Mustafa Kemal'in askeri içgüdü ve öngörü konusunda kendi etkileyici metaforunu kullanmak gerekirse, Çanakkale Savaşı'nın ilk saatlerinde kılıcıyla değil dürbünüyle savaşmıştı. Burada sahra dürbünü, stratejik içgüdü ve öngörüye yönelik askeri bir metafor olarak gayet yerinde kullanılmıştır.
Olayları etraflıca gözünde canlandırma yeteneğine sahip komutan, mevcut durumu değerlendirdikten sonra, zaman içinde gerçekleşmesi muhtemel etki ve tepkiler üzerine varsayımlarda bulunup analizler yapar. Amacı kendi lehine sonuçlanacak şekilde düşmana üstünlük elde etmektir. İçgüdüleriyle mevcut durumun kaos ve karmaşasını aşıp başkalarının göremediği askeri, siyasi, toplumsal ve hatta psikolojik fırsatları saptar.
Öngörüsü sayesinde, eylemleriyle [harekâtlarla] yaratıp şekillendireceği gelecekteki koşulla önceden tahmin eder. Gerçekten zeki, stratejik bir lider -yani dahi- bir zaman dilimi içinde diğer liderlerin gelecekte yöneteceği başarılı harekatlar için gereken koşulları yaratır. Dahi kişi onlarca, belki yüzlerce yıl sonrasının olaylarını etkiler ve belirler
PEGASUS Yayınları, 2013-İstanbul, Çeviren: Fethi AYTUNA