devletin ve yönetimin tanımak ve istikbalinin ne olduğunu bilmek istersen o ülkede kaç tane namuslu, masum insanın hapiste olduğunu ve kaç suçlu ve kötünün serbest dolaştığını bakman yeterli."
....
Kimse masum değil burada, Fakat henüz burada olmayan ve hiçbir zaman da buraya gelmeyecek binlerce suçlu var, çünkü bir şekilde suç işlemiş insanların hepsi buraya gelecek olsa bu Avlu'yu bir okyanustan öbürüne kadar genişletmek zorunda kalırdık. İnsanları tanırım, suçludur hepsi, yalnızca kaderlerinde burada ekmek yemek yok.
...
Bu cümlelerine kalbimi bıraktım resmen. Kitabın konusu, yazarın işleyişi beni çok derinden etkiledi.
....
İvo Andriç 1878 de Osmanlı toprağı olan Travnik doğumlu. Şimdilerde bu şehir Avusturya - Macaristan sınırlarında bulunuyor.
Yazar ortaokulu Saraybosna da bitirmiş. Bu yüzden hikayelerinde Balkanlar, Bosna'nın ayrı bir yeri vardır. Yazarın konuyu işleyişini, dili., çok sevdim. Çok çok akıcı, okuyucuyu hemen içine çekiyor. Bu yüzden Drina Köprüsü'nü de hemen okumak istiyorum.
...
Osmanlı İstanbul' undaki bir hapishanenin lanetli avlusunda toplanan, Müslüman, Yahudi, Hristiyan mahkumlar cezaevi avlusunun karamsar atmosferine kişiselle birleştiren öykülerle direnmektedirler. Hapishane'de birbirinden ilginç kişilikler, suçlular ve genelde kendisine sorsanız hepsi masum olduğuna inanıyor. Bu kişilerin hikayeleri ustalıkla anlatılmış.
... Sürekli yalan söyleyen, evlenip boşanan Zaim efendi, annesi Yunan, babası Türk olan Kamil, rahip Fra Petar, ve bir çok suçlu bulunuyor. Ama içlerinde sizi en çok etkileyecek olan tabii ki Kamil ki kitabın ana konusu Kamil üzerinden ilerliyor. Kamil'in kaderi 2.Bayezid'in kardeşi Cem Sultan ile adeta aynı, tekrar vücut hali gibi...
Hapishane müdürü Latif Ağa namı diğer Karagöz ki oğlu serseri, faydasız, başına
Avlu, avlija ve Balkanlar·108 syf.·Edebiyat
8/10
2019 76. kitabı
Lanetli Avlu, okuduğum üçüncü Andriç kitabı oldu. İlki meşhur Drina Köprüsü idi, ikincisi ise Ömer Paşa. Andriç, Osmanlı bakiyesi bir Bosna’da doğmuş, Avusturya yönetiminde büyümüş ve bağımsız Yugoslav krallığı ve Tito Yugoslavya’sında yaşamış bir aydındı. Tam bir Balkanlıydı da diyebilirim.
Hatta kitabın adıyla ilgili bir tespitimi de yazmak isterim. Avlu kelimesi Sırp/Hırvat/Boşnakçaya Türkçeden geçmiştir. Binlerce kelime gibi… Onlar Avlija derler. Hatta Dino Merlin’in meşhur Alija şarkısında da avlija diye bir ifade geçer ve Alija ile uyak oluşturur. Evet, avlu onların dillerine Türkçe’den geçmiştir lakin ilginç olan şu, bizim dilimize de Rumcadan geçmiştir. Sadece “avlu” kelimesi bile Balkanların nasıl birbirine hem bu kadar yakın hem bu kadar uzak kültürleri sinesinde bulundurduğuna bir örnektir pekala…
Lanetli Avlu, bir novella ayarında. Andriç’in ölümünden sonra neşredilmiş. Eser aslında gayet başarılı ancak bir eksik bırakılmış hissi veriyor. Yani çok iyi bir mekan-kurgu yakalayan Andriç bunu bir romana çevirmek yerine kısa tutuyor diye düşündüm.
