Yazar:
Bernard Lewis
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
Ocak 2003
İlk Yayın Tarihi:
2002
Yayınevi:
Harper Perennial
Orijinal Adı:
What Went Wrong? - The Clash Between Islam and Modernity in the Middle East
ISBN:
9780060516055
Ülke:
Amerika Birleşik Devletleri
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
Hata Neredeydi?
2.070 okunmaKronik Kitap · Şubat 2020 · 192 s.
Hata Neredeydi?
75 okunmaOğlak Yayıncılık · Kasım 2012 · 240 s.
What Went Wrong?
5 okunmaHarper Perennial · Ocak 2003 · 208 s.
What Went Wrong?
1 okunmaW - N · 2002 · 208 s.
Müsəlmanlar Nədə Səhvə Yol Verdi?
58 okunmaTeaspress Nəşriyyatı · 2020 · 280 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·192 syf.··
Beğendi
·2025 164. kitabı
·4 günde okudu
·Okunma: 04 Aralık 2025 15:49
HATA NEREDEYDİ-BERNARD LEWIS,192 sayfa,
Hata neredeydi? Uzun zamandır, özellikle Orta Doğu’daki insanlar başta olmak üzere İslam dünyası bu soruyu soruyor…
“ Bunu bize kim yaptı?” Doğru soru değil. “ Neyi yanlış yaptık?” ve “Nasıl düzeltiriz?” soruları olmalı…
Orta Çağ İslam dünyası, günümüz orta doğu ve Osmanlı imparatorluğu konularında çalışmalar ve ihtisas yapan yazar Bernard Lewis ,bu konuda 25 kadar kitap yazmış, 1998 yılında Atatürk Barış Ödülü’nü almıştır. Bu araştırmalarının sonucunda Türkçe öğrenmiştir.
Hata Neredeydi? kitabında yazar” İslam dünyası neden batının gerisinde kaldı?” sorusuna cevap arıyor. İslam dünyasının bilimde ,teknolojide ve siyasette bir zamanlar öncü konumundayken modern çağda neden Batı’nın gerisinde kaldığını sorguluyor. Özellikle 18. yüzyıldan itibaren Müslüman toplumların Batı karşısındaki güç kaybını, askeri, zenginlik ve güç arayısı, kültürel, entellektüel ve kurumsal başlıkları altında inceliyor.
Sorunun İslam’dan değil, onun yanlış yorumlanışından,” İslam, Müslümanlara ne yapmıştır?” diye değil” Müslümanlar, İslam’a ne yaptılar?” sorusundan, yeniliğe direnişten, modernleşme çabalarının eksikliğinden kaynaklandığını öne sürmektedir.
Bernard Lewis ,bu konuda 25 kadar kitap yazmış, 1998 yılında Atatürk Barış Ödülü’nü almıştır. Bu araştırmalarının sonucunda Türkçe öğrenmiştir.
Hata Neredeydi? kitabında yazar” İslam dünyası neden batının gerisinde kaldı?” sorusuna cevap arıyor. İslam dünyasının bilimde ,teknolojide ve siyasette bir zamanlar öncü konumundayken modern çağda neden Batı’nın gerisinde kaldığını sorguluyor. Özellikle 18. yüzyıldan itibaren Müslüman toplumların Batı karşısındaki güç kaybını, askeri, zenginlik ve güç arayısı, kültürel, entellektüel ve kurumsal başlıkları altında inceliyor.
Sorunun İslam’dan değil, onun yanlış yorumlanışından,” İslam, Müslümanlara ne yapmıştır?” diye değil” Müslümanlar, İslam’a ne yaptılar?” sorusundan, yeniliğe direnişten, modernleşme çabalarının eksikliğinden kaynaklandığını öne sürmektedir.
Bernard Lewis, uzmanlığını Ortadoğu üzerine yapmış bir profesör. Ortadoğu üzerine yazmış olduğu bir çok eseri var ve bu alanda popüler. Benimde Ortadoğu’ya olan ilgimden dolayı kendisini okumak istedim ve bu kitabından başlamaya karar verdim.
