Hanımefendi
İvo AndriçYazar:
İvo Andriç
Çevirmen:
Kayhan Gül
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
Ekim 2019
Yayınevi:
Ketebe Yayınevi
ISBN:
9786058030077
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İncelemeEdebiyat
Nobel ödüllü yazarın üçlemesinden biri olan 
Hanımefendi , babasının vasiyeti üzerine parayı savurmama sözünün arkasına sığınarak paranın tadına varan, sürekli tasarruf eden; bu süreçte cimri, bencil ve insanlardan uzaklaşan bir kadının trajik hikayesini anlatmaktadır. Katı şartlara, kurallara ve değişime uyum sağlamak zorunda kalanların psikolojisi çok iyi yansıtılmış. Keza kahramanımız Hanımefendi Radya'nın psikolojik özyıkımı başarılı bir şekilde görmek mümkün.
1900'lü yıllarda Saraybosna halkının durumunu, savaşın getirdiği psikolojik çöküşü, Belgrad'a olan göçü savaşın içine çok girmeden, uzak perspektiften anlatıyor.
Hülasa, paranın bir insanı nasıl değiştirdiğinin, insanı her şeyden öte kendine karşı yabancılaştırdığının kanıtı mahiyetinde bir kitap.
Üzerinden kaç yüzyıl geçse de insanın degişebileceği, çökebileceği fakat insanî değerlerin diri kalacağı bir konu seçmiş İvo Andriç Üçlemenin diğer kitaplarıyla yakında tanışacağız. Sevgiyle kalın.
Hanımefendi , babasının vasiyeti üzerine parayı savurmama sözünün arkasına sığınarak paranın tadına varan, sürekli tasarruf eden; bu süreçte cimri, bencil ve insanlardan uzaklaşan bir kadının trajik hikayesini anlatmaktadır. Katı şartlara, kurallara ve değişime uyum sağlamak zorunda kalanların psikolojisi çok iyi yansıtılmış. Keza kahramanımız Hanımefendi Radya'nın psikolojik özyıkımı başarılı bir şekilde görmek mümkün.
1900'lü yıllarda Saraybosna halkının durumunu, savaşın getirdiği psikolojik çöküşü, Belgrad'a olan göçü savaşın içine çok girmeden, uzak perspektiften anlatıyor.
Hülasa, paranın bir insanı nasıl değiştirdiğinin, insanı her şeyden öte kendine karşı yabancılaştırdığının kanıtı mahiyetinde bir kitap.
Üzerinden kaç yüzyıl geçse de insanın degişebileceği, çökebileceği fakat insanî değerlerin diri kalacağı bir konu seçmiş İvo Andriç Üçlemenin diğer kitaplarıyla yakında tanışacağız. Sevgiyle kalın.Para, para, paraEdebiyat
Ivo Andriç denince akla ilk “Drina Köprüsü” eseri gelse de benim aklıma bundan böyle dilimize yakın zamanda çevrilen “Hanımefendi” isimli kitabının geleceği kesin. Şu ana kadar okumadığım bir kitabı dışında en sevdiğim kitabı bu oldu. Diğer eserleri kadar popüler olmasa da bu kitaptaki anlatımı ve olayları çok beğendim. “Hanımefendi” yazarın Bosna Üçlemesini oluşturan "Drina Köprüsü" ve "Travnik Günlükleri" ile birlikte üç romanından biri.
Kitapta anlatılan olaylar 20 yüzyılda Balkanlarda, özellikle Saraybosna ve Belgrad çevresinde gelişiyor. Yazarın romanlarında daha çok toplumsal olaylar ön planda olsa da “Hanımefendi” her şeyden önce tam bir karakter romanı, tabii yazar sosyal ve politik meselelere de dokunmadan edemiyor.
Kitap bir gazete haberiyle başlıyor:
“Tüm Belgrad gazeteleri, 1935 yılı Şubat aynının son günlerinin birinde, Stişka Sokağı'ndaki 16a numaralı evde, evin sahibinin ölü bulunduğu haberini verdi. Adı Rayka Radakoviç idi. Aslen Saraybosnalıydı. 15 yıldır bu evde dünyadan tamamen soyutlanmış, yaşlı ve yalnız bir hayat sürüyordu. Cimri ve kendi dünyasında yaşayan biri olarak tanınıyordu.”
