Dikkat! Aşırı dozda partizanlık içerir!!!

Öncelikle hiç tarzım olmayan, düşünce yapıma kesinlikle zıt olan bir kitap. Kitabın başlangıcında şu ibare yer alıyor

" Bu kitabın ana konusu, 1950-1960 arasındaki Demokrat Parti iktidarının sonu acıyla biten
" baskıcı " icraatlarıyla ilgilidir."

Böyle bir kitap olduğunu bilmiyordum, yazarı tanımıyordum bu cümleyi okumadan öncesine kadar. Kitaba daha başlar başlamaz, okumakla okumamak arasında ikilemde kaldım. Kendime zıt olan görüşleri de öğrenmem, anlamam lazım diyerekten başladım. Çoğu defa öfkelenerek kapattım kitabı falan. Çok şükür bitti.

Kitaba 1 puan vermemin asıl sebebi ; Benim gözümde Ulu Hakan olan Abdülhamit'e "Kızıl Sultan" demesidir. Gözümde değersiz bir kitap olması için yeterli bence bu.
Daha sonra "Milli Şef" dediği İsmet İnönü'yü göklere çıkarması iyice delirtti beni açıkçası. Hani Atatürk' ün cenazesine katılmayan, Hemen 11 Kasım'da cumhurbaşkanı olup paraların üzerine kendi resimlerini bastıran, her tarafa heykellerini diken İnönü...
Ve şöyle diyor Burhan Dodanlı, İnönü hakkında " Türkiye'yi bağımsız devlet ilan eden, Lozan Barış Antlaşmasını, adeta ağlatarak, sinir krizleri içindeki Lord Curzon ve diğer karşı delegelere imzalatabilecek kadar ünlü bir diplomattır." :)
Lozanı imzalarken sarhoş olan İnönü değil de ben miydim?
Kitabında İnönü'ye büyük bir hayranlık duyduğunu zırt pırt dile getiren yazar, gazeteciliği sebebiyle İnönü'yle tanışma fırsatı da bulmuş. "Lozan'da şımarık Avrupalılara diz çöktüren İnönü" bir diğer komik alıntı :)
Kitabında, Particilik, partizanlık olmamalı diye başlık açan Burhan Dodanlı, partizanlığı sonuna kadar yapıyor... Körü körüne İnönü'ye tapıyor adeta. Ki "bence" Atatürk'ü, Atatürkçülüğü en fazla sömüren kişi İnönü..
46.sayfada "O halde CHP'nin başarıları saymakla bitmez diyebiliriz. İyi de CHP nin hiç mi günahı yok?" diyor Burhan Dodanlı ve hemen yan sayfasına CHP nin günahı için "Kötü idareden çok talihsizliktir" diyor 12 yıl cumhurbaşkanlığı, 10 kez başbakanlık yapan İnönü zamanı için.
Gelelim bir başka konuya, Demokrat Parti konusuna. 1950 seçimlerinde %53, 1954 seçimlerinde %58, 1957 yılında ise %48 oy alan Demokrat Partiye yüklediği günahların haddi hesabı yok. Demokrat Partiyi "dini sömürmek" suçuyla yargılıyor en fazla. Yani bu günümüzde de olan bir şey. Ben şunu anlamıyorum, bizim için, Müslümanlar için kutsal olan ezan, dünyadaki bütün Müslüman ülkelerde Arapça okunan ezan Türkçeye çevrilmiş bir şekilde,, camilerde Tanrı uludur şüphesiz bilirim bildiririm.. diye okunuyor hatta ve hatta namazda okuduğumuz Arapça dualar arapçası yok sayılıp türkçe okutuluyor... Tamam dilimiz Türkçemiz, mükemmel bir dil. Bize ait olan bir dil. Varlığımızn simgesi olan bir dil. Ama ezan, Kuran, dualar da bizim KUTSALIMIZ... Ve Adnan Menderesin iktidara geldikten sonra ilk işi ezanı tekrardan Arapçaya çevirmek oluyor ve karşı taraf bunu "dini sömürmek" olarak görüyor. Yani burası müslüman bir ülke, ezanı "olması gerektiği haline" çevirmek nasıl dini kullanmak olur? Veya günümüz hükumeti için, camiler yaptırmak, imam hatip okullarını çoğaltmak, Kuran kurslarını çoğaltmak vs bunlar dini kullanmak değildir. Burası elhamdülillah müslüman bir ülke... Diyecek çok söz var ama o zihniyete sahip insanların pek de anlayacağını düşünmüyorum...
Bu arada şunada değinmeden geçemiyecem. 1946 seçimleri de yani namı diğer hileli seçim de CHP ya da İnönü 'nün başarı! larından bir diğeri.. Açık oy, gizli tasnif usulüyle..
Velhasıl kelam, inanmak istemediğim (ama ne yazıkki doğru olan) olaylarla da karşılaştım kitapta. Bir diğer olumsuz eleştirim de şu yönde, 250 sayfa olan kitabın yaklaşık 150 sayfası TBMM toplantılarında konuşulan konuların bizzat kitaba geçirilmesi..
Ve burada cümlelerime son veriyorum ve kitabı kimseye tavsiye etmiyorum :)) İnönü'yü göklere çıkarmasından veya Demokrat Partiye fazlaca yüklenmesinden değil... Yalnızca Abdülhamite Kızıl Sultan demesinden dolayı.. Bol okumalı keyifli günler dilerim...

Hârizmî, bir alıntı ekledi.
19 Oca 21:56 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Günümüz Hesabı..
"...Sen şu dünyada iki liralık bir malı bir liralık mal karşılığında vermiyorsun, ama sonsuz olan ahiret hayatını sayılı günlerden ibaret olan dünya hayatı karşılığında nasıl için sızlamadan veriyorsun?"

El-Münkız Mine'd-Dalal  Dalaletten Hidayete, İmam Gazali (Sayfa 109 - Gelenek Yayınları)El-Münkız Mine'd-Dalal Dalaletten Hidayete, İmam Gazali (Sayfa 109 - Gelenek Yayınları)
aLi | Cahil Bilge, Müslümanca Yaşamak'ı inceledi.
 17 Oca 15:20 · Kitabı okudu · Beğendi · 8/10 puan

UYARI!!!
Sevgili kitapseverler bu inceleme hem inceleme hem de bir nevi kitap özeti kıvamında olmuş olup, işte tam da bu sebepten çok uzun olmuş olabilir ve içerisinde yüklü miktarda “spoiler -okurkaçıran, okurbozan veya okurayartan- ” vardır.

Öncelikle sonda söylemek istediklerimi başta söylemek istiyorum. Her şeyden önce şunu ifade/itiraf etmek isterim ki bu okuduğum ilk Rasim Özdenören kitabı ve açıkçası özellikle ilk bölümleri bana ağır geldi. Yazılardaki meseleleri kafamda örneklendirerek bir yere oturtamadığımdan olsa gerek, zorlandım ama ileri bölümlerdeki denemeler daha anlaşılır geldi bana. Ama halen kafamda bir ton soru işareti var. Cevaplarını bilmesek veya bulamasak bile ben soru sormanın, daha doğrusu soru sorabilmenin önemli olduğuna inanıyorum. Şu bir gerçek ki her geçen gün sahih kaynaklarla saf İslam’a ulaşmak ve yaşamak daha bir zor oluyor. Bunun birçok nedeni var ama buraya girmek ve irdelemek başlı başına derin bir mevzu. Aşağıda belki kitap incelemesinde konu gereği ara ara buraya girebilirim. Bir de incelememde sık sık kitaptan alıntı yaptığım için dilerim bu konuda beni mazur görürsünüz.

Kitap, soğuk savaş yıllarında yani 1970’lerin sonu, 1980’lerin başında kaleme alınmış denemelerden oluşmaktadır. Ve özellikle yazıldığı dönemler göz önüne alındığında “Müslümanca Yaşamak” ismi ile kitap gayet iddialı ve dahi riskli bir işe soyunmuş bence. Başarmış mı başarmamış mı bunu kitap okurlarına bırakmak istiyorum. Yalnız yazar açıklama kısmında bu yazıların üstüne bugün de imzasını severek ve benimseyerek koyduğunu belirtiyor.

Kitaptaki yazılar, elimdeki 15 baskıda;
1. Tespitler,
2. Din Sınanmaz, Yaşanır,
3. Çağdaş Müslümanın Sorunları,
4. Nasıl Bir Hayat,
5. Birey Olarak Müslümanın Durumu,
6. Yapısal Farklar olmak üzere 6 ana başlıkta toparlanmıştır.

Yazar “öndeyiş” kısmında peşinen, bu yazılarının kimseyi inanmadığı bir şeye inanmaya meylettirmeyi ve böyle bir şeyi amaçlamaya heves etmediğini, sadece kendi sorunlarımızla ilgili konular çerçevesinde düşüncelerimizi ortaya koyma çabası olduğunu belirtiyor. Ve yine peşinen İslam düşüncesine yakın veya yatkın olmayanların, burada söylenenleri yadırgayabileceğini göze alarak yola çıktığını da belirtmeden geçemiyor. (Syf:10)

İşte burada yazarımız, benim de aklıma gelen can alıcı bir soru soruyor ve yine kendi cevabını veriyor. Bu yazıların, bizimle aynı düşünceyi paylaşmayanlara söyleyeceği bir şey yok mudur? İslam’ın farklı bir düşünce örgüsü bulunduğunu, onun sorunlara yaklaşma biçiminin değişik, tekliflerinin başka olduğunu duyumsatabilirse, bunu bile kazanç saymanın mümkün olduğunu belirtiyor. (Syf:10) Bu, İslam düşüncesi olarak düşündüğümüzde karşı taraf için de en azından İslam’ı bir nebze anlamak için olumlu bir gelişme.

Ama burada ben yazarın sorusuna başka sorular eklemek istiyorum. Anlamak anlaşılmak derken burada ne murat edilmeli yani herkes herkesi anlamak zorunda mı? Bütün düşünceler tabi ki anlaşılmak ve kendisine taraftar bulmak ister ve bu doğrultuda kendi ideoloji ve düşüncelerini açıklar, yayar. Yalnız biz Müslümanlar olarak ne yaparsak yapalım dünyada sürekli bir yığın farklı ideolojiler, düşünce sistemleri ve inançları olacaktır. Bence burada önemli olan husus, tarafların birlikte yaşama becerilerini geliştirmeleri ve bu doğrultuda herkesin birbirine saygı duyarak yaşayabilmesidir. Tüm dünyanın modern çağda tek bir inanç veya ideolojinin altına girmesini beklemek safdillikten başka bir şey değildir ki girse bile bu defa mezhep, cemaat ve parti farklılıkları gibi başka şeyler çıkar. Zaten var da. Sihirli kelime galiba saygı çerçevesinde birlikte yaşama sanatını geliştirmemiz. İslami açıdan düşündüğümüzde de aslında bize düşen sadece yaşamak ve tebliğ etmek, gerisi Allah’ın takdiri. İslam tarihine bakıldığında da kendileri peygamber olduğu halde onlara inanmayan peygamber eşleri ve çocukları göze çarpar.
Kitaba dönecek olursak yazarımız, İslâm düşüncesine yakın ve yatkın olmayanlar olarak isimlendirilmiş olanların “bizi anlamasındaki beklenen yarar nedir” diye soruyor. “Bizimle bazı ortak sorunları tartışmaya teşebbüs etmek isteyenler, böyle bir tartışmada ortak bir noktaya varılabileceğini hesaplıyor olabileceklerini, ancak alanlarımız, ölçülerimiz, bakış tarzımız, değerlerimiz birbirinden farklı kaldıkça beklenen sonuca ulaşılamayacaktır” diyor. (Syf:10)
Yazar, “Dünyanın gidişatına yön vermek isteyen çeşitli görüş sahipleri (bunlar ister sağ, ister sol çatı altında kümelenmiş olsun) asgari müşterekte birleşme önerisini dile getirdiklerini ve bu oportünist (fırsatçı) tavrın, kitlelerce de benimsendiğini” belirtiyor. “Fakat asgari müşterekte birleşmeyi isteyenlerin, kendi aralarındaki ihtilaflarını ortaya çıkarma hususundaki cesaretsizliklerini eleştirerek, bu oportünist tavırla, sanıldığı gibi mesafe kat edilemeyeceğini işaret edip, başka bir deyişle asgari müşterekte birleşmek isteyenlerin, aslında mesafe almak için değil, fakat ihtilaflarını şimdilik dondurmak hususunda anlaştıkları kabul edilir” diyor. (Syf:12)
Burada yazar, “farklı görüş sahiplerinin en çok hangi noktada anlaşabildiklerini değil, en çok nerede anlaşamadıklarını dile getirmelerini” salık veriyor. Ve “böyle olduğunda, birleşiyor gibi göründükleri noktalarda bile gerçekte birleşemediklerinin anlaşılacağını” söylüyor. (Syf:12)
Ve nihayetinde yazarımız oportünist tavrı eleştirerek bunun bir işe yaramayacağını en iyisi herkesin kendini aynı gemide zannederek hareket etmek yerine kendi gemilerini yürüterek daha salim kararlar alıp bu şekilde hareket etmelerini tavsiye ediyor.

Giriş yerine avantaj olarak isimlendirdiği bölümünde ise yazar: “Müslümanlar, kendilerine mahsus avantajlarının bilincinde olabilselerdi, şimdiki yerlerinden daha farklı bir yerlerde olabilirlerdi. Ama bu avantajları, işler hale getirmedikçe işe yaramayacaktır. Bu avantaj, yükte hafif pahada ağır bir şeydir: Müslümanca yaşamak” (Syf:17) diyerek, bir nevi kitabının ana fikrini vermiştir.

I. Bölüm – Tespitler :

Kitabın ilk bölümü olan “Tespitler”de yazarımız, “görmenin bir düzen gerektirdiğini, bu düzenin yitirildi mi, sadece bakakaldığımızı, ama göremediğimizi ve görmenin düzenini bize Allah’ın öğrettiğini, bunun için insanın önce sahiden görmek istiyorsa kendine öğretilen yola teslim olmayı öğrenmesi gerektiğini” söylüyor. Belki de bundandır, bazı bilim adamları maddenin arkasındaki sırrı veya aslı gördüklerinden dolayı hidayete eriyorlar. Bu görüşe sahip olduktan sonra zaten devamında hidayet yani teslim olmak geliyor. Zaten İslam’ın kelime anlamı da “teslim olmak” demektir. Burada görmek derken tabi ki fiziki olarak görmeyi kastetmiyorum, yoksa Âşık Veysel o güzel şiir ve türküleri nasıl yazardı, kalp gözü açık olmasaydı.
Yazarın buradaki görmek bahsini okurken benim aklıma ilk Hz. Ebu Bekir (r.a.), ile müşrikler arasındaki şu diyalogu geldi. Hani müşrikler kendisine gelerek miraç hadisesini sorduklarında, hiç görmediği ve hatırladığım kadarı ile henüz duymadığı halde “O (s.a.v.) söylüyorsa doğrudur” sözündeki teslimiyet ve sadakati geldi.
Rasim Özdenören, İslam’ın vasat ve sıradan insanları bile bir hikmet kaynağı haline dönüştürdüğünü ve bu dönüşümle birlikte Müslümanların, Müslüman olmayan art niyetli insanlara karşı korunabilecek bir donanıma sahip olduğunu söylüyor. Ve bugünkü Müslümanların durumunun İslam hakikatinden uzak bir hayat yaşadıklarından dolayı böyle olduğunu açıklıyor. (Syf:22) Yani İslam hakikatinden uzak yaşayan Müslüman, yeterli donanıma sahip olamadığından savunmasız ve kandırılmaya müsaittir.
Evet, Müslümanlar hiç farkında olmadan kendilerine dayatılan ve suyun farkında olmayan balık gibi artık içinde bulunduğu ortamın doğal bir durum olduğunu zannederek yaşıyorlar maalesef. Hatta bu modern hayatın kendilerine sunmuş olduğu gösterişli ve konforlu hayat ellerinden kayacak diye Allah’ın rızkından ümit kesen ne kadar gafil Müslüman vardır acaba kendimize bir sorsak.
Yukarıda bahsi geçen doğru görmek için öncelikle doğru düşünmek gerek, bunun içinse yazarımız özetle, doğru düşünme tarzının aynı zamanda bir yaşama alışkanlığı haline gelmesi gerektiğini söylüyor. (Syf:25) Yalnız yazarımız, zihni İslam’ın esaslarıyla arındırmanın kişiyi bireysel olarak küfrün mazarratından kurtarabileceği kabul edilse bile, toplum olarak zillete kalmış olmaktan korumaya bu kadarı yeterli değildir diyor. (Syf:26) Yani İslam her ne kadar birçok ibadeti ile bireysel olarak yaşansa da toplumsal olarak fikri bütünlük sağlanmadıkça ve İslam bütünü ile topluma nüfuz etmedikçe hep bir şeyler eksik kalacaktır.
İnsanlar bu gün konuşulanı işitiyor, fakat söz onları harekete geçirmeye yetmiyor. Onun aklını başına getirmek için yakasından tutup sarsmak da işe yaramayabilir. Ondan yapması beklenen şey neyse, onu “ben yapmalıyım” diye öne çıkmak gerekiyor. (Syf:31)
Eylem (fiil, hareket, amel) kelimeyi aşar. Kelimenin kısır ve yetersiz kaldığı yerde, söz eyleme düşer. Böyle düşünmek, kelimenin değerini düşürmez. Kelimeyle meram anlatmanın imkânsız kaldığı yerde eyleme müracaat edilir. (Syf:32) Evet gerçekten de her zaman eylem söylemin önünde yer almıştır. Bunu öncelikle Peygamberlerin ve daha sonra da bu yoldaki âlimlerin yaşamlarında somut olarak defalarca görebiliyoruz. Yani eylem başlı başına en büyük tebliğ ve irşattır.
Günümüz Müslümanları devlet halinde yaşamadıklarından, İslam devletinin mahiyetini ona kelimelerle anlatmak güçtür. Bu hususta Asr-ı Saadeti veya başka İslam devletlerini örnek olarak göstermek de yetersiz kalabilir. Çünkü gösterilen örnekler, günümüz insanın kafasında, sadece birer tarihi olay, ölmüş, miadını doldurmuş birer müessese olarak canlanacaktır. (Syf:32) Maalesef günümüz Müslümanlarına bu gibi şeyler artık ütopya gibi geliyor. Şimdi dışardan bir yabancı gelip bizden ortalama bir Müslümana fikri değil de yaşantı olarak bizden ne gibi farklılıklarınız var diye sorsa acaba kaç tane husus sıralayabiliriz? Görünüş olarak neredeyse aynıyız, kafa yapısı olarak farklı olabiliriz ama demek ki iş sadece kafada ya da söylemde bitmiyor eylem yani amel gerekiyor.
Müslümanlar yaşadıkları çevrede kendi kültürlerini dışlaştırmış olmadıkça, din, herhangi bir felsefi akideden daha fazla bir anlam taşımayacaktır. Oysa dinin alametifarikası yaşanan bir inanç bütünü olmasıdır. Yoksa salt filozofik bir akide, rastgele bir telakki tarzı olması değil… (Syf:33)
Rasim Özdenören, Müslümanların gerek halk gerekse aydın kesimi olarak homojen bir birliktelik göstermediğini, bu farklılığın bireylerin İslam’ı yaşaması hususunda da olduğunu ve bu farklılığın yer yer belli bir yayın organı veya cemaat etrafında toplanan kesimlerin birbirlerine karşı düşmanca tavır takınıp, tekfir etmelerine kadar vardığını belirterek bunu eleştirmiştir. Yazar bu kümelenmelerin Müslümanların uzun sürmüş bir tarihi yıkımın artıklarından yetiştiği için bir tefrika olarak değil de bir canlılığın ifadesi olarak değerlendirmenin yerinde olacağını ifade etmiştir. Ve bu kümeler arasındaki görüş farklılığının öznel ve bireysel olduğunu kabul ederek, düşmanca tavır alma yerine anlayışa ve saygıya dayalı bir temel önermiştir. Yani benim yukarıda İslam’a uzak veya aykırı olanlar için önerdiğim ortak yaşama önerimi burada yazarımız kendi içimizdeki kümelenmeler için önermiştir.
Müslümanlar artık özellikle de teknolojinin bu kadar ilerlediği ve dünyanın küresel olarak bir köye dönüştüğü bir çağda hiçbir şeye karşı duyarsız ve yabancı kalamaz ve kalmaması da gerekli. Batı tamamen kendi oluşturduğu hayat nizamını, kültürünü tüm dünyaya empoze ederek, Müslümanlar da dâhil adeta tüm ülke halklarını hipnoz etmişçesine yönlendirerek yönetiyor. Batının etkilediği ve yönettiği halkların bütün bu olanlardan haberdar olmaması da, yürütmüş olduğu plan ve faaliyetlerinin mahiyetinde, özünde vardır.
Bu nedenle Batılılar, sömürüyü, ancak Müslümanların tüketim standartlarını, tüketim alışkanlıklarını değiştirmekle sağlayabileceklerini bildiklerinden, İslam âlemine ilk kancayı buradan attılar. (Syf:41) Ve şu anda başta petrol zengini Arap ülkeleri olmak üzere İslam âleminin tüketim kültürü gözler önünde. Bu yaşayış biçimiyle bizler istediğimiz kadar batı kültürüne veya emperyalizme karşıyız diyelim, bunun hiçbir anlamı ve karşılığı yoktur.

