Yazar:
Edward Said
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 44 dk.
Sayfa Sayısı:
379
Basım Tarihi:
28 Haziran 1988
Yayınevi:
Vintage Books
ISBN:
9780394740676
Dil:
İngilizce
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Edward Said in bu kült kitabı ilk yayınlandığı günden beri doğu ve batı coğrafyalarında farklı açılardan çokça tartışılagelmiştir.Kitapta çekinmeden kullanılan sert dilin dayanağının hiçbir satırda gerçeklikle bağını koparmaması, Edward Said in geniş bir argümanla ele aldığı konuyu çok boyutlu işleyişi kitabı salt bir doğulu öfke patlaması olmaktan çıkarıp, alanında en saygı duyulacak eserlerden biri haline getiriyor. Edward Said kitabında oryantalizme sadece yöntemsel eleştiriler getirmeyip, incelenen oryantalistler ve görüşleri üzerinden neyin bilimsel olduğu, objektiflik, kümülatif bilginin gerçeklik algısı üzerine etkisi gibi felsefi sorular da sormuş.Elbette kitabın üst metni batının, içinde siyasi çıkarların da bulunduğu çeşitli çıkarlar yörüngesinde doğuyu yeniden tanımlaması olgusu var. Ama kitabın derinliklerine indiğinizde bundan çok daha fazlasını da buluyorsunuz. Kitaptan bir kaç bölüm paylaşacak olursak ;
Demek istediğim şudur:zararsız gibi görünen dinsel bir alt disiplinin siyasi hareketleri yönlendirecek, sömürgeleri yönetecek, Beyaz adamın "insanlığa medeniyet getirici misyonu" hakkında neredeyse din benzeri laflar edecek hale gelişi "liberallik" iddiasındaki bir kültür çerçevesinde olmuştur. Bu kültür katolikliği, çoğulculuğu ve açık fikirliliği şiar edinmiştir. Esasında vaki olan liberalizmin tam tersi idi:doktrin ve manalar güçlendi, "bilim" yolu ile "hakikat" düzeyine çıktı. Zira eğer bu hakikate göre Doğu kaçınılmaz şekilde Doğu ise, o zaman sözü edilen liberallik bir tahakküm ve önyargı biçiminden başka bir şey değildir.
Flaubert bilimin hakikate olan aldırışsızlığı ile insani unsurları sanki kimyasal bileşik yapar gibi eritip kaynaştıran bir bilim ile alay ediyor, Alay ettiği herhangi bir bilim değildir:heyecanla dolu "dünyayı kurtaracak Avrupa
Bu kitapta bilgi güçtür felsefesinin nasıl batı tarafından uygulandığını doğuya karşı hükümranlığını görebilirsiniz.gercekte de bilmek egemen olmaktır batı dünyası bu bilimadami kaşifleri gezginleri vb.. yollarla doğuyu doğululardan daha iyi inceleyip öğrenmiş bilgi sahibi olmuştur.ve böylelikle batı biz doğuyu tanımlamıştır kendisine öteki olarak sunmuştur.ideal olan kendisi olarak sadece kendisine degil biz doğuya da kabul ettirmiştir. Bizlerde zihinlerimizdeki batıyı ve doğuyu icsellestirmisizdir böylelikle.bu sürecin nasıl oluştuğu ve işlediğini anlamak için başyapıt hatta anayasası olan kitabı şiddetle tavsiye ederim..
Doğu Başkadırİnceleme
Edward Said (1935- 2003), Filistinli Hristiyan bir baba ile Lübnanlı Hristiyan bir annenin Filistin'de doğmuş çocuklarıdır. 1950'lerden sonra Amerika'ya göçmüş ve Amerikan vatandaşlığına geçmiştir. Kendisi özellikle oryantilizm üzerine karşılaştırmalı edebiyat alanında uzmanlaşmış bir akademisyendir.
Yukarıda aktardığım oldukça kısa olan biyografisi aslında bu kitabı yazmasına zemin hazırlayan her şeyi ortaya döküyor iddiasında bulunabiliriz. Said'in hipotezi "Batılı"nın "Doğu"ya oryantalist bir bakış açısı ile baktığıdır. Bu durum da "Doğu"yu "Doğu" olmaktan çıkarıp siyasi amaçlarla başka bir hale sokmuştur.