Kitabın konusu, genel anlamda, Doğu’nun geri kalmışlığının sebebini Batı’nın yükselişi üzerinden anlatıyor. Yazara katıldığım çok fazla nokta var, mesela devlet yönetimi, toplumda kadının yeri, kültür açısından daha ileri görüşlü olmaları kesinlikle doğru, bilim ve teknoloji açısından üstün olmaları da doğru fakat bunların altında yatan çok önemli bir sebepten bahsetmeyi unutmuş yazar: ekonomi. Batı’nın ekonomisinin yüksek olmasının sebebinden pek bahsetmemiş, sömürgelerinden tek bir kere bile bahsetmemiş. İspanya’nın Güney Amerika üzerinden nasıl zenginleyip refaha ulaştığını biliyoruz, bununla ilgili bir çok kaynak var. İngiltere,nin bütün dünyayı kolonileştirip nasıl zenginlediğini de biliyoruz. Yazar bunlara atıfta bulunmayıp, Osmanlı,nın Balkanlar’ı sömürgeleştirdiği üzerine ve diplomasiyi Karlofça Antlaşmasına kadar hiç bilmediğini defalarca vurgulamış. Koskoca Osmanlı İmparatorluğu, Karlofça Antlaşmasına kadar kaç zaferler aldı kaç toprağı kazandı herkes biliyor. Bunlar sadece kuru savaşla değil diplomasi zekasıyla da oldu. Diplomasiyi yıkılışına girdikten sonra öğrenmeye başlamasının saçmalığı olabilir mi, çok mantıksız.
Ayrıca başka değinmek istediğim diğer konu, Bernard Lewis kitabın kapağına Doğu’nun cevabını aradığı soru diyor fakat kitap sadece Osmanlı ve İran üzerinden yazılmış. Doğu bilimcileri genelde Doğu sorularında cevapları Çin’de Hindistan’da Arap Yarımadasında ararlar.
Kitapta yanlış söylemler ve değinilmesi gereken çok fazla eksik konu var.
Kitabı okuyanlar, bu noktalara dikkat ederek okumalılar. Ben Bernard
Yabancı bir yazarın gözünden, hatamız neredeydi?
Öncelikle Ortadoğu alanında uzman bir yazardan biz müminlerin tam olarak nerede hata yaptığımızın, hatamızın nerede başladığını kronolojik olarak sebep-sonuç ilişkisine dayalı olarak duymak beni düşünceler alemine sevk etti. Bir başucu kitabı olmalı kesinlikle. Her Müslüman'ın okuması gereken bir eser. Müslüman reformcuların da ilgisini bir hayli çeker zaten.
Benim burada ''Hata neredeydi?'' sorusuna yaptığım çıkarım şu:
İslam'ın özünden saptık. Araya şehyleri şıhları dervişleri hacıları hocaları türbede yatan insanları padişahı halifeyi soktuk. Halbuki yalnızca Kur'an okuyarak İslam'ı tam olarak, eksiksiz yaşayabilirdik. Onu hayatımızın ortasına yerleştirebilirdik, rehberimiz yapabilirdik, İslam'ın altın çağını yaşadığı dönemde yaptığımız gibi.
Biz ne yaptık, Ruhban sınıfını dinledik. Halbuki din Yaratıcı ile Yaratılan arasındaki bir meseledir. Araya bir aracı sokmaya ne gerek ki?
Başımıza ne geldiyse, bugün geri kalmamızın nedeni hep o hacılar hocalar. Ruhban sınıfı bizde yok diyoruz fakat Arabistan merkezli halifelik gittikten sonra gerçekten bir Ruhban sınıfı ortaya çıkıyor. Tabi bu ruhban sınıf Avrupadaki gibi katı değil fakat uzun vadede bugün olduğumuz noktanın tek sorumlusu. Hatta İslamî bir skolastik düşünce hakim olmuş halifeliğin yozlaşmasından sonra. En büyük örnek Taküyiddin'in rasathanesinin yıkılması ve niceleri...