II. Bölüm – Din Sınanmaz, Yaşanır :

Kitabın ikinci bölümündeki başlık gerçekten etkili ve çarpıcı “Din Sınanmaz, Yaşanır”. Yazar, benim yukarda da ifade ettiğim gibi Müslüman’ın en etken tebliğ aracının bizzat yaşayışı olduğu, bunun da İslam’ı yeniden yaşanabilir plana aktarabilmenin etkili yolunun davranışımızı Sünnete uygun hale getirebilmekle ortaya çıkacağını (Syf:44) belirtmektedir.
Müslüman, dinin bu dünyada kendine nasıl bir devlet vaat ettiğini hayal etmek yerine, onun hükümlerine göre nasıl yaşayabileceğini denemelidir. Din sınamayı değil, kendini Müslüman olarak gerçekleştirmeyi öne almalıdır. (Syf:46)
Oysa Müslümanların en çok yaptığı yanlışlardan biri de bireylerin, İslam’ı hükümleri kendi hayatına aktararak yaşamak yerine, başka Müslümanların bu konudaki hatalarını arayıp bulma ve bunun dedikodusunu yapmak üzerinedir. Yani bir nevi camiye giden cami cemaatinin vaazı kendisi için değil de diğer Müslümanlar için dinlemesidir.
Bu konuda yazarımız, böyle yapan Müslüman’ın, İslam’ın yürürlüğe girmesinde kendi üzerine sorumluluk almadığını, bir nevi ben bu işin mücadelesinde yokum, fakat siz başarırsanız tabi olurum, (Syf:46) havasında olduğunu bunun ise aslında İslam’ın gelmesini istemiyorum demenin dolambaçlı yoldan söylenmesi (Syf:47) olduğunu belirtiyor.
Yazarımız, Rabbimiz isterse dini tamamen yeryüzüne hâkim kılacağını ancak bunun yürürlüğe girmesi için dinin yeryüzünde yaşanmasının adetullahtan olduğunu söylemektedir. Yalnız burada dinin yeryüzüne hâkim olması ile Allah’ın dinini tamamlamadığı gibi bir yanlış algıya düşmeyelim lütfen. Şüphesiz Allah dinini tamamlamış ve bunu kitabı Kur’an-ı Kerim ile de bize bildirmiştir. (Maide: 5/3)
Modern çağda Müslümanlar arasında profan (dinle ilgisi olmayan) kafalı yeni bir insan tipinin ortaya çıktığından ve bunların çoğunluk olduğundan bahsetmekte yazarımız. Bunları, fikirlerini sonuna kadar götürmekten korkan, kafa olarak profan, ruh olarak ise muhafazakâr tipler olduğunu söylüyor.
İslam inancında bize ait olduğunu zannettiğimiz her şey aslında bize emanettir. Bunlar içinde kuşkusuz en ağır olanı tabi ki din, yani İslam’dır. Bunun için yazarımız insanın kendisine ait olmayanla ilgili taviz verme gibi bir hakkının/lüksünün olmadığını yani Müslümanların İslam’ın hükümlerinden taviz veremeyeceğini söylüyor. Taviz kelimesini duyunca aklıma nedense ülkemizdeki “F Yapılanma” geldi. Bilenler bilir din konusunda onlarda tavizin haddi, hesabı yoktu. Ama aslında onların niyeti dini kimliklerini gizlemek değil de ülke ve hatta dünya üzerindeki gizli hesaplarının bir gereğiymiş. Her ne kadar onların gizli planlarını bilmesek de kullandıkları İslami kimliklerini gizlemeleri ve bu doğrultuda taviz vermeleri onları gizlemiyordu. Adeta kafasını kuma gömmüş deve kuşu gibi sırıtıyorlardı. Yani kral çoktan çıplaktı.
Günümüz insanlarının en büyük yanılgılarından biri de bilerek veya bilmeyerek İslami çizginin dışında yaşamalarıdır. Modern ve beşeri hayatın, gerek hukuk gerekse iktisadi olarak kendisine dayattığı nizamları çok rahat kabul ediyor ve hatta savunuyor. Örneğin herkes biliyor ki faiz haramdır ama buna bulaşmak için nerdeyse günümüz Müslümanlarının çoğu hiç çekinmiyor. Asıl işin kötüsü ise bu konuda dini ve vicdani herhangi bir rahatsızlık duymamak. Bu şekilde dini hükümleri kendine göre çiğneyerek ve taviz vererek, mubah sınırlarını sürekli olarak genişletebildiği kadar genişletip, aslında sadece kendisini kandırıyor.
Rasim Özdenören, bize ait olmayan meseleyle bize ait olan meseleyi ayırmak için tek kıstasın, İslam olduğunu, bunun için ise önümüzde koskoca bir Saadet Asrı örneğinin bulunduğunu belirtiyor. Bize düşen geçmişe bir mazi olarak özlemle bakmak ve onu “Bin Bir Gece Masalları” gibi okumak yerine, görmek, anlamak ve tatbik etmek. Yoksa gökyüzünden gelecek olan sihirli bir değnek bizi düzeltmeyecek.

III. Bölüm – Çağdaş Müslümanın Sorunları :

Yazarımız bu bölümde öncelikle hastalıklı fikirlerin durumu ve Müslümanların bunun karşısında takınacağı tavrı belirterek, özetle kendi bildiğimiz doğrular üzerinden hareket etmemiz gerektiğini söylüyor bize. Daha sonra Zenciler ile Müslümanların, hayattaki bir nevi kendini ispat etme mücadelesini anlatarak, zencinin görünüşte zaten zenci olarak göründüğü halde Müslümanların bu mücadelede diğer modern insanlardan ayırıcı unsurlarının olması gerektiğini belirtiyor. Bunu da, “bir zencinin zenci olduğunu ispat etmesi gerekmez, ama bir Müslümanın Müslüman olduğunu yaşadığı hayatla ispat etmesi gerekmektedir” (Syf:77) diyerek, amel hususuna dikkatimizi çekiyor.
Yazar, İslam’ın tebliği hususunda Müslümanlar olarak öncelikle kendi sesimizi bularak artık yeni bir üsluba ihtiyacımız olduğunu, bu üslup çerçevesinde ise eleştiri edebini hiçbir zaman elimizden bırakmamamızı söylüyor. Burada şu iki örneği vererek İslam’ın üstünlüğünü vurguluyor:
“Kuruşçev zamanına ait bir fıkra anlatılır. Kuruşçev, kürsüde Stalin aleyhine atıp tutuyormuş. Dinleyici kalabalığı arasından biri “o zaman neredeydin?” diye seslenmiş. Kuruşçev haykırarak bu soru sahibinin kim olduğunu sormuş. Fakat dinleyiciler tarafında büyük bir sessizlik. O zaman Kuruşçev: “İşte ben de o zaman, senin şimdi bulunduğun yerdeydim” diye cevap vermiş. Elbet bir yakıştırma bu. Fakat öyle de olsa, bir gerçeklik payını gizlediğine inanmak gerek.” Alttaki paragrafta ise şu kıssa naklediliyor: “Bir de Hz. Ömer zamanından bir vaka… Hz. Ömer, hilafeti zamanında cemaate soruyor: “Ben doğru yoldan saparsam ne yaparsınız?” Cemaatten biri cevap veriyor: “Seni kılıçlarımızla düzeltiriz.” Buna karşılık Hz.Ömer, Allah’a hamd ü sena ediyor.” Şimdi soruyorum: günümüzde acaba kaç Müslüman iktidar, amir, müdür hasılı mevki, makam Hz. Ömer’e takılan bu eleştiri tavrı, kendine takılsa bu alicenaplığı gösterebilir? Bu soruya vereceğimiz cevap bizim toplum olarak -aşağıdan yukarıya- İslam’ı ne kadar özümsediğimizin bir göstergesidir. Yalnız burada yazarımızın de telkin ettiği gibi şikâyet ile eleştiriyi karıştırmamak gerekir.
Rasim Özdenören bu bölüm içerinde halen güncelliğini ve sıcaklığını koruyan bence de çok önemli bir konu olan, “Kaynaklara Dönme” meselesini eleştirel bir bakışla ele alıyor. Yazarımız, kaynaklara dönme meselesinin ilk bakışta sadece Kur’an ve Sünnete dönmek ve bakmak olarak değerlendirildiğinde hiçbir anormal durumun olmadığını, ancak kaynaklara dönmemizi teklif edenlerin, kaynaklarla karşılaşınca onu derhal ve hiçbir güçlük çekmeden anlayabileceğimiz yanılgısında olduklarını söylüyor. Ve bu fikri savunanların, iki temel kaynağı yorumlamanın ancak Ehl-i Sünnet vel Cemaat akidesine bağlı olduğu bilinen müçtehitlerin ortaya koyduğu eserleri de kaynak kabul ettikleri takdirde bu yanılgıdan kurtulabileceklerini belirtiyor. Burada, “Bir müçtehit içtihadında mutlaka isabet ettirir, diye bir kaide yok. İnsandır, isabet de ettirebilir, yanılabilir de. Fakat Cenab-ı Allah insanları içtihada teşvik için içtihadında yanılan kimseye de bir sevap vaat ediyor. İsabet ettirirse iki sevap… Fakat içtihat yerine safsata yapanlara herhangi bir vaatte bulunulmamış.” (Syf:97) diyerek, yazısında içtihat yapmanın ilmi yönden gerekleri ve güçlüğünden de ayrıca bahsediyor.
Yazar, “Kaynaklara dönmekten murad, Ehl-i Sünnet vel Cemaat imamlarının içtihatlarını, görüşlerin öğrenmek, ona göre amel etmekse, buna zaten kimse bir şey demiyor. Tersine, biz de bunlarla amel etmekten bahsediyoruz. Yok, eğer kaynaklara dönmekle, Kur’an’dan ve hadislerden biz kendimize göre anlamlar çıkarıp, kendi çıkardığımız anlamlara göre amel edelim denilmek isteniyorsa, bu iddia sahibine ben, ancak, çok cesursun diyebilirim.” (s.100-101) diyerek bir nevi insanların haddini bilmesi gerektiğini söylüyor bize.
Kaynaklara dönme meselesi bence içinde büyük bir tehlike barındırıyor. Bu tezi savunanlar avama yani halka aslında sizde Kur’an-ı Kerim de okuduğunuz her şeyi çok güzel anlar ve dahi amel bile edebilirsiniz diyerek, tarihi süreçteki o kadar ilmi, alimi ve kaynağı aradan çıkararak aslında çok büyük bir karışıklığa ve fitneye sebep oluyorlar. Bugün Müslümanlar arasındaki dağınıklığın belki en büyük sebebi budur. Buraya Hz. Ali’nin (r.a.) şu sözünü yazmadan geçemeyeceğim: “İlim bir nokta idi, cahiller onu çoğalttı.”

IV. Bölüm – Nasıl Bir Hayat :

Bu bölümde yazar öncelikle nesneleri anlamamız yönünde bizi sorgulamaya teşvik ederek, bizlerin mi nesnelerin sahibi, yoksa nesnelerin mi bizim sahibimiz olduğunu anlamamız gerektiğini söylüyor. Bunu yaparken de ön kabullerin ve hatta dünya görüşümüzün dışına çıkmamız gerektiğini ancak bu şekilde nesneleri anlamlandırabileceğimiz ifade ediyor.
Daha sonra özellikle başta sanat ve edebiyat olmak üzere gündelik hayatımızda kullandığımız “Yaşama Sevinci” cümlesinin tarihsel süreci ile hayatımıza nasıl girdiğini ve bu cümlenin aslında içerisinde dünya sevgisi ve bir nevi dünyaya düşkünlüğü barındırdığını söylüyor. Nihayetinde yazarımız yaşama sevincini, ölümün sürekli yanı başımızda olduğu ve her an gelip döşümüze çökeceği hakikatinde aramamızı tembihliyor. “Nasıl Bir Hayat” başlığı altında ise Müslümanların kitaplarda nasıl Müslümanca yaşanacağını belki öğrenebileceklerini ancak bunun hayata tatbik edilmesinin o kadar kolay olmadığını, bunun en kısa yolunun Allah dostlarının hayatına bakarak öğrenebileceğini belirtiyor. Ve bize Müslümanca yaşayabilmemizin hayatımızın zaruretlerindenmişiz gibi görünen çoğu şeyin gereksizliğini duyumsatacak bir yaşamla yani “dervişçe” bir yaşamla mümkün olacağını söylüyor. Burada ayrıca birbirine karıştırılan “dedikodu-sohbet, ahkâm kesme-nasihat, eleştiri-kınama” gibi kavramları açıklığa kavuşturmaya çalışarak, “Din nasihattir.” diyen bir Peygamberin salikleri bu gün: “Benim nasihate karnım tok” diyorsa nasihatin, yüreğin ve kafanın dışında bir yere hitap ettiğini sanmaya başlamış demektir. İnsanın yapmadığı şeyi söylemesi nasihat değildir, ahkâm kesmedir.” (Syf:124) diyor. Yazarımız satır aralarında, müminin en iyi nasihatinin yaşaması yani amel etmesi olacağını da vurgulamadan geçmiyor. Bu bölümün sonunda ise Özdenören: “Hıristiyanlık ve Marksizm, model arama konusunda insanın bir yanını iptal ederek, diğer yanını abartarak birbirine zıt iki ayrı uç geliştirmiştir. Biri insanı melekleştirmeye çalışırken, öbürü onu maddi bir çerçeve içinde algılamaya girişmiştir.” (Syf:127) diyerek, bozulan diğer inanç sistemi ile beşeri ideolojileri eleştirmiştir. Buna karşı İslam’da, her zaman her şeyin dozunda olduğunu vurgulamıştır.

V. Bölüm – Birey Olarak Müslümanın Durumu :

Bu bölümde yazarımız, Müslüman birey olarak aynı caddede yürüyor olsak da, toplum olarak hedeflerimizin farklı olduğu ayrıntısına değiniyor. Müslümanları batı yaşama tarzından ayıran en önemli özelliğinden birinin “kanaatkârlık” olduğu, yalnız kanaat hissi gelişmemiş Müslüman bireyin batının “rızk kaygısı” hastalığına duçar olacağını/olduğunu belirtiyor.
Yazarımız batının kültürüne kendimizi kaptırmamız ve önce birey sonra toplum olabilmemiz için: “Müslümanlar, kendi doğrularına göre yaşamayı, hedeflerinin önüne koymadıkça başkasının dümen suyunda sürüklenip duracak demektir. Müslümanca yaşamak her şeyden önce kendi iç oluşumunu tamamlamaya bağlıdır. Böylece ilkin Müslüman bireyler çıkacaktır ortaya, sonra da onların meydana getirdiği topluluk…” (Syf:135) diyerek yol gösteriyor. Ve “Müslümanlar bugün, başkalarının dümen suyunda akıp gidiyorsa (bu aşağılayıcı durumu saklamaya gerek görmüyorum), bunun sebebini herkes, her şeyden önce kendi nefsine mal etmelidir. (Syf:136) diyerek kendimize gelmemiz için adete kulağımızı çekiyor.
Yazarımız bu bölümde: “Bugün Müslümanlar arasında görülen yanlış bir eğilim, ilmihal kitaplarında yazılı temel bilgilerden bile mahrum haldeyken derin fıkıh tartışmalarına girmekten çekinmemeleridir. Oysa her gün bir paragrafını okuyacağı bir ilmihal kitabından öğrendiklerini uygulamaya aktarmak daha anlamlı bir seçim olurdu. Ama Müslümanların arasında kaç kişi “büyük” işlerini bırakıp küçümsemeden ilmihal okumaya talip acaba?” (Syf:138) diye sorarak çok güzel bir tespit yapıyor. Gerçekten de artık Müslüman olsun olmasın insanların çoğunluğu hep “büyük” şeylere talip, “küçük şeylere” dönüp bakmaya bile tenezzül etmiyorlar. Bir nevi birinci merdivene basmadan onuncu merdivene çıkmaya çalışıyorlar. Ve böyle oldu mu tabi ki yapılmak istenen büyük iş temelsiz, eğreti ve mukavemetsiz oluyor.

VI. Bölüm – Yapısal Farklar :

Son bölüm müeyyide alt başlığı ile başlamakta ve burada müeyyide kavramına değindikten sonra müeyyide sınıflarının İslam ve İslam dışı toplumlarda da aynı geçerliliğe sahip olduğundan bahsediyor. Yalnız müeyyide kategorileri muhtevasının İslam toplumu ve devleti ile diğer sistemlerden farklı olduğunu belirtiyor. Şöyle ki: “Keza İslam dışı toplumlarda ahlâk kurallarına uymamanın müeyyidesi, toplumun bu kuralın dışına çıkan kişiye olan tepkisi, salt ayıplama, kınama vb. biçiminde belirirken, İslâm toplumunda aynı uygunsuz davranış kamu düzeniyle ilgili görülüp buna karşı hukukî denilen müeyyidenin uygulanması mümkün hale gelebilir.” (Syf:146) Yazar, müeyyidede ki asıl amacın, her toplumun kendi sürekliliğini sağlamak, toplum düzenini korumak olduğunu söylüyor. Aksi halde bir yerde herkes kendi belirlediği doğrular üzerinde keyfince yaşamaya çalışırsa orada bir toplumdan bahsetmek çok zordur.
İslam toplumundaki müeyyideler, bu şekilde yönetilen bir devlet varsa söz konusu oluyor ancak beşeri hukukun hâkim olduğu toplumlarda Müslümanlara bu müeyyideleri uygulamak imkânsız. İdare olarak İslam dışı devlet ve toplumlarda yaşayan Müslümanlara herhangi bir müeyyide uygulanmayınca bu defa İslam dışı fiiller Müslümanlar arasında meşruiyet kazanarak yayılmaktadır. Yani yazarında belirttiği gibi İslam’ın hükümleri, birey olarak değil de toplum olarak yerine getirildiği takdirde istenen ve beklenen sonuçlar ortaya çıkacaktır.
Yazar, İslam hükümlerinin yaşanması yani soyut doğrulardan somut gerçeklere (putların kaldırılması gibi) geçildiği zaman Kureyş müşrikleri gibi günümüz cahillerinin de hemen tavır değiştirdiklerini söylüyor.
Bu bölümde son olarak “Şiddet” bahsi geçmektedir. Özdenören, insanların her çağda kendilerini ifade etmek için farklı diller kullandığını, bu dönemin dilinin ise şiddet olduğunu belirterek, bu dilin sadece politika ve toplum hayatında olmayıp edebiyat ve sanatta da olduğunu bize aktarıyor. Evet, gerçekten de özellikle batının şu anda yapmış olduğu dizilerin hemen hemen tamamına yakın şiddet içermektedir. Bu şiddet asıl, politik olarak ise kendi coğrafyası dışında özellikle İslam âleminde kan akıtmakta ve can yakmaktadır.

