O zaman Refet Paşa susar, acı acı güler:
- Bu milletin her şeyi yıkılmış, bir İstiklal Harbi ayakta, hatıraları mı yazayım da, onu da ben mi yıkayım? derdi.
Günahı boynuna, verdiği cevap bu idi. Asıl sebep ne idi, bunu bilemiyoruz. Velhasıl, hatıratını yazmadan Refet Paşa da göçüp gitti.
1925 yılının 13 Şubat’ında Doğu’da Şeyh Said ayaklanması patladı. Bundan 12 gün sonra Başvekil Fethi Bey, ana muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Partisi’ne Şükrü Kaya Bey’i yollayarak partiyi kapatmalarını, yoksa kan döküleceğini bildirdiyse de; 6 gün sonra yerini İsmet Paşa’ya bırakarak çekilmek zorunda kaldı. Hemen “Takrir-i Sükun” adlı bir kanun çıkarılıp gazetelerin kapatılmasına girişildi. Biri başkaldırma mıntıkasında olmak üzere iki İstiklal Mahkemesi kuruldu. Terakkiperver Cumhuriyet Partisi’nin İstanbul şubeleri basıldı, Şeyh Said isyanı 62 gün sürerek 15 Nisan 1925’te bastırılmıştı. Bundan bir buçuk ay sonra, muhalif partinin basılan şubelerinin kapatılmasına Ankara İstiklal Mahkemesi karar verdi, bu karar Vekiller Heyeti’nce onaylandı
Büyük gazetelerin başyazarları bu arada Elaziz’deki İstiklal Mahkemesi’ne gönderilmiş, gazeteleri geçici olarak kapatılmıştı. Ötekiler vartayı bu kadarla atlattılar ama Hüseyin Cahit beş yıl sürgün cezasına çarptırılıp Çorum’a gönderildi.
Daha sonra, iktidar gazetelerinin “Büyük İnkılaplar” adını taktıkları değişmeler sökün etti. Kastamonu’ya giden Gazi Paşa, “buna şapka derler”, diyerek kafasına hasır şapkayı geçirdi. Yedi gün sonra “Memurlar şapka giyecek”, emri çıktı. Bir ay sonra İstanbul’un ikinci seçmenleri, o zamana kadar “Vatan kurtaran aslan” olarak tanıtılan Kazım Karabekir, Refet Paşalarla eski başvekillerden Hamidiye kahramanı Rauf ve eski vekillerden Adnan Beylerin mebusluktan çekilmelerini isteyen bir bildiri yayınladılar.
Tam bir ay sonra, 30 Kasım 1925’te tekkelerle zaviyelerin kapatılması kararı çıktı. Aynı yılın Noel yortusuna rastlayan 26 Aralık’ta eski tarihin yerine İsa’nın doğumuyla başlayan Frenk tarihi kabul edildi.
Bundan sonra kısa aralıklarla İsviçre Medeni Kanunu, İtalyan Ceza Kanunu
Reklam
Mustafa Kemal, ülkenin egemenliğini sağlamak için cumhuriyetin kurulmasının gerekli olduğunu ama ulus bunu kabul etmeye hazır olana dek hedefini gizli tutmak zorunda kaldığını ve çeşitli aşamalarla uygulamaya koyduğunu söylemiştir. "Millî Mücadele'ye beraber başlayan yolculardan bazıları milli hayatın bugünkü cumhuriyet kanunlarına kadar uzanan gelişmelerinde kendi fikir ve ruh kabiliyetlerinin gelişmelerinde, kendi fikir ve ruh kabiliyetlerinin kavrayış sınırı bittikçe bana karşı direnişe ve muhalefete geçmişlerdir. "Bu sözler ve bundan sonra aktarılan bazı olaylar, Mustafa Kemal'e muhalif olanlara karşı son derece sert bir ifadeye sahiptir. Onun ölümünden sonra, kendi anılarını yayınlayan muhalifler genelde saygılarını belirtmişler ve bazı iddialarını reddetmişlerdir. Mustafa Kemal'e liderlik yarışında rakip olabilecek tek milliyetçi komutan olan Kâzım Karabekir, kendi anılarının özetini henüz Gazi ölmeden yayınlamak istemiş ama yayınevi basılmış ve kitaplar yakılmıştı. Bir kopyası ise Mustafa Kemal'e verilmiş ve o da sayfa kenarlarına bazen 'çocukça!' ya da şantaj!' gibi öfkeyle bazen de soğukkanlılıkla ‘tetkik edilecek' notlarını almıştır.**
Karabekir, anılarının özetini 1951 yılında yayınladı ve 1960'da son derece ayrıntılı, kalın bir kitap daha çıkarttı. Yayıncı mahkemeye verilince, 1969 yılında beraat edene dek Karabekir'in anıları halka ulaşamadı. Refet (Bele) ise kısa ve kesin konuştu.
Siyasi Hayatı
Bu arada Doğu Anadolu'daki isyan bastırıldı ve bölgeye gönderilen İstiklal Mahkemesi, bazı yöneticilerinin ilişkili olduğu gerekçesi ile Doğu Anadolu'daki TCF örgütlerini kapattı. Ankara'da görev yapan İstiklal Mahkemesi ise parti programında yer alan “düşünceye ve dinî inanca saygılıdır" ifadesinin gericiliği kışkırttığını ileri sürdü. Hükümet de Takrir-i Sükûn Kanunu'nun verdiği yetkiye istinaden 3 Haziran 1925 tarihinde TCF'yi kapattı. Böylece, Cumhuriyet Dönemi'nin ilk çok partili hayata geçiş denemesi, altı aylık bir süreç sonucu tarihe karışmış oldu.
İlk muhalefet partisi kapatılmış ancak TCF'nin önder kadrosunun siyasi hayattan tasfiyesi, bir yıl sonra ortaya çıkan İzmir Suikastı girişimi ile devam etmiştir. 17 Haziran 1926 günü İzmir'e seyahat amacıyla yola çıkan Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya, suikast yapılacağı ihbarı üzerine, suikastçı olarak adı geçenler yakalanmış ve 26 Haziran 1926'da suikast davasının görüşülmesine başlanmıştı. Olaya el koyan İstiklal Mahkemesi, Halit Akmansü dışında başta Kâzım Karabekir Paşa, Ali Fuat (Cebesoy), Refet (Bele), Cafer Tayyar (Eğilmez) olmak üzere bütün TCF'li milletvekillerini tutukladı...
Okul bizi çalınmaz, kaybolmaz bir servet olan ilimle süsleyecek ve fazilet yolunu gösterecek bir edep evidir. Okulun terbiye edemediğini dünya ve zaman terbiye eder. Zamanın terbiyesine kalmaksa pek büyük bir felaket ve talihsizliktir.
Reklam
Reklam