Şundan da bahsetmeden bu incelemeyi sonlandırmak istemiyorum yazarımız sık sık Atatürk'ün en büyük İslamî reformcu olduğu, eğer arkasında devamı olsaydı, eğer halkın ideleri sıkı sıkı Atatürk'ün fikirleriyle devam etseydi bugün belki diğer İslam coğrafyası olmasa da Türkiyedeki Müslüman kimseler Avrupa'dan farksız bir hayat sürecek idi.
Kitabı okurken gerçekten derin bir üzüntü duydum.
Bunu bize kim yaptı ?Edebiyat
Nerede hata yaptık?
Bernard Lewis bir zamanların ileri ve büyük medeniyetlerinin geri kalma nedenlerini, nerede hata yaptıklarını, askeri, siyaset, diplomasi ve sanat gibi konularda neden Avrupa'nın gerisine düştüğünü büyük bir Orta Doğu tarihçisi gözü ile bu kitap' da incelemiş.
Hata Neredeydi İncelemesiBernard Lewis özellikle İslam tarihi üzerinde uzmanlaşmış bir tarihçidir. Ortadoğu ve İslam tarihi üzerine 15’e yakın kitap yazmıştır. Tarihçi kimliğinin yanında George Bush’a danışmanlık da yapmıştır. Bernard Lewis konusuna o kadar vakıf bir tarihçidir ki araştırmalarını derinleştirebilmek için Türkçe öğrenmiştir. Bizi bizden daha iyi bilen bir tarihçi diyebilirim Bernard Lewis için.
İslam dünyası için çok kritik bir soru sormuş kitabında; İslam dünyası ileri seviye bir medeniyetken nasıl oldu da Batı’nın bu kadar gerisinde kaldı, yani hata neredeydi? Öncelikle şunu belirtmem gerekir ki bir İngiliz tarihçinin sorduğu bu soruyu İslam dünyasında sorabilecek birini bulmak kolay değil. Çünkü bilgi birikimi olarak bu seviyede değiller maalesef. Ya da bırakın aradaki uçurumu kabullenmeyi, her açıdan daha ileri olduğunu düşünenler bile var. Yoksa sokak röportajlarında “Almanya bizi kıskanıyor” diyen teyzelere amcalara rastlamazdık. Öyle bir seviyedeyiz ki henüz ortada bir problem olduğunun bile farkında değil önemli bir kesim. Bu açıdan da bakınca 19.yüzyıl Osmanlı sultanlarından daha geri seviyedeyiz diyebilirim. Zira III.Selim ve II. Mahmut büyük bedeller ödeyerek hem ülke yönetimini hem de ordularını çağdaşlaştırmak istediler. İstediler ki Batı ile aralarındaki uçurum bir nebze de olsa kapansın. III.Selim bu çabalarının bedelini canıyla ödedi. II.Mahmut ise ölümden zor kurtuldu. Aradaki fark kabul edenler ise bu farkın sebebini dış mihraklara atıp işin içinden çıkmayı tercih ediyorlar. Sorunun kök nedenini tespit edip buna karşı birtakım çözümler üreten kişilerin hem sayısı az hem de radikal İslamcılar için en büyük düşman olarak görülüyorlar. Mesela Mustafa Kemal Atatürk. İslam dünyası içinde Batı ile aradaki farkı kapatmak adına en cesur hamleleri o yaptı ama bugün gelinen noktadaTarih-Araştırma
Bernard Lewis özellikle İslam tarihi üzerinde uzmanlaşmış bir tarihçidir. Ortadoğu ve İslam tarihi üzerine 15’e yakın kitap yazmıştır. Tarihçi kimliğinin yanında George Bush’a danışmanlık da yapmıştır. Bernard Lewis konusuna o kadar vakıf bir tarihçidir ki araştırmalarını derinleştirebilmek için Türkçe öğrenmiştir. Bizi bizden daha iyi bilen bir tarihçi diyebilirim Bernard Lewis için.