Yazarımız “Son Söz Yerine” bize aktardıkları: “Münferit Müslümanlar İslam’ı hayatlarına geçirmeyi başarabilirse batında olan bu halin zahire çıkacağından kuşku edilmemeli. İslam yolunda mücadelede Müslümanlar değerlendirebilecekleri bir fırsatı hep ellerinde bulundurmuşlardır: bu fırsatın özü, Müslümanların iç oluşumlarını tamamlayabilmekten başka bir şey değildir.” (Syf:168-169)
“Sabır, imandan bir şubedir. Bu sırrın hikmetini kavrayan Müslüman, lügatinde yılgınlığın yer almadığını bilerek aşkla, şevkle, sabırla kendi yolunu kendi eliyle açmaya çaba gösterir.” (Syf:170)
“Bugün ölmüş bulunanlar, ellerindeki fırsatı kaçırmıştır. Yarın yaşayacak olanların ne yapabileceği onları ait bir iştir. Değişik bir deyişle biz, ne bizden önceki insanların yapıp ettiklerinden sorumluyuz, ne de yarınkilerin yapıp edeceklerinden. Biz, sadece kendimiziden ve kendi zamanımızdan sorumluyuz.” (Syf:170-170)
“İmam Gazali söylüyordu: Ömrün bitmiş, fakat sen yalvarmış yakarmışsın, sana bir gün daha verilmiş; işte şimdi öyle bir günde bulunuyorsun, öyle bir günde ne yapacaksan, her gün aynı gayretle o işe sarıl, öyle çalış öyle ibadet et, öyle yaşa.” (Syf:171)

Buraya kadar sabırla okuyan ya da sabırsızlıkla okumayan herkese teşekkür ederim.
Uzun oldu biliyorum, bi kusurumuz oldu ise af ola.
Okunası bir kitap.

birkitabimbirkahvem, İpeği İşleyen Kız'ı inceledi.
29 Kas 2017 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Yine insanlık dramı, tarihin acı yüzü...
İnsanların kendini üstün görmesi yüzünden yanan canların haddi hesabı yok. Günümüzde de ırkçılık devam ediyor. Kendinden olmayanı ötekileştirmek her toplumda var maalesef. İnsan okurken bile yapılan haksızlıklara tahammül edemiyor. Irkçılık, dünden bugüne insanlığın en büyük düşmanı ve ayıbıdır.
Gözü çekik, mini etekli, başı kapalı vs. diye gruplaştırıp insanların canını yakmak çok mu hoş?  Vallahi okurken hem sinirlendim hem elimden bırakamadım. 
Kitabın konusunu anlamışsınızdır; kendilerinden farklı oldukları için Amerika'da istenmeyen Çinlilerin yaşadıkları anlatılıyor.
Nasıl söylesem, kitap bir harikaydı. Elimden bırakmadığım kitaplardan biri oldu. Bu yazar hep yazsın ben hep okuyayım dedim.

Mei Lien'in anlatıldığı bölümler o kadar ilgi çekiciydi ki hiç bitmesin istedim. Sarah Jio'nun tarzıyla yazılmış ve onun kadar başarılı olmuş.   Kitabın gerçek olaylardan esinlenerek yazılması da insanın merakını hep en üst seviyede tutuyor. Sıcacık bir anlatımı var ve kitabı elimden bıraksam dahi kitabın içinden çıkamadım.  Bu anlatıma Erik Ağacı kitabında da rastlamıştım. Okumayan varsa onu da önermiş olayım. Günümüz bölümündeki olaylar her ne kadar tesadüfler zinciriyle geçmişe bağlansa da bu tür kitapların geçmişle gelecek arasında bir bağ kurma çabaları muhakkak ki bir tesadüfle sonuçlandığından çok da abes kaçmamıştı. Zaten beni içine çeken kısım kesinlikle 1880'lerdi, Mei Lien'di, Joseph'di, onların çabaları, aşkları, tutkuları, yaşadıklarıydı... Siz ÇOK GÜZELDİNİZ! Yazar keşke onları daha fazla anlatsaymış...

Aslında kitapla ilgili söylenecek çok fazla şey var da şimdi derine girmeyeyim. Merakınız artsın da kitabı alıp okuyun, mahrum kalmayın bu güzellikten.

Nadir YILDIRIM, Dünya Düzdür'ü inceledi.
 04 Kas 2017 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

GİRİŞ


İnternet devletlerin ve şirketlerin hayatından daha öteye giderek bireylerin dünyasını şekillendirme etkisini sürdürmektedir. Toplumsal hayatın bütün kurumları da pozitif ve negatif bir değerlendirme ile bu etkinin altında hızlı değişim yaşadığı ve Friedman’ın “Küreselleşme 3.0” (2010:20) olarak adlandırdığı bu sürecin hangi boyutlarda gelişeceği ve gelecekte başka hangi düzleştiricilerin ortaya çıkacağı şimdiden kestirebilir bir durum olmaktan uzak görünüyor.
Kristof Kolomb’un yola koyuluşunun altında sadece sermaye aramak olmadığını da anladığımız kitabın girişinde yer alan ifadelerinde (Friedman 2010: 13), yazarın kendi girişinin ilk ifadeleri olarak atıfta bulunması bir tesadüf olmasa gerek.
Kitabın her bölümünde, dünün emek yoğun sermayesinin bugünün bilgi yoğun sermayesine dönüşmesinin ötesinde, bu bilginin kullanımı ve paylaşımında kullanılan teknolojinin inanılmaz ölçüde cyber etkisini 1 ve 0’ın dijital kodlarından sıyrılıp toplumsal hayatı nasıl etkilediğine şahit oluyoruz.
Bir telefon şirketinin “Aslolan teknoloji değil, onunla ne yaptığın” (Nokia, Reklamları) sloganı gerçekten kitabı özetleyen efradını cami ağyarını mani bir ifade. Bilişim teknolojilerinin etkin bir şekilde kullanılmasının bir farklılık olarak algılanmaya başlandığı günümüz dünyasında, internet her saniye değişen ve yirmi dört saatte eskiyen bilgiye ulaşmanın bir aracı olarak, bilginin paylaşılmasının ve kullanılmasının bir yolu olarak görülmektedir.
Bize göre adının “Friedman’ın seyir defteri” olması gereken Thomas L. Friedman’ın “Dünya Düzdür -21. Yüzyılın Kısa Tarihi” isimli eserinin, ödev sınırlılıkları çerçevesinde bir eleştirisidir.
KAPSAM

Çalışma, Dünya Düzdür -21. Yüzyılın Kısa Tarihi- isimli kitabın eleştirisini içermektedir. Adı geçen eser eleştirel bir yaklaşımla ödev sınırlıkları kapsamında ele alınacaktır.
YÖNTEM

Kitap, ödev görevinin alınmasından sonra temin edilerek okunması, okuma sırasında notlar alınması ve notlara kişisel görüşlerin de eklenmesiyle okuma işi gerçekleştirilmiştir. Kitabın yazarı hakkında http://www.thomaslfriedman.com sayfasından yazar hakkında bilgi edinilmeye çalışılmış, farklı web sayfalarından kitap hakkında başkalarının düşünceleri de taranarak bilgi edinilmeye çalışılmıştır.
Kitap planlı sorularla[1] incelenmiş ve sorulara cevap bulunmaya çalışılarak değerlendirilmiştir. Her bölümün sonunda ilgili bölüme ilişkin değerlendirme ve görüşlerin yer aldığı Değerlendirme ve Görüşler bölümü oluşturularak bölüm hakkında düşüncelerimiz eleştirel bir yaklaşımla yansıtılmaya gayret edilmiştir. Kitabın amacı, yazar bu kitabı niçin yazdığı, hedef okuyucu kitlesinin kimler olduğu ve yazarın amacına ne ölçüde ulaşıp ulaşmadığı belirlenerek, kitabın hangi amacı belirlenmeye çalışılmıştır.
Kitap hangi alana ait olduğu ve bu alan içindeki yerinin tespiti, yazarın etkilendiği sosyal, politik, ekonomik vb. değişkenlerin neler olduğu, içeriğin, olgusal veya teorik olup olmadığı, yazarın konuya yaklaşımı açıklanmış ve kitabın bölümleri hakkında bilgi verilmiştir.
Yazarın savunduğu temel fikir ya da fikirlerin neler olduğu tartışılarak, yazarın görüşlerini ne ölçüde birbiriyle uyumlu olarak ortaya koyduğu incelenmiştir. Ayrıca, kitabın güçlü ve zayıf yanları ve sınırlılıklarının tespiti yapılarak, yazarın yaklaşımı, hedef kitlenin akademik ve uygulamacılar açısından hangi beklentilere cevap verebildiği ortaya konularak içerik bilgisi sunulmak istenmiştir.
Kitabın, akademik ya da popüler olarak hangi üslupla yazıldığı, anahtar sözcükler, temel kavramlar ve terimleri, yazarın ne ölçüde kullandığını belirlemeye çalışırken, bu üslubun hedef kitleye uygun olup olmadığına da dikkat edilmiştir.
Kitapta yazarın fikirlerini destekleyici, metin içinde, tablo, çizelge, grafik vb. kullanıp kullanmadığının yanı sıra savunmalarını dil açısından ne ölçüde doğru yapıp yapmadığı da tartışılmıştır. Kitabın Türkçeye tercümesi dil açısından, ne ölçüde anlaşılır ve etkili kullanıldığı da göz önüne alınmıştır.
Kitabın kendi alanına yaptığı en önemli katkının yanı sıra, gelecekte buna benzer hangi çalışmaların yapılabileceği gibi değerlendirmeler ve eleştirilerle çalışma tamamlanmıştır.

BİRİNCİ BÖLÜM


Kitabın Kimlik Bilgileri
KİTABIN ADI
Dünya Düzdür- 21. Yüzyılın Kısa Tarihi
ORJİNAL ADI
The World is Flat
YAZAR
Thomas L. Friedman
EDİTÖR
Gülşen HEPER
ÇEVİREN
Levent CİNEMRE
YAYIM YERİ
İstanbul
YAYIMCI
Boyner Yayınları
YAYIM TARİHİ
2010
BASKI
6. Baskı
SAYFA SAYISI
ANAMETİN: 13-455 DİZİN: 461-477
FİYATI
35 TL.
ISBN
978-975-7004-50-9
1. Yazar Hakkında


Thomas L. Friedman New York Times dış haberler köşe yazarı. Thomas L. Friedman 2002 Pulitzer Ödülüyle[2] birlikte üç Pulitzer ödülü almıştır. Friedman 1995 yılında, New York Times’da dış haberler köşe yazarı olarak yazmaya başladı. Beyaz Saray Ekonomik muhabirleri şefliği de yapan Friedman daha sonra Washington bürosunda ekonomi haberleri muhabir şefi olarak çalıştı.
Friedman 1981’de The Times’a 1982’de Beyrut’a Büro şefi olarak atandı. 1984’de Beyrut’tan 1988’e kadar görev yapacağı İsrail’e 1984 yılında atandı. Friedman 1983’te Lübnan tarafından, 1988’de de İsrail tarafından Pulitzer Ödülünü kazandı.
Düz yazılarıyla 1989’da kitabıyla Ulusal Kitap Ödülünü Beyrut’tan İsrail’e kitabıyla ve 1989’da 27 dilde yayınlanan Lexus ve Zeytin Ağacı kitabıyla 2000 yılında dış politika üzerine yazılmış En İyi Kurgusal Olmayan Kitap Yazarı olarak 2000 Denizaşırı Yayıncılar Kulübü Ödülünü kazandı. Onun son kitabı, Doğu ve Batı Davranışları, 11 Eylülden Sonra Dünyayı Keşfetmek (2002), Friedman’ın köşe yazıları 11 Eylül hakkında yazılmış konuları içerdiği kadar onun tecrübelerini ve görüşlerini yansıtan günlük Eylül sonrası durumu yansıtan röportajları da içermektedir.
Minneapolis’te doğan Friedman, Brandeis Üniversitesinde 1975 yılında aldığı diplomasıyla, 1978’de Felsefe Yüksek Lisans derecesini Modern Ortadoğu teziyle Oxford üniversitesinde yaptı. http://mitworld.mit.edu/video/266, (18/12/2010)
2. Ne Dediler:

Kitap hakkında ileri sürülen görüşlerin tamamının bu çalışmanın sınırlılıklarını aşacağından aşağıya bu konuda söylenen birkaç alıntı ile yetinmek durumundayız. Diğer görüş ve düşünceler, tartışmalara kaynaklar kısmında verdiğimiz linklerden ulaşılması mümkündür.
"Küreselleşmenin heyecan verici ve okunabilir bir açıklaması… Friedman büyük bir gidişatın durumunu ilgi uyandıracak bir tarzda sunuyor... Bu harika kitabın yaptığı şey size yeni bir yol göstermek. Friedman gerçekten bu amacına başarılı bir şekilde ulaşmış... Kışkırtıcı ifadelerle Friedman, gelişmiş ve gelişmekte olan dünyaları hepimiz için anlamlı hale getiren önerile sunuyor..."–Joseph E. Stiglitz, The New York Times.
"Dünya Düzdür Friedman’ın 1999 yılında oluşturduğu Lexsus ve Zeytin Ağacı binasında küreselleşmenin amigosu, harika ve imtiyazlı açıklayıcısı olarak görür. Küreselleşmenin süreçleri, Friedman’ın bu kitapta hediye ettiği ve gösterdiği onun başöğretmenliğinde, duygusal söylemleriyle, ticari öngörüsüyle derin ekonomik olayların açık ve duru bir şekilde açıklanmasıdır." Warren Bass, The Washington Post.
“Son 15 yıl boyunca dijital teknolojinin macerasını, onun küresel kontekste aldığı yeri hoş bir tarzda özetlemektedir.. Friedman asla büyük problemler ve zor ve hırsla tartışmalara girmez..."–Paul Mangnusson, BusinessWeek
http://www.thomaslfriedman.com/.../the-world-is-flat-3 (18/12/2010)
“Friedman’a göre dünyanın düzleşmesi insanları birbirlerine yaklaştırıyor. Bu doğru olsa da benzer süreçlerin insanları birbirinden uzaklaştırabileceğini de unutmamak lazım. Şöyle bir etrafınıza bakınca hemen göreceğiniz gibi, artık insanlar evlerinden çıkmadan âşık olup, Internet üzerinden evleniyor, çocuklarıyla ‘chatleşip, arkadaşlarıyla sanal gezintiye çıkıyor. Haklısınız, mucizevî bir şekilde karşılaştığınız birine âşık olmak, büyük bir orduevi salonunda cümbür cemaat evlenmek, çocuklarla maç seyretmek ve sandal gezintisine çıkmak bu türün üyelerine çok daha uygunmuş gibi görünüyor. Ama artık yapacak bir şey yok. Ok yaydan çıkmış, sosyal evrimin kuvvetleri seçimini yapmış ve en önemlisi de dünyayı dümdüz eden idealizm ‘yıka ve çık’ amaçlı hepsi bir arada sanat eserlerini çoktan keşfetmiş durumda… Dünya düzleşirken, insanları da düzleştiriyor. Friedman’ın atladığı noktalardan biri bu. N. Emrah Aydınonat,
http://www.neaydinonat.com/gunluk/?p=816
3. Amaç:

Yazarın kitabı, gelişen teknolojinin bir aracı olarak internetle birlikte dünyanın her geçen gün sanal olarak bir birine yakınlaşan, uzaklıkların kaybolduğu, mesafelerin kısaldığı, diğer dünya toplumları ile batı dünyasının girdiği etkileşimi özetlemek ve geleceğin ekonomik kalkınmasının başarılı olması için yapılması gerekenlere ilişkin farkında olunması gereken yeni gelişmeler hakkında kendi ülkesinin yönetici, iş adamları ve gençlerine, diğer toplumlara ise batının ekonomik ve teknolojik gücü karşısında, kaçınılmaz bir bütünleşme süreci içerisinde olmalar gerektiğini anlatmak ve yaşadığımız dünyanın hangi yöne gittiğini göstermek amacıyla yazılmıştır. Yazarın bu çalışmasının oldukça başarılı olduğu, ektili bir üslupla, politika üreticilere, uygulayıcılara ulaşmasını istediği mesajı ulaştırdığı görülmektedir.
4. İçerik:


İş dünyasının yönetimine ilişkin olarak yazılan kitabın, dünyamızın sanayi devrimi sonrasında yaşadığı ve bugün geldiğimiz noktada bilişim teknolojileri ile hızlanan gelişmeler ve değişimlerin ektisiyle kaleme alındığı anlaşılmaktadır. Özellikle kitabın bütün bölümlerinde batı ile doğu arasında kurulan cyber köprüde, devletlerin, şirketlerin ve bireylerin ayak seslerini duyarsınız.
Yazar kitabını, küreselleşmenin örneklerini batı ve doğudaki şirketlerden, bireyler üzerindeki etkilerini örnek olaylarla hikâyemsi bir ifadeyle aktarır. Elinizde tuttuğunuz teknolojinin, üzerinde gezindiğiniz araçların, çalıştığınız bilgisayarın bir anda dünyanın her yerinde, Çin’de, Hindistan’da, Kore’de, Rusya’da, ABD’de yaşayan insanların dokunduğunu biraz da ürpererek hayretle dünyanın gerçekten düzleştiğini hissedersiniz.
Kitap altı ana bölüm ve bu bölümler altına serpiştirilmiş on üç alt başlıktan oluşur. Biz hem bu bölümlerin neler olduğunu hem de bölümlerle ilgili düşüncelerimizi bölümü ve alt başlıklarını anlatırken birlikte vermenin bütünsellik açısından uygun olacağını düşünüyoruz. Bölüm Ana Başlıkları ve Alt Başlıklarının içerik dizilişi aşağıdaki gibidir:
5. Dünya Nasıl Düz Oldu?