Edward Said kendi misyonunu da şöyle tarif ediyor; benim hayatım "Batı"lı'ya "Doğu"ya ulaşması konusunda bir köprü görevi görmeye en uygun hayatttır. Bu motivasyon ile "oryantalist"in yanlışını ortaya koyar, "Doğu"nun hangi amaçlarla nasıl aktarıldığını anlatmaya çalışır. Gerçi bu eser özelinde yanlışları tek tek düzeltmekten çok eleştiriyi hak eden kısımlara sadece sitemini beyan edip; bunları da gerekçelendirmeler ile yetinmiştir.
Çalışmasının sonunda ise daha elem verici bir noktaya temas eder ve gerçekten çok haklıdır. Artık "Batı"lının "Doğu"yu oryantalistten tanıması gibi "Doğu"lu da "Doğu"lu bir oryantalistten tanıma gayretindedir. Subhanallah!
Kitap daha çok akademik bir ekosisteme uygun olarak hazırlandığı için hipotezlerin kanıtlanması için kullanılan ve tekrar tekrar değinilen örneklerin okumayı biraz zor hale getirdiğini kabul etmek lazım. Sadece aklımda kalan belli başlı örnekleri zapt etmeyi uygun görürüm:
- Oryantalist literatür sürekli olarak bazı erken dönem oryantalist kitaplarını kaynak göstererek ilerlemiştir. Bu şu anlamlara gelmektedir: Yeterli saha çalışması yapılmıyor, yeterli dil bilgisine sahip olmayan yazarlar (Kinglake) var,
eniyi tercüme budur1000Kitap
Puan vermedi
Sömürgeciliğin Keşif Kolu: Oryantalizm – Batı'nın Hayaletli Aynası
Edward Said'in kalemi, bir cerrahın neşteri gibi keskin ve bir şairin fırçası gibi akıcı; 1978'de yayımlanan Oryantalizm, Doğu'yu Batı'nın zihninde bir labirent olarak değil, bir ayna olarak resmeder –ama bu ayna, kırık ve çarpıtılmış, sömürgeciliğin tozlu izlerini taşıyan bir cam. Kitap, bir manifesto olmaktan öte, bir arkeoloji kazısı: Batı'nın Doğu'yu "keşfetme" edasıyla kurduğu bilgi tapınağını, tuğla tuğla söküp, altında yatan iktidar damarlarını açığa vurur. Said, Filistinli bir sürgünün gözünden bakar; bu, kişisel bir hesaplaşma değil, evrensel bir ifşa: Oryantalizm, sadece bir akademik disiplin değil, sömürgeciliğin öncü koludur –gözetleyen, sınıflandıran, egemen kılan bir makine.Said'in argümanı, bir nehir gibi akar: Oryantalizm, 18. yüzyıldan beri Batı'nın Doğu'yu –Arap dünyasından Hindistan'a, İslam'dan Uzak Doğu'ya– egzotik bir "öteki" olarak inşa ettiği bir söylem sistemidir. Bu, masum bir merak değil; Napolyon'un Mısır seferi gibi somut işgalleri besleyen bir ideoloji.
Oryantalist, bir kaşif değil, bir haritacıdır: Doğu'yu fethetmek için önce zihninde çizer, sonra gemilerle peşinden gider. Kitap, üç ana damara ayrılır –Said'in mimari bir titizlikle kurduğu bu yapı, okuru bir labirente sokar ama çıkışını da gösterir. İlk kısım, oryantalizmin kökenlerini deşer: Klasik metinlerden –Flaubert'in harem fantezilerinden, Kipling'in imparatorluk masallarına– örneklerle, Doğu'nun nasıl bir "zayıf, irrasyonel, gizemli" figür olarak sabitlendiğini gösterir. Said, bu imgelerin tesadüf olmadığını vurgular; onlar, Batı'nın "rasyonel, güçlü, normal" kimliğini pekiştirmek için icat edilmiştir. İkinci kısım, oryantalizmin kurumlarını hedef alır: Akademi, diplomasi, edebiyat –hepsi, Doğu'yu bir laboratuvar
Batının gözünden Doğuİnsan ve Toplum
Kitap gerçekten önemli ve kıymetli. Batının her zaman doğuya karşı taraflı olan bakışını anlatıyor. Oryantalizm/Şarkiyatçılık alanının nasıl oluştuğunu, kimlerin hangi doğrultuda kullandığını örnekler üzerinden açıklıyor. Kitabı okudukça okulda bize kitapları okutulan oryantalistlerle de yer yer karşılaştım, neden bu kitabı sona bıraktığımızı anlayamadım. Yazar Oryantalizmin doğudan çok batı ile alakalı olduğunu ve kendi zihinlerinde ki şarkiyatı ortaya koyduklarını da yine kitapta anlatıyor.
