Yazar:
Georges Rodenbach
Çevirmen:
Roza Hakmen
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
136
Basım Tarihi:
2019
İlk Yayın Tarihi:
1892
Yayınevi:
Yort
Orijinal Adı:
Bruges La Morte
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Belçika
ISBN:
9786056979712
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ölü Brugge / Georges Rodenbach
Hugues Viane. Çok genç yaşta karısını kaybeden ve o kaybedişten sonra melankolik bir ruha bürünen bir adam. Öyle ki mateme en çok yakışan kurşuni renkli bir kentte taşınır apar topar, Brugge’e, “Ölü Brugge’e.”
Karısına duyduğu sevgi dillere destandır; yıllar geçse de “ölü olan eş”in eşyalarıyla bir müzeye dönüştürdüğü eve olan ilgi hiç azalmaz, Brugge’te merak konusudur bu nerdeyse saplantılı yaşam. Yani matemiyle ünlüdür Hugues.
Bir gün ansızın “ölü olan”a tıpa tıp benzeyen bir kadına rastlar, ne yapıp eder önce tanışmayı ve ardından da sevgili olmayı başarır bu “yeni eş”le. Sesi bile nerdeyse aynıdır, bu benzerlikle başı döner Hugues’nün. Brugge’te ölüme meydan okumuş ve onu yenmiştir artık. Yıllar önce kaybettiği karısı karşısındadır işte.
Ama bir gün bu tıpkılık aniden bozulur. Tutucu kentte evlik dışı bu beraberlik hoş karşılanmamıştır zaten. Öyle bir şey olur ki ne Hugues inanabilir yaptığına ne de biz okuyucular.
Şehirler de insanlar gibidir; ruhları vardır onların; geçici kandırmacaları saymazsak ne şehrin ruhu değişir ne de insanoğlunun, tıpkı ölü şehir Brugge’te olduğu gibi.
Çeviri edebiyatının en önemli isimlerinden Roza Hakmen’ in Türkçesi ve Selim İleri’nin sonsözüyle bu edebi şöleni ısrarlı bir tavsiye olarak kabul edin lütfenŞahaneydi
#alıntılarım
“ Fazla uzun süre hazırlık yapılırsa kader yuvadaki yumurtaları değiştirebiliyor, kuluçkadan keder çıkıyordu.”
“ Aşk ayrılıkları küçük birer ölüm gibidir, vedalaşmadan gidilir onlarda da.”
“ Şehirlerin her şeyden önce böyle bir kişiliği, bağımsız bir ruhu, neşeye, yeni aşka, vazgeçişe, dulluğa denk düşen neredeyse dışsal bir niteliği vardır.”
“ Aşk da kesintiye uğradığı zaman var olur.”
Nasıl Bakarsan Öyle GörürsünEdebiyat
Ben sana değil, hayalimdeki kadına aşığım...
Aslında hayali değil, ölen karısına... Hugues Viane ölen karısına o denli aşıktır ki, onu hep yaşamak için evinin her yerini eşini anımsatacak eşyalar ile dizayn eder. Hatta ölmüş eşinin saçlarını bile saklar. Bu eşyaları evin hizmetlilerinden bile kıskanır. Tek başlarına odaya girip toz bile aldırtmak istemez.
Gel zaman git zaman gözü ölü eşinden başka bir şey görmediği için, yolda yürürken bir kadın görür ve eşine çok benzetir. Her bakışı, mimiği, saçı, elleri... Her şeyiyle ölen eşidir. Eşi sanki ölmemiş de sadece küçük bir tatile çıkmış gibi gelir ona. Bir insan bir insan bu denli benzesin, hayretler içerisinde kalır.
Ama elbette biz okuyucular aslında işin gerçeğini Hugues Viane'den daha önce anlarız. Kadın ölen eşine benzememekte...
Güzellik görecelidir deriz ya, işte hüner bakan gözdedir. O gözlerin sahibindedir. Kişi nasıl isterse öyle görür, kişiyi aksine inandırmak çok zordur. Kişi anca kendi istediği zaman gerçekleri görür, başkaları istediği kadar uğraşsın, boşuna...
İçinde bol bol dönemin Brugge sokaklarından kareler, evler, kiliseler ve yapıların fotoğrafları da yer alıyor.
Özellikle aşktan gözü dönmüş okuyuculara tavsiyedir.
Ölü Olan Şehir mi İnsan mı?