5.1.1. Ben Uyurken

Dört alt başlıkta incelenen bu bölümde yazar (Bkz. Friedman, 2010: 11-220), “Ben Uyurken” başlığı altında Küreselleşmeyi, Kristof Kolomb’un, 1492 tarihli keşif yolcuğunun seyir defterinden, Avrupa devletlerinin, Müslüman devletlerince, Avrupa’ya ticaret yollarını kapatmasıyla birlikte kendisine yeni ticaret yolu bulmaya çalışmasının gerekçesi ile başlayan yolculuğu ile başlatır (Friedman, 2010:13).
Her ne kadar yazar burada üzerinde durmasa da, Kolomb’un yolculuğunun başlama nedenini açıkladığı seyir defterindeki alıntısında da anlaşılacağı üzere, sadece ticari kaygılar taşımadığı, bu yolculukla misyonerlik faaliyetlerinin de başladığına şahit olmaktayız.
Dünyanın düzleşmesi sürecinin hangi noktaya geldiğini Hindistan’a düzenlediği yolculuklar sırasında fark eden yazar, Kolomb’un denizden ulaştığı ülkede, kendi zamanında servetin kaynağını oluşturan nesneleri – değerli madenler, ipek, baharat aradığını bugün kendisinin karadan ulaştığı ülkelerde, nesneler, donanım değil; beyin gücü, karmaşık algoritmalar, bilişim işçileri, çağrı merkezleri, iletim protokolleri, optik mühendislikte yapılan atılımları yani çağımızın servetinin kaynağını oluşturan şeyleri aradığını ifade eder (Friedman, 2010:14).
Amerika’daki şirketlerin taşeronlarının Hindistan’da varlığının, Amerika’daki şirketlerin işlerinin Hintlilerde nasıl yapıldığını gören yazar, bize dünyanın gelişen teknolojisinin nasıl hızlı ve sınır tanımayan etkisiyle her bir ülkeyi dünyanın bir mahallesi yaptığının farkına varır (Friedman, 2010:311).
Yazarın uyanışı onun küreselleşmeyi tarihsel olarak üç bölümde incelemesinin de nedeni gibi görünüyor:
Küreselleşme 1.0; Küreselleşme 2.0 ve Küreselleşme 3.0.
Yazar, Kolomb’un Eski Dünya ile Yeni Dünya arasında ticareti başlatan sefere çıktığı tarih olan 1492 yi küreselleşmenin miladı olarak kabul eder. 1492-1800 yıllarının arasında yani “Küreselleşme 1.0’”da, cevaplanması gereken önemli soru “Küresel fırsat ve rekabette ülkemin yeri neresi?” “Ülkem aracılığıyla küreselleşip diğerleriyle işbirliğine nasıl gidebilirim?”dir (Friedman, 2010:19). Bu soruya verdiğiniz cevaptaki isabetlilik sizin küreselleşme 1.0’ın neresinde olduğunuzu da belirleyecektir.
Küreselleşme 2.0’ın miladı sanayi devrimidir. 1800’lü yıllardan 2000’li yıllara kadar süren Küreselleşme 2.0, dünyayı orta boydan küçük boya indirerek, buhar makinesinden fiber optik kablolara, kişisel bilgisayarların evlere kadar girmesiyle olgunlaşır. Sizin küreselleşme 2.0’ın neresinde olduğunuzuz görebileceğiniz, cevaplanması gereken kritik soru; Küresel ekonomide şirketimin yeri neresidir? Nasıl küreselleşebilirim ve şirketim aracılığıyla diğerleriyle nasıl işbirliğine girebilirim?” dir (Friedman, 2010: 19-20).
Küreselleşme 3.0’ın miladı bilişim teknolojisindeki yaygınlaşmayı hızlandırsan internetle birlikte başlar. E-ticaretin dünyanın her yerinde yaygınlaşmasıyla birlikte sınırların kâğıt üzerindeki haritada birer resim olarak kaldığı dönemdir. Bu çağın kritik sorusuna vereceğiniz cevap bugün sizin küreselleşen dünyanın neresinde olduğunuzu da ortaya koyacaktır. “Birey olarak, diğer insanlarla küresel işbirliğine nasıl gidebilirim? (Friedman, 2010: 20-21)
Her dönenim itici gücünden bahseden yazara göre, Küreselleşme 1.0’ın itici gücü ülkenizin ne kadar kas gücünün olduğu ve bu gücün ne ölçüde yaratıcı olduğudur. Küreselleşme 2.0’ın itici gücü; çok uluslu şirketlerdir. Küreselleşme 3.0’ın itici gücü ise bireylerin rekabet ve işbirliği gücüdür (Friedman, 2010: 19-21)., Bunun çarpıcı bir örneğini yazarın şu cümlesinde bulmak mümkün; “ Kolomb, tesadüfen Amerika’ya gitmiş, ama Hindistan’ın bir parçasını keşfettiğini sanmıştı. Bense gerçek Hindistan’a gittim, ama orada tanıştığım birçok insanın Amerikalı olduğunu düşündüm.” (Friedman, 2010:15).
Bu ifadelerle birlikte, yazar bu alt bölümde ABD şirketlerinin ülkelerinde yapabilecekleri bir çok işi ülkelerindeki yasaların da zorlamasıyla vergi, işçi ücretleri, maliyet gibi zorluklardan kaçınmak için; muhasebe beyannameleri, yaratıcı olmayan sıkıcı muhasebe işlerini yaptırılmasından tutun ABD’deki hastanelerin radyologların CAT (bilgisayarlı tomografi ) görüntülerinin rapor edilmesine, borsa maliyet analizlerinin yapılmasına, merkezi ABD’de olan bir çok şirketin çağrı merkezi olarak Amerikan aksanı ile İngilizce konuşma eğitimi alan Hintli kadınları kullanmasına varıncaya kadar bir çok işi Hindistan topraklarındaki taşeron firmalar aracılığıyla yapıyor olmalarından başlayan, Japon firmalarının Çin’deki taşeron firmalar aracılığıyla benzer işleri yaptırıyor olmalarına kadar “en zengin insan kaynakları ve en ucuz işgücünün olduğu yere doğal olarak ve ekonominin bir kuralı olarak şirketlerin kaydığını anlatmaktadır. Burada yazarın önemle üzerinde durduğu ve kitabının hemen her yerinde bahsettiği bu ve benzeri ilişkilerle, gelişen teknoloji arasında bir ilişki kurar. Bu ilişkilerden hareketle kaygısını bir görüşmeden naklen, “önce gençlerimiz yabancıların yanında çalışacak, sonra da kendi şirketlerimizi kuracağız. Tıpkı, bina yapmak gibi. Bugün Amerikalılar olarak binanın tasarımını, mimarlığını siz yapıyorsunuz. Gelişmekte olan ülkeler de binanın duvarlarını örüyor. Umudum o ki günün birinde mimar biz olacağız.” (Friedman, 2010: 25-45).
Yazar, dünyanın düzleştiği sırada ABD halkının, bireylerin, şirketlerin, uyanarak hâkimiyetin gün gelip ellerinden çıkıp gideceğini dünyanın her yerinde bekleyen insanların dünyanın yönetimini ele geçirecekleri uyarısını yaptığını düşünebiliriz
Friedman Dünyanın düzleşmesinin ve bu kitabı yazmasının temel nedeni olarak açıklamasını şu cümle ile özetler; Hemen her şeyin dijitalleştiği, sanallaştığı ve otomasyona geçtiği bir aşamaya giriyoruz. Yeni teknolojik araçları kullanabilen, ülkelerin şirketlerin ve bireylerin verimlilik artışı şaşırtıcı düzeylere yükselecek. Girmekte olduğumuz bu aşama, dünyada şimdiye kadar görülmedik sayıda insanın, yenilikçiler, işbirliği yapanlar ve ne yazık ki teröristler olarak, bu araçlara ulaşabileceği bir aşama. Devrim mi istiyorsunuz? İşte gerçek bilgi devrimi başlamak üzere (Friedman, 2010:51-52). Kitabını yazış amacını da, “düzleşen dünyadaki değişimi lehimize (ABD lehine) olacak şekilde nasıl planlayabileceğimize ve nasıl yönetebileceğimize dair bir nasıl dönüştüreceğimize dair bir çerçeve ortaya koymak” olarak ifade eder (Friedman,2010: 54).
5.1.2. Dünyayı Düzleştiren On Güç

Yazar bu bölümde düzleştiriciler olarak tanımladığı dünyayı düzleştiren on ana siyasi olay, yenilik ve şirketin birleşik gücün etkisinden bahseder (Friedman, 2010: 55-160).
Ancak şunu vurgulamak gerekir ki, bu olaylar zinciri bir süreç olarak ele alındığında ve bir bütün olarak ele alındığında anlamlı olmaktadır. Neden Sonuç ilişkisi içerisinde bir birini izleyen ve bir olay ya da olgunun neden olduğu sonuç bir başka nedenin de başlangıcını oluşturmaktadır. Başka bir ifadeyle yazarın tarihi kronolojik olarak açıkladığı bu siyasi olaylar ve diğer etkenler aslında düz bir çizgide gerçekleşen olaylar zincirinden çok helezonik olarak birbiri içine girerek yayılan dalgalar şeklinde gerçekleşmiş ve gerçekleşmektedir.
Dünyayı düzleştiren ilk düzleştirici (Düzleştirici 1), 9.11.1989’da Berlin duvarının yıkılışı ve bu yıkılışın ardından Bunlardan ilki Berlin Duvarının yıkılışıyla başlayan, dünyanın sosyal ve siyasi bağlamda özgürlük ve demokrasi mücadelesinin önünde duran duvarın da yıkılarak, dünyayı sınırsız bir şekilde algılanmasına neden olan sonuçlarıdır.
Yazar Nobel ödüllü Hintli ekonomist Amartya Sen’den aktardığı şu ifade bu düzleştiricinin etkisini özetlemektedir. “Berlin duvarı sadece insanların Doğu Almanya’da tutmanın simgesi değil, aynı zamanda geleceğimize ilişkin küresel bir görüş geliştirmeyi engellemenin de bir yoluydu. Duvar oradayken dünyayı küresel olarak düşünemezdik. Dünyayı bir bütün olarak düşünemezdik.” (Friedman, 2010: 58)
Yazarın bölüm başında dikkati çeken “Duvarlar Aşağı, Pencereler Yukarı” ifadesinde yer vermek istediği Windows İşletim Sistemindeki gelişmelerdir. Bilgisayarlar komünizmin dayandığı yukarıdan aşağı iletişim sisteminin aleyhine, yatay iletişim sistemini büyük oranda geliştirdi. Bu komünizmin tabutuna çivi çakan gelişme, iletişim teknolojiyle birlikte dünyanın düzleşmesine neden olan 2.0’ın da tohumlarının atıldığı olaylar zincirinin de başlangıcı olarak kabul edilebilir (Fridaman,2010: 56-60).
Dünyayı düzleştiren ikinci (Düzleştirici 2) 9.8.1995’li yıllarda teknolojik bir gelişme olarak, 1990’ların başından itibaren gelişen “www”nin icadıdır. World Wide WWW, FTP, HTTP, SSL, SMTP, POP, TCP/IP, e-posta, fiber kablolu ağlar gibi evinizden dünyanın herhangi bir yerindeki her tür bilgiye ulaşabilme teknolojisinin, iletişim yolunun açılması, paylaşımın dijital ortamda şirketler arasında kullandığı sektöründeki gelişmelerdir. (Friedman, 2010: 69-77).
Dünyayı düzleştiren üçüncü etki (Düzleştirici 3) bilgisayar ve iletişimin kutsal ruhu olarak tanımlanan internetle birlikte kâğıt kalemle yürütülen işleri artık bu işler için geliştirilen yazılımlar yapmaya başladığı dönemdir. İşinizi artık sizden daha hızlı ve hafızası daha güçlü, dünyanın her yerindeki işlerinizi de takip edebilen yazılımların geliştirilmesi dünyayı düzleştiren bir diğer etken. Hem de bunu artık sadece iş yerinizdeki işlerinizi yürütmek için değil dünyanın herhangi bir yerindeki işletmenizi de bulunduğunuz yerden yönetmek için kullanabilir bir güce sahipsiniz. Ülkenizde şirketinizin tüm muhasebe işlerini rahatlıkla bir diğer ülkedeki sizin adınıza çalışan on binlerce insana yaptırabilirsiniz (Friedman, 2010: 77-86).
Türk Hava Yollarının alanlarda gördüğümüz “Hiçbir yer uzak değil” reklam sloganı sadece bir insanın bir yerden diğer bir yere nakledilmesi değil, dünyanın düzleştiğini ve orta boydan küçük boya doğru hızla yol aldığının da bir ifadesidir.
Yazar buraya kadar olan üç düzleştiricinin bir platform oluşturduğunu ve diğer yedi düzleştiricinin işbirlikleri ve yöntem geliştirmeye dayalı olduğunu ifade eder (Friedman, 2010: 86).
Geriye kalan on düzleştiriciden dördüncüsü: Kendiliğinden Örgütlenen İşbirlikleri ve topluluklardır. Bu düzleştirici (Düzleştirici 4 ) Açık Kaynak’tır.
Açık Kaynak; dünyanın dört bir yanındaki bilgisayarla ilgili onu geliştirmeye hevesli bireylerin yenilikleri paylaşmasına ve işinizi yöneten yazılımları geliştirmenize katkı sağlayan formülleri eklemelerine izin veren bir sistem. Çığ gibi dünyanın her yerinden gelen geliştirmeler ve iyileştirmelerle, bu yazılımlar hızla yaygınlaşarak daha işlevsel hale geldi (Friedman, 2010: 86-97).
Entelektüel ortaklıklardan doğan sinerjinin başka bir ifadesi olan açık kaynak, çözümü halka arz edilmiş sorunlar yumağının ya da bilgi alışverişinin, bizdeki karşılığı istişarenin, beyin fırtınasıyla dünya çapında o işin gönüllü iyileştirme ekiplerince çözüme kavuşturulması yoludur.
Yazar bu düzleştiriciyi mülakatlarında bir aktarımlar özetlemektedir. Sanayi devrimi sırasında buluşları ve yenilikleri niteleyen şey nasıl ki bireysel dehalarsa, bu çağda yenilikleri ve buluşları niteleyen şey, yetenekli topluluklar biçiminde çalışan insanların ortak ve katılımcı yenilikçiliğidir (Friedman,2010: 97).
On düzleştiriciden beşincisi: Dijitalleşen herhangi bir hizmet, çağrı merkezi, destek merkezi veya bilişim işi, küresel ölçekte en ucuz, en zeki ve en verimli tedarikçiye yaptırılması işi olarak dünyayı düzleştiren etkendir. Bu düzleştirici (Düzleştirici 5 ) Taşeronluk’ tur. (Friedman,2010:106-111)
Yazar bunun Hindistan’daki örneklerini vererek ABD ve diğer ülkelerdeki firmaların işlerinin bir kısmını özellikle de çok zaman alan ve maliyeti yüksek beşeri sermaye adına gerekli işlerini Hintli firmalara yaptırmalarını gösteren onlarca örnekle dünyayı düzleştiren taşeronluğun etkisini anlatır. Çalışmamızın başında da ifade ettiğimiz gibi Batılılar artık doğuda sadece değerli maden aramıyorlar, kendilerine daha az maliyetli etkili beyinleri de kullanmanın yolunu bulmuş görünüyorlar.
On düzleştiriciden altıncısı: Taşeronluk, şirketinizin kendi evinde yaptığı (araştırma-geliştirme, çağrı merkezi, borçlular hesabı gibi) belirli ve sınırlı bir işin başka bir firma tarafından yapıldıktan sonra operasyonunuza entegre edilmesidir. Bunun tersine, bir şirketin bir ülkedeki, şehirdeki fabrikasını alıp tümüyle başka bir ülkeye, şehre taşıması eylemi, dünyayı düzleştiren bir etkendir. Bu düzleştirici (Düzleştirici 6 ) Offshore’dur (Friedman,2010:116-117).
Bir şirketin aynı ürünü tamamen aynı şekilde, dama daha ucuz işçilik, daha düşük vergiler, sübvanse edilmiş enerji maliyetleri ve daha az sağlı sigortası giderleriyle üretmek için taşınması olan bu düzleştiriciyi yazar, Çin ve Tokyo’dan örnekler vererek açıklar.
Ancak yazarın bu bölümdeki kaygılarını dile getirdiği bazı düzleştirici sonuçları da vardır ki buna en güzel örneğini görüşmelerinden birindeki ifadeyi aktararak ABD şirket ve politikacılarını da uyarmadan geçemez. Bu bölüm daha çok ABD’li şirketlerin ve politikacıların offshore karşısında uyarılması ve tedbirler alınmasına yöneliktir.
“Çin bir tehdittir, Çin, bir müşteridir. Ve Çin, bir fırsattır” (Friedman, 2010: 119). Yazara göre batılı meslektaşlarından farklı olarak istediği Çinli liderlerin istediği tek şey bir sonraki kuşakta, bir ürünün Çin’de tasarlanması. Önümüzdeki on yıllardaki gidişat bu yönde. Yani önümüzdeki otuz yıl içinde, “Çin’de satılmıştır” dan, “Çin’de yapılmıştır” a, oradan “Çin’de tasarlanmıştır” a, oradan da “Çin’de hayal edilmiştir” e geçeceğiz demektir. Bu anlamda en güçlü uyarıyı da yazar Çin’in vizyon ifadesi olarak ele alabileceğimiz cümleyi 5 Kasım 2001 tarihli bir gazetenin sayfasından nakleder “Çin Her şeyin Merkezi Olacak” (Friedman, 2010;121).
On düzleştiriciden yedincisi (Düzleştirici 7 ) Tedarik Zinciri (Friedman, 2010; 129-142) ve sekizincisi (Düzleştirici 8) Insourcing’tir (Friedman,2010:142-151).
Yazar bu bölüme, ABD’li bir nakliye şirketinin, dünyanın dört bir yanından gelen ve diğer dört bir yanına dağıtımı yapılan ürünlerin dağıtımını gerçekleştirdiği sistemi anlatarak başlar. Büyüklü küçüklü kutular, her indirme peronundan geçen taşıma bantlarına konuyor. Bu küçük taşıma bantları küçük derelerle birleşip büyük ve güçlü bir nehir haline gelmesi gibi büyük bantları besliyor. Haftada yedi gün, günde 24 saat, tedarikçilerden gelen kamyonlar on beş kilometrelik bu küçük taşıma bandı derelerine kutu akıtıyor. Taşıma bandı dereleri de kutulardan oluşan nehirlere dönüşüyor. Bir yandan büyük nehirlere dönüşen bantlar, oluşturulan dijital kodların da yardımıyla dünyanın diğer dört bir yanına akan nehirlere oradan da tekrar küçük derelere dönüşüyor (Friedman, 2010; 129-130).
Yazar buradaki anlatımla zihinlerimizde gittikçe küçük boya doğru giden ve düzleşen dünyanın sadece dijital ağlarla bağlı olmadıklarını, bu ve benzeri nakliye ve kargo işletmelerinin bilişim teknolojisini de kullanarak, ürünlerin dünyanın her tarafına nakledilebilir ağlarla da bağlanarak, hızlı, güvenli, maliyeti düşük taşımacılık yaparak dünyayı düzleştiren önemli bir etkeni tasvir eder. Bu olguyu özetleyen en önemli cümle ise “Arkansas’ta Suşi Yemek”’ tir. Bugün firmaların ürünlerini yukarıda sıraladığımız düzleştiricilerde açıklanan yer ve zamanda üretip dünyanın diğer bir yanında çok kısa bir zamanda ulaştırmaları bu tedarik zinciri ile gerçekleşirken, tedarikçilerin barkotlayıp fabrikalarından gönderdikleri her kutu dünyanın biraz daha düzleşmesini sağlayan küreselleşmenin nüfuz ajanları gibi işlev görmektedir. Maraş’taki bir dondurmayı Kanada’da yemek istiyorsanız bilgisayarınızı açıp, http://www.nokta.com adresine tıklayarak, bankanız aracılılığıyla size verilen küresel kartları kullanıp, birkaç saat içinde size ulaşmasını sağlayabiliyorsanız, ya da bu ürünü Kanada’daki müşterinize ulaştırabiliyorsanız siz de dünyanı düzleşen sürecinde yerinizi bulmuşsunuz demektir.
On düzleştiriciden dokuzuncusu (Düzleştirici 9 ) In-Forming’tir (Friedman,2010:151-160). Google, Yahoo! Ve MSN ve diğer arama motorları aracılığıyla bilginin her dilde aradığınız anda karşınıza gelebileceğini görmek gerçekten de herhangi bir yerdeki bireyin herhangi bir yerdeki bilgiye rahatlıkla ulaşabilmesi dünyanın elinizin altındaki birkaç tuştan oluşan ve araçlarla ulaşıyor olmanız dünyayı düzleştirici bir etkendir.
Herkesin her yerde, her yerin herkeste olduğu bu ağ sayesinde şimdiye kadar hiç kimsenin sahip olmadığı bilgiye ulaşma kolaylığı da informing in ne kadar etkili bir düzleştirici olduğunu gösterir. Her geçen gün bilgilerinizi rahatlıkla depolayıp paylaşabildiğiniz özellikleri ile karşımıza çıkan düzleştiricilere halk bir isim dahi takarak bir soruyu bilmiyorsanız, “Google babaya soralım” diyerek bilgiye ulaşmanın ne kadar kolaylaştığını gösterir. Yazar bunu bir akarımla, “Google kullanabiliyorsam her şeyi kullanabilirim. Google, Tanrı gibi bir şey Tanrıya kablosuz ulaşılabilir. O, her yerdedir ve herkesi görür. Dünyada herhangi bir sorununuz varsa, Google’a sorun” (Friedman, 2010: 159).
On düzleştiriciden sonuncusu (Düzleştirici 10) Steroidler’dir. (Friedman,2010:160-172). Yazar, vücudun çalışmasında güçlendirici etkisi olan, çeşitli hormonlar içeren kimyasal bir bileşiğe benzeterek küreselleşme 3.0 ‘ı daha güçlü ve etkin hale getiren ve güçlü kılan araçlardan bahseder. Başka bir ifadeyle yukarıda sıralanan tüm düzleştiricilerin etkililiğini sağlayan hormonal bir etki gösteren steroidler, dijital, mobil, kişisel ve sanal, her gün bir yenisini gördüğümüz farklı özellikleriyle bizi 3.0 a daha da yakınlaştıran araçları kasteder.
“Dijital” demekle, kişisel bilgisayar-Windows-Netscape iş akışı devrimi sayesinde fotoğrafçılıktan eğlenceye, iletişime, mimari tasarıma, bahçe sulama tesisatına kadar tüm analog içerik ve süreçlerin dijitalleştiğini ve böylece şekillendirilebildiğini, yönlendirilebildiğini, bilgisayarlar üzerinden internet, uydu veya fiber optik hatlarla iletilebildiği söylüyor.
Sanal derken, bu sistemin temelinde bulunan tüm o dijital boru hatları, protokol ve standartlar sayesinde, bu dijital içeriğin ok yüksek hızlarda ve çok kolay biçimde ve üzerinde hiç düşünmemize gerek kalmadan şekillendirilip yönlendirildiğini ve iletildiğini dile getiriyor.
“Mobil” derken, kablosuz bağlantı sayesinde iletimin her yerden, herkes tarafından be herhangi bir aygıtla yapılabildiğini ve her yerden herkes tarafından ve herhangi bir aygıtla yapılabildiğini ve her yerden alınabildiğini ifade ediyor.
“Kişisel” derken de bu iletimi sizin kendiniz için ve kendi aygıtınızla yapabileceğinizi anlatıyor (Friedman,2010:162). Son yıllarda ortaya çıkan 3G mobil cihazları bu harca güç katan farklı bir gelişme olarak gösterilebilir.
Steroidleri oldukça anlamlı özetleyen bir aktarım da “Artık nereye giderseniz, çalışma masanız da beraberinizde geliyor.” (Friedman,2010: 168).
5.1.3. Üçlü Yakınlaşma

