Atlıkarınca
Emine IşınsuYazar:
Emine Işınsu
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
192
Basım Tarihi:
Ekim 2014
İlk Yayın Tarihi:
1990
Yayınevi:
Bilge Kültür Sanat
ISBN:
9786054921362
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
2023 93. kitabı
Atlıkarınca Emine Işınsu
Bu kitabın incelemesine merhum 
Attila İlhan 'ın şu sözü ile başlasam yeridir.
"Türk aydını dediğimiz kişi, batı'nın manevi ajanıdır. Attila İlhan"
Türk milliyetçilerinin önemli bir değeri ve kalemi olan Emine Işınsu hanımefendi, bu romanında adına burjuva, beyaz Türk, jakoben dediğimiz çakma aydın sınıfının eleştirisini yapar.
Kitap 80'li, 90'lı yıllarda ki toplum ve aydın eleştirisi yapsa da aslında Türkiye'nin Tanzimat'tan beri yani yaklaşık 150 yıldır olan halkı küçük gören, üstenci çakma aydın sınıfını ağır bir şekilde eleştirmiş bunu yaparken kültürel, örfi ve dini değerlere sahip çıkan bir perspektif ile yapmıştır. Bu kitap yazıldığı zaman usta yönetmen Osman Sınav tarafından TRT'ye dizi olarak çekilmiştir her şeyi tamamlanan dizi aydınları eleştiriyor diye yayından çekilmiştir ve yayınlanmamış olup yarıda kalan bir proje olmuştur. Bugüne kadar okuduğum kitaplar içerisinde çakma aydın, beyaz Türk dediğimiz kesimi en iyi eleştiren bir baş yapıt diyebilirim.
Ayrıca şunu da belirtmeliyim ki kitap çakma aydın sınıfını eleştirmenin yanı sıra feminizm ve feministleri de ağır bir şekilde eleştiriyor yani bir kadın gözünden feminizm ve feminizm zihninin eleştirisini de okuyoruz. Gerçekten çakma aydın sınıfı ve feministlerin hakkını veren bir romandı...
Merhum Oktay Sinanoğlu'da bu çakma aydın sınıfı için bu sözleri söylemiş ve ağır bir şekilde eleştirmiştir.
"Bir millet her nesilde yeniden doğar. Yani bir milleti yaşatan kendi gelenekleri ve binlerce yıldır gelen kültürüdür. Kültür; Hakkari'de bale gösterisi yapmak demek değildir. Kültür; arada bir konsere gidip hava atmak değildir. Çağdaşlık; Moda'nın ara sokaklarında köpek gezdirmek değildir. Bizde böyle sahte çağdaş ve sahte aydın kesim yetiştirilmiştir. Bizde demeyelim. Her sömürgede böyle sahte çağdaş ve
Emine Işınsu; Atlıkarınca romanında birden fazla içtimaî meseleyi ele almış ve bu meseleleri her yönüyle tahlil ederek görüşlerinin roman karakterleriyle okuyucuya tesir etmesini sağlamıştır. Romanın en güzel yanı birbirinden çok farklı diyebileceğimiz konuları "insan fıtratı" bağlamında ele almasıdır. Bu durum bir bütünün parçalarını tıpkı insanın kendi hayatındaki parçalarını bir arada yaşaması gibi karmaşık ama bir o kadar da belli bir zaman silsilesinde olduğunu kitabın sona ermesiyle hissettiriyor. Esasında Merve'nin aşkı için 'mücadelesi' amcasının YÖK başkanlığı için verdiği mücadeleden farksızdır çünkü ikisinde de yalnızca elde etme hırsı vardır. Diğer taraftan Mehtap'ın kendisini olduğundan daha farklı, zengin gösterme çabası yine Zeki'nin siyaset için yaptıklarından çok farklı değildir. Tekrar ifade etmek isterim ki karakterler özenle tahlil edilmiş, her biri farklı meseleyi mükemmel bir şekilde yansıtmayı başarmıştır. İnsanın, zaaflarından oluşan hatta çoğunlukla zaaflarının esiri olan bir mahluk olduğu çok güzel işlenmiştir.
Ancak kitabın işlediği konuların yoğun ve roman karakterlerinin çok fazla olması 200 sayfalık bir romanı okumayı zorlaştırdığını düşünüyorum. Buna rağmen Emine Işınsu'nun bizi çıkardığı bu güzel, uzun yolculuk için minnettarım. Rahmetle...
Emine Işınsu/ Atlıkarınca.