Georges Rodenbach'ın "Ölü Brugge" adlı eseri, sevilen birinin-bir eşin, sevgilinin- ölümünün ardından yaşanılan yas sürecinin ruhsal boyuttaki etkilerine değiniyor. Kaybın ardından açılan ruhsal boşluğu önce Brugge şehrinin kasveti ile doldurmaya çalışan kahramanımız- ki roman boyunca Brugge şehri adeta romanın bir ana karakteriymiş gibi ön planda arzıendam ediyor- şehir ruhsal boşluğunu doyurma açısından yetersiz kalmaya başladığında, kaybettiği kadının hissettirdiği eksikliği ona fiziksel olarak benzeyen başka bir kadını rahmetlinin yerine koyarak tamamlamaya ve bu bilinçli yanılsama ile anlamsiz, sıkıcı hayatına bir anlam katmaya çalışıyor. Yazar; yas sürecindeki insanın psikolojisine, takıntılarına, değersiz eşyaların hatıra özelliği taşıdığı noktada nasıl anormal derecede değer kazanabileceğine ve yas depresyonu yaşayan bir insanın yaşadığı üzüntünün etkisiyle nasıl olup da hayatın ve toplumun gerçekleriyle bağdaşmayan mantık dışı hareketler yapabileceğine dair psikolojik ve sosyolojik bir çok çözümlemede bulunuyor. Roza Hakmen'in muhteşem çevirisiyle Türkçeye kazandırılan bu ilk Rodenbach eserini mutlaka okumalısınız.
BRUGGE VE SENEdebiyat
Yazarı kim deseler aklıma Roza Hakmen gelecek o derece güzel bir çeviri ile ele alınmış.
Brugge ah benim de en sevgi dolu aşk dolu yıllarımı içerisinde barındıran belçikanın tarihi minik ve otantik şehri... Kitabı okumamdaki en en önemli nokta bir zamanlar belçikada və brugge bulunmamdır. Gerçekten insanlar zaman mekan yaşam nasılda değişiyor nasılda acımasızlaşıyor... Değişmeyen tek şey değişim denilen bu dünyada bambaşka bir yerlere alıp götürüyor beni. Belki bir çok okuyana aynı hisler yansımamış olabilir, dediğim gibi benim geçmişimden bir parça diye etkiledi. Yok mudur sizlerinde hayatından yaşadığınız yerlerden olup içinde sizleri de alıp götüren kitaplar... Elbette okuyanaını saran sarmalayan bir çok kitap vardır.
Kitaba geçecek olursam.....içerisinde aşkla karışık tutkuyu, inanç sistemi ile yalnızlığı, ölüm ile yaşamı yaşama tutunmak için bir insanın varlığına olan temel ihtiyacı barındırıyor... Ölü brugge.... Oysa şehir sessiz ve sakin olması ölümlülüğü hatırlatırken asıl olarak ölümün ardından ona bağlılığı yansıttığının derinliğini ihtiva ettiriyor.
Hugues Beş yıldır, karısı öldüğünün ertesi günü gelip Brugge'ye yerleştiğinden beri böyle yaşıyordu. Beş yıl olmuştu bile! Kendi kendine tekrarlıyordu: "Dul! Dulluk! Dulum ben!" Çaresiz ve kısa mı
kısa, tek hecelik, yankısız bir kelime. Tek kalmış kişiyi gayet iyi
tarif eden tek sayılı bir kelime." On yıl yaşamıştı bu mutluluğu; o kadar çabuk geçmişti ki yıllar, farkına bile varamamıştı! Öyle değil midir zaten severken yaşadığın on yıl ışık hızında geçerken sevdiğinden ayrı olduğun bir yıl bir asır gelmesi de işte bundandır. YALNIZLIK BAMBAŞKA bir his...
Brugge de bu akşamüzerleri ne kadar kederliydi! Onu bu haliyle seviyordu! Brugge'yi kederi yüzünden seçmiş ve uğradığı büyük felaketin ardından
Şehirlerin bir kimliği vardır, bir kişiliği, bir ruhsal durumu, bir psikolojisi.
O şehre girdiğiniz an, cebinizde bir Kavafis cildi ile, siz de o ruh haline bürünürsünüz. Çünkü şehir sizin de içinizde.
Yazar Brugge'nin buz tutmuş griliğini ve betonarme yalnızlığını o kadar güzel anlatmış ki yalnız ve üşümüş bir halde okuyorsunuz kitabı.
Öyle olduğunun farkında olmayan bir gezi rehberi bu kitap, belki de değil.
Her kent bir ruh halidir, o kentte kısacık bir süre bile otursak o ruh hali aktarılır , havanın en hafif hareketiyle yayılan, yuttuğumuz bir sıvı halinde bize de bulaşır.(...)
İnsan insana benzer. Ama nereye kadar?..·295 syf.·Edebiyat
7/10
2026 4. kitabı
Kitap, sembolist bir başyapıt olarak kabul ediliyor. Andre Breton'a ilham veriyor. Yazar, ki bu zamana kadar keşfetmemiş olmama hayıflandım biraz, Mallarme, Alphonse Daudet, Auguste Rodin, Claude Monet gibi, sanat ve edebiyat dünyasından ünlü isimlerle dost biri. Aynı zamanda, kişiliği ve görüntüsüyle de Proust'un Swann karakterine ilham veren figürlerden biri olmuş. Tanıtım yazısında geçen bunca detay tabii ki de heyecanı ve beklentiyi yükseltti. Beklenti demişken ben hemen hissiyatımı da aktarmış olayım, kurgu hoşuma gitti.