Yazar bu bölümü Yakınlaşma I-II ve III olarak ele alıp daha önce dile getirdiği düzleştiricilerin yakınlaşmasından ve ortaya çıkan yeni oluşumlardan bahseder (bkz. Friedman, 2010: 161–173).
Yakınlaşma I, On düzleştiricinin yakınlaşmaya başlamasına yol açan gelişmelerdir.
1990’lardan beri var olduğu bilinen on düzleştiricinin bir araya gelerek daha birlikte çalışmasını kronolojik olarak tanımlar. 2000’li yıllara doğru gelindiğinde bu yakınlaşmanın (Berlin Duvarının Yıkılışı, Netscape, İş Akışı, Taşeronlama, offshore, açık kaynak, insourcing, tedarik zinciri, informing ve steroidler) oluşmaya başladığı görülür. Bu tamamlayıcı malların eş zamanlı gelişmesini de ifade eder ki, on düzleştiricinin tamamlayıcı bir şekilde birbirine yakınlaşarak çok sayıda işbirliği sağlamak üzere yeni bir küresel oyun sahası oluşturmasıdır (Friedman, 2010: 176).
Yakınlaşma II, Yeni iş uygulamalarının bir araya gelmesiyle gerçekleşir.
Yan teknolojilerin tümü ile bu teknolojilerden en fazla yararı sağlamak gereken iş süreçleri ve iş alışkanlıklarının oluşması, birbirine yakınlaşması ve bir sonraki verimlilik atılımını sağlaması, biraz zaman gerektirir. Yeni bir teknoloji hiçbir zaman yalnız başına gelmez. Verimlilik sıçraması, ancak yeni teknoloji ile yeni iş biçimleri birleştiğinde olur (Friedman, 2010: 177).
Yazar bu yakınlaşmanın geçirdiği evrenin temelini açıklarken, küreselleşme 2.0 gerçekten de ana bilgisayarlar çağı olduğunu hareketle şöyle devam eder: bu çağ dikey bir çağdı. Komuta kontrol odaklı bir yapısı vardı. Şirketler ve şirketlerin departmanları, dikey silolar şeklinde örgütlenmişti. On düzleştiricinin, özellikle de kişisel bilgisayarlar, mikro işlemci, internet ve fiber optik hatlarla ilgili düzleştiricilerin birbirine yakınlaşması etrafında şekillenen Küreselleşme 3.0 ise oyun sahasını dikeyden yataya çevirdi. Komuta kontrolden ziyade yatay bağlantı ve işbirliğiyle harekete geçen bu yeni iş uygulamaları, kendiliğinden gelişti.
Yakınlaşma III, Küresel ofislerin oluşması ve aynı anda milyonlarla ifade edilebilecek sayıda insanın kendisini, fişi takıp diğer herkesle çalışma konusunda serbest durumda bulmasıdır (Friedman, 2010: 180-181). 1960’lardaki Hippilerden 1980’lere Yuppilere sonrasında Zippilere doğru akan bir gençliğin varlığından bahseden yazar, bunların “liberasyon çağının çocukları olarak adlandırır. Bu III. Yakınlaşma bireylerin özgür kaldığı, onları sistem dışında tutabilecek hiçbir vize görevlisinin olmadığı bir dünya.. Fişi takıp oyuna giriyorsun... (Friedman, 2010: 183-185).
Bu yakınlaşmanın ortaya çıkardığı sonucu yazar şu ifadesiyle aktarır. Dünya düzleşmiş. Üçlü yakınlaşmanın sonucundaki küresel işbirliği ve rekabet (bireyler arasındaki, şirketler ile bireyler arasındaki, şirketler arasındaki ve şirketler ile müşteriler arasındaki) sayesinde dünya tarihinde görülmedik ölçüde çok farklı köşelerde yaşayan daha çok sayıda insan için daha verimli, daha kolay ve daha sürtünmesiz bir yer haline gelmiş olmasıdır. Bu yakınlaşma sonucunda doğan olgu teknolojinin, kelimenin tam anlamıyla işin tüm boyutlarını, hayatın tüm boyutlarını ve toplumun tüm boyutlarını dönüştüreceği bir çağa girmedir. (Friedman, 2010: 197-198)
5.1.4. Büyük Saflaşma

Yazar, üçlü yakınlaşma sonucunda sadece bireylerin kendilerini iş dünyasına hazırlama, şirketlerin birbiriyle rekabet etme ve ülkelerin ekonomileri ile jeopolitiklerini teşkilatlandırma biçimlerini etkilemekle kalmayacağını ileri sürer. Zamanla siyasi kimlikleri yeniden şekillendirecek, siyasi partileri yeni bir biçime sokacak ve kimlerin siyasi aktör olduğunu yeniden tanımlayacaktır.(Friedman, 2010: 199)
Yazara göre üçlü yakınlaşma ardından büyük saflaşmayı da beraberinde getirecektir. Bu yakınlaşma sonucu, toplulukların ve şirketlerin kendilerini nasıl tanımladıklarını; bireylerin toplulukların ve şirketlerin nerede başlayıp nerede duracaklarını, bireylerin müşteri, çalışan hissedar ve vatandaş olarak kendi farklı bir şekilde saflaşmak zorunda. Düz dünyanın en çok rastlanan hastalığı, çoklu kimlikler olacak. Siyaset bilimi, bu çağın en hızlı büyüyen sektörü olabilir (Friedman, 2010:199-219).
Bu saflaşmada ya küreselleşmenin bu yeni yolunda siz de oyun sahasında oynarsınız ya da direnç gösterip, gücünüz yetiyorsa, kapıları kapatır, kendinizi küreselleşme 3.0’ın dışında tutarsınız. Bu hem ülke olarak hem şirket hem de birey olarak geçerlidir.
6. Amerika ve Düz Dünya


Bu bölümü dört alt başlıkta inceleyen yazar (bkz. Friedman, 2010: 221-273) Amerika ve Serbest Ticaret başlığında yine ülkesinin iş adamlarını ve politikacılarına ekonomi stratejilerini belirleyici öneriler getiren veriler sunar. Kritik gördüğü şu sorunun cevabını tartışan yazar, büyüyen ekonomisiyle ABD şirketlerinin offshore ve taşeronluklarını yapan Hindistan ve Çine karşı geliştirilmesi gereken ekonomik stratejinin hangi yönleriyle ülkesine katkı sağlayacağını anlatırken diğer yandan da bu katkının ülkesinin lehine dönüştürülmesi gerektiği uyarısını yapar. Soru şudur: Dünya, çok daha fazla insanın benim çocuklarımla işbirliği ve rekabet halinde olacağı şekilde düzleştiğinde de serbest ticaret bütünsel olarak Amerika’nın yararına mı olacak? Bir sürü iş başkaları tarafından kapılacak gibi gözüküyor. Hükümetimizin taşeronluğa ve offshor’a karşı duvarları yükseltmesi, tek tek Amerikalılar için daha iyi olmaz mı? (Friedman, 2010: 223).
Yazar bu sorulara İngiliz İktisatçı David Ricardo’nun (1772–1823)[3] karşılaştırmalı üstünlüklerin serbest ticareti teorisiyle cevaplandırmaya çalışır.
Bu teoriye göre; her ülke karşılaştırmalı olarak maliyet üstünlüğüne sahip olduğu malların üretiminde uzmanlaşır ve bu malları diğer ülkelerin uzmanlaştığı mallarla değiş tokuş ederse, bu ticaretin tüm taraflarının he toplam gelir düzeyi yükselir hem de toplam kazanç artar. (Friedman, 2010: 224-225)
Kazan-Kazan prensibinin hala geçerli olduğu sonucuna ulaşan yazar, zippi gençliğin gelecekte Amerikalı gençlerin ulaşamayacağı niteliklere sahip olduğuna ilişkin kaygısını şu ifadelerle dile getirir. “Asla unutmayın: Hintliler ve Çinliler bizimle dibe vurmak konusunda yarışmıyorlar. Tepeye varmak için yarışıyorlar (Friedman, 2010: 231). Yazar bu kaygısının ardından ülkesine şu mesajı ulaştırır. Başarıya giden yol, sizi bir yerlere bağlayan demiryolunu engellemekten geçmez. Daha büyük ve daha gelişkin pastadan size ve toplumunuza düşen payı talep etmenizi sağlayacak alanlara yatırım yapmaktan ve vasıflarınızı artırmaktan geçer. (Friedman, 2010: 234)
Dokunulmazlar[4] Hindistan’da kast dışı sayılan ve kast sistemine göre en aşağı tabakada, kirli sayılan insanlardır. Hindistan’daki sosyal tabakaların en aşağısında bulunan bu sınıfın dünya düzleştikçe tersine döneceğini anlatırken yazar, dokunulmazlığa yüklediği anlam açısından bakıldığında, işleri taşeronlara verilemeyen insanlar olarak anlatılmaktadır.
Herkes dokunulmaz olmak istemeli diyerek devam eder yazar ve şu dikkati çeken hatırasını aktarır. Çocuklarına hitaben, “Kızlar, ben çocukken ailem bana hep, Tom, yemeğini bitir. Çin’deki, Hindistan’daki insanlar açlıktan kırılıyor” derdi. Ben size şunu tavsiye ediyorum: Kızlar, ödevinizi bitirin. Çin’deki, Hindistan’daki insanlar işsizlikten kırılıyor.” (Friedman, 2010: 235)
Bu bölümde dikkati çeken bir diğer konu yazarın düz dünyada geleceğin insanlarına verdiği çarpıcı bir mesaj olan dokunulmazlık kavramına yüklediği anlamla sınıflandırmasıdır. Dokunulmazlar dört ana kategoriye ayrılır: “Özel” işçiler, “Uzman” işçiler, “demirbaş” işçiler ve “koşullara uyan” işçiler (Friedman, 2010: 236).
Özel işçiler; Sundukları mal ve hizmetler için küresel bir Pazar bulur ve dünya büyüklüğünde para kazanırlar. Onların işleri asla taşerona yaptırılamaz.
Uzman İşçiler; Bütün bilgi işleri için geçerli işlerdir. Bunlar çok talep edilen ve yeri doldurulamayan niteliktedir.
Demirbaş İşçiler; hizmet sektöründeki işçilerin yaptığı işlerle ilgilidir. Müşteri ile yüz yüze teması gerektiren işlerdir.
Koşullara Uyan İşçiler; Sürekli değer yaratabilen, sürekli yeni nitelikler, yeni bilgiler ve ilgi alanını yenilik ekleyen, öğrenmeyi öğrenen işçilerdir. (Friedman, 2010: 236-237).
Bu işler, yeri doldurulamayan işlerdir bilgi ve teknolojinin sınırlarını ne kadar zorlarsak, makinelerin yapabildikleri ne kadar karmaşıklaşırsa, uzmanlık eğitimi almış olanlar ya da öğrenmeyi öğrenme yetisine sahip olanlar daha çok talep edilecek ve daha iyi ücret kazanacak. Bu beceriye sahip olmayan ve koşullara uyum sağlamayan daha çok insansa daha az kazanacak. İstenilmeyen şey, yeri doldurulabilecek bir işte çalışmaktır. (Friedman: 2010: 237)
Bölümün diğer başlığı Sessiz Krizde (Bkz. Friedaman,2010: 247-272) yazar, Amerikalıların bir spor müsabakasındaki karşılaştığı mücadeleden çıkarımla, diğer dünya ülkelerinin artık ABD ile başa baş rekabet edebilecek düzeye geldiklerini gösteren bir örnek verir (Friedman, 2010: 247). Amerikalı gençlerin bir eleştirisini yapan yazar, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Amerika’da, üçüncü kuşağa gelince tüm mal varlığını tüketmeye başlayan klasik zengin aileleri hatırlatan bir şeylerin olduğunu ifade ederek üç nesil ayrımı yaparak bugün ABD’nin geldiği noktayı açıklar: Bu ailelerde birinci kuşak, toprağı tırnaklarıyla kazıyan yenilikçilerdir. İkinci kuşak, öncekilerin yaptıklarını ayakta tutar. Sonra bunların çocukları gelir. Bu üçüncü kuşak ise şişmanlar, aptallaşır, tembelleşir ve her şeyi yavaş yavaş tüketir. (Friedman, 2010: 258-249). Diğer taraftan da ülkesinin büyüklüğü ve güçlü olduğu, yeter ki Amerikaların gerektiği kadar Amerika kültürünü sağlamlaştırıcı ve yaşatıcı çalışmalara devam etsin.
Amerika’nın içten içe ve hissedilmeyen bir kriz yaşadığını gerekli tedbirler alınmazsa dünyanın düzleşmesinin gittikçe ülkeyi tehdit eden bir hal alacağı düşüncesini paylaşır. Burada çarpıcı olan bilgilere baktığımızda Amerika’nın fen ve mühendislik alanlarındaki nitelikli elaman yetiştirmede eskisi kadar yüksek performans sağlayamadığı öz eleştirisidir. Bir asırdan fazla zamandır ABD kendini ilk kez bilimsel keşifler, yenilik ve ekonomik gelişme alanında diğer ülkelerin gerisinde kalmış bulabilir. Bu “Mükemmel Fırtına” öncesindeki sessizliktir. Sükûnet sizi yanıltmasın. Yol değiştirmek için doğru zaman, fırtınanın kopmak üzere olduğu an değil, ası böyle zamanlardır. Eğitim sistemimizin “küçük karanlık sırlarını” ele almak konusunda kaybedecek zamanımız yok (Friedman, 2010: 250-252).
Friedman bu küçük karanlık sırlarını bu bölümden aldığımız ve konuyu özetleyen satırları aktarmakla yetineceğiz:
Sayısal Fark, eğitimli ve kalifiye insan, aktif iş ve bilim dünyasındaki insan sayısıdır, başka bir ifade ile beşeri sermaye ve entelektüel sermayenin sayısal olarak diğer ülkelerle kıyaslanarak ortaya çıkan azlık ya da çokluktur. Yazar, bu konuyu açıklamak için diğer ülkelerle ilgili bir takım istatistiksel verileri sunar. Örneğin, tüm dünyada 2.8 milyon lisans diploması verildiğini bunun 1.2 milyonunun Asyalı öğrencilerden oluştuğunu, Asya ülkelerindeki üniversitelerin ABD’ye oranla sekiz kat daha fazla lisans diploması verdiğini belirtir (Friedman, 2010: 253-257).
Hırs Farkı; 2004 yılının kışında Tokyo’da Nomura Araştırma Enstitüsü baş ekonomisti Richard C. Koo ile çay içtim. “Düzlük Katsayısı” tezimi Richard üzerinde denedim. Buna göre bir ülke ne kadar düzse, yani doğal kaynakları ne kadar azsa, o ülke düz dünyada o kadar iyi konumda olur. Düz bir dünyada ideal ülke, hiç doğal kaynağı olmayandır, çünkü doğal kaynağı olmayan ülkeler kendilerini keşfetmeye çalışır. Bu ülkeler petrol kuyusu kazmak yerine, insanlarının enerjisini, girişimciliğini, yaratıcılığını ve zekâsını harekete geçirmeye çalışır. Genç Çinliler, Hintliler ya da Polonyalılar bizimle dip için yarışmıyorlar. Zirve için yarışıyorlar. Değil bizim için çalışmak, biz bile olmak istemiyorlar. Bizden üstün olmak istiyorlar. Tüm dünyada insanların hayranlık duyacağı ve çalışmak isteyeceği geleceğin şirketlerini yaratman istiyorlar. Şu ana kadar geldikleri yerden kesinlikle memnun değiller (Friedman, 2010: 257-262).
Eğitim Farkı; İyi eğitilmiş ve yetiştirilmiş bir iş gücü olmaksızın uluslararası rekabette kaybedilen işler için savaş umamayız. Artık ülkeler, paranın izini sürmüyorlar, beyinlerin izini sürüyorlar. İntel kurumsal ilişkiler direktörü ve şirketin fen eğitimini geliştirme girişimlerinin sorumlusu Tracy Koon, “Fen ve matematik, teknolojinin evrensel dilidir”. Teknolojimizi ve yaşam standardımızı yönlendirir. Çocuklarımız bu evrensel dili bilerek büyümezlerse, rekabet edemezler. Biz başka bir yerde üretim yapmıyoruz. Benim şirketim burada kuruldu. Bizim iki hammaddemiz var: kum ve yetenek (Friedman, 2010: 262-269).
7. Bu Bir Tatbikat Değil (s: 273-302)