Her ne kadar gazetelerde her yazılan gerçeği yansıtmasa da buradaki habere güvenebilirsiniz. Zaten bu haber bize romanın geneli hakkında ufak tefek ipuçları veriyor. Bu gazete haberinden sonra yazar okurunu Rayka Radakoviç'in çocukluk yıllarına ve içinde büyüdüğü dünyaya götürüyor. Rayka Radakoviç için çocukluk yılları romanda babanın ölümüyle son buluyor. Ölüm döşeğindeki babasının kızına son nasihati kızının kaderini çiziyor. Babasının maddi sebeplerden dolayı ölümüne yıkılan Rayka Radakoviç hayatı boyunca babasına verdiği sözü tutuyor: tasarruf ediyor. Ancak babasına verdiği sözü tutarken gerçek bir cimriye dönüşür ve hayatını mahvettiğini hiçbir zaman farkına
Üzerindeki kıyafeti en fazla kaç yıl giyebilirsin? Ya da o ufak radyoyu daha kaç sene kullanabilirsin? İyi taraftan düşünelim, tutumlu olmak bazen iyidir.
Hepimizin hayatta tasarruf ettiği bir şeyler vardır. Kimimiz suyu, kimimiz elektriği ve kimimiz ayakkabıyı aylarca ve belki de yıllarca kullanabiliriz.
Peki ya Rayka için ne denebilir? Tutumlu, tok gözlü, görgülü, kanaatkar ya da cimri, huysuz ve yalnız denebilir mi?
O üstündeki kıyafeti yıllarca giydi, evinden tek bir çöp dahi atmadı, ışıktan tasarruf etmek için sabahları çalıştı. Kısacası görüp görebileceğin en eli sıkı insandı.
Hayattan keyif dahi almadı, arkadaşlarıyla iletişimlerini en aza düşürürken üstüne üstlük evliliği aklından geçirmedi. Peki neden?
O henüz küçük bir kızken ölüm döşeğinde olan babasına söz verdi. Bu zamanda sözlerin ne derece anlamı var bilinmez lakin Rayka için o söz çocukluğuna, gençliğine ve tüm yaşamına mal oldu.
1935 yılındaki tüm Belgrad gazeteleri Rayka Radakoviç için bir haber yazdı. Dairesinde ölü bulunan cimri Rayka için son bir haberdi bu. Arkasından konuşulan neydi dersiniz? Fazla düşünülmeye ihtiyaç yok sevgili okur. Rayka sözünü pekâla tuttu!
Okur, olurda okursan kitabı bitirdiğinde kendine “Rayka’yı nasıl bilirdin?” diye sormayı unutma. Hoş, sen de ben de az çok tahmin edeceğiz.
#hanımefendi #gospodica #ivoandric #ketebeyayınevi
Hanımefendi;
Tasarruf duygusu üzerine kurulmuş bir yaşam...
Öyle bir kazanç isteği ki en üst seviyede cimrilik ve her açıdan yalnızlaşma, yalnız kaldıkça daha da mutlu olma...
Savaşın ve kaybetmenin yoksullaştırdığı bir hayat.
Hanımefendi, İvo Andric'in üçlemesinin son kitabı.20. yyın başlarında Saraybosna'da başlayıp Belgrad'da sona eren bir bencillik ve cimrilik trajedisidir. Rayka Radakovic namı diğer Hanımefendi , iflas eden babasının tavsiyesini yerine getirmek için hayatını bencillik ve cimrilik üzerine inşa eder. Arkadaşları ve akrabalarıyla ilişkilerini keser, sadece tek bir şeye odaklanır: Tasarruf. Hayatının tek anlamı budur artık. Tefecilik de dahil parasını arttırmanın yollarını öğrenir. Birinci Dünya Savaşı çıkar, o kaybetmeyeceği tarafta olmak için çabalar. Zor bir dönemdir, çevresinde açlıkla mücadele eden insanlar vardır. Kimseye tek bir yardımda bulunmaz. Savaş biter, artık Saraybosna'da yaşaması mümkün değildir. Belgrad'a taşınır, burada tanıştığı Ratko'ya dayısına benzediği için ilgi duyar. Yüklü bir miktarda parasını kaptırır. Ve bir gün evinde ölü bulunur.
Hanımefendi için babası ve Vlado Dayı dışında hiç kimse bir anlam ifade etmiyor. Sırf dayısına benziyor diye hayatında ilk defa birine aşık oluyor: Ratko Ratkoviç . Babası ölünce yarım yıl yas tutuyor ama annesinin ölümü sonrası gözyaşı bile dökmüyor. Kendine ve topluma yabancılaşmanın bir başka boyutudur bencillik ve cimrilik.
Puan vermedi·208 syf.··
Beğendi
·2020 65. kitabı
·3 günde okudu
·Okunma: 14 Kasım 2020 00:00
#hanımefendi , Yugoslav edebiyatının en güçlü seslerinden Nobel Edebiyat ödüllü #ivoandric ‘in İkinci Dünya Savaşı yıllarında yazdığı ve “Bosna Üçlemesi” olarak adlandırdığı eserlerinin ilki.