Kitap, içerik olarak çok katmanlı, sanki lahana gibi tasarlanmış. Başlangıç kısmında bir "Sunuş" (ki bu kısmı okumadan konuya girdim, iyi ki de öyle yapmışım, zira spoiler içeriyor), akabinde yaklaşık 200 sayfa kadar hikayeyi okuyorsunuz. Ki hikayenin tamamı da toplasanız o kadar tutmaz, zira içerisinde, konuya dahil olan ve kitabın da alametifarikası, Bruges'ün fotoğrafları mevcut. Konu her ne kadar düzyazı formunda işleniyor olsa da, anlatımın şiirselliği sayfa düzenini de etkilemiş olsa gerek, satırlar standart bir şiirin kaplayabileceği kadar bir alanı kaplıyor sayfada. Bu da, normal bir düzyazı şeklinde aktarılmış olsa, metnin 200 sayfadan çok çok daha az tutacağını bize gösteriyor. Hikayenin bitiminde, kurgu içinde geçen bazı kısımların açıklamaları, "Sonnotlar" bölümünde açıklanmış. "Ek Dosya" bölümü ise kitaba yapılan yorumlara dair mektupları, kitap hakkında bazı gazete ve dergilerde çıkan yazıları vs. içeriyor. Aktarırken bile içim şişti doğrusu. Çok fazla detay var. Sırf bu yüzden dahi kitaba inceleme yazasım yok, çünkü bu kısımları okurken bir incelemeden çok daha fazlasına maruz kalacaksınız. Maruz dedim, çünkü bu kadar detay bana fazla geldi. Proje ödevi hazırlamıyoruz, alelade okuruz nihayetinde :)
Yazasım yok dedim, ama yine de
Aşk kesintiye uğradığı zaman var olur...·112 syf.·Edebiyat
9/10
2023 90. kitabı
"""Beş yıldır, karısı öldüğünün ertesi günü gelip Brugge'e yerleştiğinden beri böyle yaşıyordu. Beş yıl olmuştu bile! Kendi kendine tekrarlıyordu: "Dul! Dulluk! Dulum ben!" Çaresiz ve kisa mı kısa, tek hecelik, yankısız bir kelime. Tek kalmış kişiyi gayet iyi tarif eden tek sayılı bir kelime.""" Hugues Viane'in karısını kaybetmenin acısını yenmek için ölü bir şehir, ölü bir kadına karşılık gelerek, 19. yüzyılın sonundaki, turistlerle dolu olan küçük Brugge ye taşınır. Brugge, gerçekte neredeyse insani olarak karşımıza çıkar... Belirleyici etkisi orada konaklayanlar üzerinde hâkimiyet kurar ve hikaye bu şekilde şekillenir.
""Her halükârda, Hugues nasıl bir zamanlar kendisiyle şehir arasındaki benzerlikle coştuysa, bundan böyle de Jane'le ölü karısı arasındaki inanılmayacak benzerliğin sarhoşluğuna kendini bıraktı."""
Kendisini ölü zevcenin suretine sokmaya çalıştığı bir aktrisle tanışır; bu girişim trajediyle sonuçlanır. Benzerlikler üzerinde gizemli kadın ve şehir noktalarındaki bağlantılar dinle de şekillenince farklı bir boyut oluşturdu kitapta. """Ve ölülerimiz içimizde ikinci kez ölür!"""ken...
Bu süre zarfında karşılaşmalar, ölüm, din ve saplantı bağlantıları ile başka bir boyut kazanan derinliği içten hissedilen, içindeki yas durumunun farklı dışa yansıması da şehir, benzerlikler arasındaki bağlar edebi anlamda epeyce doyurucu idi. """Tıpkı karısı gibi bir zamanlar güzel ve sevilmiş olan şehirde Hugues'ün özlemleri böylece vücut buluyordu. Brugge onun ölüsüydü. Ölüsü de Brugge'dü. Her şey benzer bir kaderde bütünleşiyordu. Denizin muazzam kalp atışları durduğunda o da taştan rıhtımlarında mezara yatırılmış, kanallarının damarları soğumuştu, Ölü Brugge'dü."""
"""Gözler, dudaklar, her şey bulanır, parçalanır. Saçların rengi bile değişmez. Insan, varlığını saçlarda
Ölü Brugge / Georges Rodenbach
Hugues Viane. Çok genç yaşta karısını kaybeden ve o kaybedişten sonra melankolik bir ruha bürünen bir adam. Öyle ki mateme en çok yakışan kurşuni renkli bir kentte taşınır apar topar, Brugge’e, “Ölü Brugge’e.”