Yazar bu bölümde, düzleşen dünyanın getirdikleri ve getireceklerini düşünerek yine ülkesinin politika yapanlarını ve şirketlerini uyarmaya devam etmektedir.
Dünyanın düzleşmesi, ABD’nin önünde uzun vadede derin ve kapsamlı etkileri olan fırsatlar ve tehditler getiriyor. Bu yüzden de işleri eskiden olduğu gibi yapma becerimiz, yeterli olmayacak. Düz dünya şu an odanın içindeki fil gibi. Mesele, onun bize ne yapacağı ve bizim ona ne yapacağımız. Bizim bir şeyleri daha farklı yapmamız lazım. Neleri korumalıyız, neleri atlamalıyız, neleri benimsemeliyiz, neleri bünyemize almalıyız, nerelerde çalışmamızı ikiye katlamalıyız ve nerelere yoğunlaşmalıyız; karar vermemiz gerekiyor (Friedman,2010: 273-277).
Yazar, düzleşen dünyada herhalde ülkesinin son zamanlarda diğer ülkelere karşı uyguladığı (Irak, Afganistan, İran örneğinde olduğu gibi) uygulamaları üstü kapalı eleştirerek “Merhametli düzleşme” olarak adlandırdığı yaklaşımı önerir. Politikalarını şu beş bileşen etrafında toplamaları gerektiğinin altını çizer. Bunlar: Liderlik, Kas Geliştirme, Koruma, Sosyal Eylemcilik ve Ana Babalık’tır.
İnsanlar, bir eğitim farkının ortaya çıktığını, hırs farkının olduğunu ve bizim sessiz bir kriz yaşadığımızı fark etmezse, düzleşmeye karşı ulusal bir strateji geliştirmemiz mümkün değildir. Bizim hem açıklama yapmaya hem de ilham vermeye yetkin ve istekli politikacılara (Liderlere) ihtiyacımız var. Hiç biri kurum, ciddi bir sorun yaşadığına ve ayakta kalabilmek için farklı bir şeyler yapması gerektiğine inanmadıkça köklü değişiklikler yapmaz (Friedman, 2010: 277-279).
Yazar, düz dünyanın yeni işçi ve işveren anlayışındaki değişikliği de kastederek beşeri sermayenin ve entelektüel sermayenin önemini vurgular. Buna göre, düz dünyanın düşünme şeklinde göre bireysel olarak işçi kendi kariyerini, risklerini ve ekonomik güvenliğini yönetme sorumluluğunu giderek daha fazla üstlenir. Hükûmetin ve şirketlerin göreviyse işçilerin bunu yapabilmek için gerekli kasları geliştirmelerine yardım etmektir. İşçilerin en çok ihtiyaç duyacakları “kaslar”, ömür boyu öğrenme sürecine uygun taşınabilir ve ek menfaatler (sigorta, emeklilik, ücret dışı kazanç vb.) dir. Eğer tüm dünyanın entelektüellerinin kaymak tabakasını alabilirsek, bu Amerika için daime net bir getiri olacaktır. Eğer düz dünya tüm bilgi havuzlarının birbirine bağlanması ise, biz kendi bilgi havuzumuzun en büyük havuz olmasını isteriz. Biz küresel yetenek avındayız. O halde en iyileri elimizde tutmak için ne yapabilirsek yapmalıyız… (Friedman, 2010: 289).
Yazar koruma ile ilgili olarak insanları çalışmaya teşvik edecek, sigorta kurumlarının yapılanmasından bahseder ve sosyal eylemcilikle ilgili olarak da; şirketlerin, düz dünyada sadece güçlerinin değil, aynı zamanda sorumluluklarının da farkına vardıkları büyük bir geçiş dönemi yaşıyoruz. Merhametli düzleşme yanlıları öylece oturup durmanın ve geleneksel sağ-sol ayrımları ile tüketiciye karşı şirket bakış açısıyla düşünmenin zamanının artık geçtiğine inanıyor. Bunun yerine klasik korumacılığa yönelmeden, düz dünyanın en kötü özelliklerine karşı tüketici-şirket işbirliğinin nasıl iyi bir koruma sağlayabileceği üzerinde kafa yormalıyız (Friedman, 2010: 293-298).
Ana-Babalı yapmak, yazarın merhametli düzleşmeyle ilgili tartışmasının ailelere yönelik olarak geliştirdiği düz dünyada ki görev tanımıdır.
Bireyleri düz dünyaya uyum sağlamasına yardımcı olmak, sadece hükûmetleri ve şirketlerin değildir. Aynı zamanda ana babaların da görevidir. Onların da çocuklarının nasıl bir dünyada yaşadığını ve ayakta kalabilmek için neler yapmaları gerektiğini bilmeleri gerekir. Zor bir aşkı idare etmeye hazır yeni nesil ana babalara ihtiyacımız var. Gençlerimizi, kendilerini rahat hissettikleri alanın ötesine geçmeye ve doğru hareket etmeye zorlamamız, uzun vadede başarı elde etmek için kısa vadede biraz sıkıntı çekmeye razı olacak şekilde yetiştirmemiz gerekmektedir. (Friedman, 2010: 298-301).
8. Gelişmekte Olan Ülkeler ve Düz Dünya

Yazarın bu bölümünü (bkz. Friedman, 2010: 305-330), bölümü ve belki de kitabı boyunca ülkesini uyarmaya çalıştığı ifade, özellikle gelişmekte olanların durumunu anlatan manidar cümlesi şudur; Bir zamanlar kurtlardan korkardık. Sonra kurtlarla dans etmek istedik. Şimdi kurt, biz olmak istiyoruz (Friedman, 2010: 306). Dünyanın her yerine düz dünyayı okuyan ülkelerden onların geleneklerini de taklit eden şirketlerin varlığını haberdar eden yazar bunun için, Çin tarafından Mısır’a ithal edilen, geleneksel fenerlerin, pille çalışanlarını satmaya çalışmasını da örnek verir.
İçe bakışını ve kendi gerçeğini itiraf ederek acımasızca düz dünyanın neresinde olmaları gerektiğini açıklayan yazar, ülkelerin, insanlarıyla, liderleriyle kendine karşı dürüst olmalı ve diğer ülkelere ve on düzleştiriciye göre tam olarak hangi konumda bulunduğuna bakmalıdır. Hiçbir ülke bulunduğu yerin ve yapabileceklerinin röntgenini çekmeden gelişemeyeceği için, her ülkenin içe bakış yeteneğine sahip olması gerekir (Friedman, 2010: 308–309).
Artık ülkeler toptan reform anlayışından uzaklaşmalı, düz dünyada, perakendeci olmak ve kalkınmayı bireylere kadar indirerek onların da düz dünya ile rekabet edebilecekleri yenilikleri reformları gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Şirketlerini, vatandaşlarını düz dünyanın imkânlarından yararlanacak yasal düzenlemeleri gerçekleştiremeyen ülkeler bu gelişmelerin ardında kalacakladır. Gelişmekte olan her ülke şu sorulara doğru yanıt vermek ve çözüm bulmak zorundadırlar. 1) Yerel kurallar, yasalar ve ruhsat ücretleri çerçevesinde yeni bir iş kurmak, 2) işçileri işe almak ve çıkarmak,3) bir sözleşmenin yerine getirilmesini sağlamak, 4) kredi bulmak, 5) başarısız veya iflas eden bir şirketi kapatmak. Bunları gerçekleştiren, kolaylaştıran her ülke perakende reform yapmaya çalışan ve düz dünyada yerlerini bulacak ülkelerdir. Diğerleri ise düz bir dünyada işleri yolunda gitmeyecek ülkelerdir (Friedman, 2010; 311-313).
Bazı ülkelerin düz dünyayı iyi okuyup anlarken bazılarının neden bunu gerçekleştiremediklerini sorgulayan yazar Kültür kavramını ve kültürselleşmeyi tartışarak şu sonuca ulaşmaktadır. Toplumların kültürel yapılarının düz dünyayı anlama ve orada yer almayı olumlu ya da olumsu etkilediğini düşünür. Kültürün içe ve dışa dönüklüğünün bu ülkelerin gelişmişliklerini dolayısıyla düzleşen dünyada rol alan diğer ülkelere nazaran daha çabuk zenginleştiğini açıklamaya çalışır. Yazara göre, şu soruların cevabı ülkelerin kültürleri aracılığıyla ya düz dünyaya kapalı hale geldiklerini ve fakirleştiklerini ve fakirleşeceklerini, ya da düz dünyada yerlerini alarak gelişeceklerini ileri sürer. Kültürünüz içe mi dışa mı dönük? Yani; yabancı fikirlere, yabancı etkisine ne ölçüde açık? İyi kültürselleşebiliyor mu?, İçe dönüklüğü ise şu sorularla açıklar, ulusal birlik duygusu, kalkınmaya yoğunlaşma duygusu ne ölçüde? Yabancılarla işbirliği yapma konusunda toplumun kendine güveni var mı? Toplumun elitleri ne ölçüde geniş kitlelerin hayatına ilgi gösteriyorlar. Memleketlerine yatırım yapmaya ne kadar hazırlar? Yoksa fakir vatandaşlarına kayıtsızlıkla yaklaşıp başka ülkelerde yatırım yapmakla daha mı çok ilgileniyorlar?
Kültürünüz ne kadar doğal olarak kültürselleşiyor, yani yabancı fikirleri ve en iyi uygulamaları alıp kendi gelenekleriyle birleştiriyorsa, düz dünyada o kadar büyük avantaj yakalarsınız (Friedman, 2010; 319-320).
Friedman bu bölümde biraz da yanlı olarak Müslüman ülkeleri eleştirme yolunu tercih etmektedir. Hemen şunu ifade etmek gerekir ki, ülkelerini diğer ülkelerin kültürlerine karşı kapalı tutmaya çalışan, milli duyguları yüksek, yabancılara temkinli yaklaşan, kültürel değerlerine sadık olan, milliyetçi düşünceleri eleştirerek üstü kapalı bir şekilde, ABD’li şirketlere ekonomik kazanç yolunu açma isteğini de dile getirdiğini düşünüyoruz. Başka bir ifadeyle, Batı kültürünü üstün görerek bu kültürü kabule hazır hale gelinmesi yolunda telkinler hissedilmektedir.
Elle tutulamaz şeyler, ülkelerin gelişmelerini konumuz itibarıyla düz dünyada yer almalarını ya da almamalarını sağlayan şeydir. Ekonomik başarı için toptan reform, ardından perakende reform, iyi yönetişim, eğitim, altyapı ve kültürselleşme becerisi ile gerçekleştiğini ancak bunu gerçekleştirme becerisini gösteremeyen ülkelerin bu potansiyelleri olmasına rağmen ülkelerindeki devlet yapısından, politikacıların, yöneticilerin ve halkın genel olarak ahlaki tutum ve değerlerinden kaynaklanan elle tutulamayan nedenler olduğu sonucuna ulaşan yazar, ekonomik gelişme için bir toplumun bir arada durma ve fedakârlık yapma yeteneği ve isteği ile cebini doldurmaya ya da statükoyu korumak yerine elindeki gücü değişim için kullanan vizyon sahibi, ekonomik gelişme için ne yapılması gerektiğini bilen liderlerin varlığını gösterir. Bazı ülkeler görevde bulundukları süreyi, ceplerini doldurmak yerine ülkesini modernleştirmeye çalışarak geçiren liderlere sahip. Bazı ülkeler ise cebini doldurarak bu zenginlikleri İsviçre’de emlak yatırımı yapan rüşvetçi elitlere sahip. Elle tutulamaz olanlardan bir başkası da, kültürünüzün eğitime ne kadar değer verdiğidir. Diğer elle tutulamaz olarak tanımladığı unsurları yazar özlü sözlerle özetler, Rubio’dan naklen Özgüven eksikliği, bir ülkenin geçmişini ağzında sakız etmesine neden olur, Will Rogers’ten naklen ise, Doğru yolda olsanız bile orada oturup kalırsanız sizi geçerler (Friedman, 2010: 324-330).
9. Şirketler ve Düz Dünya

9.1. Şirketler Ne Yapıyor?

Ülkelerin yapmaları gereken genel yaklaşımları önceki bölümlerde tartışan yazar burada şirketlerin düzleşen dünyada ne yapıyor olduklarını da ele alır. Değişen ve kendini geliştiren şirketlerin büyümek ve gelişmek için, nasıl değişmeleri gerektiğini ve yapılarını da buna uyarlamaları gerektiğini ifade eder. Bu gelişmeyi ve değişmeyi anlatırken üçlü yakınlaşmaya atıfta bulunarak yedi temel kuralı gerçekleştiren şirketlerin gelişim ve değişim göstererek büyüyebileceklerini anlatır (Friedman, 2010, 333). Bu kurallar ana başlıklarıyla şunlardır:
1. Dünya düzleştiğinde, siz de düzleştiğinizi hissedince bir kazma alıp kendi içinizi kazın. Duvarlar örmeye çalışmayın
2. Küçük, büyük oynayacak… Düz dünyada küçük şirketlerin gelişmesinin bir yolu, büyük oynamayı öğrenmektir. Küçüklerin büyük oynamasının anahtarıysa daha ileriye ve daha derine, daha süratli ve daha kapsamlı gidebilmek için yeni işbirliği araçlarından daha hızlı faydalanmaktır.
3. Büyük, küçük oynayacak… Büyük şirketlerin düz bir dünyada gelişmeyi öğrenmek için izlemesi gereken yol, müşterilerinin büyük düşünmesini sağlarken, küçük şirketler gibi davranmayı öğrenmektir.
4. En iyi şirketler, en iyi işbirlikçilerdir. Düz dünyada giderek çok daha fazla iş, şirketler arasındaki işbirliğiyle gerçekleşecek. Bunun çok basit bir nedeni var: İster teknolojide olsun, ister pazarlamada, biyo ilaçta, üretimde, değer yaratımının bir sonraki katmanı o kadar kompleks olacak ki hiçbir şirket veya departman tek başına bu sürece hâkim olamayacak.
5. Düz bir dünyanın en iyi şirketleri, düzenli röntgen çektirip sonuçları müşterilerine satarak sağlıklı kalmaya devam edenlerdir.
6. En iyi şirketler küçülmek için değil, kazanmak için taşerona iş veriyor. Çalışanlarını işten çıkararak tasarrufta bulunmak için değil, daha hızlı ve daha ucuza buluşlar yaparak büyümek, Pazar paylarını artırmak, farklı alanlardaki uzmanlardan daha çok yararlanmak için taşerona başvuruyorlar.
7. Taşeronluğu (vergi kaçırmak ya da ülkesine ihanet için değil) idealistler de yapabilirler. (Friedman, 2010: 333-358)
10. Jeopolitik ve Düz Dünya

10.1. Düz Olmayan Dünya

Yazar bu bölümde düzleşen dünyanın düzleşmesinden yararlanacak olumsuzluklardan, bu düzleşmeyi engelleyecek olaylardan ve düzleşen dünyadaki sorunları aşabilmenin yollarını tartışmaktadır (Friedman, 2010: 359-428).
Düzleşen dünyanın ihtiyacı olan en önemli olgunun düz dünyada olanlarla olmayanlar arasındaki çizginin, umut çizgisi olduğunu, umudun dünyadaki jeopolitik istikrar için hayati önem taşıdığını açıklar. Bunun için dünyanın işbirliğine giderek, düzleşen dünyadaki dengenin ve paylaşımın sağlanması gerektiğini savunur. Nitekim umudu olanlarla umudu olmayanların varlığı ve bunlar arasındaki fark ne kadar fazla ise düzleşmenin önündeki engelde o kadar çok olduğunu vurgulayan yazar, Afrika’da, Hindistan’da, Çin’de yaşayan ve dünyada bir şeyleri başarmanın ötesinde bunun umudunu dahi taşımayan inşaların varlığından örnekler vererek düzleşen dünyanın önündeki büyük sorunlardan bahseder ve işbirliklerini bu sorunları çözmek için kullanılması gerektiğini salık verir (Friedman, 2010: 361–371).
Elbette yazarında ifade ettiği şekliyle, siyah ve beyaz ayrımı gibi düz dünya ya da düz olmayan kesin hatlarıyla birbirinden ayrı iki dünya söz konusu değil. Bu ikisi arasında oraya ya da buraya yakınlıklar arasında kalanlar da bulunmaktadır. Düzleşen dünyaya yakın ancak bunun nimetlerinden yararlanamayan insanların başkaldırılarını da düzleşen dünya treninde yer alamamaları olduğunu söyleyen yazar, bu insanları küreselleşme trenini durdurmak niyetinde olmadıklarını aksine kendilerinin de binmek istediklerinde kaynaklandığını belirtir (Friedman, 2010: 371–381).
Düz dünyanın hedeflenmeyen bir diğer sonucu olarak birbirine daha çok yakınlaşan, diğerlerinin kültürünü tanıyan diğerlerini bazen yakınlaştırsa da hayal kırıklığına uğratan sonuçlarının olduğunu da ifade eden yazar, insanların kendisini diğer insanlarla kıyaslama imkânı bulduğunu bunun da kimi zaman hayal kırıklığına neden olduğundan bahsetmektedir. Bu hayal kırıklığının terörizmi besleyen damarlar olduğunu ima eder (Friedman, 2010: 381–395).
10.2. Dell Çatışma Önleme Teorisi

Yazar bu bölümde özellikle düzleşen dünyanın gidişatını durduracak savaş ve diğer ülkeler arasındaki çatışmaların birbirleriyle ticaret yapmanın ötesinde birbirlerine düzleştiricilerden herhangi biri ile birbirine bağlı olan ülkelerin asla savaşamayacağını iddia eden dell teorisini açıklar. (Bzk. Friedman, 2010 402-425) Büyük küresel tedarik zincirlerinin içinde yer alan insanlar, artık eski zaman savaşlarını istemiyorlar. Anında mal ve hizmet dağıtımı yapmak ve bununla birlikte gelen hayat standardındaki yükselişin keyfini çıkarmak istiyorlar. İşçileri ve sanayileri büyük bir küresel tedarik zincirine dâhil olan ülkeler, o tedarik zincirindeki yerini uzun bir süre için kaybetme riskini almadan, sanayilerini ve ekonomilerini aksatıp bir saat, bir hafta ya da bir ay savaş molası veremez. Bütün doğal kaynaklardan yoksun bir ülke için küresel tedarik zincirinin bir parçası olmak, hiç tükenmeyen petrol bulmak gibidir. Savaş için böylesi bir zincirden ayrılmak, petrol kuyularınızın kurumasına ya da birinin onların içine çimento boşaltmasına benzer (Friedman, 2010: 408-409).
Ancak yazarın küresel tedarik zincirindeki her geçen gün gerçekleşen büyük saflaşmanın getirebileceği düz olmayan dünyaya hâkim olmak ve onların dünyalarını da kendi çıkarları doğrultusunda düzleştirmeye yeltenecek süper güçlerin olabileceğini ihmal etmiş olduğunu görülmektedir. Nitekim ABD’nin diğer ülkeler üzerinde kurmaya çalıştığı hâkimiyetin görünen masum yüzü her ne kadar bu ülkelerin de düzleşmesine katkı olsa da arka planda küresel tedarik zincirindeki yerini güçlendirmek isteyen, şirketlerin devletler üzerindeki lobi faaliyetlerini de gözden kaçırılmaması gerektiğini söyleyebiliriz.
Savaşı engelleyen güçlerinde devletlerin değil de şirketlerin olması ki örneğin 2002’de Hindistan Pakistan nükleer krizi örneğinde olduğu gibi General Electric tarafından engellenmiş olması eğer bu ülkeden sağladığı gelirlerin azalması halinde bunun aksine bir yol takip etmeyeceğini kim garanti edebilir?
Yazarın kitabında yanlı bir tutumla Hindistan’ın dokunulmazlarına kendi ürünlerinin ticari kullanım alışkanlıkları kazandırmanın bir meziyet olduğunu, bu insanların küreselleşme trenini durdurmak için değil inmek için seslerini yükselttiklerini anlatırken, Afganistan, Pakistan, İran, Filistin, Irak gibi ülkelerdeki hiçbir şekilde ne o insanları bulundukları yönetim ne halk tarafından tasvip edilemeyen tarzdaki eylemlerini küreselleşmenin baş düşmanı ilan etmesi ve küresel treni durdurma yönelik hareket olarak algılaması da dikkat çekicidir. Terörü İslam dünyasından bir yandan geldiğinde lanetleyen ve savaşlar açan küresel süper aktörlerin, kendi zincirlerini güçlendirecek PKK gibi terör örgütlerini sözde kınamaları, İsrail’in Filistin halkına yaptığı terör hareketlerini görmezlikten gelen tutumundan hiç bahsetmemektedir. Düzleştiricilerin kontrol edilemeyen biçimde bu gruplarca internetin kullanılması bir silahın hem avcı hem katil tarafından kullanılmasına benzer. Ancak sorgulanması gereken bazen küreselleşmenin nimetlerini beklenenin dışında kullanan gruplar tarafında bazen de karşısında olmak ne kadar etik ve ahlakidir? Zenginliğin ve refahın sadece küresel aktörlerin onayladıkları kabullenmeyi gösterenlere sunulacak gerektiğinde Arkansas’a kadar ulaştırılan Suşi ikramı, düzleştiricilerin süper aktörlerince onaylanmadığın da ise yıllarca süren abluka haline gelmesi ne kadar kabul edilebilir?
11. Sonu: Hayal Gücü

11.1. 9/11’e Karşı 11/9

Kitabın çevirmenince aktarıldığı şekliyle yazar, 11 Eylül’le olan tarih simetrisini kullanıyor. Amerikalıların tarihleme sistemine göre, 11 Eylül, 9/11; Kasım, 11/9 Şeklinde yazılıyor. Kabala ise, kutsal metinlerin özel bir şifreyle yazıldığına ve bu şifrelerin çözülerek geleceğin öngörülebileceğini inanılan Yahudi mistizmini. (Friedman, 2010: 55).
Berlin duvarı 9/11’de 1989 da yıkıldı. Kuleler 11/9’da 1999’da yıkıldı. Berlin duvarının yıkılışını

Rumeysa Yaşar, bir alıntı ekledi.
17 Eki 2017

Güzel bir gündü.
Güzel bir gün nasıl olur?
Ya hava ile, ya para ile.
Kırk kişiye sorsanız kırk ayrı cevap gelir.
Kimi çiçek açmış ağaçlardan, pırıl pırıl gökyüzünden dem vurur; kiminin postadan mektubu gelmiştir sevincik olur, kimi yar hesabı, kimi kâr hesabı yapar. Kimi de şükür makamındadır; çok şükür her günümüz böyle olsa der.