(1938-) Yazar, Kars'ta doğdu. Halide Nusret Zorlutuna'nın kızıdır. Ankara Koleji'ni bitirdi. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü öğrencisi iken öğrenimini yarıda bırakarak fıkra yazarlığına başladı. 1971'de bir neslin yetişmesinde büyük etkisi olan ilim ve fikir dergisi Töre'yi çıkardı.
Yazdığı romanlarıyla pek çok ödüle layık görüldü.
Başarılı bir ressam olan Nurgün'ün çevresindeki Mehtap, Merve, Kadriye, Merve, Mehmet Ali, Yağız, Orhan ve aileleri aracılığıyla, genelde Nurgün'ün gözünden 1990'lı yıllarda Ankara anlatılmaktadır. Evlilik ve kadın- erkek ilişkileri sorgulanırken Ankara'nın kasvetli siyaset ve aydın çekışmesine pencere açmaktadır.
Atlıkarınca'nın bir dizi olarak çekildiği halde, son anda " aydınlarla alay ediyor" gerekçesiyle TRT tarafından yasaklanması yazarın bir anlamda başarısını ortaya koymaktadır.
#Kitapşuuruinsanlıkşuurudur.
#kübranınkitabı
Merhaba kitap dostlarım, size bugün Emine Işınsu’nun Atlıkarınca eseriyle geldim.
Emine Işınsu’nun kalemiyle daha önce tanışmış ve anlatımına hayran kalmıştım. Atlıkarınca ile bu hayranlığım daha da pekişti; şimdi hedefim yazarın külliyatındaki tüm eksiklerimi tamamlamak!
Bu romanda, yerinde saydığı hâlde çok yol aldığını sanan hayatlar “atlıkarınca” metaforuyla etkileyici bir şekilde işlenmiş. Nurgün, Merve ve Mehtap’ın gözünden 90’lar Ankara’sına ve insan hırslarına bakmak oldukça çarpıcıydı.
İnce ama derinliği olan, sahneleri film şeridi gibi gözünüzün önünden geçen bir roman.
ATLIKARINCA-EMİNE IŞINSU
Son siparişlerimden birinde almıştım kitabı. Bir süredir okunmayı bekliyordu. Emine Işınsu hayattaydı henüz. Elim değmedi, sıra gelmedi derken hayatını kaybetti Işınsu. Ben de daha fazla bekletmeyeyim, okuyayım dedim. Başladım ama birtakım özel işlerden fırsat bulup bitiremedim kitabı. Ağır okudum. Kitaptan kaynaklanmadı bu durum, tamamen benden kaynaklandı. Yaklaşık on gün sürdü okuma yolculuğum. Yaklaşık 200 sayfalık bir kitap için oldukça uzun sürdü. Kitaptan değil de benden kaynaklı.
Romanın başkişisi: Nurgün. Onun ekseninde kadın-erkek ilişkileri, insanların çıkar ilişkisi, YÖK Başkanlığı için dönen dolaplar ele alınıyor. Çoğu bölümde kahraman bakış açısı var ama tek bir kahramanın gözünden görmüyoruz olayları. Nurgün, Merve ve Mehtap bu kitabın anlatıcıları aynı zamanda yaşantısında birtakım acılarla yüzleşmek zorunda kalan üç kadının gözünden okuyoruz romanı.
Şimdi yazacağım bölüm kitapla ilgili ipucu barındırıyor. İsterseniz burayı okumadan geçebilirsiniz. Emine Işınsu atlıkarınca üzerinden insanları eleştiriyor. Onların yaşamadıklarını, bir atlıkarınca üstünde inip çıkarak, dönüp dolaşarak yaşadıklarını sandıklarını söylüyor. Bu nedenle kitabın adı Atlıkarınca.
Okuyacaklara keyifli okumalar dilerim.
Emine Hanım'ın 80 darbesi sonrası 90'lı yıllarda toplum içinde oluşan bunaltılı havayı anlatmak için Yök Başkanlığı seçimi, evlilik, komşuluk, sanat, Aydınlar gibi konular üzerine kurduğu romanı.
Roman içinde birçok konuda eleştiri bulunmaktadır. Örneğin Darbenin etkisi ile Milleti için düşünen beyinler elenmiş geriye Milliyetçi olduğunu söyleyen ancak, fikir derinliği olmayan kişilerin kalmış olması. Bu kişilerin ciddi makamları işgal etmesi. Aydın olduğunu söyleyen kişilerin aslında, belirli bir zümre olarak hareket eden ve millete somut hiçbir katkısı olmadığı halde sadece eleştiren kişilerden oluşması. Bir koltuk uğruna, iftira atan, küçük oyunlar peşinde koşan, etrafında hatta geleceğini unutan kişilerin olması. ....
Roman toplumun bir döneminin eleştirisi. Okuması keyifli bir kitap. Tavsiye ederim.
