Yazar:
Halldor Laxness
Çevirmen:
Samih Tiryakioğlu
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
206
Basım Tarihi:
1957
İlk Yayın Tarihi:
1931
Yayınevi:
Varlık Yayınları
Orijinal Adı:
Salka Valka
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İzlanda edebiyatından Halldor Laxness'le tanışma kitabım Salka Valka oldu. Laxness, Salka Valka romanını 1930 yıllarında yazıp 1931 yılında da yayımlattırmış. 1955 yılında Nobel ödülüne layık görülmüş.
Yazar, Salka Valka romanında; balıkçıların yaşamından ve zor şartlar altında yaşamaya çalışan anne ve kızın hikâyesine değiniyor. Bir yandan da din, ahlâk gibi konulardan ve nicelerinden söz ediyor.
Kendine özgü üslubuyla; keder ve acıma ile bazen de alay ve şefkatle olayları aktarıyor.
Yazar, roman boyunca Izlanda'nın iklimini yaşatıyor.
Karakterlerden Salka Valka'yı ve Arnaldur'u çok sevdim. Yazarın üslubundan etkilendim, okuyacağım bir sonraki kitabı Özgür İnsanlar olacak sonrasında İzlanda'nın Çanı kitabını okuyacağım.
Pantolonlu Kız
“Pantolonlu kız” yazarın da kitaba ilk düşündüğü isimdir. Ama ben Salka Valka olarak çok sevdim. Sanki romandaki kızın mücadelesine ,var olma çabalarına , da bu isim daha çok uymuş gibi.İsmin
Salka ‘nın ilk mücadelesi annesi ile başlar
Puan vermedi·400 syf.··
Beğendi
·2024 26. kitabı
·16 günde okudu
·Okunma: 16 Şubat 2024 15:54
Salka, annesi ile birlikte, kuzeydeki evlerini bırakıp, İzlanda'nın güneyine doğru yola çıkarlar. Mola verdikleri köyde kalmaya karar verirler. Salka, yoksulluğa, umuda, umutsuzluğa isyan eder annesi gibi güçsüz bir kadın olmak istemez.
Yoksul bir balıkçı kasabasındaki yaşamak kolay değildir. Annesi erkeklere bağımlı bir hayat sürmüştür. Zamanla Salka balıkçıda bir iş bulur fakat patronu ile anlaşamaz. Hayatının en iyi şeyi dostu Arnaldur olur. Fakat o da bir süre sonra Rusya'ya gider. Salka yalnız kalır. Bir süre sonra Arnaldur yeni fikirleri ile geri döner.
Halldor Laxness bu romanı ile Nobel Edebiyat ödülünü alır. Kitap bana Germinal'i ve Gazap üzümlerini hatırlatıyor.
İzlanda edebiyatına dair okuduğum ilk roman oldu Salka Valka. Annesi Sigurlina ile güneyde yeni bir yaşam kurma amacıyla çıktıkları yolculukta, paraları bitince tüm geçimin balıkçılıkla sağlandığı Oseyri Kasabası' nda yolculuklarını sonlandıran, hatta tüm yaşamlarını kuzeyin bu soğuk, küçük ve unutulmuş yerinde sürdürmeye makhum olan İKİ KADINın hikayesi. Sığınacak bir yer arayışıyla yanına sığındıkları Steintor'la annesinin nişanlanması , adamın küçük yaşta Salka'ya ilgi gösterip taciz etmesine ve annesinin onu kendine rakip görmesine engel olmaz.Ki bu duygu romanın ilerleyen bölümünde annenin intiharıyla sonuçlanacaktır.
Salka' ya okuma yazma öğreten Arnaldur, ilk aşkın tohumlarının yeşermesine neden olur,Arnaldur' un kasabadan ayrılıp yıllar sonra sosyalist değerlerle kasabaya dönüşü, romanda kapitalist sistemi temsil eden tüccar Bogesen' in sömürü düzenini yıkışları, işçi sendikasının kuruluşu ve verdikleri mücadele kitabın ikinci bölümünde, yoksul yerli halkın açlıkla mücadele için daha aç kalmayı göze aldıkları grev mücadelesi ve tüm politik mücadelenin sonucunda değiştirilmek istenen sistemin, bu amaçla yola çıkanlar tarafından sömürülmeye devam edildikleri bir başka düzene geçişleri Arnaldur-Salka aşkı döngüsünde anlatılıyor.Toplumcu- gerçekçi romanları okumayı sevenler için tavsiye edilir olsa da çok sürükleyici olduğunu söyleyemem.
