Ulusların Düşüşü
James A. Robinson
Çevirmen:
Faruk Rasim Velioğlu
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 3 dk.
Sayfa Sayısı:
496
Basım Tarihi:
28 Ocak 2022
İlk Yayın Tarihi:
2013
Yayınevi:
Doğan Kitap Yayınevi
Orijinal Adı:
Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty
Orijinal Dil:
İngilizce
ISBN:
9786258036954
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Diğer Baskılar
Ulusların Düşüşü
3.447 okunmaDoğan Kitap Yayınları · 2013 · 496 s.
Ulusların Düşüşü
45 okunmaDoğan Kitap Yayınevi · 28 Ocak 2022 · 496 s.
Ulusların Düşüşü
7 okunmaDoğan Kitap · Ocak 2025 · 496 s.
Why Nations Fail
46 okunmaProfile Books Publishing · 21 Mart 2013 · 560 s.
Millətlər Niyə Tənəzzül Edir?
23 okunmaQanun Nəşriyyatı · 2018 · 560 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Daron Acemoğlu ve James A. Robinson’un Ulusların Düşüşü adlı eseri, ekonomik refahın kökenlerini siyasi kurumlar üzerinden açıklayan uzun soluklu bir çalışmanın ürünü. Kitap, bazı ülkeler neden zenginleşirken bazılarının yoksulluk içinde kaldığını, tarihsel örnekler ışığında inceliyor. Yazarlar, bu farkın coğrafi konum, kültürel yapı ya da doğal kaynaklardan değil; “kapsayıcı” ve “sömürücü” kurumların varlığıyla açıklanabileceğini öne sürüyor.
Kapsayıcı kurumlar bireylere ekonomik ve siyasi süreçlere katılım hakkı tanırken, sömürücü kurumlar ise gücü dar bir elitin elinde toplar. Kitap, İngiltere’nin Sanayi Devrimi’nden Latin Amerika’nın sömürge geçmişine kadar uzanan geniş bir tarihsel perspektifle bu iddiayı temellendiriyor.
Tarihsel devamlılıkla birlikte bireylerin ve kurumların aldıkları kararların geleceği nasıl şekillendirdiğini ortaya koyarak, kalkınmanın bir kader değil, alınan kararların sonucu olduğunu güçlü bir şekilde vurgulayan, okuması emek isteyen ancak oldukça öğretici bir eser.
Bu kitabı okurken şunu bir kez daha fark ettim: Ekonomi sandığımız kadar basit değil. Tek bir teoriyle, tek bir açıklamayla anlatılabilecek bir alan hiç değil. Maliye mezunu biri olarak yıllardır duyduğum bazı ekonomik tezlerin aslında ne kadar dar bir çerçevede kaldığını görmek benim için epey düşündürücü oldu.
Ulusların Düşüşü bana şunu net şekilde gösterdi: Bir ülkenin bugün zengin ya da yoksul olması öyle şans işi değil. Geçmişte kurulan kurumlar, alınan siyasi ve ekonomik kararlar bugünü şekillendiriyor. Ama bu “kader” de değil. Yanlış politikalarla güçlü ülkeler bile gerileyebilirken, doğru ve kapsayıcı adımlarla kısır döngüler kırılabiliyor.
En çok hoşuma giden – hatta içimi rahatlatan – kısım ise “coğrafya kaderdir” söyleminin aslında ne kadar eksik bir bakış açısı olduğunu örneklerle anlatmasıydı. Açıkçası ben bu cümleden zaten yıllardır rahatsızım. Biraz insanları içinde bulundukları şartlara razı etmeye yarayan bir söz gibi geliyor bana. Kitap bunu somut örneklerle çürütüyor.
Eğer gerçekten coğrafya kader olsaydı, aynı kıtadaki ülkeler arasında bu kadar fark olur muydu? Avrupa’da neden bazı ülkeler çok gelişmişken bazıları geride? Amerika’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki fark sadece toprakla mı açıklanabilir? Afrika’da bile benzer doğal koşullara sahip bölgeler arasında ciddi ekonomik farklar var.