Karısına duyduğu sevgi dillere destandır; yıllar geçse de “ölü olan eş”in eşyalarıyla bir müzeye dönüştürdüğü eve olan ilgi hiç azalmaz, Brugge’te merak konusudur bu nerdeyse saplantılı yaşam. Yani matemiyle ünlüdür Hugues.
Bir gün ansızın “ölü olan”a tıpa tıp benzeyen bir kadına rastlar, ne yapıp eder önce tanışmayı ve ardından da sevgili olmayı başarır bu “yeni eş”le. Sesi bile nerdeyse aynıdır, bu benzerlikle başı döner Hugues’nün. Brugge’te ölüme meydan okumuş ve onu yenmiştir artık. Yıllar önce kaybettiği karısı karşısındadır işte.
Ama bir gün bu tıpkılık aniden bozulur. Tutucu kentte evlik dışı bu beraberlik hoş karşılanmamıştır zaten. Öyle bir şey olur ki ne Hugues inanabilir yaptığına ne de biz okuyucular.
Şehirler de insanlar gibidir; ruhları vardır onların; geçici kandırmacaları saymazsak ne şehrin ruhu değişir ne de insanoğlunun, tıpkı ölü şehir Brugge’te olduğu gibi.
Çeviri edebiyatının en önemli isimlerinden Roza Hakmen’ in Türkçesi ve Selim İleri’nin sonsözüyle bu edebi şöleni ısrarlı bir tavsiye olarak kabul edin lütfenŞahaneydi
#alıntılarım
“ Fazla uzun süre hazırlık yapılırsa kader yuvadaki yumurtaları değiştirebiliyor, kuluçkadan keder çıkıyordu.”
“ Aşk ayrılıkları küçük birer ölüm gibidir, vedalaşmadan gidilir onlarda da.”
“ Şehirlerin her şeyden önce böyle bir kişiliği, bağımsız bir ruhu, neşeye, yeni aşka, vazgeçişe, dulluğa denk düşen neredeyse dışsal bir niteliği vardır.”
“ Aşk da kesintiye uğradığı zaman var olur.”
Sembolist edebiyatın başyapıtı #brugeslamorte hakkında öncelikle genel bilgiyi paylaşayım.
Gazeteci, şair, romancı ve bir dönem avukatlık yapmış olan #georgesrodenbach Proust’un Swann karakterine ilham olan figürlerden biri.
1892 yılında yayımlanan Bruges-la-Morte fotoğrafların kullanıldığı ilk roman. Foto-hikaye denilecek yeni bir anlatım türünün başlangıcı ve Breton, Sebald gibi yazarları etkilemiş. Borges’in Atlas kitabı da fotoğrafların kullanıldığı bir kitap:)
Kitaba fotoğraflar hikaye tamamlandıktan sonra ekleniyor.
Şiirsel bir roman ve çeviri bu şiirselliği çok iyi yansıtmış. @bakimalba çevirisi.
Bruges-la-Morte yayımlandığında çağın sanat görüşüyle çelişiyor ve dönemdeki fotoğrafa dair önyargı nedeniyle eleştiriliyor.
Sanat düşsel gerçeklerdir, fotoğraf ise gerçeğe ait, bir sanat değildir görüşü. Fotoğraf o dönemde bir sanat olarak kabul görmüyor.
Doppelganger teması var.
Hugues Viane çok sevdiği eşinin ölümünden sonra yasının metaforu olacak Bruges şehrine taşınır ve bir gün eşine tıpatıp benzeyen (Doppelganger) bir kadına rastlar. Yitirilen sevgiliye yeniden kavuşma umudu, arayış, gerçek ile hayal arasında gidip gelen arzular ve yas gibi hisler Bruges şehrine yansıyor. Karakter’in duygu durumana göre şehrin kasveti de değişiyor. Yarattığı atmosferi, okura geçirmesini çok sevdim. Fotoğraflar şehirden manzaralar içeriyor ve okurda bir şehir imgesi oluşturuyor. İmgelemimdeki şehrin renkleri bile olay örgüsünde değişti. Okuru siyah-beyaz bir dünyaya çekip bu kadar renk oluşturabilmesi müthiş.
Bruges-la-Morte kısa bir hikaye, uzun öykü denilebilir. Kitabın başında detaylı bir sunuş var. Tavsiyem sadece girişini önbilgi için okuyup hikayeye geçmeniz. Ya da sunuşun tamamını hikayeden sonra okuyun, oldukça detaylı ve spoiler var, bazı okurlar bu durumu
Yazar Hakkında
Georges RodenbachYazar · 2 kitap
Georges Raymond Constantin Rodenbach, Belçikalı bir Sembolist şair ve roman yazarıydı.