Salka Valka, İzlanda edebiyatında yeni bir sayfa açan canlı, destansı edebi yaratıcılığından ötürü, 1955 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Halldór Laxness'in başyapıtıdır. Laxness bu romanda okuru, İzlanda'nın dondurucu soğuğunda titreyen küçük bir balıkçı kasabasında, ahlak anlayışları çökmüş, ama dini duygularla şişirilmiş balıkçıların acı dolu hayatlarıyla yüz yüze getirir, güçlü bir kadının zorlu hayat şartlarını ve mücadelesini gözler önüne serer. Çocukluğunu büyümeden yaşamak zorunda kalan Salka adlı genç kızın merkezinde yer aldığı romanda; yoksulluk, sömürü ve çaresizlik çok çarpıcı bir tarzda tasvir edilir. Salka, annesi Sigurlina'yla birlikte, kuzeydeki evlerini terk edip İzlanda'nın güneyine, daha iyi bir hayat özlemiyle yola çıkar. Ama Oseyri adındaki küçük bir köyde mola vermek zorunda kalırlar ve bir daha oradan ayrılamazlar. Sigurlina ne kadar iradesiz biriyse, kızı da o kadar güçlüdür. Salka Valka, yalnızlığın, umutsuzluğun, umut olarak sosyalizme sarılışın hikayesidir.
Roman soğuk bir kış gecesi tekneyle bir annenin kızıyla İzlanda’nın güney sahillerinde yer alan fakir bir kasabaya gelmesiyle başlıyor. Kasaba fiyortlarla çevrili, dış dünyadan çok kopuk, az nüfuslu tipik bir balıkçı kasabasıdır. Karaya ayak basan Salka Valka’nın 10 yaşından 25 yaşına kadar bu kasabada var olma ve kabul edilme mücadelesi böylelikle başlamış oluyor. Salka Valka yerli halk gibi fakir olmayı reddeden, 12 yaşında kendi parasını kazanmak için gece gündüz demeden çalışan erken olgunlaşmış bir kızdır. Öyle ki kasabada tüm ekonomik sistemi kontrol eden kişiye bile meydan okumaktan geri kalmaz. Bağımsız ve güçlü bir karakteri olan Salka Valka insanları ve kitapları okumayı, hatalarından ders almasını bilir. O yaşta ve öyle tutucu bir toplumda pantolon giyerek bağımsızlığını gösterir. (Yazarın kitap için düşündüğü ilk başlıklardan birisi de “Pantolonlu Kız”dır.) Yeni yeni boy gösteren Kurtuluş Ordusu’nun kasabadaki dinsel faaliyetleri de roman boyunca sürüp gitmektedir. Salka Valka’nın annesi bu oluşuma katılarak ruhunu şeytandan arındırma telaşı ve savaşı içindedir. Kendisi çok silik ve irade sahibi olmayan bir kadındır. İnsanların elinde oyuncak olmaktan ve duygusal ve cinsel anlamda sömürülmekten kurtulamaz. Yalnızlık, umutsuzluk, güç, fakirlik ve şehvet alt temalarıyla örülü Nobel’i hak etmiş güçlü bir roman. Kitabı okurken nedense İzlanda’nın soğukluğunu ve yalıtılmışlığını hissetmemek mümkün değil.
SALKA VALKA
#okudumbitti #kitapyorumu #salkavalka#1nobel1klasik
Selamlar #1nobel1klasik etkinliğimizin ilk kitabı Salka Valka'ydı. Kalabalık bir grupla okuduk. Genel olarak hepimiz beğendik. Yazarı
İzlanda sizin için de yalnızca zengin bir İskandinav memleketi mi? Bu memlekete bir de Laxness’in 1930’da gördüğü pencereden bakmanızı tavsiye ederim. Manzaranız o kadar gerçekçi bir korkunçlukta olacak ki, pencereyi kapatmak isteyeceksiniz.
***
Salka Valka, kitabın başında ufak bir kız çocuğu olarak karşımıza çıkan ana karakterin takma isim. Salka ile annesi, yalnız ve fakir. Sadece onlar değil. Herkes çok fakir. Bütün köy. Tek bir sermaye sahibi var: Bogesen. Tek bir iş var: balıkçılık. Tutunacak tek dal var: din. Salka’nın annesi azıcık hoppa, Salka diğer kızlardan biraz farklı, Oseyri köyü ise yeterince güneyde değil. Donuyorlar.
***
Hikâye bu haliyle de güzelken bir noktada zamanda ileri gidiyor ve Salka’nın yetişkinliğine varıyoruz. Vardığımız sadece yetişkin Salka da değil, aynı zamanda sosyalizm, Bolşevizm, işçi hakları, sermaye sahibine yönelik talepler, sendikal hareketler, emekçi toplantıları, anlaşılan ve anlaşılamayan devrimci fikirler. Ben kitabın gideceği bu yönü önceden bilmediğim için kendimi şanslı addediyorum. Ufak bir kızla fakir annesinin kişisel hikayelerinden ibaret sandığım bu kurgu beni elimden tutarak çok daha geniş bir bağlama götürdü.
***
Kitabın başladığı yeri de bittiği yeri de ayrı ayrı sevdim. Müthiş de akıcı bir kurgu. Yordam Edebiyat yanıltmıyor kıymetli dostlar. Kendilerine şükranla.