İslam dünyası için çok kritik bir soru sormuş kitabında; İslam dünyası ileri seviye bir medeniyetken nasıl oldu da Batı’nın bu kadar gerisinde kaldı, yani hata neredeydi? Öncelikle şunu belirtmem gerekir ki bir İngiliz tarihçinin sorduğu bu soruyu İslam dünyasında sorabilecek birini bulmak kolay değil. Çünkü bilgi birikimi olarak bu seviyede değiller maalesef. Ya da bırakın aradaki uçurumu kabullenmeyi, her açıdan daha ileri olduğunu düşünenler bile var. Yoksa sokak röportajlarında “Almanya bizi kıskanıyor” diyen teyzelere amcalara rastlamazdık. Öyle bir seviyedeyiz ki henüz ortada bir problem olduğunun bile farkında değil önemli bir kesim. Bu açıdan da bakınca 19.yüzyıl Osmanlı sultanlarından daha geri seviyedeyiz diyebilirim. Zira III.Selim ve II. Mahmut büyük bedeller ödeyerek hem ülke yönetimini hem de ordularını çağdaşlaştırmak istediler. İstediler ki Batı ile aralarındaki uçurum bir nebze de olsa kapansın. III.Selim bu çabalarının bedelini canıyla ödedi. II.Mahmut ise ölümden zor kurtuldu. Aradaki fark kabul edenler ise bu farkın sebebini dış mihraklara atıp işin içinden çıkmayı tercih ediyorlar. Sorunun kök nedenini tespit edip buna karşı birtakım çözümler üreten kişilerin hem sayısı az hem de radikal İslamcılar için en büyük düşman olarak görülüyorlar. Mesela Mustafa Kemal Atatürk. İslam dünyası içinde Batı ile aradaki farkı kapatmak adına en cesur hamleleri o yaptı ama bugün gelinen noktada
Hata neredeydi? sorusu, yıllarca komplo teorilerine yol açan Bunu bize kim yaptı? sorusunun doğru şekli olarak kitapta yer alıyor. Bernard Lewis komplo teorilerinin sebebini "yaşanan talihsizlikler için başkalarını suçlamak genellikle daha kolay ve tatmin edici olur" şeklinde açıklar. Ona göre 'Ortadoğu' milletleri olarak bizler talihsizlikler için hep bir günah keçisi aramışız. Kah moğollar, kah yahudiler, kah Batılı emperyalistler... Biz bunlarla uğraşırken yani bunu bize kim yaptı diye sorarken, asıl sormamız gereken soruların 'Neyi yanlış yaptık ve nasıl düzeltiriz?' oluğunu söylüyor. Lewis kitapta Osmanlı'nın yıkılış sürecinden, İran'ın sekülerleşme sürecinden, doğunun batılılaşma sancısı ve benzerlerinden bahsediyor. Kitap tarih kitabı olmanın dışında birçok soruyu kendimize yöneltmemizi sağlıyor. Bilimi elimizde tuttuğumuz zamanlardan basit tartışmalara duçar olduğumuz zamanlara nasıl geldiğimizi ve neden bir türlü düzeltemediğimizi sorgulamamızı istiyor. Daha ne olsun, Bernard Lewis'ten bize tavsiyeler...! Sabırla okuduğunuz için teşekkür ederim. Nacizane tavsiyem: atalatten uzak durmak ve hoşgörü.
Bu kitabı beğenmedim.
Bu kitabı kabul etmem mümkün değil;
yüksek sesli haklılıklar yerine
sessiz bir kalp kırıklığını seçiyorum.
Okuyanlara ya da okuyacaklara naçizane düşüncelerim;
Bir imparatorluk ki gökyüzüne bakmayı ibadet sayacak kadar incelmişti; yıldızları yalnızca kader değil, bilgi olarak okudu.
Altı yüzyıl ayakta kalan bir imparatorluğu “gecikmiş” saymak, Takiyüddin’in gökyüzüne, Ali Kuşçu’nun matematiğe bıraktığı izleri görmezden gelmekti,
Osmanlı, bilimi ithal eden değil; onu batı hiç yokken kendi diliyle kuran bir medeniyet hafızasıydı,
Osmanlı’da musiki bir eğlence değil, bir terbiye biçimiydi.
Bir makam yalnız kulağa değil, ruha hitap eder;
hangi saatte, hangi duyguda çalınacağı bilinir,
çünkü musiki insanın iç düzenini koruyan gizli bir ilim sayılırdı.