Yani mesele nerede doğduğumuzdan çok, nasıl yönetildiğimiz. Hangi kurumların kurulduğu, fırsatların kimlere açıldığı belirleyici olan şey bu.
Benim için kitabın en net mesajı şu oldu: Ekonomi sadece sayılardan ibaret değil. Asıl mesele kurumlar. Ve o kurumları kimlerin, nasıl yönettiği.
Zihnimi açan, düşündüren bir okuma oldu tavsiye ederim.
Neden geri kalmışız? Coğrafya kader mi? Ülkeyi yönetenler daha bilgili olsa fakirlik biter miydi? Yoksa kültürümüz yüzünden mi amerikanın avrupanın gerisindeyiz?
Afrikadan, asyadan ve amerikadan onlarca ülkenin tarihini irdeleyip, ülke siyasetinin ve siyasi gücü elinde bulunduran elit sınıfın ekonomik kurumlarının gelişimi üzerindeki etkisini anlatıyor kitap. Geri kalmışlığın kader değil halkın yönetime ne kadar katıldığıyla ilgili olduğunu, çoğulculuğun refahın olmazsa olmazı olduğunu anlatıyor. Herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum.
Bazı okullara yabancı gelmeyecek
eğer
-yuval noah harari gardaşımın hayvanlardan tanrılara sapiens ile homo deus yarının kısa bir tarihi'ni,
-jared diamond abinin tüfek, mikrop ve çelik'ini
-server tanilli üstadın yüzyılların gerçeği ve mirası kitaplarını okuduysanız bu kitap size tekrar gibi gelecek.
sadece biraz daha iktisadi ve biraz daha kurumsal.
Atalarının Kararları, Senin Kaderindir
Ulusların Düşüşü , yalnızca neden bazı ülkelerin zengin, bazılarının yoksul olduğunu açıklamakla kalmıyor; bu farkların tesadüf ya da coğrafi kader değil, doğrudan siyasi ve kurumsal tercihlerle inşa edildiğini çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Kitabın en temel sorusu şu: “Kim daha çok çalıştı?” değil; “Kim hangi kurallarla yaşadı ve kimler bu kuralları koyarken dışlandı?”
Yazarlar, kitap boyunca coğrafya, kültür, cehalet gibi geleneksel eşitsizlik açıklamalarının sınırlarını gösterirken; aynı atalara, aynı iklime, aynı geçmişe sahip halkların dahi, zamanla nasıl farklı yönlere savrulabildiğini güçlü örneklerle anlatıyor. Bu yönüyle kitap, kaderin yalnızca coğrafya olmadığını; kurumların ve kararların, halkların kaderini nasıl değiştirdiğini etkileyici biçimde gösteriyor.
Meksika ve ABD Nogales bölgesi ve Güney Kore Kuzey Kore örnekleri gibi sade ama çarpıcı karşılaştırmalarla, eşitsizliğin coğrafyadan değil, kurumlar ve iktidar yapıları üzerinden üretildiğini vurguluyor. Bu üretim sürecinde, ekonomik kurumlar kadar, siyasi çoğulculuk, hukukun üstünlüğü ve yeniliğe açık yapılar belirleyici rol oynuyor.
Kitap, yalnızca günümüzü açıklamakla yetinmiyor; avcı-toplayıcı toplumdan modern ulus-devlete kadar uzanan uzun bir tarihsel hatta, toplumların neyle yaşayıp neye karşı direndiğini, hangi kararlara tutunarak ya da hangi adımlarla çökerek şekillendiğini büyük bir dikkatle inceliyor. Ekonomiyi sadece kaynak ve piyasa dengeleriyle değil, iktidar ilişkileri ve kurumsal çerçevelerle birlikte ele alıyor. Bu yönüyle, sadece ekonomi değil, tarihi, siyaseti ve toplumsal yapıyı da birlikte düşünmeye zorluyor.
