Yazar:
Zafer Toprak
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 58 dk.
Sayfa Sayısı:
528
Basım Tarihi:
Haziran 2020
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786257070881
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
ATATÜRK Kurucu Felsefenin Evrimi (Zafer TOPRAK)İnceleme
Kitap Atatürk'ü anlatıyor ancak hani hemen ilk akla geliveren Atatürk'ün yaptıklarını değil Atatürk'ün sahip olduğu entelektüel birikimin nasıl oluştuğu,
kimlerden, hangi görüş ve akımlardan etkilendiği ile ilgili aydınlatıyor bizi. O dönemde dünyada ve bizdeki ortam hakkında bilgiler...
Muazzam bir kitap düşkünü, hem kendisi hem yakın çevresi sürekli kitap sipariş ediyorlar.
Türkiye'nin Cumhuriyet'le varmış olduğu düşünsel birikimin en somut kanıtlarından biri, kuşkusuz en güvenilir kaynaklarından biri O'nun şahsi kitaplığı. Türkiye ölçeğinde en güncel niteliğe sahip bu kitaplık Cumhuriyet'in Batı'yı ne denli yakından izlediğinin göstergesi. Çankaya Kitaplığı Atatürk'ün yaşamının son 10 yılında edindiği kitaplardan oluşuyor ve yazı devrimi ile başlayan sürecin sonucu. Nutuk'a yazımı sırasında sağlık sorunu yaşamış ve 1927 ertesi bir anlamda aktif politikadan çekilmiş. Bu evrede sürekli kitap edinmiş.
Cepheye bile kitap taşıdığını, orada bile kitap okuduğunu biliyoruz ama gerçekten müthiş bir birikim.
Dünyayı takip etmek, okuduklarını özümsemek, bizdeki aydınların da eserlerini incelemek, sofrasında bu fikirleri tartışmak çok önemsediklerinden.
Nihayetinde onları analiz ederek yeni kurulan Cumhuriyet'imizin gerekliliklerini gözeterek bize has bir felsefeyi oluşturuyor ve gerçekleştiriyor.
Fransız Devrimi başta olmak üzere (Ali Reşat'ın kitaplarından çok faydalanıyor), Jean J. Rousseou, Emile Durkaim, Leon Duguit dikkatle takip ettikleri arasında.
Bizde de tarih anlayışını olgunlaştıranların başında Şemsettin Günaltay, Köprülüzade Mehmet Fuat ve Yusuf Akçura geliyor. Hukuk alanında ise anayasa bilgisini en çok Babanzade İsmail Hakkı'dan edinmiş.
Şimdi Atatürk'ün Çankaya Kitaplığını çok merak ediyorum. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi
Puan vermedi·528 syf.··
Beğendi
·2026 9. kitabı
·33 günde okudu
·Okunma: 05 Nisan 2026 10:46
Alt başlığı olan Kurucu Felsefenin Evrimi'ni detaylıca beş ana başlık (Hukuk, Sosyoloji, Ekonomi, Siyaset, Bilim-Kültür) üzerinden anlatan teorik bilgisi ve araştırması yoğun bir eserle karşı karşıyayız. Atatürk'ten ziyade içindeki çağı ve dönemin tartışma konularını, farklı ekollerini anlatmış Zafer Toprak . Daha sonra tabii ki bu gelişmelerin Cumhuriyet'in ve Atatürk'ün aldığı kararların üzerindeki etkilerine de tanık oluyoruz. Dünyanın her yerinde olduğu gibi bizim devrimimizin de fikirlerinin ve inanışlarının gökten inmediğini, materyal kökenleri olduğunu ve bunların ne gibi tartışmalardan çıktığını da öğrenmek için iyi bir kitap.
Kolay okunan bir kitap olduğunu söyleyemem zira dönemin dilinden çok fazla bire bir alıntı ve terim var. Fakat yine de yazarın açıklamalarıyla anlaşılabilir, akıcı bir esere dönüşüyor. İçerik olarak ise başta söylediğim gibi kitabın farklı ana dallara bölünmüş olması o alandaki tartışmaların devamlılığını ve evrimini incelemek açısından fayda sağlıyor. Yine de biraz daha referans kitabı olduğunu düşünüyorum, çok fazla isim ve eseri kaynak göstermesiyle aslında daha derin araştırmanın da önünü açıyor.