Üçlemenin henüz okumadığım diğer iki kitabı ise #drinaköprüsü ve #travnikgünlüğü...
#hakkında
20. yüzyılın, ilk otuz yılında Saraybosna ve Belgrad’da geçen roman; iflas eden babasının nasihatleri üzerine, tasarruf kavramını kendince yorumlayarak hayatını bencillik ve cimrilik üzerine inşa eden bir kadının trajik hikâyesini anlatıyor.
#meltemce
Rayka Radakoviç namıdiğer “Hanımefendi “, kitap boyunca omuzlarından tutarak sarsmak istediğim bir karakter oldu. İçinde bulunduğu coğrafyanın etkisi ve yaşadığı sosyo-ekonomik durum göz önüne alınsa dahi, güvende olma içgüdüsüyle kendi yaşamını teğet geçmesi üzerime Weltschmertz bakterileri üşüştürdü.
Sevgi, dostluk ve aşk gibi insanî her duyguya kapılarını kapattıracak kadar güveni sarsılmamalı insanın.
Ama metaya taparcasına bağlılığı anlayamıyorum ben. Kırılma noktası, ‘istek’ ile ‘ihtiyaç’ arasındaki dengeyse bile para asla tek başına mutluluğu getirmez ki...
Özgüveni, başarıyı, sevilmeyi ve değerli olmayı buna bağlayan aklı evvellere, buradan en galiz küfürlerimi gönderiyorum.
Efendi olun! Beni “hanımefendi” çizgimden çıkarmayın.
Kıssadan hisseyle sözlerimi tamamlarken, “hayatınızda sizi sadece “siz” olduğunuz için seven insanlar olsun” temennisini ile… İvo Andriç Hanımefendi
İvo Andriç Hanımefendi
"Aslında bu yaşadığı hayat değil, tasarruftu."
sözüyle de yorumlanabilecek bir kitap desem, çok şey anlatabilir sizlere.
Yine de sen yaz, biz okuyalım derseniz efendim; öncelikle kitapla tanışma serüvenimden bahsedeyim.
İvo Andriç'i hep Drina Köprüsü kitabıyla bildiğimi ve yine de okumadığımı belirtmek isterim. Ne zaman sepet oluştursam o sepete mutlaka eklenir, silinir bu kitap. İyi ki öyle olmuş diyorum. Çünkü yazarın okumuş olduğum Hanımefendi kitabı, Drina Köprüsü kitabını da içine alan bir üçlemenin ilk kitabı. Hal böyle olunca doğal olarak ilk kitabı okumuş olmak iyi bir adım.
Yalnız açıklık getirmek istediğim bir nokta var. Bu üçlemenin ortak noktası 20. yüzyıl Saraybosna ve Belgrad'ının içinde bulunduğu siyasal, politik tarihinin merkeze alındığı bir tema olması. Bu tema üzerine oturtulacak, toplumun yaşam kalitesini gözler önüne serecek bir ana karakter ve onun hayatına ihtiyaç var. Çoğunlukla Hanımefendi olarak bildiğimiz Rayka Radakoviç ve hayat hikayesi, kitaba yakışacak en güzel tercih.
Psikolojik temelleri göz önünde bulundurmak gerekirse ölmeden önce kendisiyle konuşan babasının sözleri ve yaşadığı süreçteki toplumsal yapılanmanın içinde bulunduğu sıkıntıları; namıdiğer Hanımefendi'yi ayakları üzerinde sağlam duracak, hayatını idame ettirmek için taviz vermeyecek, gerekirse cimriliğe vardıracak bir profile sürüklüyor. Bu yönde ilerleyen hayatını okuyoruz bu kitapta.
Kitabı okuduğum süreçte yer yer Hanımefendi'yle kavga ettim, bazen oldu hak verdim. Çünkü bir şekilde devam etmesi gereken bir yaşam mücadelesi var ve bunu en iyi şekilde yapmak istiyor. Yine de kızdığım bir nokta vardı. Siyasi baskı sebebiyle insanlar canlarıyla, vatanlarıyla cebelleşirken onun 'paçamı kurtarayım, kim ne yaparsa yapsıncılığı' beni çileden çıkardı diyebilirim.
Her ne
Kitap akıcı bir kitap. Birinci dünya savaşı ve öncesi babasının iflasıyla çok zor günler geçireceğine inanan bunun sonucunda aşırı bir cimriliğe ulaşan kadının hikayesi. Biriktirdiği paraları ise beğendiği bir adama kaptırması da ayrı bir başlık.
