Bilinen en şaşırtıcı bilgiler
Nintendo 1889’da kurulduğunda oyun kartı üretiyordu; konsol yapmaya başlaması neredeyse 100 yıl sürdü. Harvard 1636’da açıldığında Osmanlı hâlâ güçlüydü ve tahtta Kanuni’nin torunu IV. Murat vardı. 1918 İspanyol gribi dünyayı kırıp geçirirken telefon hâlâ zengin oyuncağıydı. Coca-Cola’nın ilk formülünde gerçekten kokain vardı (1886–1903). ABD’de alkol yasağı yıllarında doktorlar reçeteye “tıbbi viski” yazabiliyordu. Che Guevara’nın motosiklet günlüğündeki ikonik fotoğrafı çeken adam, 50 yıl sonra aynı rotada turist rehberi oldu. Wright kardeşlerin ilk uçuşu sadece 12 saniye sürdü; bugünün ortalama TikTok videosundan kısa. 1999’da iki Bulgar kardeş NASA’ya “Ay’da su bulduk” dedi, ciddiye alınmadı; 10 yıl sonra NASA doğruladı. Antik Roma’da idrar çamaşır temizlemek için toplanıyordu, üzerine vergi bile konmuştu. Abraham Lincoln’ün suikasta gittiği tiyatro bileti hâlâ bir koleksiyoncunun elinde duruyor. 1958’de ABD ordusu New York’u nükleer bombayla yok etmeyi planlamıştı; belgeler 2010’da ortaya çıktı. Apollo 11 Ay’a giderken dünyada 600 milyon insan elektrik bile görmemişti. Atari 2600’ın en çok satan oyunu, bugün ücretsiz mobil oyunlardan bile daha basitti. 1983’te Sovyet subay Stanislav Petrov yanlış alarmı fark etmese, nükleer savaş çıkabilirdi. Google 1998’de kurulduğunda Yahoo “Rakip bile değiller” diyordu.
‘Allah’ın gölgesi’
İslam toplumlarında bilim ve hukuk neden çağın gerisindedir? Hakkında ciltler yazılmış bu muazzam sorunu anlamada “zıllullah fil arz” kavramı anahtar değerindedir; yani “Allah’ın yeryüzündeki gölgesi” diye hükümdarın, siyasi otoritenin ululaştırılması… Bu konuda Mustafa Çağırıcı hocamız Karar’da bir yazı yayınladı. Gazze’deki soykırım faciasına karşı Müslüman toplumların sessizliğine karşı Batı’daki seküler insan hakları savunucularının verdiği büyük sivil mücadeleyi hatırlatıyor. Doğru bir tespitle, sebebin itaat kültürü olduğunu yazıyordu. Çağrıcı Hocamız, “Sultan Allah’ın yeryüzündeki gölgesidir” şeklindeki hadis rivayetinin, Peygamberimizden 235 yıl sonra hadis diye kitaplara yazıldığını, 500 yüz yıl sonra, bin yıl sonda da tekrarlanıp durduğunu gösteren örnekler veriyor, bunun “dinî” değil, “tarihî” olduğunu gösteriyordu. KADİM İTAAT KÜLTÜRÜ Eski Mısır’da firavun olsun, İran’da Kisra olsun, Bizans’ta İmparator (sezoropapizm) olsun, siyasi otoriteyi tanrısallıkla ululaştırmak kadim bir kültürdür. İlk Halifeler, sadece “emîr’ül müminin” idiler. Emevilerden başlayarak “halifetullah” oldular, “kaim bi emrillah” oldular, “zıllullah fil arz” oldular. Fethettikleri eski imparatorluklardaki bu ululaştırma hoşlarına gitti, otoritelerini “mutlak”laştırdı… Bu yüzden fıkıhta “kamu hukuku” gelişmedi. Nitekim, “hür” kavramı fıkıhta sadece köle statüsünde olmamak anlamındadır. İmam-ı Âzam, halife Mansur’un verdiği görevi kabul etmeyerek itaat etmediği için zindanda işkence altındayken, fıkha göre “hür”dü. Bütün İslam tarihinde “hürriyet” kavramını modern “özgürlük” anlamında tanımlayarak mücadelesini veren ilk öncü, büyük düşünür ve şair Namık Kemal’dir. Fakat “zıllullah” kavramı dini hüküm sanılması ona büyük kuvvet verdi. 20. Yüzyılın başında, Milli Mücadele liderleri
Tarih-Araştırma
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
En iyi 20 Rus filmi 1. The Battleship Potemkin (1925) 1905 devrimi sırasında gemide patlak veren isyanı ve bu isyanın sembolik gücünü, yenilikçi montaj teknikleriyle izleyiciye aktaran çığır açan bir klasik. 2. Andrei Rublev (1966) Ünlü Rus ikon ressamı Andrei Rublev’in yaşamını ve ruhani yolculuğunu, Ortaçağ Rusya’sının çalkantılı atmosferinde epik bir dille anlatır. 3. Stalker (1979) Yasaklı “Bölge”de, insan arzuları ve bilinçaltı temaları etrafında dönen, mistik ve felsefi unsurlarla bezenmiş bir yolculuğu konu alır. 4. Solaris (1972) Bir uzay istasyonunda, keşfedilen bir gezegenin insan zihni, hafıza ve duygular üzerindeki etkilerini derin felsefi temalarla sorgulayan bilim kurgu klasiğidir. 