Lanetli Avlu, Osmanlı İstanbul’unda bir mapushane avlusunu merkeze alarak orada bulunan bazı karakterlerin hikayelerini anlatıyor. Büyük adamlar, yazarlar her zaman evrensel konulara eğilirler. Adalet de bunlardan biridir. Andriç için Türk/Osmanlı düşmanı gibi ithamlar yapılıyor. Bu bence çok izafi bir durum. Andriç Türk düşmanlığı yaparken, mesela Sırp milliyetçiliği de yapıyor mu? Lanetli Avlu için cevap verirsem, böyle bir durum yok.
Kitaptaki muhayyel İzmir valisi gibi tipler elbette ruhunu politikaya satmış, merhametsiz kişilikler. Ancak elinizi vicdanınıza koyup, söyleyin; bugün bile böyle politikacılar, bürokratlar yok mu? Durumdan vazife çıkaran, kendisi gibi düşünmeyen herkesi tehdit eden, hakaretin bin
Daha ilk kitapta İvo Andriç hayranı olmuştum zaten.İvo’nun kendine has bir dili var bu oldukça belli oluyor okurken.Hani bazı yazarlar vardır kaleminden kültür akar..İvo da öyle hissediyorum .Lanetli Avlu, Drina Köprüsü kadar sarsıcı değildi ama anlatımı çok sade, çok duru ve çok akıcıydı. Yoğun klasiklerden sonra insana iyi gelen, kısa ama etkili bir kitap. Okurken yormayan ama güzel bir tat bırakan eserlerden biri.
Lanetli Avlu, Balkan edebiyatında çığır açan Nobel ödüllü yazar İvo Andriç’in hapsedilme deneyimi ve iradenin sınırları üzerine çarpıcı bir anlatısı..
Kitap Osmanlı İmparatorluğu döneminde bir hapishanede, o hapishanenin lanetli avlusunda toplanan müslüman, Hıristiyan ve Yahudi mahkumlar arasında geçiyor. 108 sayfalık kısa bir kitap ama dolu dolu bir kitap.. Keyifle okudum, okunmasını tavsiye ederim.
‘’Bir devleti ve yönetimi tanımak ve istikbalinin ne olduğunu bilmek istersen o ülkede kaç tane namuslu, masum insanın hapiste olduğuna ve kaç suçlu ve kötünün serbest dolaştığına bakman yeterli.’’
Bu kitap, İvo Andriç ile tanışma kitabım oldu. İvo Andriç, bir çok siyasi görevde de bulunmuş çok yönlü bir yazar. Aynı zamanda polyglot olduğunu bilmiyordum. 1961 de Nobel ödülü almış.
Bu kısa roman Osmanlı İstanbul'undaki bir hapishaneyi ve içindeki suçlu, suçsuz her milletten çeşitli mahkumların başından geçenleri anlatıyor. Bir gün oraya getirilen Smyrnalı nüfuzlu , Kamil adındaki bir adamın, başka bir mahkum olan Balkanlardan gelmiş peder Fra Petar'a anlattığı Cem Sultan'ın hikayesi de yer alıyor. Oldukça ilgi çekici bir kitaptı ve masalsı anlatımı ve avludaki tutukluları tasviri çok çok başarılıydı.
İlgiyle ve beğenerek okudum. Tavsiye ediyorum.
Lanetli Avlu, @iletisimyayin .
.
Lanetli Avlu Osmanlı'nın tutukevlerinden birine verilen ad. Lanetli avlu İstanbul'da herhangi bir suçtan şüphelenenlerin hatta şüphe çekenlerin getirildiği yer.
Dönemin polisi herhangi bir suçluyu arayıp bulamıyorsa civarda ona yakın birini kafesleyip alır ve tüm suç ona kalırdı.
Lanetli Avlu'ya düşenlerin hikayelerinde yok yok. Defalarca evlenen, kadınlarla içli dışlı olan, casus, hain, siyasi ve adli suçlu şüphelileri ile dolu..
.
Keyifli okumalar️
"Yugoslavya'nın Tolstoy'u" diye anılan Andriç'in yapıtlarında memleketi Bosna'nın önemli bir yeri vardır.
