Yazar:
Aziz Nesin
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 56 dk.
Sayfa Sayısı:
280
Basım Tarihi:
Temmuz 2013
Yayınevi:
Nesin Yayınevi
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9786054702541
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
E-kitap
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Zübükzâde mi, ondan yaka silkmeyen mi var?"
Sadece tek bir Zübük değil, Zübüklerle dolu bir kasaba...
Memleketin yüz karası denilen Zübükzâde İbrahim Bey başrolde..
Zübükzâde İbrahim Bey'i çeşitli kişilerin ağzından dinliyoruz ve tanıyoruz. Ebe, tüccar, terzi, otelci, öğretmen... Liste uzayıp gidiyor ama kimseden tek iyi bir söz çıkmıyor Zübük hakkında. Ağzı bozuk, hilebaz, yalancı ve işinin görülmesi için her şeyi yapabilecek biri. Çevresine göre rezil bir adam. Ama o rezillikten de hiç çekinmeyen aksine ondan bile faydalanabilecek bir karaktere sahip. Her şeyi fırsata çevirmeye çalışır, olayları bir şekilde sadece kendi yararına döndürmeyi başarır..
Kitabı okumamış olanların bile gözünün önünde birçok Zübük belirmedi mi? Herkes hayatında bir iki Zübük de olsa tanımıştır. Ne yazık ki..
Zübük'ün yetenekleri de az değil. Onlardan bahsetmemek de olmaz. İnsanlara bir yandan bu kadar palavra da atılmaz dedirtirken bir yandan da ya doğruysa dedirtmeyi başarabilen biri. Konuşmaya gelince en iyisi olma, uygulamaya gelince ortadan kaybolması da bir diğer meziyeti..
Peki bu tarz insanlar neden hiç bitmiyor? Ve onlardan bu kadar şikâyetçiysek neden hala içimizde barındırıyoruz? Evet, herkes 'Zübüklerin' farkında ve onlardan şikayetçi ancak hala varlıklarını çok kolay bir şekilde sürdürebiliyorlar. Çünkü sesini çıkarmayıp ondan faydalanmak isteyenler de var. Yapacaklarından korkup susanlar da var. Ortada ne döndüğünü bile anlayamayacak, kandırılması kolay cahiller de var...Yani tek bir Zübükten değil birçok Zübükten bahsediyoruz aslında.
Kasaba halkı bir yandan şikayet ederken bir yandan da Zübükzâde İbrahim'i aralarında barındırmaya devam ederler. Göklere çıkaranlar da onlar, yerin dibine sokmaya çalışanlar da onlar. Dolandırılanlar, inananlar, sövenler, sayanlar, övenler...
Puan vermedi·280 syf.·
2021 31. kitabı
Aziz Nesin'in okuduğum ilk romanıydı. "Zübük"de Anadolu'nun sıradan bir köyünde, Zübükzade İbraam Efendi diye biri yaptığı hilelerle, bulduğu laflarla milleti kırıp geçiriyor. Kırıp geçiriyor derken gülmekten değil, kimini soyup soğana çeviriyor, kiminin işini baltalıyor, kiminin de tayinini başka yere çıkartıyor. Aslında dikkatli bakıldığında kimseye tam olarak bir zarar vermeyen bu zübük efendi kimine güzel bir iş vadediyor, kimine zor bir halden kurtarmayı vadediyor, kasabaya yeni bir cami, baraj hatta fabrika vadediyor, kendini gün aşırı vekillerle mebuslarla yatıp kalkıyor gibi gösteriyor; bu durum bir de milletin zübüklüğüyle birleşince akıl almaz saçmalıklarla dolu olaylar geliyor kasabalının başına. Zübük efendiyi başlarının belası olarak görseler de işlerini ona yaptırmaktan yine geri duramıyorlar. Üstelik bir de kasabalının yaşadıklarını "Evliya Çelebi tarzı" abarta abarta anlatması da işin içine girince hem güldüren hem ağlatan bir roman ortaya çıkıyor.
Okuduğum baskıda kitabın sonuna Aziz Nesin'in kitabı yazarkenki notları eklenmiş. Zübük'ü Anadolu'daki köyleri gezerken edindiği izlenimlerle yazdığına dair. Yazar kitabın sonunda halka olan güvenimizi sorgulatıyor yazdıklarıyla.
Biz zübük olmasak, diyor, içimizden böyle zübükler de çıkmazdı. Yalana, hileye hurdaya, rüşvete göz yumduğumuz için, böyle insanlar hürmet görüyor.