Rüzgarlı Pazar, Mustafa Kutlu (Sayfa 110)Rüzgarlı Pazar, Mustafa Kutlu (Sayfa 110)

1000kitap bana çok şey kattı. Bir sürü yeni insanla tanıştım, çok güzel dostlar edindim, çok güzel muhabbetler kurdum, kitapları tartıştığım insanlar oldu. Ajandam gibi bir yer oldu benim için burası, alıntılarıma geri dönüp baktığım zaman güzel hissediyorum, iyi şeyler hissediyorum. Bilinçli okur olma yolunda bana çok yardımcı oldun 1000kitap. Amacına uygun kullanıldığında günümüz dünyasının en verimli sosyal medya hesabı olduğunu düşünüyorum. Onun dışında kırgınlıklar olmadı değil. Yüreği güzel insanlarla tanıştığım gibi kaybettiğim insanlar da oldu. Her şeye rağmen iyi anımda da kötü anımda da sığındığım yer kitaplarım oldu. Nefes almayan, cansız bir nesnenin beni bu kadar değiştirebiliyor olması, can yoldaşı olması, ruh halime dokunması, ruhuma karışması ne kadar mümkünse kitaplarım ve ben de öyle bir bütün oluşturduk.

şule uzundere, Sana Söyleyemediğim Her Şey'i inceledi.
07 Haz 2017 · Kitabı okudu · 9 günde · Puan vermedi

Sana Söyleyemediğim Her Şey’i İnstagram’da takip ettiğim bir kitap hesabı çok övmüştü. Ben de indirimde çok uygun bir fiyata bulunca almıştım ama kitaptan pek beklentim yoktu. Martı Yayınları’ndan şimdiye kadar çok beğenerek, severek okuduğum kitap sayısı azdır. Günümüz klasik best-seller kitaplardan biridir diyerek başladım ama beklemediğim bir kitapla karşılaştım. Kitap beni çok, çok etkiledi. Zaten kitabın ilk cümlesi “Lydia öldü ama henüz kimse bilmiyor.” olduğu için ilk sayfadan sarsılmaya başlıyorsunuz. Kitabı okurken her karaktere ayrı ayrı üzüldüm. Hiçbirine kızamadım, hepsine acıdım. Sonunda “Keşke böyle bitmeseydi. Lydia ölmeseydi, her şey yoluna girseydi.” dedim ama kitapta mutlu son olmayacağı ilk cümlesinden belliydi. Sanırım bu kitabı uzun süre unutamayacağım.

Şu an keşke kitabı bitirdiğim gün ayrıntılı bir yorum yazsaydım diyorum. Bu kitabı okuyun lütfen. Özellikle anne babalar, çocuk sahibi olmak isteyenler tarafından okunmalı. Neler yapmamanız gerektiğini öğrenmek için okuyun.

Muhammet Çelik, İsmail Gaspıralı - Fikri Eserleri'ni inceledi.
29 Oca 2016 · Kitabı okudu · 22 günde · Beğendi · 10/10 puan

İsmail Gaspıralı'nın Türkçülüğü tartışılmaz , milleti için yaptıklarının hesabı kitabı olamaz.. Günümüz modern Türkiye'nin fikir babalarından bu konuda birçok beynin oluşmasında yayımladığı yayınların etkisini az biraz araştırma yaparsanız net bir şekilde görürsünüz. Bu kitap fikirlerini anlatan derleme bir kitap. Kitapta fikirleri içinde ilginç olanları var örneğin her şeye rağmen Ruslarla dost olabileceğimizi savunuyor. Bunca senenin moskofu gelip emellerinden vazgeçerek bizlere dost olması iki milletin de faydasınadır diyor. Tabi dönemin şartları (Çarlık düzen) zamanında belki bunlar hayal edilebilirdi ancak Rusların bitmez tükenmez sıcak deniz ve boğaz hayali ve yılanın hikayede dediği gibi sende evlat bende kuyruk acısı olduğu müddetçe bu dostluk sadece siyasiler boyutunda olabilir.

Türk Eğitiminin kurucularından, Tercüman gazetesinin ilk sahibi ve Büyük düşünür.

YAZDIĞIM KİTAPLARDAN KAZANDIĞIM PARA...

Yılmaz Dikbaş
0-532-2333152
dikbas@kalinka.com.tr

Bir yazarın kitabının bir yayınevi tarafından basılmasından, dağıtılmasına ve en sonunda kitapçı raflarında yer almasına kadar geçen aşamaları kısaca özetliyorum.

Yazar, kitabını daktiloda ya da bilgisayarda yazar. Tekrar tekrar okuyarak gerekli düzeltmeleri yapar. Kitabın, basılmadan önceki bu biçimine “dosya” denilir.
Yazar, kitabını basacak yayınevi aramaya başlar. İlgilenenlere “dosyayı” gönderir.
Yayınevi gönderilen dosyayı inceler.
Yayınevlerinin bir “çizgisi”, bir “yayın politikası” olduğu söylenir.
Eğer dosya, yayınevinin genel çizgisine uygunsa ve de çok satma olasılığı varsa, yazar ve yayınevi bir araya gelirler.
Yazar ile kitabını basmaya hazır olan yayınevi arasında “Telif Sözleşmesi” imzalanır.

Telif Sözleşmesi nedir?
Kitap yazarı ile yayınevi arasında yapılan, imzalanan yazılı sözleşmedir.
Telif Sözleşmesi, kitap yazarının haklarını güvence altına alan yasal bir belgedir.
Bir Telif Sözleşmesinde başlıca şu koşullar belirlenir: Sözleşmenin süresi, yayınevinin yüklendiği sorumluluklar, yazarın sorumlulukları ve yazara ödenecek Telif Ücreti.
Telif Ücreti, yayınevinin yazara ödeyeceğine dair söz verdiği ücrettir.
Telif Ücreti, kitabın satış fiyatı üzerinden hesaplanır.
Yayınevleri genelde, kitabın satış fiyatı üzerinde yüzde 10–15 telif ücreti öderler. Çok ünlü yazarların çok daha yüksek oranlarda telif ücreti aldıkları söylenmektedir.

Yazar ile yayınevi arasında Telif Sözleşmesi imzalandıktan sonra, kitabın ön ve arka kapaklarının tasarımı yapılır, yazarın da onayı alındıktan sonra kitap matbaaya verilir.
Bir yazar için en önemli aşama, kitabın yayınevi tarafından basılmasından sonraki süreçtir.
Kitabın Türkiye’nin her yanına gitmesi, her kitapçıda bulunmasının sağlanması Dağıtım Şirketleri tarafından sağlanır.
Her yayınevinin, birlikte çalıştığı Dağıtım Şirketleri vardır.
Bu Dağıtım Şirketleri ne kadar güçlüyse, kitabın dağıtımı da o kadar çabuk yapılır ve aranan her kitapçıda bulunur.

Yazar, kitabını yazdı, bir yayınevine verdi, Telif Sözleşmesi imzalandı, kitap basıldı, güçlü dağıtım şirketleri aracılıyla Türkiye’nin her yanına dağıtıldı.
Sıra, yazara Telif Ücretinin ödenmesine gelmiştir.
İşte bu süreçte bazı yayınevleri, yazarın Telif Ücretini ödememek için türlü yalanlara, kandırmalara, oyalamalara, oyunlara ve aldatmalara başvururlar!
Kendileri kitap satışından kazanmışlardır, ama yazara Telif Ücretini ödemek istemezler!

Değerli Dostlar,

Sanırım bu kadar temel bilgi yeterli olacaktır.
Şimdi sizlere, bu koşullarda, hangi kitaplarımdan ne kadar kazanmış olduğumu sırasıyla anlatacağım.

Yayınlanmış ilk iki kitabım, “çeviri” kitaplarıdır.
İlki, Temmuz 1969’da İstanbul’da, Hareket Yayınlar tarafından yayımlanmış olan, Dostoyevski’nin “Beyaz Geceler” adlı kitabının çevirisidir.
Bu çevirim yayımlandığında İngiltere’de üniversite öğrencisiydim.
Çevirimi yayımlayan yayınevini sahibi; Ortaokul ve liseden sınıf arkadaşım, sınıfta sıra arkadaşım, çok değerli kardeşim Ezel Erverdi olmuştu.
Elbette telif ücretinin sözü bile edilmedi.
Bu çeviri kitabım çok beğenildi, iki baskı yaptı.

İkinci “Çeviri” kitabım, “Anton Çehov’un Hikâyeleri” de yine İstanbul’da Hareket Yayınları tarafından Kasım 1970’de yayımlandı.
Elbette telif ücreti, aklımızın ucundan bile geçmedi.
Bu çeviri kitabım da çok beğenildi, iki baskı yaptı.

İlk kitabım, bir çeviri de olsa, 1969 yılında yayımlanmış olduğuna göre, “Ben, bugüne bugün 46 yıllık bir yazarım!” diyebilirim sanırım…

1994 Belediye Seçimlerinde, Sosyal Demokrat Halkçı Parti’nin (SHP) Antalya İl Örgütü tarafından Antalya merkez ilçesi Muratpaşa’dan belediye başkan adayı olarak gösterildim. Kısa bir süre sonra SHP, CHP’ye katılınca ben de CHP’li oldum.
CHP Genel Başkanı Deniz Baykal’ın söylemleri de eylemleri de ALTI OK ilkeleriyle bağdaşmıyordu. Bu durumu önce partinin içinde dillendirdim. Çoğunluk karşı çıktı, susmamı istedi. Daha sonra Antalya’nın bir yerel gazetesinde yazdığım köşe yazılarında bu olumsuzlukları kamuoyuna duyurdum.
CHP, beni disiplin kuruluna vererek partiden kovdu.
Mart 1995’de “DENİZ BİTTİ” kitabımı yazdım. Kitabım, Antalya’da Gençlik Kitabevi tarafından yayımlandı. Çok ilgi gördü. Kısa zamanda iki baskı yaptı.
Bu kitabımdan telif ücreti almadım.

Londra’da özelleştirme ile ilgili geniş bir araştırma yaptım. Dünyada 50 ülkede yapılmış olan özelleştirmelerin siyasi, ekonomik ve toplumsal boyutlarını inceledim. Türkiye’de, iktidar da muhalefet de Özelleştirme yanlısı söylemlerde bulunuyordu. Halkımıza gerçekleri anlatmıyorlardı. Dönemin başbakanı Tansu Çiller, “Özelleştirme Güzelleştirme” sloganıyla halkımızı kandırıyordu.
Türk halkının gerçekleri öğrenmesini istedim.
Yaptığım araştırmaları “ÖZELLEŞTİRME SÖMÜRGELEŞTİRME” adı altında kitap haline getirdim.
Şimdi sıra, bu kitabımın yayımlanmasına gelmişti.
Özelleştirme karşıtı olduğunu medyadan öğrendiğim Doğu Perinçek’i İstanbul’da görmeye gittim. Dosya elimdeydi. Kitabın içeriğini kısaca anlattım. Hemen, benim önümde, Kaynak Yayınları’nın yöneticisi İsmet Bey’i aradı, kitabımın hemen basılmasını istedi.
“ÖZELLEŞTİRME SÖMÜRGELEŞTİRME” adlı kitabım, Temmuz 1997’de Kaynak Yayınları tarafından yayımlandı. İlk baskı olarak 2 bin adet basılmıştı.
Çok büyük ilgi gören kitap, kısa zamanda kitapçılarda tükendi.
Ama ilginçtir, tüm ısrarlarıma rağmen Kaynak Yayınları kitabımın ikinci baskısını yapmadı!
Kaynak Yayınları ile bir Telif Sözleşmesi imzalamadık. Telif ücreti söz konusu olmadı.

“EN BÜYÜK SORUN ENFLASYON MU?” adlı kitabım Mart 1999’da Antalya’da Gençlik Basımevi tarafından yayımlandı.
Kitap iki baskı yaptı.
Telif Sözleşmesi yapmadım, telif ücreti almadım.

Halkımızı, Özelleştirme konusunda bilgilendirmeyi sürdürdüm.
“ÖZELLEŞTİRME YALANLARI” adlı kitabımı yazdım. Haziran 1999’da Antalya’da Gençlik Basımevi tarafından yayımlandı.
Kitap iki baskı yaptı.
Telif Sözleşmesi yapmadım, telif ücreti almadım.

“Özelleştirme Sömürgeleştirme” kitabımın, büyük talep olmasına rağmen ikinci baskısını yapmayan, başka kitaplarımı da basamayacağını söyleyen Kaynak Yayınları’nın yöneticisi İsmet Bey’e, güvenilir bir yayınevinin adını vermesini istedim. Verdi: “Toplumsal Dönüşüm Yayınları”.

“GAFLET DALALET HIYANET” adlı kitabım, Temmuz 2001’de Toplumsal Dönüşüm Yayınları tarafından yayımlandı. İlk baskı olarak 2 bin adet basıldı.
Kitap ilgi gördü, iki basımı yapıldı.
Yayınevinin sahipleri Hayri Bildik ve Hatice Bahtiyar, kendilerini Atatürkçü olarak tanıttılar, kitabımı gururla bastıklarını söylediler.
Onlarla bir Telif Sözleşmesi imzaladım.
Telif Ücreti olarak yüzde 10 vereceklerini sözleşmeye yazıp imzaladılar.

“GÖNÜLLÜ DEVŞİRMELER” adlı kitabım, Eylül 2002’de Toplumsal Dönüşüm Yayınları tarafından yayımlandı. İlk baskı olarak 2 bin adet basıldı.
Hayri Bildik ve Hatice Bahtiyar ile bu kitabım için de Telif Sözleşmesi imzaladık. Telif Ücreti olarak yüzde 10 vereceklerini sözleşmeye yazıp imzaladılar.
Kitap ilgi gördü, ikinci baskısı yapıldı.

Amerika’nın türlü yalanlarla dünya kamuoyunu aldattığını, çok yakında Irak’a saldıracağını belgeleriyle “AMERİKA’NIN IRAK YALANLARI” adlı kitabımda yazdım.
Kitabım, Eylül 2002’de Toplumsal Dönüşüm Yayınları tarafından yayımlandı. İlk baskı olarak 2 bin adet basıldı. Bu kitabım için de Hayri Bildik ve Hatice Bahtiyar ile bir Telif Sözleşmesi imzaladık. Telif Ücreti olarak yüzde 10 vereceklerini sözleşmeye yazıp imzaladılar.
Bu kitabımın yayımlanmasından altı ay sonra Amerika, Irak’a saldırdı.

“SATILIK VATAN” adlı kitabım da yine Toplumsal Dönüşüm Yayınları tarafından yayımlandı. İlk baskı olarak 2 bin adet basıldı.
Bu kitabım için de bir Telif Sözleşmesi imzaladık. Telif Ücreti olarak yüzde 10 vereceklerini sözleşmeye yazıp imzaladılar.
İlgi gören bu kitabımın da ikinci baskısı yapıldı.

Toplumsal Dönüşüm Yayınları tarafından dört kitabım basılmış, ama henüz hiçbiri için Telif Ücretim ödenmemişti!
Yaklaşık 30 bin lira alacağım birikmişti.
Telif Ücretlerimin ödenmesini istedim.
Hayri Bildik, parasal durumlarının çok sıkışık olduğunu söyleyip bir süre beklememi istedi.
Ben Telif Ücretlerimin ödenmesini beklerken Hayri Bildik bir gün telefonla arayıp çok zor durumda olduklarını, bazı borçlarını ödeyemedikleri için mahkemeye verildiklerini söyleyerek benden borç para istedi!
Vermeyeceğimi söyledim.
Bundan sonra her gün Hayri Bildik telefon edip isteğini tekrarladı. Atatürkçülerin böyle günlerde bir birlerine yardımcı olması gerektiğini söyleyip durdu.
Sonra bir gün, Hatice Bahtiyar beni telefonla arayarak, ağlamaklı bir sesle, icra memurlarının yayınevine geldiğini, üç gün içinde eğer borçlar ödenmezse yayınevinde her şeye el koyacaklarını anlatıp yalvararak yardım istedi.
Hemen ödemeleri gereken miktarın, günümüz rakamlarıyla, 5.500 TL olduğunu bildirdi. Ardından Hayri Bildik aradı, “Atatürkçü bir yayınevini göz göre göre çakalların eline mi bırakacaksın?” diye beni sorguluyordu!
Bir şartla kendisine borç vereceğimi söyledim. Vereceğim borç için hemen bana borç senedi yollayacak ve birikmiş Telif Ücretlerimi en geç iki ay içerisinde ödeyeceğine dair yazılı söz verecekti.
Yıldırım hızıyla borç senedi geldi. 9 Haziran 2003 tarihinde Hayri Bildik tarafından imzalanan borç senedinde, senedin ödeme tarihi olarak 15 Kasım 2003 yazılmıştı. Yani, beş ay sonra borcun ödenmiş olduğu bildirilmişti.
Beş ay geçti.
Hayri Bildik, ne birikmiş Telif Ücretlerimi ödedi ne de borç olarak aldığı 5.500 TL’yi!
Toplumsal Dönüşüm Yayınları el değiştirdi. Yayınevinin yeni sahibi Durmuş Ali Özoğlu olmuştu.
Durmuş Ali Özoğlu’nu telefonla aradım. Durumu anlattım. Elimde, ödenmemiş bir borç senedi olduğunu, Telif Ücretlerimin de ödenmediğini anlattım.
Durmuş Ali Özoğlu, yarım ağız, İstanbul’a geldiğinizde konuşuruz deyip konuyu kapattı.
Daha sonra; Durmuş Ali Özoğlu, Hayri Bildik ve Hatice Bahtiyar sözde Ergenekon Terör Örgütü davasıyla ilgili olarak tutuklanıp Silivri Cezaevi’ne konuldular.

Hayri Bildik’in imzaladığı borç senedi hâlâ dosyamda durmaktadır!
Kim bilir, belki bir gün ortaya çıkıp bana olan borçlarını öder!