***
Sevgiler!
Salka Valka, 1955 yılında Nobel Edebiyat ödülü alan İzlandalı yazar Halldor Laxness’in başyapıtı kabul ediliyor. Kitap, güneye göç etmek üzere yola çıkan bir kadın (Sigurlina) ve kızının (Salka Valka), şartları elvermediği için, kuzeyde küçük ve fakir bir balıkçı köyüne yerleşmek zorunda kalmalarıyla başlıyor. Laxness, okuyucuyu İzlanda’nın küçük bir köyüne götürüyor ve oradaki insanların yaşamlarını resmediyor. Köyün zenginleri tarafından emeği sömürülen köylüyü, baş karakterimiz Salka Valka’nın başından geçenler ve onun gelişim süreci etrafında anlatıyor. Laxness’in kendine has duru bir üslubu var ve en sevdiğim yönlerinden biri de anlatırken dramatize etmeden, gerçekçi bir şekilde duyguları okuyucuya aktrabilmesi. Yazarın bir diğer sevdiğim yönü de karakterlerini çok iyi oluşturması, gerçekçi, zıtlıkları da içlerinde barındıran karakterler yaratabilme yeteneği. Salka Valka’nın hikayesi üzerinden politika ve politikacıların harika bir eleştirisi yapılmış. Çok ama çok severek okudum. Özgür İnsanlar’dan sonra okuduğum ikinci Laxness eseriydi, umarım diğer kitapları da Türkçe’ye çevrilir. Toplumcu gerçekçi kitaplardan hoşlanan herkese tavsiyemdir. Bunun dışında, İzlanda Edebiyatı’nı merak edenler için de iyi bir başlangıç olduğunu düşünüyorum.
"Sırf sevdiği için, birine acı vermek, cok ciddi bir durum değil mi sence de?"
Hayat boyu toplumdaki haksizlikla mucadele etmeye calisan aliskanliklarindan da vazgecemeyen bir insanin hikayesi.
Yazar Hakkında
Halldor LaxnessYazar · 4 kitap
23 Nisan 1902’de Reykjavik civarındaki bir kasabada doğdu. Gerçek adı Halldór Gudjonsson’dur. Yazmaya olan tutkusu daha çocukluk yıllarında, çiftliklerinde ailesinden geleneksel halk masallarını ve eski destanları dinleyerek gelişti. İlk makalesi on dört yaşındayken bir ulusal gazetede yayımlandı. İlk romanı Barn náttúrunnar: astarsaga’yı (Doğanın Çocuğu: Bir Romans) on yedi yaşında yazdı. İlahiyat ve felsefe öğrenimi gördüğü sırada Fransızca ve Latince öğrendi. Avrupa seyahatine çıkan Laxness Katolikliğe yöneldi ve Luxemburg’daki Saint-Maurice-et-Saint-Maur Manastırı’nda Benedikten rahibi oldu. 1927’de ABD’ye gitti ve burada Upton Sinclair ile tanıştı, sosyalizm etkisindeki ilk eserlerini vermeye başladı. 1930’da ülkesine dönen Laxness, Ingibjörg Einarsdóttir’le evlendi ancak 1936’da ayrıldılar. Sovyetler Birliği’ne sık sık seyahat etti. 1936’da 21 yaşındaki Auður Sveinsdóttir’le evlendi. 1940’larda desteklediği Sovyet rejimini Macaristan’ın işgalinden sonra eleştirdi. Yeniden ülkesine dönen Laxness’in, Keflavík’te kurulan Amerikan askerî üssü hakkında yazdığı hiciv Atómstöðin (Atom İstasyonu, 1948), Amerikan hükümeti tarafından kara listeye alınmasına yol açtı. Eşiyle birlikte çıktığı dünya turunda New York, San Francisco, Pekin, Bombay, Kahire gibi kentlerde bulunan Laxness roman, kısa öykü, deneme, şiir, eleştiri türlerinde altmıştan fazla eser verdi. Undir Helgahnúk (Kutsal Dağın Altında, 1924), Kaþólsk viðhorf (Katolik Görüşü, 1925), Fuglinn í fjörunni (Kumsaldaki Kuş, 1932), Salka Valka (1932), Özgür İnsanlar (1934-1935), Ljós heimsins (Dünyanın Işığı, 1937), Höll sumarlandsins (Yaz Sarayı, 1938), Hús skáldsins (Şairin Evi, 1939), Gerpla (Mutlu Savaşçılar, 1953), Paradísarheimt (Geri Gelen Cennet, 1960) gibi yapıtları İzlanda ve Avrupa’da büyük ilgi topladı. 1953’te Dünya Barış Konseyi Edebiyat Ödülü’nü, 1955’te Nobel Edebiyat Ödülü’nü, 1969’da Sonning Ödülü’nü kazanan Laxness, 1998’de hayata veda etti.