Kuşkusuz Said'in eseri bir başyapıttır Onun soyutlamaları çok ileri ancak bu eser tarih boyunca oryantalizmin ne olduğundan çok oryantalizmden Batı'nın (Said'in çizdiği portre ile Batının) ne umduğu ve onun ile bulduğuna yönelik soyutlamalar ve çıkarımları içerir. Yer yer aşırı sayılabilecek genellemeler, oryantalizmi olduğundan daha güçlü, kaliteli ve tek yönlü hissettirse de sahip olduğu köken ve eğitim geçmişi ile Janus'un yüzü gibi oryantalizme hem içeriden (batı eğitimi almış doğulu) hem de dışarıdan bakabilme kapasitesi ve kabiliyetine Said'in dikenli gülleridir. Her ne kadar Said için oryantalizmin yağlı boya tablosunu resmedemediğini söyleyebilsek de onun çizdiği oryantalizm portresi, diğer tablolardan daha parlak renkli Magnus Opus eserlerden biridir.
Doğu-Batı perspektifinde kimin haklı kimin haksız,kimin ezilen kimin ezen olduğunu siz değerli okurların değerlendirmelerine bırakıyorum.İçim sızlayarak okuduğum Said'in vicdanları titreten tespitleri toplumları anlamamız için bulunmaz bir kaynak. Toplum mühendislerinin kulaklarını bolca çınlatan, her satırda gerçeğin buz kesen havasını soluyacağınız bir kitap.Okuyun efenim.
Oryantalizm Doğu ile Batı arasındaki epistemolojik ve ontolojik ayrımdır.
18.yy sonuna kadar ikisi arasında hatırı sayılır bir alışveriş vardır. Oryantalizmim 3.bir anlamı vardır :18.yydan itibaren Doğu hakkında hüküm vermek, şarkı tedris ve iskan eder. Oryantalizm şark ile uğraşan bir müessesidir. Michel Foucault'un "Bilginin Arkeolojisi"nden esin alan Said Batı ile Doğu aslında farkın Batı tarafından dayattıldığını bu yüzden Batının Doğu hakkında oluşturduğu söylemler ve bilgiler Doğuyu nesneleştirme amacı güdüldüğünü uzun uzun tartışır ve örneklendirir bu kitap ilk çıktığında çok rağbet görmüştür ve eleştirilmiştir ama biraz da söylemle iktidar arasındaki bağlantıyı gösterme noktasında haklı olduğunu söyleyebilirim.
Edward Said 'Oryantalizm' isimli kitabında şöyle der: "Eğer Doğu kendi kendisini takdim edebilseydi herhalde sonuç başka türlü olurdu. Ama yapamamaktadır. Bu çalışma Batılılar tarafından yürütülür. Ve sonuçta takdim Batılıların hesabına çalışır. Doğu böylece daima zarardadır.
"Şunu da ekler: "Kültürel ilişkilerde ve bir kültürün iç münasebetlerinde en fazla geçerli olan 'gerçekten' ziyade bu gerçeğin 'takdimi'dir."
Edward Said "oryantalizm" konusunda bir paradigma geliştirmiştir. Sadece bu bile, onun "entellektüelliği" için yeter de artar bile. Geliştirdiği paradigma tartışılır, yanlışlanır, yeni paradigmalar kurulur. Bu Edward Said 'in "entellektüelliği"ne halel getirmez.
Edward Said'in "Oryantalizm" kitabı, Batılı bilim insanlarının Doğu'yu (özellikle Arap ve İslam kültürlerini) anlama ve temsil etme şekillerini eleştirdiği bir eserdir. Kitap, 1978'de yayımlandı ve Oryantalizm adını verdiği disiplinin Doğu'yu nasıl anlama ve temsil etme eğiliminde olduğunu eleştirmektedir. Said, Batılı akademisyenlerin, yazarların ve sanatçıların Doğu'yu genellikle önyargılı ve egzotik bir şekilde sunma eğiliminde olduklarına dikkat çeker. Kitap, Batılı hegemonyanın ve egemenliğinin nasıl inşa edildiğini ve sürdürüldüğünü anlamak için önemli bir kaynaktır.