Bu yüzden musiki, sarayda bir ihtişam unsuru olduğu kadar
tekke’de bir arınma, hastanede bir şifa diliydi.
Osmanlı, sesi rastgele yükseltmedi;
onu ahlakla, zamanla ve sükûtla birlikte düşündü.
Kadın, korunması gereken bir gölge değil,
toplumu ayakta tutan bir denge unsuruydu.
Bu topraklarda güç, yalnızca sınır genişletmek değildi; bilgiye itibar vermekti,
Bu kitabı beğenmedim! Çünkü;
Bu kitap bir sorudan çok bir hüküm metni.
SAHİ NEREDE HATA ?
2021-18 Bir Batılı gözüyle tarafsız bir şekilde son 300 yılda ortadoğuda ve batıdaki değişimleri irdelemiş yazar... Bunu yaparken gerçekten sezarın hakkını sezara teslim etmiş. Hata Neredeydi? Sorusuna dini bir yaklaşımla cevap verenlere Ortaçağda en ileri ve medeni toprakların ortadoğuda olduğunu, dünyaya hükmeden ülke ve ülkelerin müslüman olduğunu vurgulamış. İslam Bize Ne Yaptı Sorusundan Çok Biz İslama Ne Yaptık Sorusunun Daha Doğru Olacağını Ifade Etmiş. Uzun süre batının gücünün kabul edilmediğini, hezimetle sonuçlanan savaşlardan sonra bu gücün farkına varıldığı fakat bundan sonra da yapilan müdahalelerin sınırlı kaldığı ve hedefe yönelik olmadığı kanaatini paylaşmış. Aslında malumun ilanını yazmış lakin bir yabancı gözüyle yazması bakımından son derece önemli olmuş demek mümkün...
Hata Neredeydi?·192 syf.·Tarih
7/10
2020 38. kitabı
Ortadoğu hatta büsbütün doğu tarihini batılı gözde en çok ve en iyi araştıran isimdir Bernard Lewis.
Buralarda yaşayıp eski medeniyeti ve eski gücü öğrenip de bu soruyu sormayan yoktur heralde "Hata Neredeydi?"
Bernard Lewis de bu sorunun cevabını irdelemeye sebep-sonuç bağlamına oturtmaya çalışmış. Çünkü yaşananlar bir anda yaşanmadı, kazanılanlar bir anda kazanılmadığı gibi kaybedilenler de bir anda kaybedilmedi. Bu sürecin başında neler var görmek isteyenler için bu kitabı okumaları güzel bir fırsat olacaktır.
Bazı kısımlarında söylendiği kadar “objektif” olduğunu düşünmesem de sonuca çok doğru bir yol ile bağlanmış.Eğer “Ortadoğu” sizin de deriniz ise kesinlikle okunması gereken bir kitap.
Yazar Hakkında
Bernard LewisYazar · 31 kitap
Bernard Lewis (d. 31 Mayıs 1916, Londra, İngiltere), İngiliz asıllı ABD'li tarihçidir. Princeton Üniversitesi'nde profesördür. İslam tarihi ve İslam-Batı ilişkisi hakkında uzmanlaşmıştır. Ortadoğu hakkında uzmanlaşmış batılı uzmanlar arasında en çok okunan yazarlardandır. Yahudi kökenlidir ve George W. Bush'un danışmanlığını yapmıştır.
Lewis, 1993 yılında Le Monde gazetesine verdiği bir demeçte 1915 yılında Ermenilerin Osmanlılar tarafından öldürülmesinin bir "soykırım" olmadığını, "savaşın bir yan ürünü" olduğunu söylemişti.Paris’te bir mahkeme bunu Ermeni soykırımının inkarı olarak kabul etmiş ve tarihçiyi sembolik olarak 1 Frank para cezasına çarptırmıştı.