Yazacağım kitapları yayımlayacak yeni bir yayınevi arayışına girdim.
Asya Şafak yayınları sahibi İsmet Arslan’la tanıştım. İstanbul’da bir araya geldik, konuştuk. Yayımlanmış kitaplarımdan beni tanıdığını, yeni kitaplarımı basacağını bildirdi.
İsmet Arslan’ın Asya Şafak Yayınları’ndan yedi kitabım yayınladı. İşte bu kitaplarım:

“SATILIK VATAN- Genişletilmiş”, Ekim 2005
“İSRAİL’İN NÜKLEER SİLAH CEPHANELİĞİ”, Nisan 2006
Bu kitabım iki baskı yaptı.
“Avrupa Birliği TABUTA ÇAKILAN SON ÇİVİ”, Kasım 2006
Bu kitabım 7 baskı yaptı.
“GAFLET DALALET HIYANET – Genişletilmiş”, Ekim 2007
“EPİLEPSİ VE DEHA”, Eylül 2008
“EFENDİ TERÖRİSTLER”, Mayıs 2009
Bu kitabım 2 baskı yaptı.
“İĞFAL”, Ocak 2011
Bu kitabım 2 baskı yaptı.

Asya Şafak yayınları sahibi İsmet Arslan’la, her kitabımın basımı öncesi Telif Sözleşmesi imzaladık. Telif Ücreti yüzde 10 olarak belirlendi. Her baskı 2 bin adet olarak yapıldı.
İsmet Arslan, her kitabımla ilgili Telif Ücretini, kitabım yayınlanır yayınlanmaz nakit olarak ödedi. Asla bir sorun yaşanmadı.
İsmet Arslan’dan, yedi kitabımın Telif Ücreti olarak toplam, yaklaşık olarak 70 bin TL aldım.

Çok ses getireceğine, toplumun önemli kesimlerinden farklı tepkiler alacağına inandığım, tamamını çok sağlam belgelere dayanarak yazdığım bir kitap hazırladım. Adını “ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” koyduğum bu kitabımı her yayınevinin basamayacağını, güçlü ve güvenilir bir yayınevi bulmakta zorlanacağımı biliyordum. Ama yayımlandığında da satış rekorları kıracağına da inanıyordum.
Yedi kitabımı yayınlayan, kendisiyle bugün de ağabey-kardeş bağlılığı içinde bulunduğum İsmet Arslan bile bu kitabımı Asya Şafak Yayınları olarak basamayacağını bildirdi.
“ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” kitabımı basacak bir yayınevi aramaya başladım. Durumu çok yakın dostlarıma duyurdum, bu konuda yardımlarını istedim.

Suriye, içinde benim de bulunduğum Türkiye’den 40 kişilik bir heyeti resmen davet etti. 21–24 Ağustos 2011 tarihlerinde Şam’da ağırlandık.
Şam’daki otelimizde, Banu Avar tarafından Sayın İsmail Müftüoğlu’na tanıştırıldım. Adalet Bakanlığı yapmış olan Sayın Avukat İsmail Müftüoğlu, sıcak ilgi gösterdi, “İsrail’in Nükleer Silah Cephaneliği” adlı kitabımı okuduğunu, çok beğendiğini ve kendi yazdığı bir kitabında benim kitabımı kaynak göstererek alıntılar yaptığını coşkuyla anlattı. Böyle başlayan dostluğumuz, Türkiye’ye döndükten sonra da telefon konuşmalarımızla sürdü.
İşte, yine böyle bir gün Sayın Av. İsmail Müftüoğlu telefon etti, “Yeni bir kitap yok mu, siz boş durmazsınız!” diye dostça sordu. “ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” kitabımdan söz ettim, güçlü ve güvenilir bir yayınevi arayışında olduğumu söyledim. Sayın Müftüoğlu, yardımcı olmaya çalışacağını ama önce “dosyayı” görmek istediğini bildirdi. Dosyayı hemen Sayın Müftüoğlu’na gönderdim.
Bir süre sonra Sayın Müftüoğlu cep telefonumdan aradı. O sırada ben de Tüyap Kitap Fuarı nedeniyle İstanbul’daydım. Sayın Müftüoğlu “ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” “yi beğendiğini, Enki Yayınevi’nin kitabı basacağını, yayınevi sahiplerinin hemen benimle görüşmeye geleceklerini söyledi.
Enki yayınevini sahipleri, karı koca, Uğur Öztürk ve Nuran Öztürk geldiler, İstanbul’da fuara yakın kaldığım otelin kahvaltı salonunda oturup konuştuk. Dindar bir çift olduğu görünümü veren bu 30–35 yaşlarındaki kişilerin yayınladıkları 3–4 kitap vardı ve hiçbiri duyulmuş değildi. Bu kişilerin yayıncılıkta deneyimli olmadığı da anlaşılıyordu. Bir gün sonrası görüşmek üzere ayrıldık.
Hemen Sayın Av. İsmail Müftüoğlu’nu aradım. Durumu, izlenimlerimi ve kaygılarımı anlattım. Sayın Müftüoğlu’nun cevabı şu oldu: “O kişiler önemli değil! Onlar sadece kitabı basacaklar. Asıl önemli olan kitabın dağıtımıdır. Kitabınızın dağıtımını Alfa Yayınları – Alfa Dağıtım yapacaktır. Hiç merak etmeyiniz.”
Bu firmalar, yayıncılık pazarının en güçlüleriydi.
Ertesi günü Enki’nin sahiplerini davet ettim. Kitabımın dosyasını verdim.
7 Ağustos 2012 tarihinde Enki Yayınları ile Telif Sözleşmesini imzaladım.
Kitabın fiyatı 29 TL olacak, bana yüzde 10 Telif ücreti verecekler, her seferinde 5 bin adet basarak toplamda 50 bin sayısına ulaşacaklardı.
Kitabım Eylül 2012’de yayımlandı.
Kitabıma ilgi büyük oldu. Gerçekten çok hızlı dağıtım yapılmış, 5 bin adet kitap üç ay içinde tükenmişti.
Telif Sözleşmesi gereği, ilk ödeme olarak 10 bin TL’yi hemen ödemeleri gerekirdi.
Enki’ye ödeme yapmalarını beklediğimi bildirdim. Hemen yapacaklarını söylediler.
Aradan birkaç hafta geçti, ödeme yapmadılar.
Ödeme yapmadıkları gibi telefonlarıma da çıkmamaya, e-postalarıma cevap vermemeye başladılar.
Durumu Sayın Müftüoğlu’na bildirdim. Hemen ilgileneceğini söyledi.
Enki’nin sahiplerini buldurup yanına çağırdığını, kendilerini sert bir dille uyardığını, birkaç gün içinde Telif Ücretimin ilk bölümü olan 10 bin TL’yi ödeyeceklerini söyledi.
Aradan birkaç gün değil birkaç hafta geçti, arayan soran olmadı, Telif Ücretim ödenmedi.
Yine Sayın Müftüoğlu’nu aradım, durumu anlattım.
Sayın Müftüoğlu’nun verdiği cevap şu oldu:
“Bu kişiler benim tahmin ettiğim gibi çıkmadı! Benim yapacağım bir şey yok! Sen bu kişileri mahkemeye ver!”
Öyle anlaşılıyordu ki; Bakanlık yapmış deneyimli bir avukat bile bir yayınevi tarafından aldatılabiliyordu!
Yasal işlemler başlatması için durumu avukatıma bildirdim. Avukatım, mahkeme tebligatı yapılacak adres bulunamadığını söyleyince şaşırdım.
Enki Yayınevi, sahipleri Uğur Öztürk ve Nuran Öztürk’le birlikte buhar olup kaybolmuşlardı!
“ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” kitabımdan beş kuruş Telif Ücreti alamadım, göz göre göre dolandırılmıştım!

Aralık 2013’de bir gün, Togan Yayınevi’nin sahibi olduğunu söyleyen İsmail Arlı, Antalya’ya beni görmeye geldi.
İsmail Arlı, benim kitaplarımı çok yakından izlemekte olduğunu, aslında bir yıl önce gelip benimle konuşmayı tasarladığını, ancak Bodrum’da geçirdiği bir kalp krizi nedeniyle planını gerçekleştiremediğini uzun uzun anlattı.
Benim, hazırda mutlaka bir kitabımın olduğunu bildiğini söylüyor, yayımlamaya hazır olduğunu vurguluyordu.
Yayıma hazır bir kitabım vardı: “TÜRK MİLLETİNE SUİKAST”.
İsmail Arlı, hiç durmadan kendisini övüyordu:
“ Ben eski Ülkücüyüm! Ben, Türkiye’deki tüm ülkücülerin Abisiyim! Türkiye’de benim yaptıramayacağım hiçbir şey yoktur! Ben koyu milliyetçiyim! Göreceksin, senin kitabını büyük gazetelerin tüm köşe yazarları yazacaktır! Böylece çok iyi bir tanıtım yapacağız! Ayrıca, televizyon kanallarında çok sayıda tanıdığım var, hepsi seni programlarına konuk edecekler. Hiçbirisi birisi bana ‘hayır’ diyemez!..”
Giderek azalan bir ilgiyle dinliyordum ki, birden şu bilgiyi verdi:
“ Vural Savaş’la senin yakın bir dostluğunuz olduğunu biliyorum. Ben kendisine ‘Emmi’ derim! Emmi beni çok sever. İstersen, kendisinden beni bir soruver!”
İsmail Arlı’yı kahvesini içerken bırakıp yazıhanemin bir diğer odasına geçtim. Cep telefonumdan Vural Savaş’ı aradım. Durumu anlattım. “Bu adam kendisini abartılı bir biçimde övüyor! Palavra atıyor gibi geliyor bana! Sizi de çok iyi tanıdığını söylüyor. Bu adama kitabımı verebilir miyim, ne dersiniz?”
Çok değerli dostum Vural Savaş’ın cevabı şu oldu:
“İsmail Arlı, yiğit ve dürüst bir kişidir. Yılmaz, bana nasıl inanıyorsan İsmail Arlı’ya da öyle inanıp güvenebilirsin!”
Bu cevabı aldıktan sonra daha fazla düşünmedim.
“TÜRK MİLLETİNE SUİKAST” adlı kitabımı yayımlamak üzere İsmail Arlı ile 10.12. 2013 tarihinde Telif Sözleşmesi imzaladık.
İlk baskı olarak 2 bin adet basılan kitabım Ocak 2014’de yayımlandı.
İsmail Arlı, kitabımın hiçbir tanıtımını yapmadı. Tek bir ilan bile vermedi. Sözünden çıkmayacağını söylediği ünlü köşe yazarlarından hiçbiri kitabımın tanıtımını yapmadı!
İsmail Arlı’dan, tek bir kuruş Telif Ücreti almadım.
Dostça ayrılmayı, aramızdaki Telif Sözleşmesini birlikte iptal etmeyi önerdim.
Kabul etmedi! Etmediği gibi, çirkinleşti de!
Durumu çok değerli dostum Vural Savaş’a bildirdim. İnanamadı! Çok üzüldü! Hemen İsmail Arlı ile konuşacağını söyledi.
Ancak Vural Savaş’ın devreye girmesinden sonra İsmail Arlı, aramızdaki Telif Sözleşmesini iptal ettiğini yazılı olarak bildirdi.
O sözleşmenin iptal edilmiş olduğunu gösterir belge elimde olmadan, kitabımı başka bir yayınevinde yayımlatmam yasal olarak mümkün olmuyordu.
Sorun bu şekilde çözüldükten sonra değerli dostum Vural Savaş telefonla aradı. İsmail Arlı konusunda böylesine yanılmış olmasından dolayı kendi kendisine çok kızgın, beni de yanıltmış olmaktan dolayı çok üzgündü…

2014 yılının Mart ayında bir gün, Nergiz Yayınları’nın sahibi olduğunu söyleyen Ahmet Acar beni telefonla aradı. Yayımlanmış kitaplarımdan beni tanıdığını, benimle görüşmek istediğini bildirdi.
İstanbul’da buluştuk, birer bardak çay içerken sohbet ettik. Ahmet Acar, adları pek de duyulmayan birkaç kitap yayımlamıştı. 35–40 yaşlarında görünen Ahmet Acar, yayıncılık piyasasını çok iyi bildiğini, çekirdekten yetiştiğini, yeni kitabımı kendisine verirsem çok başarılı olacağını söyledi. Nisan 2014’de İzmir’de Tüyap Kitap Fuarı’nda olacağımı, orada kendisiyle daha etraflı konuşacağımı bildirdim.
İzmir’de Ahmet Acar’la, kaldığım otelin salonunda buluştuk. Kendisini çok sevdiğim, saydığım, çok deneyimli bir arkadaşımla da tanıştırdım. Üçümüz kahve içerken kitabımın yayımlanması işini konuştuk. Ahmet Acar, Telif Sözleşmesini hemen hazırlatacağını söyleyerek masamızdan ayrıldı. Çok değerli dostuma izlenimlerini sordum. “Düzgün, mert bir çocuğa benziyor. Güvenilebilir görünüyor” diye görüşlerini söyledi.
Yeni kitabımın adı “GELİN YÜZLEŞELİM” idi.
Bu kitabımın çok büyük yankı yapacağına, çok büyük ilgi yaratacağına inanıyordum. Tahminlerin ötesinde bir satış rekoruna ulaşabilirdi. Bu görüş ve duygularımı Nergiz Yayınları sahibi Ahmet Acar’a anlattım.
Piyasanın en güçlü Dağıtım Şirketleri ile çalıştığını söyleyen Ahmet Acar, bu kitapla beklenilen başarıya ulaşacağımızın sözünü verdi.
Ahmet Acar ile 15 Nisan 2014 tarihimde Telif Sözleşmesi imzaladık.
Bu sözleşmeye göre, “GELİN YÜZLEŞELİM”den 10.000 (on bin) adet yayımlayacak ve bana, kitabın kapak fiyatı üzerinden, KDV hariç % 15 Telif Ücreti ödeyecekti.
Kitabım Ekim 2014’de yayımlandı.
İşler, Ahmet Acar’ın söz verdiği gibi gitmedi.
Kitabımın yayımlandığını öğrenen okurlarım, kitapçılara gidiyor, ama kitabımı bulamıyorlardı!
Kitabımın dağıtımı yapılmamıştı!
İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Antalya, Bursa, Mersin, İskenderun gibi şehirlerde bile kitabım bulunamıyordu!
Beklenmedik bu durumu Ahmet Acar, kabul edilmesi olanaksız gerekçelerle açıklayıp geçiştirmeye çalışıyordu.
Kitabımı arayıp da kitapçılarda bulamayan okurlarımı Ahmet Acar’a yönlendirmeye başladım!
Neyse, bir süre sonra kitabım kitapçılarda bulunmaya başladı.
Kitabımdan haberdar olan CİNE 5 TV ve haber A TV’ye konuk olduktan sonra kitabım geniş çapta duyuldu.
Ahmet Acar, kitabımın tanıtımı için hiçbir ilan vermiyor, reklam yapmıyor, kitabın kendiliğinden satılmasını bekliyordu. Hatta yeni öğrendiğim şu ilginç görüşünü tekrarlayıp duruyordu: “Kitabın tanıtımından yazarı mesuldür! Yazar, büyük gazetelerin köşe yazarlarıyla konuşmalı, bu yazarlara kitabıyla ilgili tanıtım yazıları yazdırmanın yollarını bulmalıdır!”
Elbette Telif Sözleşmesinde böyle bir madde yoktu, ama Ahmet Acar kendi kafasına göre yeni koşullar ortaya koymada çok yetenekliydi!
Kitabımın Telif Ücretinin ödenmesi zamanı geldi, ama Ahmet Acar ödeme yapmadı! Biraz beklememi istedi. Biraz dediği, yedi ay sürdü!
Ahmet Acar; bugün, yarın, önümüzdeki hafta, ay başında, ay sonunda, Çarşamba günü, Cuma günü diyerek Telif Ücretimi ödemedi!
Ahmet Acar’ın “GELİN YÜZLEŞELİM” adlı kitabımla ilgili ödememiş olduğu Telif Ücreti tutarı net 34.400 TL’dir.

Nergiz Yayınları sahibi Ahmet Acar’ın toplam borcu bu kadar da değildir.
“ATATÜRKÇÜLER YENİLDİ” kitabımın basımı ile ilgili de 15 Nisan 2014 tarihinde Ahmet Acar’la Telif Sözleşmesi imzalamıştık.
Sözleşmeye göre kitabımdan 2.000 (iki bin) adet basılacak, kapak fiyatı üzerinden, KDV hariç % 15 Telif Ücreti ödenecekti.
Aralık 2014 tarihinde, toplam Telif Ücreti olan 7.720 TL’nin ödenmiş olması gerekirdi.
Ahmet Acar, bugüne kadar, bölük pörçük, 3.850 TL ödedi.
Geriye kalan 3.850 TL’yi ödemedi.

Özet olarak, iki kitabımı yayımlamış olan Nergiz Yayınları sahibi Ahmet Acar’ın, bugünkü tarih itibariyle, toplam 38.370 TL borcu bulunmaktadır.
Ahmet Acar, borcunu ödememektedir.
Durumu avukatıma bildirdim. Yasal işlemleri başlatacak.

Değerli Dostlar,

Bugüne kadar yayımlanmış olan 18 kitabım karşılığı bana ödenmiş olan Telif Ücreti toplamı, yaklaşık olarak 75.000 TL’dir.
Ve bunun tamamı, kazanç değildir!
Açıklayayım.
Kitaplarımla ilgili şu televizyon kanallarına konuk olarak davet edildim:
Akdeniz TV (12 kez), Ulusal Kanal (6 kez), Meltem TV (4 kez), a Haber TV (3 kez), Sky TV (3 kez), TV 41 (4 kez), Kanal B (3 kez), CİNE 5 (2 kez), ART Avrasya, Kanaltürk TV, Haber Türk TV (2 kez), E TV, V TV.

İkisi hariç, bu davetlere kendi cebimden harcayarak gidip geldim, konaklama masraflarını kendim karşıladım. Bu masraflarım yaklaşık olara toplam 20 bin lira tutmuştur.

Kitaplarımla ilgili şu yerlerde konferanslar verdim, panellere katıldım:
Antalya Merkez (6 kez), Gazipaşa, Manavgat, Kaş (2 kez), Kemer, Finike, Denizli, İzmir (10 kez), Aydın, Tire, Kuşadası, Bodrum, Çanakkale (2 kez), Çerkezköy, Çorlu, İstanbul (13 kez), Ankara (14 kez), Adana (2 kez), Mersin, Tarsus, İskenderun, Silopi, Sivas (2 kez), Hatay, Bursa, Boğazlıyan, Kayseri, Muğla, Isparta (3 kez), Kocaeli, Akhisar, Manisa.

32 ayrı yere toplam 77 kez gidip konferans vermiş ve panele katılmış oldum. Gidiş dönüş ve konaklama masraflarımı kendi cebimden karşıladım. Bu masraflarım yaklaşık olarak toplam 30 bin lira tutmuştur.

Şimdi özetleyelim:

18 kitabımın Telif Ücreti olarak toplam, yaklaşık olarak 75 bin TL aldım.
Toplam, yaklaşık olarak 50 bin TL kendi cebimden masraf yaptım.
18 kitabımdan NET olarak, yaklaşık 25 bin TL kazandım.
Yanlış okumadınız, sadece Yirmi Beş Bin lira!

Değerli Okurlarım,

Size yukarıdaki hesabı verdikten sonra bir ricada bulunuyorum.
Ortaya çıkan bu tabloya baktıktan sonra:
Benim bundan sonra da kitap yazmaya devam etmemi ister misiniz, bekler misiniz?
Eğer yaşanmış olan tüm olumsuzluklara karşın yazmaya devam etmemi istiyorsanız:
Bundan sonra hangi yayınevine nasıl güvenebilirim?
Sizler bana yardımcı olup güçlü ve güvenilir bir yayınevi bulabilir misiniz, önerebilir misiniz?
Değerli görüş ve önerilerinizi bekliyorum.(26 Kasım 2015.Perşembe)