Kaç yıl geçerse geçsin, güncelliğini yitirmeyecek bir kitap. Zübükzâde İbraam'ın halkı kandırmasına rağmen önce belediye başkanı, sonra milletvekili seçilmesi, hiçbir vaadini tutmamasına karşın desteklenen adam olması kitabın konusudur. 40 yıl önce okuyan da, şimdi okuyan da, 40 yıl sonra okuyan da gününün politikacılarını görecek bu kitapta. Memleket insanını bu kadar iyi tanıyan, bu kadar incelikli ve harika betimlemelerle anlatabilen ve bunu yaparken güldüren ve düşündüren yazarların sayısı bir elin parmaklarını geçmez herhalde.
Aziz nesin bir yazısında der ki: Şimdi çok iyi anladım ki, Zübük bir tane değil, biz hepimiz birer zübüğüz. Bizim hepimizin içinde zübüklük olmasa, bizler de birer zübük olmasak, aramızdan böyle zübükler büyüyemezdi. Hepimizde birer parça olan zübüklük birleşip işte başımıza böyle zübükler çıkıyor. Oysa zübüklük bizde, bizim içimizde. Onları biz, kendi zübüklüğümüzden yaratıyoruz. Sonra, kendi zübüklüklerimizin bir tek Zübük’te birleştiğini görünce ona kızıyoruz.
Keyifli okumalar.
İçimizdeki ZübükEdebiyat
Aziz Nesin bu romanında, çok partili döneme giren Türkiye’nin, kendi yağında kavrulan bir kasabasında geçen olayları eleştirel bir dille mizaha döküyor. Olay örgüsü, devlet kurumlarının yozlaşmışlığından tutun da, toplumun buna çanak tutmasına, aydın-halk çatışmasından, çıkarlar üzerinden yapılan ilkesizliklere kadar birçok aksak yön üzerine kurulmuş. Aslında bu kasaba Türkiye’nin ta kendisi oluyor bu romanda.
Romanın ana karakteri İbraam Zübükzade’nin türlü kurnazlıklarla kariyer basamaklarını üçer beşer tırmanırken bu yolculuktaki en büyük yoldaşlarının, üzerine basarak yükseldiği insanlar olması özeleştiri yapmamızı sağlıyor. Roman, gidişatı eleştirirken buna katkı sunan bizleri aynaya bakmaya sevk ediyor.
‘’ Benim için şimdilik tek amaç, burdan kurtulmak. Ama gerçekten zübüklerden, kendi zübüklüğümüzden kurtulabilecek miyiz? ’’
Kendi zübüklüğümüzden kurtulmadıkça, zübükler hiç bitmeyecek ve bu kitap her devrin okunası kitabı olmaya devam edecektir. Kitaplığınıza kaliteden başka bir şey katmayacak olan bu roman, hayatınıza çok şey katabilir.
‘’Deryalar mürekkep, ormanlar kalem olsa, bu ırzı kırığın vasfına yetmez, bey. Hangi birini anlatsak ki… ‘’
Keyiflili Okumalar.
Zübük
Aziz Nesin
Zübük
Aziz Nesin
Bugün Sivas Madımak Oteli Katliamının yıl dönümü ve ben de kitabımı bitirdiğim için en sevdiğim yergici ilerici Aziz Nesin’in kitabına nacizane bir inceleme bırakacağım.Kitabı içtenlikle ve en derinlikle okudum.Sebebiyse yazdığı bölgenin ağız yapısını iyi bilmesi yani şivesini iyi bir şekilde gözlemleyip, bizlere sunmasıdır.Ve kitapta anlatılan her olay aslında günümüz ve geçmiş tüm siyasetlerinde olan şeylerdir.Kitabın kurgusu ve olayı çerçevelemesi çok iyi ve sıkılmadan okumamı sağladı.Kitapta son sayfalarda dediği gibi aslında Zübük ben idim ya da sendin çıkarlarını korumaya çalışan herkesti, umarım değişen Türkiye ile bu kitaptaki tüm tasvirlerden kurtulacağımız bir Türkiye inşa edilir.Ama Madımak Katliamının yıl dönümünde bunları yazmam bile hiçbir zaman ulaşamayacağı hayale kapılan veya umutsuzluğa kapılan kişi olarak gösteriyor.Aziz Nesin ustama da saygılarla.
