Yazar:
Dag Solstad
Çevirmen:
Banu G. Syvertsen
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İnanmayacaksınız ama Dag Solstad bu kez kitabında 'Yaban Ördeği' eserinden hiç bahsetmemiş.
İlk kitaptaki karakter hapse giriyor, tanıdığı herkes ile iletişimi kesiyor. Kendine yeni bir hayat kuruyor. Oğlu onunla sürekli iletişime geçmek isteyince, onu ve ailesini görmeye gidiyor. Kendini asla oraya ait hissetmiyor. Çünkü duygusallıktan etkilenmiyor. Yaptığı hiçbir şeyden de pişmanlık duymuyor. Finalinde karaktere kızamadım ve maalesef onu anladım. Bjorn Hansen sadece kitapları ile düz bir hayatta var olmak istiyor. Başkasını da yanında istemiyor, ihtiyaç duymuyor çünkü.
Umarım Serinin üçüncü kitabı da bir an önce çıkar.
17.Roman'ı bir şeyleri netliğe kavuşturma umuduyla okudum ama anladığım kadarıyla aradığım netliği son kitapta da bulamayacağım. Ne istediğini bilmeyen, biraz da dengesiz bir yaşlı amcanın hayatı da pek ilgimi çekmedi açıkçası. O yüzden keyif alarak okudum diyemiyorum. Hatta son kitabı da okuyacağım diyemiyorum çünkü okumayacağım %99 ihtimalle. Dag Solstad yolculuğum kısa sürdü, başka kitabını almam için ciddi bir indirim falan görmem lazım. Kurgusal açıdan da edebi açıdan da "beni" doyurmadı çünkü. Bu da böyle bir anımdır.
Kitapla kalın.
Müthiş bir yazarla tanıştım. Olay az ama Bjørn Hansen’in kafasından geçenler oldukça fazla. İçsel düşünceleri, kendisi dışındaki herkesin her hareketini analiz edişleri, söylediği her cümleyi ölçüp tartışı, her şey üzerine uzun uzun
bekleyişleri edebi hazzı ikiye katlıyor. Gerçekten beğendim. Helal olsun Norveç edebiyatı :)
50’li yaşlarda bir adam olarak başlıyor kitapta Bjørn Hansen. Boşanmış, bir oğlu var ancak yıllardır görmemiş. Zaten görmek de, hayatına dahil olmak da istemiyor. Hayattan tek beklentisi kitaplarıyla baş başa kalabilmek. Anonimleşmek. Adeta görünmez olmak. Bu amaçla devleti dolandıracak kadar da cesur! Suçluluk duymadığını defalarca vurgulasa da aslında asıl hissinin korku olduğu ve kendini kendine bile kabullendirememesi nedeniyle insanlardan uzaklaşması gizlenemiyor.
Yalnızlığı arayan ama bir yandan hayattaki tek yakını olan oğlunun yaşamını, ailesini merak etmekten de geri kalmayan bir adam. Ama ait olamıyor başkalarının dünyasına. Hep bir yabancılık hissi kaplıyor ruhunu. Bu, çocuğunun hayatı olunca daha da ağırlaşıyor. Kaçmakta buluyor çareyi, uyumsuzluk hissiyle baş etmektense.
Bazılarını kitaplarla,kendiyle ya da her neyle istiyorsa onunla baş başa bırakmak gerek.
Bjørn Hansen de Kierkegaardla baş başa kalmayı yeğliyor.
Dag Solstad bu romanında (YKY) daha önceki On Birinci Roman, On Sekizinci Kitap’ta bıraktığı Bjorn Hansen’le devam ediyor. B. Hansen, sahtecilikten dört yıla yakın hapishanede kaldıktan sonra (ki oradaki yaşamı uyumsuzluklarla geçmiştir) bu kez dışardaki yaşama ayak uyduramamaktadır. Birkaç işe girip çıktıktan ve tekdüze yaşamını sürdürdükten sonra bir gün yıllardır görmediği oğlundan bir mektup alır. B. Hansen’in bir özelliği de, kimseyle görüşmemesinin yanı sıra kendine gelen mektupları da açmakta bilinçli olarak gecikmesi, belki de bundan alttan alta zevk almasıdır, fakat bu son mektupta oğlu ona bir torunu olduğunu söylemektedir. Oğlu Peter’in karısı Thea, gönderdiği kartpostalda Wiggo adlı torununun artık 11 yaşında olduğunu, isterse ona da yazabileceğini belirtmektedir.