Bütün bu alanların tartışmalarını da bir fanusta incelemiyor, aksine Atatürk'ün ve dönemin hükümetlerinin eyleme, realiteye nasıl döktüğünü de ortaya koyuyor. Böylece erken Cumhuriyet döneminde ne niçin yapılmış ve bu ileriyi nasıl etkilemiş bunu görebiliyorsunuz. Bu açılardan çok önemli bir kitap olduğunu düşünüyorum; dönemi ve bütün Cumhuriyeti daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.
Zafer Toprak . Daha sonra tabii ki bu gelişmelerin Cumhuriyet'in ve Atatürk'ün aldığı kararların üzerindeki etkilerine de tanık oluyoruz. Dünyanın her yerinde olduğu gibi bizim devrimimizin de fikirlerinin ve inanışlarının gökten inmediğini, materyal kökenleri olduğunu ve bunların ne gibi tartışmalardan çıktığını da öğrenmek için iyi bir kitap.
Kolay okunan bir kitap olduğunu söyleyemem zira dönemin dilinden çok fazla bire bir alıntı ve terim var. Fakat yine de yazarın açıklamalarıyla anlaşılabilir, akıcı bir esere dönüşüyor. İçerik olarak ise başta söylediğim gibi kitabın farklı ana dallara bölünmüş olması o alandaki tartışmaların devamlılığını ve evrimini incelemek açısından fayda sağlıyor. Yine de biraz daha referans kitabı olduğunu düşünüyorum, çok fazla isim ve eseri kaynak göstermesiyle aslında daha derin araştırmanın da önünü açıyor.
Bütün bu alanların tartışmalarını da bir fanusta incelemiyor, aksine Atatürk'ün ve dönemin hükümetlerinin eyleme, realiteye nasıl döktüğünü de ortaya koyuyor. Böylece erken Cumhuriyet döneminde ne niçin yapılmış ve bu ileriyi nasıl etkilemiş bunu görebiliyorsunuz. Bu açılardan çok önemli bir kitap olduğunu düşünüyorum; dönemi ve bütün Cumhuriyeti daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.Bir Ulusun Aklı, Kurucu Zihnin DerinliklerindeTarih
Bu eser, kronolojik bir “Atatürk hayatı” değil; Atatürk’ün kurucu düşüncesinin hukuktan sosyolojiye, ekonomiden siyasete ve bilim–kültüre uzanan mimarîsini adım adım kuran bir entelektüel tarih çalışması. Başka deyişle, “ne oldu?”dan çok “nasıl düşündü ve bu düşünceyi devlete, hukuka, eğitime nasıl döktü?” sorusunun peşinde.
Toprak, Atatürk’ün kurucu felsefesinin evrimini tematik başlıklar halinde izliyor:
Hukuk: “Halkın iradesi ve hâkimiyet”, “Şer’i hukuktan nizami (laik) hukuka” ekseninde, kuvvetler ayrılığı fikrinin, medeni–ticari yargının, kodifikasyonun ve Cumhuriyet’in hukukî iskeletinin nasıl kurulduğunu gösteriyor.
Sosyoloji: “Halkın egemenliği ve halkçılık”, “Millî egemenlik ve solidarizm” başlıklarında Ziya Gökalp ve Durkheim çizgisinin, birey–cemiyet–devlet ilişkisini nasıl yeniden kurduğunu tartışıyor.
Ekonomi: “İstiklâl-i tam”dan İzmir İktisat Kongresi’ne, meslekî temsil/corporatism tartışmalarından devletçilik modeline geçişi izliyor; ekonomik bağımsızlığı siyasal egemenliğin şartı olarak konumluyor.
Siyaset: “Eşitlik anlayışı ve kadın hukuku”, seçim usulleri, vatandaşlık; kadınların medeni hakları ve siyasal haklarına giden çizgi (1930/1934) bir “eşit yurttaşlık” programı olarak ele alınıyor.
Bilim–Kültür: “Latin harfleri ve dilde sadeleşme”, “sosyolojiden psikolojiye”, “tarihten antropolojiye” başlıklarıyla dil, tarih, eğitim ve üniversite reformlarını ulusal kimliğin rasyonel inşası perspektifine yerleştiriyor.
Ek olarak da tek parti dönemi ve Duverger okuması; ayrıca Atatürk’ün solidarizm anlayışına dair belge – kurucu düşüncenin metin üzerinden izini sürmek için altın değerinde. Bu tematik çerçeve, Atatürk’ün şu düsturuyla açılıyor: “Memleketler muhteliftir, fakat medeniyet birdir…” Yani hedef, yerli–millî bir kabuğa kapanmak değil; evrensel
Atatürk'ü ve fikirlerine ilham veren düşüncelerin kökenini anlamak isteyenler için bir başucu kitabı. Bu alanda yazılmış en yetkin kaynaklardan birisi.