Umarım Emine Hanım sağlığına tekrar kavuşur. O yazar biz okuruz. O yazar biz okuruz. Sonsuza kadar döngü gibi bu durum devam eder durur.
Emine Işınsu, henüz doğmamışken edebiyatımızda adı geçen bir yazardır.Yazarın annesi Zorlutuna,Bir Devrin Romanı kitabında “Kars’ta bir ışık gibi,Işınsu hayatımıza doğdu” der.Yazarın sıklıkla kullandığı cümle bitimindeki iki nokta bu romanında da sıklıkla yer alır.On yedi yaşındayken İki Nokta şiir kitabını yayınlar bilemiyorum; bu kitabın ismiyle çok sevdiği iki nokta kullanımı arasında bir bağ var mıdır?
Entelektüel ve aydın.Çok sık karıştırılan iki kavramdır. Entelektüel bilgiye dayanan aklını kullanan kişidir.İnsan,doğa,evren ile ve birçok kavramla ilgili düşünceler üretendir.Ürettiklerini imgelerle anlatır. Entelektüel kişi, bir öğrenimi olan,zihinsel becerilerini geliştirmiş,bu becerileri kullanan ama çok fazla eyleme katılma gereği duymayan biridir.Aydın kavramı ise aslında münevver olan anlamındadır.Yani aydınlatandır.Aydın,aydınlanma dönemi felsefesi düzeninde düşünen, düşünce üreten ve davranan kişidir. Yani entelektüel kişinin aksine eyleme geçer. Amacı doğaüstü ilkelerden uzak,yaşadığı dünyada insandan kaynaklanan ve insan için olan bir yaşam kurmaktır.Çevresi için vardır.Bu bağlamda içinde hümanistlik barındırır.Eşitlik kavramı üzerinde durur. Aydın kişi için tüm insanlar birdir.Belirttiğim gibi entelektüel den farkı bilgi kadar eyleme önem vermesidir.Aydın kişi bilgiyle beraber bir eylem içindedir. Neden bu iki kavramdan bahsettim,açıklayacağım.Roman aydın kesimden bahseder fakat sözde aydın kesimden bahsetmektedir.Bu sözde aydın kesim birçok romana konu olmuştur.Çünkü Tanzimat’tan bu yana birçok dönemde bu topraklarda içi boşaltılmış biçimde aydın kavramı var olmuştur ve edebiyata da bu biçimiyle yansımıştır.Halktan uzak, halktan kopuk,bazen halkı aşağılayan sözde aydın kesimi, bazen çıkarlar doğrultusunda, bazen batılılaşmanın yanlış anlaşılmasıyla,
Uzaklarda bir yerlerde hala bir atlıkarınca dönüyor, inip inip çıkıyordu...
Yine beni yeriyle sarsan bir Emine Işınsu romanı oldu. Birbirinden bağımsız acıları olan kadınlar, o acılardan bihaber ama bir o kadar alakalı erkekler, ihtiraslar, hırslar... İnsan anlamaya ve anlaşılmaya ne kadar muhtaçken ne kadar bundan uzak... Okunması gereken bir kitap olduğunu kanaatindeyim. Emine Hanıma rahmet olsun.
Merhabalar, bugün sizlere Emine Işınsu'nun Atlıkarınca romanının yorumuyla geldim. Emine Işınsu bu romanında “atlıkarınca”yı güçlü bir metafor olarak kullanır. Bu atlıkarınca, kim olduğunu ve ne istediğini bilmeden yaşayan; sahip olacaklarının hayaliyle, küçük hesaplar içinde savrulan insanları temsil eder. Sürekli dönüp duran ama aslında bir yere gitmeyen bu insanlar, inip çıkmaktan başka bir şey yapmazlar. Hayat onların elinden geçip giderken, onlar yaşadıklarını sanırlar. Oysa Işınsu’nun işaret ettiği şey tam da budur: Bu kişiler gerçekten yaşamaz, sadece hayatın etrafında dönerler. Roman, bu döngüye sıkışmış “aydın”ların yüzüne tutulmuş sert ama dürüst bir aynadır.
Atlıkarınca, üç ana karakter etrafında şekillenen bir roman: Ressam Nurgün, Mehtap ve Merve. Hikâye, bu üç karakterin bakış açıları üzerinden ilerlerken dönemin ilişkilerini, aydın çatışmalarını ve bireyin kendiyle hesaplaşmasını gözler önüne seriyor. Emine Işınsu’nun kalemine zaten büyük bir hayranlığım var; bu romanda da dili, kurgusu ve karakter derinliğiyle beni içine çekti. Okurken sahneler gözümde canlandı, adeta film izler gibiydi. Severek, hatta akıp giden bir hikâyenin peşine takılarak okudum.