Bjorn Hansen, sonunda oğlunun ailesini ziyaret etmeye karar verir. Karar verir ama bu o kadar kolay bir karar değildir. Bunun doğru olduğundan emin değildir. Ziyaret edip etmemeyi uzun uzun düşünür, tartışır, gel gitler yaşar. Ziyaret gerçekleştiğinde bile kararsızlıkları, endişeleri sürüp gider. “Şimdi onların evinin bodrum katında ensiz bir yatakta yatıyor ve yattığı yerde dönüp duruyordu. Hafta sonu ziyaretinin biraz daha uzatıldığı, böylelikle de pazartesi tüm günü Wiggo’yla baş başa geçirebileceği şeklindeki haberi aldığında tepeden tırnağa bir rahatlama duygusuyla titremişti. Başlangıçta torunuyla karşılaşmak konusunda hiçbir beklentisi yoktu. Kendi kanını taşıyan küçük bir çocuktu o, hepsi bu. Bunun az mı çok mu olduğu kişinin hayata karşı takındığı tutuma bağlıdır.”
Dag Solstad bu romanında ilk olarak On Birinci Roman, On Sekizinci Kitap adlı romanından tanıdığımız Bjorn Hansen’in Büyük Ret adını verdiği planını uygulamasıyla sona ermişti. O romanı bitirdikten sonra devamını oldukça merak etmiştim. Bu roman ilk romanın yıllar sonrasına götürüyor. Yalanı ortaya çıkan Hansen yakalanmış, hapse girip çıkmıştır. Oğlundan aldığı mektupta bir torunu olduğunu öğrenince onları ziyaret etmeye karar verir. Bu ziyaret ve yolculuk onu derin düşüncelere ve sorgulamalara iter. Norveç edebiyatının usta isminden yine kısa ama insanı düşünmeye sevk eden bir roman.
#BjørnHansenÜçlemesi nde 2. Kitap olan 17. Roman da yazarın 17. Romanı olduğu için adı bu şekilde.
Bjørn Hansen, en son "Büyük Ret" adını verdiği projesini gerçekleştirmişti. Sakat olmadığı halde sakatmış gibi rol yapmış, sigortayı dolandırmıştı ve 17. Roman da, Hansen ifşa olmuş ve 3.5 yıl hapse mahkum olmuş. Mahkumiyeti sırasında tamamen izole bir hayat benimsemek isteyen Hansen, ne oğlu Peter ile ne de dostları Busklar ile görüşmek istemiyor, ziyaretçi kabul etmiyor, mektupları açmıyor, kimse ile iletişim kurmuyor. Özgür kalınca oğlundan gelen mektubu 8 yıl sonra okumaya karar veriyor ve oğlunun evlendiğini ve bir torunu olduğunu öğreniyor. Torununu görmek için oğluna bir ziyaret gerçekleştirse de apar topar kaçarcasına orayı terkedip evine kitaplarına geri dönüyor.
Bjørn Hansen, ilginç bir karakter. Bir insan fikrini, hayatını değiştirecek diye 8 yıl oğlundan gelen mektubu açmaz mı? Hiç mi merak etmez!
2 yaşında terkettiği oğlunu 14 yaşında, sonra 20 yaşında en son 40 yaşında iken görüyor. İnsan ne olursa olsun kendi canından olan çocuğunu nasıl görmek istemez.
Bjørn Hansen, çok yalnız bir karakter, o kadar yalnız ki okurken iliklerine kadar hissediyorsunuz.
Baba oğul ilişkisi ve iletişimsizlik- iletişim kuramama, yalnızlık, yabancılık gibi kavramları yazar içsel tahlillerle çok güzel aktarmış.
Solstad, bu romanında H. Ibsen' i anmamış fakat burada Kierkegaard ismini çokça duyuyoruz.
Bu arada serinin son kitabına da başlamışken Hansen'in kitaplarına ve naçizane kütüphanesine hayranlık duyuyorsunuz 🩷
Ben yazarın dilini sevdim, bazen yok artık bu kadarına pes desem de bazen sinir etse de Bjørn Hansen'i de sevdim Dag Solstad
#DagSolstad
Dag Solstad
#DagSolstad
Bjørn Hansen serisinin ikinci kitabı. Hansen'in varoluş mücadelesini okumaya devam ediyoruz. On Birinci Roman, On Sekizinci Kitap'ta kaldığımız yerden biraz ileride yaptığı şey ortaya çıkan kahramanımız bu bölümde oğlu, gelini ve torunu ile yüzleşme aşaması yaşıyor. Bir sonraki kitabı merakla bekliyorum...
Dag Solstad'ın oldukça sui generis bir karakter olan Bjørn Hansen üzerinden kurduğu hikayenin ikinci halkası olan 17. Roman, ilk kitaptan tam 17 yıl sonra yazılmış. Açık söylemek gerekirse, yazılması çok da şart olmayan bir devam kitabı gibi duruyor. Üçlemenin orta kitabı olarak her şeyden biraz taşıyor ama aynı zamanda bir eksiklik hissi de bırakıyor. Bu yüzden, Dag Solstad'ın dolu dolu anlatısı içinde görece yavan kalan bir kitap olduğu da söylenebilir. Ama Bjørn Hansen öylesine ilginç bir karakter ki, o efsanevi ilk kitaptan sonra bu romanı ele almamak da pek mümkün değil.