Atatürk - Kurucu Felsefenin EvrimiMustafa Kemal Atatürk
Bu kitap sadece Atatürk'ü sevip onu anlamak için okunmasi gereken bir kitap degil. Bu kitap cumhuriyetin arkasindaki felsefeyi, mantigi, hicbir seyin bir tesadüf olmadigini, ne kadar derinlemesine derinlere inildigini gösteren harika bir kitap.
Hukuk, Sosyoloji, Ekonomi, Siyaset, Bilim-Kültür olarak olarak 5 aksa ayriliyor. Her bölümde mutlaka Atatürk'ü etkileyen biri var ama hepsinde de ana aktör kendisi. Bazi gelisim süreçlerinin Osmanli zamanindan basladigini ama sig sularda, yanlis calismalarla nasil tikandigini görebiliyoruz. Kemalizm olarak kabul edilen anlayisin temellerini de yine bu kitaptan kolaylilla bulabiliriz.
Neredeyse 70 sayfa kaynakçasi olan bir saheser.
Kitap okumasi zor görünüyor ama dili sade. Döneminden atifta bulunulan yerler biraz eski ama anlamak asiri zor da olmuyor.
Sadece okuman yetmez, sadece sosyal medyadan fotoğraf paylaşmak yetmez. Anlamak lazim. #Atatürk u anlamak icin de zihninin kivrimlarini görmek, kafasindaki derin düşüncelere komsu olmak gerekiyordu bu kitap onu sağladi. Okumak icin beklemeyin okuyun.
Atatürk:Kurucu Felsefenin EvrimiKitap Alıntısı
Türkiye'de de Cumhuriyet "yeni insan"ı için farklı değerlere gerek duyuyordu .Avrupa'nın ve özellikle Fransa'nın izinden yürüyen Jön Türklerin aydınlanmacı, determinist düşüncesi giderek gücünü yitiriyor, onun yerini iradi,volantarist bir anlayış alıyordu. Bu Durkheim'den Bergson'a geçiş anlamına geliyordu.Kısaca siyasi devrimden kültür devrimine geçerken Batı çok daha eleştirel bir açıdan değerlendirilecekti.Ama yine de böyle işte el bakışın temellendiği coğrafya Batı'ydı." sayfa:12
Gazi'nin fikriyat dünyasını etkileyen unsurlar
1920-1938 yılları arasındaki dönemin izleri Atatürk'ün yaşadıkları ve okuduklarının arasında. Bir insan ne okudu ise odur düsturunca hem II.Meşrutiyetten Cumhuriyete giden yolda iz bırakan teoriler ele alınmış, hem de Atatürk'e tesir eden fikirler. Özellikle bir biyografi çalışması değil noktaların birleşimi olduğunu vurgulamak isterim. Çok beğendim.
Kitap, Cumhuriyetin kuruluşunun arkasında yatan düşünce dünyasını inceliyor.
Atatürk'ün düşünce dünyasını etkileyen düşün insanlarının fikirlerini ve Türk düşün insanlarını ektilemiş Avrupalı düşün adamlarının fikirlerini mukayeseli olarak karşılaştırıyor.
Kitabın zengin bir kaynakçaya sahip olduğunu ve Cumhuriyet Türkiyesi'nin kuruluş evresinde en güncel kitaplık olan Çankaya kitaplığının, kitabın temel kaynağını oluşturduğunu belirtmek gerekiyor.
Kitap, Mustafa Kemal Atatürk'ün harf devrimi sonrası kültür devrimine yoğunlaştığı 30 lu yılların başında ulus-devlet inşasındaki 'yeni insan' arayışını aktarıyor.
Yazarın bu eseri için kendisinin de ifade ettiği gibi 'Atatürk'ün bilgi dağarcığını sorgulayan arkeolojik çalışma' olarak değerlendirilebileceği düşünülürse; gerek zengin kaynakçasıyla akademik okurların, gerekse yazarın akıcı anlatımıyla tarih meraklılarının ilgisini çekebileceğini düşünüyorum.