Buluşlar, patentler ve teknolojik gelişmelerin sadece bireysel yaratıcılığın ürünü olmadığını, bu yeniliklere devletlerin ve kurumsal yapıların nasıl yaklaştığının ekonomik ve
Ulusların Düşüşü , yalnızca neden bazı ülkelerin zengin, bazılarının yoksul olduğunu açıklamakla kalmıyor; bu farkların tesadüf ya da coğrafi kader değil, doğrudan siyasi ve kurumsal tercihlerle inşa edildiğini çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Kitabın en temel sorusu şu: “Kim daha çok çalıştı?” değil; “Kim hangi kurallarla yaşadı ve kimler bu kuralları koyarken dışlandı?”
Yazarlar, kitap boyunca coğrafya, kültür, cehalet gibi geleneksel eşitsizlik açıklamalarının sınırlarını gösterirken; aynı atalara, aynı iklime, aynı geçmişe sahip halkların dahi, zamanla nasıl farklı yönlere savrulabildiğini güçlü örneklerle anlatıyor. Bu yönüyle kitap, kaderin yalnızca coğrafya olmadığını; kurumların ve kararların, halkların kaderini nasıl değiştirdiğini etkileyici biçimde gösteriyor.
Meksika ve ABD Nogales bölgesi ve Güney Kore Kuzey Kore örnekleri gibi sade ama çarpıcı karşılaştırmalarla, eşitsizliğin coğrafyadan değil, kurumlar ve iktidar yapıları üzerinden üretildiğini vurguluyor. Bu üretim sürecinde, ekonomik kurumlar kadar, siyasi çoğulculuk, hukukun üstünlüğü ve yeniliğe açık yapılar belirleyici rol oynuyor.
Kitap, yalnızca günümüzü açıklamakla yetinmiyor; avcı-toplayıcı toplumdan modern ulus-devlete kadar uzanan uzun bir tarihsel hatta, toplumların neyle yaşayıp neye karşı direndiğini, hangi kararlara tutunarak ya da hangi adımlarla çökerek şekillendiğini büyük bir dikkatle inceliyor. Ekonomiyi sadece kaynak ve piyasa dengeleriyle değil, iktidar ilişkileri ve kurumsal çerçevelerle birlikte ele alıyor. Bu yönüyle, sadece ekonomi değil, tarihi, siyaseti ve toplumsal yapıyı da birlikte düşünmeye zorluyor.
Buluşlar, patentler ve teknolojik gelişmelerin sadece bireysel yaratıcılığın ürünü olmadığını, bu yeniliklere devletlerin ve kurumsal yapıların nasıl yaklaştığının ekonomik ve
2/10
2019 24. kitabı
Hiçbir şey üzerine her şey...
Bu tip kitaplar giderek çoğalıyor ve ben bu tarz eserleri hiç sevmiyorum. Daron Acemoğlu'nun tüm kariyeri ve bilgisine saygımla, ayrı bir yere koyuyorum. Lakin, anlatılmak istenen şey 20 bilemedin 30 sayfa. Hadi biraz daha zorlasan, örneklerle birlikte 50 sayfa... Aynı şey uzun uzun, farklı farklı, gereksiz örneklerle 400 küsur sayfa anlatan bir kitap var elimizde.
Ben bu kitabı Emin Çapa başta olmak üzere çeşitli ekonomi kanallarında değerli hocalar sıklıkla tavsiye ettiği için aldım. Ama bu kitaba kısa kısa dünya tarihi gibi bir isim verselerdi daha iyi olurdu! Zira, bütün Afrika kabilelerinden , Güney Amerika ülkelerine, Rusya'dan Kanada'ya kadar her ülkenin tarihi (gereksiz ayrıntılarla) kitapta anlatılıyor. Ana konu bu kalabalık içinde erimiş gitmiş. Ekonomi alanına giren ve bir görüş savunan 3 temel kavram var: kapsayıcı kurumlar, verimli döngü, yapıcı yıkım. Ama bu kavramları açıklamak için bahsi geçen ülkeler ve farklı örnekler gereksiz yere sayfalarca anlatılıyor.