İlk kitap, olay örgüsü bakımından sıradan insanların hayatında yaşanabilecek sıra dışı gelişmeler üzerinden ilerlese de, sonunda müesses nizama karşı söylenmiş büyük bir HAYIR'a dönüşüyordu. 17. Roman ise klasik bir Dag Solstad anlatısı gibi yılların içinden başlıyor. İlk kitabın bittiği yerden sonra geçen 17 yıl boyunca Bjørn Hansen'in hapis cezasını ve sonrasında Oslo'da sürdürdüğü silik ve yalnız hayatı okuyoruz. Anlatının şimdisinde ise Hansen, yıllar sonra oğlu Peter'a ve onun ailesine yaklaşmaya çalışıyor. Yüzeyde mesele, baba ile oğul, dede ile torun arasında yeniden bir temas kurulup kurulamayacağı gibi görünüyor olsa da Solstad burada asıl olarak yaklaşmak isteyen ama yaklaşamayan bir insanı anlatıyor. Solstad, bu yaklaşamamanın yarattığı o tuhaf sıkışmayı da okura çok iyi hissettiriyor.
Solstad ilk kitapta Ibsen üzerinden çeşitli alt metinler kuruyordu. 17. Romanda da benzer biçimde Søren Kierkegaard'ın Ölüme Götüren Hastalık kitabı önemli bir yer tutuyor. Kierkegaard ve bu kitap, yalnızca yatakta ya da yolculuk sırasında açılıp bakılan bir okuma malzemesi gibi görünse de, aslında romanın ruhuna yayılıyor. Solstad, yaklaşmak isteyen ama yaklaşamayan bir insanı anlatırken daha derinde,
Üçlemenin ikinci kitabı “17. Roman”, 2009 yılında yayımlanmış. Yüz beş sayfalık bu eser, “Büyük Ret”planından sonra cezasını tamamlayan Bjørn Hansen’in on beş yıl sonraki hayatına odaklanıyor.
Artık “silik bir adam” olan Hansen, emeklidir, yalnızdır, yıllardır görmediği oğlu hayatına girmiştir ve dede olduğunu öğrenmiştir.
Bundan sonrası kişisel yorumumu içeriyor, spoiler içermez ama kitabı okuduysanız devam etmenizi öneririm. Çünkü bundan sonrası daha çok kitap üzerine çokça düşünüp yazdığım çıkarımlarım olacak. Sizi kendi bakış açıma çekmek istemem, belki kitabı bambaşka bir yerden okuyacaktınız ama bu yorumla birlikte o okuma yönü kayabilir. Neyse, anladınız beni sanırım :)
Hansen için dede olmak, bir role bürünmek demektir. Onun için torun, yeni bir bağ, yeni bir beklenti ve tekrar “hayatın içine dönme” tehdididir. Oysa Hansen, “hiçbir şey olmak” istemektedir.Ne baba, ne sevgili, ne çalışan, ne de toplumun herhangi bir parçası. Burada asıl tema, hayatla, hatta kendiyle bile bağını koparmış bir adamın, sıradan günlerin içinde silinmesidir. Zaten kitabın dili de buna uygundur. Çok az olay olur, hatta bazen hiçbir şey olmaz. Bjørn Hansen’in kendi kendine konuşmaları, tekrar eden düşünceleri… Bütün bunlar okura şunu düşündürebilir: Bir insan, kendi yaşamının anlamını tamamen yitirdiğinde hâlâ o yaşamı sürdürebilir mi?
Yazar Hakkında
Dag SolstadYazar · 6 kitap
Dag Solstad, Norveçli bir yazardır. Roman, kısa öykü ve oyun alanlarında eserleri bulunmaktadır. Norveç'in en büyük endüstriyel komplekslerinden birinin resmi tarihi ile Dünya Kupası gibi konular da dahil olmak üzere 30'a yakın kitap yazmıştır ve çalışmaları Türkçe dahil 20 dile çevrilmiştir. Eserleri Türkiye'de Yapı Kredi Yayınları ve Jaguar Kitap tarafından basılmaktadır.
Solstad, Norveç Edebiyat Eleştirmenleri Ödülü'nü üç kez kazanırken Kuzey Avrupa Edebiyat Ödülü'nü de almıştır. Ödülleri arasında ayrıca Mads Wiel Nygaards Endowment (1969), İskandinav Kurulu Edebiyat Ödülü (1989), Brage Ödülü (2006) de yer almaktadır.
İlk kitapları, Marksist-Leninist görüşe eğilimli siyasi vurguları nedeniyle tartışmalı kabul edilse de Solstad, kendi kuşağının Norveç'teki en iyi yazarlarından biri olarak kabul edilmektedir ve farklı yazarların övgüsünü toplamaktadır.
Minimalist ve soyut tarzıyla tanınan Solstad, 60 yıl boyunca aralıksız yazarak Norveç edebiyatında derin bir iz bırakmış, 14 Mart 2025 tarihinde hayatını kaybetmiştir.