KorporatizmFelsefe-Düşünce
k Korporatizm’in erken cumhuriyet kuruluşunda bu kadar etkili olduğunu bu kitap sayesinde öğrendim. Bu görüşün Türkiye’deki etkili temsilcilerinden olan Ziya Gökalp bir çok kişiyi etkelemiştir. Sınıfsız bir toplum yaratmak için bu görüşün kullanıldığını görüyoruz. Çok ilginç bir kitap. Keşke diline biraz daha özen gösterilmiş olsa idi.
Atatürk ve Türk devriminin, zamanın koşulları ve birikimi dışında düşünülemeyeceğini gösteren; Türk devriminin kökenlerini görebilmek için değerli bir eser.
Yazar Hakkında
Zafer ToprakYazar · 15 kitap
Zafer Toprak (1946, İstanbul - 3 Haziran 2023, İstanbul), Türk tarihçi, yazar ve akademisyen.
Osmanlı ve erken Cumhuriyet devrine ilişkin sosyo-ekonomik çalışmaları bulunmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü'nün kurucu başkanıdır. Tarih Vakfı'nın kurucuları arasındadır.
1946 yılında İstanbul'da doğdu. Ortaöğrenimini Saint Joseph Fransız Lisesi 'nde, yükseköğrenimini 1969 yılında Ankara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde tamamladı.
Londra Üniversitesi'nde 'Alan Araştırmaları’ konusunda yüksek lisansını 1971'de tamamladıktan sonra Türkiye'ye döndü. 1977'de Boğaziçi Üniversitesi Beşeri Bilimler Bölümü'ne katıldı. 1981'de İstanbul Üniversitesi'nden ekonomi alanında doktora derecesi aldı. 1992-2013 yılları arası Boğaziçi Üniversitesi’nin Atatürk Enstitüsü’nün başında bulundu.
Toprak, Minnesota ve Paris üniversitelerinde konuk öğretim üyesi olarak bulundu. Uzun yıllar Minnesota'daki St. Olaf Üniversitesi’nin Orta Doğu programı İstanbul direktörlüğünü yürüttü ve bu hizmetinden dolayı kendisine fahri doktora verildi.
Akademik çalışmaları 19. ve 20. yüzyıl Türkiye'si üzerine yoğunlaştı. 20'de fazla kitap, 250'nin üstünde akademik makale yayımladı. Eserlerinin bir kısmı İngilizce, Fransızca, Almanca ve İtalyanca olarak yayınlandı.
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Sümerbank, Akbank, Yapı Kredi Bankası, Milli Reasürans, Anadolu Sigorta ve Borusan gibi kuruluşlar için kurumsal tarih kitaplarını hazırladı. Toplum ve Bilim dergisi ve Yurt Yayınları'nın kurucuları arasında yer aldı. 11 ciltlik Yurt Ansiklopedisi'nin ve 8 ciltlik Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi’nin genel koordinatörlüklerini üstlendi.
Tarih ve Toplum ve Toplumsal Tarih, İstanbul Dergisi gibi yayınlar ile Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi ve Yurt Yayınları yayın kurullarında görev aldı. Tarih Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı. Avrupa Bilim Vakfı projelerinde yöneticilik yaptı ve birçok uluslararası sempozyum düzenledi.
Türkiye İş Bankası Finans Müzesi'ni ve Asım Kocabıyık Borusan Müzesi'ni kurdu. Yapı Kredi Bankası, Garanti Bankası ve Türkiye İş Bankası’nın sergilerinde küratörlük yaptı. Lozan Antlaşması'nın 90. yıldönümü nedeniyle hazırladığı "Lozan'dan Cumhuriyet'e İsmet İnönü" sergisi Türkiye'nin değişik kentlerini dolaştı. 2015'te Boğaziçi Üniversitesi'nde açılan "Entelektüel Tarihimizde Kırılma Noktası: Nâzım Hikmet'in Açlık Grevi" sergisini hazırladı.
Boğaziçi Üniversitesi Prof. Dr. Aptullah Kuran Üstün Hizmet Ödülü'ne, İttihat-Terakki ve Cihan Harbi adlı kitabıyla Osmanlı Bankası-Garanti Bankası Bankacılık ve Finans Tarihi Ödülü'ne, 2012'de Darwin’den Dersim’e Cumhuriyet ve Antropoloji adlı eseriyle de Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin verdiği Sedat Simavi Ödülü’ne değer görüldü. [5]Bilim Akademisi aslî üyesidir.
Toprak, 3 Haziran 2023'te İstanbul'da 77 yaşında öldü.