Dahası nedense bazı yayın evleri çok basit bir kelimeyi bile orjinal dilinde ve italik yazmayı bir şey sanıyor. Sayfalar dolusu "conquistador" var. İspanyol fatihler yazınca ne oluyor, ne değişiyor anlamıyorum. Metin bununla ilgili olur, akademik bir tez olur, sende bu kelimeyi çevirmezsin anlarım. Hemen her bölümde aynı şey yapılmış. Sanki çok entelektüel bir kelime bulmuş yada literatüre kazandırmış gibi bir kelime seçip onu öylece bırakıyorlar... Gerçi bu durum bu kitaba özgü değil, son zamanlarda çevirmenlik ve editörlük işleri hızla kalite kaybetmeye başladı. Bu gibi sonuçlar doğuyor...
Bu kitap belki orta son - lise çağında bir çocuğa temel ekonomi ve dünya tarihi ile ilgili bilgisi artsın diye okutulabilir (okutulmalıdır) ama o kadar...
Tekrar belirtmek
Nasıl yapmalı? Her zaman bir yolu bulunur.1K
Bu kitabı geçen sene saçma sapan bir psikoloji içinde iken okumaya başladım. Elbette psikolojik sorunlara odaklandığında insan yaşadığından da, okuduğundan da pek birşey anlamıyor. Kitabın ihtiva ettiği mesaj, okuyucuya ulaşmıyor. Hasılı o sıkıntılı zamanlar geçince yeniden başlamak, hatta en baştan başlamak gerekti.
Daron Acemoglu'ndan bahsetmek isterim. Türk ekonomist desem muhtemelen eksik tanımlamış olurum. M.I.T de Profesör olarak görev yapmaktadır.
Vaka orneklemeleri ile bir çok ülkenin tarihsel sureclerini en başından alarak Bilal'e anlatır gibi anlatıyor. Dili çok anlaşılır ve iktisadi terimlerle boğmadan anlatımını geliştiriyor ve neticede diyor ki. Tarih bilgisinin önemine atıfta bulunarak :
"Tarihsel süreçler kurumsal sürüklenme yoluyla kritik dönemeçlerde önem taşıyabilecek farklılıklar yaratırlar. Bu yüzden tarih çok önemlidir. Kritik dönemeçlerin kendileri tarihsel dönüşüm dönüm noktalarıdır. Kısır döngü ve verimli döngü de tarihsel olarak yapılandırılmış kurumsal farklılıkların doğasını anlamamız açısından tarih öğrenmemiz gerektiğini işaret eder." Syf.400
Yine değişimin bilinçle gerçekleşeceğini izah ederken : "Değişime dair en önemli itici güç Medeni Haklar Hareketi oldu. Güneyli siyahların yetkilendirilmesi, siyahların Montgomery'deki gibi çevrelerindeki sömürücü kurumlara itiraz ederek, haklarını talep ederek ve bu hakları elde etmek için protestolar düzenleyip harekete geçmeleri ile buna öncülük etti." Syf.386
Uluslar neden düşer:
"Uluslar sömürücü kurumlar yüzünden ekonomik başarısızlığa uğrar bu kurumlar yoksul ülkelerin yoksul kalmasına neden olur ekonomik büyüme yoluna girmelerini engeller."
Bize gelecek olursam, liyakat ile desteklenen secimler yapmaz, denetleme kurumlarımızı çalışır hale getirmezsek. Bunlar iyi günlerimiz olarak
Ders kitabı olarak okutulmalı…
Kitap ekonomi alanında kendini kanıtlamış iki ismin 15 yıllık bir çalışması. Kitap özetle bazı ülkeler neden geri kalmıştır ve bazıları neden gelişmiştir bunu açıklıyor. Okuduktan sonra Bunu açıklarken farklı coğrafyalardan ve yine farklı tarihlerden birçok devletten örnek veriyor. Kitabı okurken farklı ülkelerin tarihine dair kısa bilgiler de ediniyorsunuz. Kitap bazı bölümlerde tekrara düşüyor ama bu kesinlikle gerekli. Biraz ağır ilerleyebilir ama sabırla okunmalı. Okuduktan sonra çoğu olaya sığ bir şekilde bakıldığının farkına varacaksınız . Kesinlikle ufkunuz açılacak , kesinlikle olaylara bakışınız değişecek. Mutlaka okunması gereken kitaplar arasında. Keyifli okumalar.