Londra Üniversitesi'nde eğitim gördü; yüksek lisansını Ortadoğu Tarihi yoğunluklu olmak üzere Tarih konusunda, doktorasınıysa İslam Tarihi konusunda yaptı. Paris Üniversitesi'ndeki araştırmaları sırasında Türkçe öğrendi. 1938 yılında ders vermeye başladı. 1974'e kadar Londra Üniversitesi'nde, 1974-1986 arasındaysa Princeton Üniversitesi'nde hocalık yaptı. 1998 yılında Atatürk Barış Ödülü'nü aldı. Araştırma alanları Ortaçağ İslam Dünyası, günümüz Ortadoğusu ve Osmanlı Devleti'dir.
Başlıca Yapıtları: The Arabs in History (1950); The Emergence of Modern Turkey (1961); The Assassins (1967); The Muslim Discovery of Europe (1982); The Political Language of Islam (1988); Race and Slavery in the Middle East: an Historical Enquiry (1990); Islam and the West (1993); Islam in History (1993); The Shaping of the Modern Middle East (1994); Cultures in Conflict (1994); The Middle East: A Brief History of the Last 2,000 Years (1995); The Future of the Middle East (1997); The Multiple Identities of the Middle East (1998); A Middle East Mosaic: Fragments of life, letters and history (2000).
Türkçede yayımlanmış yapıtları: Modern Türkiye'nin Doğuşu (1988), İslam'ın Siyasal Söylemi (1993), Ortadoğu: Hıristiyanlığın Doğuşundan Günümüze 2000 Yıllık Tarihi (1996), İslam Dünyasında Yahudiler (1996), Müslümanların Avrupa'yı Keşfi (1997), Çatışan Kültürler - Keşifler Çağında Hıristiyanlar, Müslümanlar, Yahudiler (1999), Ortadoğu'nun Çoklu Kimliği (2000), Tarihte Araplar (2000), Alamut Kalesi ve Hasan El Sabbah(2012).
1998 yılında Atatürk Uluslararası Barış Ödülü'ne layık görüldü.
1915 Ermeni tehciri hakkında sonuçları
Lewis, Ermenilerin bağımsızlık hareketlerinin diğer azınlıkların bağımsızlık hareketleriyle karşılaştırıldığında Osmanli devleti için en ciddi tehdit olduğunu bildiriyor. Lewis'e göre, Türkler, fethettikleri Sırp, Bulgar, Arnavut ve Rum ülkelerinden isteksiz de olsa vazgeçebiliyorlardı çünkü sonuçta uzak olan illerden vazgeçiyorlardı ve devletin sınırlarını "kendi evlerine" yaklaştırıyorlardı. Ermeniler ise, Türklerin anavatanlarının üzerinde yaşıyorlardı. Bu topraklardan vazgeçmek, devleti küçültmek ile değil, devletin parçalanması ile eşanlamlıydı.
Lewis, bu satırları 1966 tarihli The Emergence of Modern Turkey (Modern Türkiye'nin doğuşu) adlı kitabının eski basımında yazıyordu.
Lewis, daha sonra fikir değiştirdi. Aynı kitabın 2002 seneli basımında son cümleyi değiştirdi: kitapta "holokost" yerine "slaughter" (kırım, katliam) ve "1,5 milyon ermeni ölümü" yerine "1 milyondan fazla Ermeni ve bilinmeyen sayıda Türk öldü" yazıyor.
1993 senesinde fransız Le Monde gazetesine verdiği röportajda, aynı vatan için iki halk arasında süren kavganın soykırım ile bittiğinin kuşkulu olduğunu söylemişti. Lewis, Ermenileri yok etmek için bir plan olmadığını, Osmanlı belgelerinin ermenileri kovmak / zorunlu yer değiştirmek (expulsion) niyetini ispatladığını ancak kökten yok etmek (extermination) niyetini ispatlamadığını söyledi. 1 Ocak 1994'te, Osmanlı hükümetinin Ermenileri yok etme niyeti olduğuna dair güvenilir kaynaktan hiç bir delil yok, dedi. Daha sonra, 2002 senesinde The Emergence of Modern Turkey kitabının, yukarıda sözü edilen cümle değişimini gerçekleştirdi.
19 Mayıs 2018 tarihinde Voorhees, N.J. yaşadığı huzurevinde 101 yaşında öldü.