5. Ivan’s Childhood (1962) II. Dünya Savaşı’nın acımasızlığını küçük bir çocuğun gözünden anlatan, duygusal yoğunluğu ve gerçekçi anlatımıyla dikkat çeken savaş dramıdır. 6. War and Peace (1966) Tolstoy’un epik romanından uyarlanan bu film, Napolyon’un Rusya’yı işgali sırasında bireylerin ve toplumun yaşadığı trajediyi ve kahramanlık hikayelerini geniş ölçekte sunar. 7. The Cranes Are Flying (1957) Savaşın yıkıcı etkilerini, aşk ve kayıp duygularını güçlü görselliklerle resmeden, duygusal derinliği olan klasik bir Sovyet filmidir. 8. Ballad of a Soldier (1959) Savaş ortamında genç bir askerin, insani değerler ve fedakarlık aracılığıyla umut arayışını içten ve etkileyici bir şekilde yansıtan dramatik bir yapımdır. 9. Mirror (1975) Tarkovsky’nin kişisel anılar, zaman ve hafıza kavramlarını şiirsel bir üslupla işlediği, izleyiciyi derin düşüncelere sevk eden deneysel bir film. 10. Brother (1997) Post-Sovyet Rusya’nın karanlık sokaklarında, genç bir adamın suç dünyasıyla ve kendi kimliğini bulma çabasıyla mücadelesini konu alan modern bir suç dramasıdır. 11. Brother 2
tematik okuma serisi
Tematik okuma yapmak isteyenler bir bakabilir. Katkı sağlamak isteyenler katkı yapabilir, benim gibi okuma listesine almak isteyenler alabilir. 1. Mağara Alegorisi: Devlet ; Körler Ülkesi 2. Dostluk Üzerine: Nikomakhos'a Etik ; Dostluk Üzerine ; Yalnızlığın Felsefesi 3. Fortuna ve Virtu: Tanrı Devletinden Kral Devlete ; Prens ; Prens Machiavellinin Muazzam Muamması ; Machiavelli 4. Gönüllü Kulluk Üzerine: Gönüllü Kulluk Üzerine Söylev 5. Doğa Durumu Üzerine: Leviathan 6. Cogito: Felsefenin İlkeleri ; Yöntem Üzerine Konuşma 7. Oyalanma Üzerine: Düşünceler 8. Arzu Üzerine: Ethica ;
Felsefe-Düşünce
Sinemaya Uyarlanmış Kitaplar 1.Jean-Christophe Grangé: Siyah Kan + diğer kitapları. 2.Ahmet Ümit: İstanbul Hatırası + Diğer kitapları. 3. Dashiel Hammett: Malta Şahini 4. Sir Arthur Conan Doyle: Sherlock Holmes/Baskervillerin Köpeği + Diğer Kitapları. 5. Agatha Christie: Roger Ackroyd Cinayeti, Dogu Ekspresinde Cinayet + Diğer Kitapları. 6. Patrick Süskind: Koku Dorothy L. Sayers: Banyodaki Ceset 7. Thomas Harris: Kuzuların Sessizliği 8. Martin Cruz Smith: Gorky Park 9. Dan Brown: Da Vinci Şifresi 10. John Smith: Psikopat 11. Frederick Forsyth: Çakal 12. Patricia Highsmith – Trendeki Yabancılar 13. John Fowles: Koleksiyoncu 14. Tess Gerritsen: Cerrah 15. Graham Greene: Üçüncü Adam 16. Wulf Dorn: Şizofren. 17. Edgar Allan Poe: Morgue Sokağı Cinayetleri. 18. Paul Auster: Leviathan 19. Stieg Larsson: Ejderha Dövmeli Kız 20. Mario Puzo: Baba 21.Stephen King : Yabancı + Diğer Kitapları. 22.J. R. R. Tolkien: Yüzüklerin Efendisi ( Tek cilt ), Hobbit. 23.J. K. Rowling, Jack Thorne, John Tiffany: Harry Potter ve Lanetli Çocuk. 24.George R. R. Martin: Taht Oyunları (Game of Thrones) 25. Ursula K. Le Guin: Atuan Mezarları, Mülksüzler. 26. Suzanne Collins: Açlık Oyunları 27. Douglas Adams: Otostopçunun Galaksi Rehberi
Muhteşem Filmler
1. Orada olmayan adam (The Man Who Wasn't There) 2. Birdman veya (Cahilliğin Umulmayan Erdemi) 3. Makinist (The machinist) 4. Joker 5. Köpek dişi 6. Grand budapeşte otel 7. Parazit 8. Özgürlük yolu (Into the Wild) 9. Kon tiki 10. Sona doğru (All Is Lost) 11. Orman (jungle) 12. Gri kurt 13. Yaban (The Grey) 14. 127 saat 15. Beyazlar içinde (Into the White) 16. Yol (road) 17. İçerideki adam (Inside Man) 18. Diriliş (The Revenant) 19. Dünyanın uzak ucu (Master And Commander: The Far Side Of The World) 20. Şafak harekatı (Rescue Dawn) 21. Son kalan (Lone Survivor) 22. Dersu uzala 23. Marslı 24. Yıldızlar arası (Interstellar) 25. Kuş kutusu (Bird Box) 26. Cani (Monster) 27. Şarküteri (Delicatessen) 28. Paris 'te gece yarısı (Midnight in Paris) 29. Sen şarkılarını söyle (Inside Llewyn Davis) 30. Bıçaklar çekildi (Knives Out)
İnsan ve Duygular