Bakış açısı bağlamında bir "kurumsal iktisatçı" olarak Daron Acemoğlu'nun kitabını okumak zorundaydım. Her ne kadar Acemoğlu, Douglas North'un Yeni Kurumsal İktisatçılarından olsa da bu işin atası ve kurucusu olan Thorstein Veblen'in mezarında kemikleri sızlıyordur her halde.
Açıkçası Yeni Kurumsal İktisat kapsamında değerlendirdiğimizde Acemoğlu'nun bir çeşit lehimci mühendis gibi Neoliberal iktisadın kusurlarını yamayanlardan olduğunu söylemek çok da yanlış olmaz. Çünkü hepimiz (tüm iktisatçılar) biliyoruz ki Marjinal Devrim'den itibaren iktisadın içi boşaltılmış; tarihsiz, toplumsuz, felsefesiz ve insani özelliklerden uzak tamamen matematiksel düzleme sabitlenmiş bir iktisat oluşturuldu. Oysa bir şeyin içinde insan varsa o şey tamamen matematiksel olamaz. Mutlaka duygular ve dolayısıyla insani özellikler o kavrama girmek zorundadır.
Neyse buralara girmeyeyim.
Kitapta neden bazı toplumların daha iyi durumda olduğu, bazılarınsa sürünmekte olduğu kurumsal özellikleriyle açıklanmış. Tamamen yanlış değil elbette. Ama birçok eksiği var. Tüm kapitalistlerin ve onların sözcülerinin ortak hatası (hata dediğime bakmayın bilerek yapıyorlar) burada da devam ediyor. Tek yönlü bakış ve insanı "kelle" olarak sayan bir düşüncenin (kapitalizmin) arkasına gizlendiği yanıltıcı bir teori sadece. Üstelik bunu yapan kişi (Acemoğlu) bu konuda Nobel alabilecek kadar kapitalizmin hizmetinde.
Puan vermedi·496 syf.·
2020 28. kitabı
Sömürücü ve otoriter rejimler halkın daha fakir olmasına sebep olur, Yönetenler kendilerini zengin ederler geriye kalan kalk sefalet içinde yaşar.
Bireysel özgürlüklerin olduğu toplum her zaman daha iyi gelişir.
Yazar Hakkında
James A. RobinsonYazar · 5 kitap
James Alan Robinson (1960 doğumlu) bir İngiliz iktisatçı ve siyaset bilimcidir. Harris Okulunda Küresel Çatışmaların İncelenmesi ve Çözümü Pearson Enstitüsü'nün Enstitü Direktörü olarak görev yapmaktadır.
Robinson, daha önce 2004-2015 yılları arasında Harvard Üniversitesi'nde ve ayrıca Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley, Güney Kaliforniya Üniversitesi ve Melbourne Üniversitesi'nde öğretmenlik yapmıştır.
Robinson, London School of Economics (BSc), Warwick Üniversitesi (MA) ve Yale Üniversitesi'nde (PhD) ekonomi okudu. Başlıca araştırma ilgi alanları, Latin Amerika ve Sahra Altı Afrika'ya özel bir ilgi ile uzun vadeye odaklanarak karşılaştırmalı ekonomik ve politik gelişmedir.
2004 yılında, Harvard'a doçent olarak atandı. Daha sonra Harvard'da, önce David Florence Hükümet Profesörü (2009-2014) ve daha sonra Wilbur A. Cowett Hükümet Profesörü (2014-2015) olarak adlandırılmış başkanlık pozisyonlarında bulundu. 1 Temmuz 2015'te, Chicago Üniversitesi Harris Kamu Politikası Çalışmaları Okulu'na dokuz Üniversite Profesörü'nden biri olarak atandı. 9 Mayıs 2016 tarihinde, Profesör Robinson, ülkeye ilk ziyaretinde Moğolistan Ulusal Üniversitesi tarafından fahri doktor unvanı ile ödüllendirildi.
Botsvana, Şili, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Haiti, Filipinler, Sierra Leone dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde araştırmalar yaptı.
London School of Economics'teki toplantısının ardından uzun süredir ortak yazar olan Daron Acemoğlu ile yoğun bir işbirliği yaptı.