Hayatın içinde dönüp durduğunu hisseden, sorgulamaktan korkmayan ve edebiyatta derinlik arayan herkese Atlıkarıncayı gönül rahatlığıyla tavsiye ederim. Emine Işınsu, bu romanıyla okurunu sadece bir hikâyeye değil, kendi durduğu yere de bakmaya davet ediyor.
Yazar Hakkında
Emine IşınsuYazar · 30 kitap
Emine Işınsu (Öksüz), çağdaş Türk yazarı. Gazete köşe yazarlığı, dergi editörlüğü ve yayıncılığı yapan, ödüllü oyunları bulunan yazar, en çok romancılığıyla tanınmıştır.
Işınsu, 17 Mayıs 1938’de babasının Tümen Komutanı olarak görev yaptığı Kars’ta doğdu. Cumhuriyet döneminin tanınmış şair ve yazarı Halide Nusret Zorlutuna ile Tümgeneral Aziz Vecihi Zorlutuna’nın kızıdır. Annesinden dolaylı sürekli edebiyattan söz edilen, şiir okunan bir çevrede, babasının görevlerinden ötürü de Sarıkamış, Urfa, Karaman gibi yurdun çeşitli yerlerinde ve her birinde birkaç yıl yaşayarak büyüdü.
Yetiştiği okullar, bu sık yer değiştirmeleri yansıtır. İlk okulu Urfa, Sarıkamış ve Ankara’da okudu. Liseden mezun olduğu okul TED Ankara Koleji’dir. Bir yarı yıl AFS bursiyeri olarak ABD’de bulundu. Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı, aynı fakültenin Felsefe bölümlerinde ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi İşletme Bölümü’nde bir süre okudu. İngiliz Dili ve Edebiyatı’nda okurken bir yarı yıl AFS bursuyla A. B. D.’ne gitti.
İlk eseri 17 yaşında iken basılan şiir kitabı İki Nokta’dır. 1963’de ödül kazanan Küçük Dünya’dan sonra yoğun şekilde romana yöneldi. Roman yazmanın dışında 1970’lerin önemli fikir ve sanat süreli yayınlarından Töre Dergisi’ni 1971- 1981 yılları arasında çıkardı. Birçok dergi ve gazetede yazıları yayınlandı; Yeni İstanbul ve Sabah gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. 2008'den beri Alzheimer hastalığı ile mücadele etmekte olan yazarın yazdığı son kitabı "Kendimden Kendime" adıyla 2020 yılında yayınlanmıştır.
Yazar evli ve üç çocuk annesidir.
Işınsu’nun romanlarında mekân tasvirlerinden çok insan psikolojisi öne çıkar. Birinci tekil şahıs anlatımıyla yazılan ilk romanı Küçük Dünya’da her şey romanın kahramanın ruh halinden süzülerek aktarılır. Diğer romanlarında birinci tekil şahıs terkedilse de yine olayları ve mekânları kahramanların duygu süzgecinden geçtikten sonra ve onların algılamalarıyla görürüz. Bu psikolojik ağırlık zaman zaman şuur akımını andırır.
Roman konuları arasında kadının tutsaklığı, Türklerin tutsaklığı (Bulgaristan, Kerkük, Batı Trakya), Türkiye’nin sancıları öne çıkar. Son dönem eserlerinde Türk tasavvufunun zirveleri Yunus Emre,Niyazi Mısri, Hacı Bayram Veli ve Hacı Bektaş Veli’nin hayatları ele alınmıştır.
Ödüller:
• ‘’’Küçük Dünya’’’ ile T. C. Turizm Bakanlığı Sanat Armağanı
• ‘’’Ak Topraklar’’’ ile Türk Edebiyatı Vakfı Roman Ödülü
• ‘’’Bir Yürek Satıldı” oyunu ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Radyofonik Oyun Yarışması’nda dram dalı birinciliği.
• ‘’’Sancı’’’ ile Türkiye Millî Kültür Vakfı Roman Ödülü
• ‘’’Canbaz’’’ ile Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü
• Türk Ocakları Hamdullah Suphi Tanrıöver Armağanı
• Karaman Türk Dili Ödülleri, “Türkçeyi Doğru ve Güzel Kullanan Yazar Ödülü”
• İLESAM (Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği), “Şeref Ödülü”
• Türkiye Yazarlar Birliği- İstanbul Şubesi, “Ömür Boyu Roman Ödülü”
Üyelikler:
• Türk Edebiyatı Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi
• İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Merkez Birliği (İLESAM) üyesi
• Türkiye Yazarlar Birliği Üyesi