Puan vermedi·472 syf.·
2022 10. kitabı
Okuduğum kitabı İrfan Yayıncılık Mart 1998’de yayımlamış. Kitapta çok fazla yazım ve noktalama yanlışı var. Bu kadar yanlışı ilk defa bir arada gördüğümü söyleyebilirim.
Yazar Hakkında
Edward SaidYazar · 26 kitap
Edward Wadie Said, 1935 yılında Kudüs’te doğmuştur. Anne ve babası Filistinli olan Said’in önadının (Edward) bir İngiliz ismi olmasında annesinin 1935’lerde Galler Prensi’ne olan hayranlığı etkili olmuştur. Babasının I. Dünya Savaşı sırasında askerliğini Fransa’da, Amerikan Keşif Kuvvetlerinde yaparken ABD vatandaşlığını kazanması, ABD’ye gitmesi ve orada birkaç yıl okuması onun daha sonraki hayatı üzerinde etkili olacaktır.
Kahire Victoria Koleji’nde lise öğrenimine devam ederken sorun çıkardığı gerekçesiyle bu okuldan uzaklaştırılan Said, babası tarafından ABD’deki Massachuttes Mount Hermon School’a gönderildi. Victoria Koleji’inde iyi bir eğitim aldığı için bu okulda dereceye girmeyi başarmıştır. Üniversite öğrenimini Princeton ve Colombia Üniversitesi’nde İngiliz edebiyatı üzerine yaptı. 1963’te Colombia Üniversitesi’nde ders vermek üzere New York’a geldiğinde egzotik ama özel bir dikkat gösterilmesi gerekmeyen Arap kökenli biri olarak görülen Said, 1967 Arap-İsrail Savaşı’ından sonra bir Filistinli olması nedeniyle büyük değişim geçirdi ve az da olsa siyasal olayların içinde yer almaya başladı. 1970’li yıllara geldiğinde hem Batı hem de Araplar adına konuşmak zorunda kalan biri konumuna geldi. Böylesi zor bir durumdan çok sesli bir biçimde düşünmeye ve yazmaya başlayarak kurtulmayı kısmen başardı. Bununla birlikte Arap dünyasında Filistin yüzünden bir çok hakarete maruz kaldı. Yahudi Savunma Konseyi kendisini Nazi ilan etti. Üniversitedeki odası kundaklandı, kendisi ve ailesi sayısız ölüm tehditleri aldı. Bütün bunlara rağmen ünü kötü olan Filistin davasına bağlı olduğunu ilan etmekten çekinmedi. 1977’de Filistin Kurtuluş Örgütü’nün parlamentosu görevini gören Filistin Ulusal Konseyi üyesi seçildi. 1991’de başlayan Oslo, yani İsrail ile masa başında anlaşabilmek için Filistin halkının meşru haklarından taviz verme sürecine şiddetle karşı çıktığından, Konsey’den istifa etti. Filistin halkına desteğini son günlerine kadar devam ettirdi.
Akademik hayatına gelince Said, 1974’te Harvard’da arşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nde konuk öğretim üyesi olarak, 1975’te Stanford Davranış Bilimleri İleri Araştırmalar Merkezi’nde burslu araştırmacı olarak, 1979’da John Hopkins Üniversitesi Beşeri Bilimler Bölümü’nde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. Arab Studies Quarterly’de editörlük yaptı. New York’taki Dış İlişkiler Konseyi, Amerikan Sanatlar Akademisi ve PEN yönetim kurulu üyeliklerini yürüttü. 1976’da Harvard Üniversitesi Bowdoin Ödülü’nü, 1994’de ise Lionel Trilling Ödülü’nü aldı.
Lisans ve lisans üstü eğitiminde edebiyat, felsefe ve müzik dersleri alan Said müzikolog, verimli bir denemeci, düşüncesi ve tavır alışları coşkunluk doğuran bir düşünür olarak tarihteki yerini almıştır.
Said, 24 Eylül 2003 tarihinde uzun süreden beri çekmekte olduğu lösemi hastalığına yenik düşerek 68 yaşında vefat etmiştir.