"Zübük bir tane değil, hepimiz birer zübüğüz, hepimizden birer parça birleşerek zübüğü oluşturuyor". Zübük çok partili hayatın başladığı zamanlarda kıraç bir Anadolu kasabasını, onun ileri gelenlerini, en küçüğünden en büyüğüne kadar insanımızın işini görme, yolunu bulma kurnazlıklarını son derece sert ve bir o kadarda eğlenceli anlatan bir Anadolu romanı. iki kısımdan oluştuğunu söyleyebiliriz; birinci kısım kasaba halkının Zübükzade'yle olan sınavı ki bu kısım kasabalıların her seferinde kaybedeceklerini bildikleri bir kurnazlık yarışı ve Zübükzade' nin yeni bir zaferiyle(!) sonuçlanan ve hikayenin daha güçlü mizah öğeleri barındıran kısmı . ikinci kısım kasabaya yeni gelen almanca öğretmenin yazdığı mektuplar üzerinden toplum eleştirisi yapılan, mizahi dil yerine bence bilinçli olarak sert, eleştirel bir dilin hakim oldugu kısım. elbette büyük bir ustalıkla iç içe geçen iki kısımdan ve son derece etkileyici bir anlatımla bir solukta okunan büyük bir eserden bahsediyoruz.
9/10
2025 40. kitabı
Aziz Nesin’in Zübük adlı romanı, Türk siyasetinin yozlaşmış yüzünü hiciv ve mizah yoluyla ele alan bir eserdir. Romanın başkahramanı İbrahim Zübükzade, küçük bir kasabada siyasete atılan, çıkarcı, yalancı ve iki yüzlü bir adamdır. Köylüleri kandırarak milletvekili olmayı başaran Zübükzade, zamanla gücünü artırır ve türlü dalaverelerle etrafındaki herkesi sömürür.
Romanın anlatıcısı, bir gazetecidir ve halk arasında “Zübük” lakabıyla anılan bu adamın gerçek yüzünü ortaya çıkarmak için araştırma yapar. Zübük’ün geçmişini ve yaptığı sahtekarlıkları gözler önüne sererken, aslında onun yalnızca bir birey değil, sistemin bir ürünü olduğunu da gösterir. Çünkü Zübük gibi insanlar, onların yalanlarına inanmayı seçen toplumlar sayesinde var olurlar.
Aziz Nesin, Zübük aracılığıyla ahlaki çöküşü, halkın kolayca kandırılmasını ve çıkar ilişkileri üzerine kurulu siyaseti sert bir dille eleştirir. Kitap, günümüzde de geçerliliğini koruyan güçlü bir siyasi taşlama niteliğindedir.
Hem mizahıyla hem de toplumsal eleştirisiyle öne çıkan bu hiciv eserde siyasi yozlaşmayı, çıkarcılığı ve halkın bu duruma çanak tuttuğunu zekice kaleme alan yazar, çıkarcı ve ikiyüzlü siyaset sistemi üzerinden eleştirisini yaparken siyasetçilerin yanında onlara körü körüne bağlanan insan topluluğunu da hedef alır.
Gelelim Zübükzâde İbrahim Bey karakterine… Kitabın en önemli ve en sansasyonel karakteri olarak Türkiye’deki siyaset sistemi içerisinde riyakârlığın ve demagojinin adeta bir simgesi durumundadır. Adamına göre hareket eden, her devrin adamı olmayı başaran söylediği ustaca yalanlarla insanları peşinden sürükleyen ve herkesin tanıdığı sözde popülist bir karakterdir.
Hazır Zübükzâde beyimizden bahsetmişken kitaptaki kasaba halkına da değinecek olursak genel olarak menfaatçi, çıkarcı, pasif, kolay yönetilen ve yönlendirilebilen, Zübükzâde karakterini destekleyen ya da desteklemeyip genellikle tutarsız davranan bir topluluk. Size de tanıdık geldi mi?
Kitabın anlatım dili ve üslubu oldukça sade ve halk diline yakındır. Betimlemeleri ile olayları canlandırması sade ve etkileyicidir. Taşlayıcı bir ton kullanan yazar mizahının altında toplumsal bir eleştiri yapmaktadır. Bunu yaparken de hem güldürüp hem de düşündürerek sistemin çürümüşlüğünü göstermekle birlikte okuyucuyu da sorgulamaya itmektedir.
Kitabın temaları ise siyasi yozlaşma, ahlaki çöküş, toplumsal çürümüşlük, ideolojik tutarsızlık, ikiyüzlülük, kitlelerin suiistimali, toplumsal değerlerin çöküşü diyebiliriz.
Sonuç olarak bu kitapta ülkemizin siyasi ve politika yapısının eleştirildiği, yazıldığı döneme binaen günümüze de ayna tutan bir eserdir. Bu eser sizi sadece güldürmeyecek, rahatsız edecek, düşündürecek ve kendinizle yüzleşmenizi sağlayacaktır.