Lanetli havlu Andriç'in hapsedilme deneyimi üzerine yazdığı öykülerin en başarılı olanıdır. Lanetli havlu, karamsar bakışı bir cezaevi avlusuna yönelterek tarih içinde tarih, öykü içinde öykü formunda bir hapishane kroniği sunar.
Osmanlı toplumunun farklı yönlerini simgeleyen tipleri sıkıştırılmış bir zaman ve mekanda buluşturan bu hapishane kroniği aslında büsbütün karamsar sayılmaz. Andriç, insanın karamsarlık ve kötülük karşısındaki direncine çevresindeki olumsuz şartları değiştirme yetisine inanmaktadır. Cezaevindeki zorluklara öyküleriyle direnen irade gücü ile sebat eden mahkumlar bir zaman sonra avlunun lanetini dağıtırlar.
Lanetli havlu iradenin sınırları ile hesaplaşan bir zirve anlatısıdır. Andriç için iradeyi zorlu bir imtihanla sınayan hapishanesi idealist, sapkın hayalperest, düpedüz yalancı karakterlerle doludur. Mahkumları birbirine bağlayan tutkal, suçluluk duygusudur.
Lanetli Avlu suçluluk duygusunun öykülerin yardımıyla pekala aşılabileceğini öykülerine sarılan insanın cezaevinin lanetiyle baş edebileceğini gösterir.
Lanetli AvluEdebiyat
Okuma serüveninde hep batıya gittim yahut kuzeye doğru adımlarımı yönelttim. Ama en yakınımdaki balkanlara hiç gitmemiştim.
Ivo Andrić, Nobel Edebiyat Ödülüne sahip Bosna'dan Yugoslav yazar. Bizim kültürümüze doğal olarak hakim. Kitap zaten Osmanlı döneminde bir mapushane de geçiyor. Mapushanede ki mahkumlar, gardiyanlar ve en önemli karakterlerden olan cezaevinin müdürünün hayatı anlatılıyor. Bütün bunlar bir rahibinin gözünden bizlere sunuluyor.
Rahip masumum diyor, orada herkes aslında az veya çok bir şekilde masum. Kitabı baştan aşağı neredeyse tam bir sistem eleştirisi olarak gözler önüne sermek mümkün. Yönetimde, bir şekilde belli makamlara gelmiş insanların dar görüşlüğü ve çirkefliği harika örnekler ile kaleme alınmış. Sırf makamı yahut egosu sarsılmasın diye doğru bir olguyu bile bile yanlış diye karalamak hangi vicdanın muhasebesidir bilinmez...
Drina Köprüsü adlı eseriyle daha çok ön plana çıkan yazarın okuduğum ilk eseri oldu. Belki bir Drina Köprüsü değildir, okumadan bir yorumda bulunamam lakin mutlaka şans verilmesi gereken bir eser.
Yazar Hakkında
İvo AndriçYazar · 11 kitap
Ivo Andrić, 1892'de Travnik yakınlarında Dolac'ta doğdu. Zagreb, Viyana ve Krakow'da sürdürdüğü eğitimini Graz Üniversitesi'nde verdiği "Osmanlı Yönetimindeki Bosna-Hersek'te Kültür Yaşamı" konulu doktora tezi ile tamamladı. I. Dünya Savaşı sırasında milliyetçi etkinliklerinden ötürü Avusturya-Macaristan yetkilileri tarafından bir süre gözaltında tutuldu. Savaşı izleyen yıllarda Yugoslavya Dışişleri Bakanlığı'nda çalıştı. Budapeşte, Madrid, Cenevre ve Berlin'de dış görevlerde bulundu.
Yazarın en büyük özelliği kitaplarindaki olayları tarafsızlıkla anlatmasıdır. En acımasız hatta insanlık dışı sayılabilecek eylemlerde dahi yazar yalnızca olayı, o sırada insanların ne düşündüklerini ve hareketlerinin sebeplerini anlatmakta; fakat herhangi bir görüş belirtmemektedir. Hümanist olan Ivo Andrić eserinde çeşitli dinlerin ve soyların kaynaştığı bu bölgede en küçük bir din ve ırk ayrımı yapmadan, anlattığı olaylarda yer alan bütün kişilere eşit bir sevgi ve ilgi göstermiştir.