İvo Andriç (1892-1975), Nobel ödüllü, Bosna-Hersek’li yazar. Daha çok ‘’Drina Köprüsü’’ kitabı ile biliniyor.
Kitabın konusu, ‘hanımefendi’ lakaplı Rayka Radakoviç’in hayatı. Hatalarından ders alıp aynı hataları yapmaması için babasına ölmeden önce söz vermesi, hastalık düzeyindeki tutumluluğu ile akrabaları ve çevresi tarafından yadırganan tefecilik işini yapması, yalnızlığa ve paraya tutkusu, Rayka’nın sıradan hayatını okuyanlar için sıra dışına çeviriyor. 'Paranın kölesi olma' durumunu çok güzel okuyorsunuz. Aslında başka romanlarda genelde kısaca değinilen, karikatürize edilmiş ‘’yaşlı-yahudi-tefeci’’ karakterinin, büyük bir yazar tarafından nasıl da roman konusuna dönüştürüldüğünü, kafasının ve ruhunun derinliklerinin nasıl ustalıkla yansıtıldığını, dönemin tarihi arka planının da çok güzel bir biçimde işlendiğini görmek zevk veriyor. Tavsiye ederim.
Eleştireceğim tek şey Ketebe yayınlarının özensiz harf hataları. ‘’Mütevazi’’ ile ‘’Mütevazı’’ farklı şeyler.
"Hanımefendi" Birinci Dünya Savaşı'nın patlak verdiği zamanlarda, har vurup harman savurduğu için iflas edip yatağa düşen babasının verdiği son öğütleri kendine rehber edinerek hayatını "tasarruf" kavramı üzerine kuran Rayka Radakoviç'in hikayesini anlatıyor. Tasarruftan cimriliğe oradan da obsesyona uzanan bir yaşam öyküsüne şahit olduğumuz kitapta tasarruf edeceğim diye evinde soba ve lamba yakmayan, yeni giysiler giymeyen, evde kendi halinde çalışıp duran atadan dededen kalma saatten bile masraf etmemek adına kurtulmaya çalışan, paradan başka hiçbir değeri olmayan Rayka'nın anlamsız ve sıkıntılı hayatının detayları içinde boğuluyoruz. Daha önce Drina Köprüsü'nü okurken de verdiği detayların zenginliğinde kaybolduğum İvo Andriç bu eserinde de aynı şekilde detaylar içinde hikayeyi şekillendirse de Hanımefendi o kadar küt ve sınırlı bir kadın ki, detaylar bir süre sonra birbirini tekrarlar hale gelmiş. Yine de tıpkı Drina Köprüsü'nde köprü etrafında bir tarih sahnesi izlediğimiz gibi bu kitapta da Rayka'nın etrafında yine Birinci Dünya Savaşı Saraybosna'sı ve Belgrad'ı etrafında bir tarih sahnesine konuk oluyoruz. Kitabın sonu ta en baştan belli ancak sonuna geldiğinizde bu sonu kitabın en başından beri bildiğinizi unutmuş oluyorsunuz. "Ne kendi etti rahat ne başkasına verdi huzur/ Yıkıldı gitti dünyadan, dayansın ehl-i kubûr" denmiş ya, tam o minvalde bir karakter olan Hanımefendi'nin hayatını ve tasarruf tedbirlerini merak ediyorsanız okumanızı tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
İvo AndriçYazar · 11 kitap
Ivo Andrić, 1892'de Travnik yakınlarında Dolac'ta doğdu. Zagreb, Viyana ve Krakow'da sürdürdüğü eğitimini Graz Üniversitesi'nde verdiği "Osmanlı Yönetimindeki Bosna-Hersek'te Kültür Yaşamı" konulu doktora tezi ile tamamladı. I. Dünya Savaşı sırasında milliyetçi etkinliklerinden ötürü Avusturya-Macaristan yetkilileri tarafından bir süre gözaltında tutuldu. Savaşı izleyen yıllarda Yugoslavya Dışişleri Bakanlığı'nda çalıştı. Budapeşte, Madrid, Cenevre ve Berlin'de dış görevlerde bulundu.
Yazarın en büyük özelliği kitaplarindaki olayları tarafsızlıkla anlatmasıdır. En acımasız hatta insanlık dışı sayılabilecek eylemlerde dahi yazar yalnızca olayı, o sırada insanların ne düşündüklerini ve hareketlerinin sebeplerini anlatmakta; fakat herhangi bir görüş belirtmemektedir. Hümanist olan Ivo Andrić eserinde çeşitli dinlerin ve soyların kaynaştığı bu bölgede en küçük bir din ve ırk ayrımı yapmadan, anlattığı olaylarda yer alan bütün kişilere eşit bir sevgi ve ilgi göstermiştir.