1980 yılında Atıf Yılmaz tarafından sinemaya
Her insan yetiştiği toplumun aynasıdır!Edebiyat
"Bizim başımıza her ne kötülük gelmişse,
bilgisizlikten gelmiştir" (s.194).
Edebiyatımızda keskin bir gözlem gücüyle toplumumuza ayna tutan en büyük yazarlarımızdan biri de Aziz Nesin'dir. Onun sayısız dile çevrilen ve filme aktarılan eserlerinde gündeme getirdiği konular hâlâ güncelliğini koruyor. O nedenle olsa gerek onun eserleri, günümüzde birer başyapıt olarak elden ele dolaşarak okunmaya devam ediyor.
Bu yönüyle Aziz Nesin'in klasikleşen eserlerinden biri de " 
Zübük"tür. Nesin "Zübük"ü Anadoluyu baştan sona gezdiği yıllarda yaptığı gözlemlere dayanarak kaleme alıyor ve ilk defa 1961 yılında yayınlıyor. Romanın kahramanı Zübükzade İbrahim, toplum içerisinde itibarı yok olmuş bir babanın eğitimsiz, mesleksiz, işsiz ve parasız bir evladıdır. O bu özelliklerine rağmen kurnazlığı, fırsatçılığı, düzenbazlığı ve yalancılığı sayesinde toplumun en üst basamaklarına çıkmayı başarıyor.
Doğrusu Aziz Nesin, Zübükzade İbrahim Bey üzerinden, Zübüklüğü bir metafor olarak kullanıyor. Nitekim kitabın yayınlanması ve 1980 yılında Kartal Tibet tarafından sinemaya uyarlanmasından sonra Zübük ifadesi yalnızca siyasi bazı figürler için değil, aynı zamanda çıkarı için her kılığa giren, sözüne güven duyulmayan, içten pazarlıklı, yalancı, sinsi, dolandırıcı ve sahtekâr insanlar için kullanılan bir kavram haline dönüşüyor.
Bu itibarla Aziz Nesin, Zübük olarak hayat bulan karakteri üzerinden bazı siyasi figürleri hicvetmenin yanısıra toplumsal yapıya dair kapsamlı bir eleştiri getiriyor. Tüm bunlara ilâve olarak eserinde Nesin, nasıl kaymağın kalitesini yoğurdun kalitesi belirliyorsa, bir insanın karakteri, kişiliği ve değerini de içinde yetiştiği toplumun belirlerlediğine dair önemli ipuçları veriyor.
Özcesi, bir toplum okuması ve çözümlemesi olan Zübük'ü okurken kahkahalarla güldüm,
Aziz Nesin'dir. Onun sayısız dile çevrilen ve filme aktarılan eserlerinde gündeme getirdiği konular hâlâ güncelliğini koruyor. O nedenle olsa gerek onun eserleri, günümüzde birer başyapıt olarak elden ele dolaşarak okunmaya devam ediyor.
Bu yönüyle Aziz Nesin'in klasikleşen eserlerinden biri de " Zübük"tür. Nesin "Zübük"ü Anadoluyu baştan sona gezdiği yıllarda yaptığı gözlemlere dayanarak kaleme alıyor ve ilk defa 1961 yılında yayınlıyor. Romanın kahramanı Zübükzade İbrahim, toplum içerisinde itibarı yok olmuş bir babanın eğitimsiz, mesleksiz, işsiz ve parasız bir evladıdır. O bu özelliklerine rağmen kurnazlığı, fırsatçılığı, düzenbazlığı ve yalancılığı sayesinde toplumun en üst basamaklarına çıkmayı başarıyor.
Doğrusu Aziz Nesin, Zübükzade İbrahim Bey üzerinden, Zübüklüğü bir metafor olarak kullanıyor. Nitekim kitabın yayınlanması ve 1980 yılında Kartal Tibet tarafından sinemaya uyarlanmasından sonra Zübük ifadesi yalnızca siyasi bazı figürler için değil, aynı zamanda çıkarı için her kılığa giren, sözüne güven duyulmayan, içten pazarlıklı, yalancı, sinsi, dolandırıcı ve sahtekâr insanlar için kullanılan bir kavram haline dönüşüyor.
Bu itibarla Aziz Nesin, Zübük olarak hayat bulan karakteri üzerinden bazı siyasi figürleri hicvetmenin yanısıra toplumsal yapıya dair kapsamlı bir eleştiri getiriyor. Tüm bunlara ilâve olarak eserinde Nesin, nasıl kaymağın kalitesini yoğurdun kalitesi belirliyorsa, bir insanın karakteri, kişiliği ve değerini de içinde yetiştiği toplumun belirlerlediğine dair önemli ipuçları veriyor.
Özcesi, bir toplum okuması ve çözümlemesi olan Zübük'ü okurken kahkahalarla güldüm,
10/10
2024 50. kitabı
Özellikle seçim dönemlerinde adını sık hatırlatan, hiç eskimeyecek şahane bir eser. Ben Zübük'ün unutulmamasını onun bu kadar içimizden, bu kadar gerçekci olmasına bağlıyorum. (Zübük olmak kültürümüzün bir parçasıdır.) Folklorik molklorik bilmem ama bence bu kitap başlı başına sosyopolitik ironidir.
Bu kasaba hikayesini, bölgeye yeni atanan bir öğretmenin ağzından dinliyoruz. Öğretmenimiz de Zübükzade'yi Zübükzede vatandaşların ağzından dinlerken kendi merakını, heyecanını biz okuyucalara veriyor. E tabii bir gün meşhur Zübük ile aklı başında, köylü vatandaşlara şimdiye kadar anlam verememiş bu öğretmenimiz de tanışıyor :)
Kısacası insanların ortak çıkarlarından önce kişisel çıkarları sırada olduğu için halkın kendi kendilerine yarattıkları çaresizlikleri de efsaneleri haline geliyor. Aziz Nesin'in bu eseri zaten siyaset aynası değil toplumsal özeleştiridir!
"Filmini zaten defalarca izledim, kitabı da heyecansız kalır" demeyin. Filmde olmayan birçok detay, bazı farklılılar kitabın içinde var.
Yazar Hakkında
Aziz NesinYazar · 190 kitap
20 Aralık 1915’te İstanbul’da doğdu. İki yıl Darüşşafaka Lisesinde öğrenim gördü. Kuleli Askeri Lisesini bitirdi. Kara Harp Okulu ve Askeri Fen Okulundan mezun oldu. Üsteğmen rütbesindeyken "görev ve yetkisini kötüye kullanmak" suçlamasıyla yargılanıp ordudan uzaklaştırıldı. Bir süre bakkallık yaptı. Ardından gazeteciliğe başladı. Yedigün, Karagöz ve Tan Gazetesinde çalıştı. Cumhuriyet adlı bir magazin dergisi yayınladı. Sabahattin Ali ile birlikte, Marko Paşa, Malum Paşa, Merhum Paşa, Alibaba mizah dergilerini çıkardı. 1951de bir kitapçı dükkanı, ardından bir fotoğraf stüdyosu açtı. 1954ten itibaren Akbaba mizah dergisinde takma isimlerle mizah öyküleri yazdı. Yazın yaşamı boyunda 100ün üzerinde takma isim kullandı. Kemal Tahirle birlikte Düşün Yayınevi’ni kurdu.Yeni Gazete, Akşam ve Taninde köşe yazıları yazdı. Yazarlığı, Öncü, Yeni Tanin ve "Ustura" isimli bir mizah eki de hazırladığı Günaydın gazetesinde sürdürdü. 1962de Zübük isimli mizah dergisini çıkardı. 1963te yayınevinin yanmasının ardından sadece yazmaya başladı. 1972de Çatalcada kimsesiz çocukların eğitimini gerçekleştirmeyi amaçlayan Nesin Vakfını kurdu. Kitaplarının tüm gelirini bu vakfa bağışladı. 1976-1980 arasında her dalda edebiyat ödülleri veren Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığını çıkardı. 1979da seçildiği Türkiye Yazarlar Sendikası Başkanlığı görevini yıllarca sürdürdü. Sadece Türk edebiyatının değil dünya mizah edebiyatının da sayılı isimleri arasında yer alan Aziz Nesin, düşünceleri ve yazıları nedeniyle siyasi iktidarlardan sürekli baskı gördü, tutuklandı, yargılandı, sürgün edildi, cezaevlerinde kaldı. 6 Temmuz 1995 tarihinde yaşamını yitirdi. Öykülerinde Türk toplumunu ayrıntılarıyla yansıtır. Anlatımında halk edebiyatının ana öğelerinden yararlanır. Yer yer masal temasıyla ve mizah aracılığıyla günlük olayları, toplumsal aksaklıkları eleştirir. Türk edebiyatında çağdaş mizah yazarlığı tekniklerini geliştiren, genç mizah yazarlarının doğmasına yolaçan yazardır.
