Yazar:
Voltaire
Çevirmen:
Tuncay Türk
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
14 Eylül 2017
İlk Yayın Tarihi:
1759
Yayınevi:
Oda Yayınları
Orijinal Adı:
Candide, ou l`Optimisme
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Fransa
ISBN:
9789753853101
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
47 diğer baskı · Tümünü Göster
Candide
2.205 okunmaAlfa Yayıncılık · Temmuz 2020 · 170 s.
Candide
794 okunmaİthaki Yayınları · Mart 2018 · 200 s.
Candide ya da İyimserlik
435 okunmaCan Yayınları · Mart 2023 · 151 s.
Candide ya da İyimserlik
326 okunmaCem Yayınevi · 17 Temmuz 2020 · 224 s.
Candide
261 okunmaKarbon Kitaplar · Mart 2017 · 131 s.
Candide ya da İyimserlik
258 okunmaAdam Yayıncılık · 30 Nisan 2000 · 256 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·112 syf.··
Beğendi
·2021 12. kitabı
·4 saatte okudu
·Okunma: 03 Nisan 2021 16:28
Eseri,Tuncay Türk tarafından çevirisi yapılan Oda Yayınlarının 6.baskısından okumaya başladım ancak hoşuma gitmediği için Server Tanilli'nin çevirisini yaptığı "Candide ya da İyimserlik" kitabını epub olarak okudum.
Voltaire bu romanında mizahın ötesinde alaycı bir anlatım ile Alman filozof ve bilim adamı olan Leibniz'in kısaca iyimserlik olarak tanımlanan "her şey olacağına varır; dünya, mümkün dünyaların en iyisidir" felsefesini eleştirmektedir.
Candide, romanın baş kahramanının adıdır ve sözcük olarak ise saf, temiz anlamına gelmektedir.
Bir serüven formatında anlatıma sahip eser 30 bölümden oluşmakta farklı ülke ve kentlerde geçen, neredeyse gerçeküstü maceralarla doludur. Her macerada ise Voltaire kendi felsefesini anlatmak yerine Leibniz Felsefesini, Candide'nin hocası Pangloss üzerinden hicveder.
Bir Yeşilçam filminde bulabileceğiniz aşk, dram, doğal afetler, cinayet, işkence, soygun, sahtekarlık, ihanet ve elbette mucizeler bu maceraların tuzu biberidir ama Voltaire, tüm bunlarla harmanlayıp sosladığı eserde insanı, hayatı ve hayatın amacını sorgulayan bir başyapıt ortaya çıkarır.
Kahramanlarımızın olağanüstü maceralarının son durağı İstanbul olur. Ve romanın son sözünü, dünya ve hayata dair felsefenin özünü Candide İstanbul'da bir Türk köylüsünden öğrenir. Bunu kitabı okuyacaklara bırakıyorum.
Akıcı bir dile sahip bu serüveni, düşünmeyi ve gülmeyi seven okurlara tavsiye ediyorum. Susuzluğunuzu dindirmeyecek ama bir yudum su içer gibi okuyacaksınız.
İyimser felsefeyi eleştirdiğini bu kadar gözüme sokmuş olsa da bence akıcı ve düşündürücü bir felsefe kitabı. Olayların çok hızlı gerçekleşmesi ve sürekli oradan oraya atlaması sıkılmayı önleyici bir etken. Bu kadar kısa bir kitap olup bu kadar çok şey yaşatması, anlatması, düşündürtmesi etkileyici.
Voltaire, eserinde sadece bireysel karakterlerin yaşadığı trajedilere değil, aynı zamanda toplumsal adaletsizliklere ve insanın kendi çıkarları uğruna nasıl kötülükler işleyebileceğine de dikkat çeker.
Pangloss, Candide'e iyimserlik doktrinini öğretir. Ona, dünyanın en iyi şekilde düzenlendiğini ve her şeyin en iyisi için olduğunu savunur. Pangloss'a göre, yaşanan her türlü felaket ya da kötü olay aslında bir iyilik için gerçekleşir ve sonuçta bir tür mutluluk getirir. Candide'e bu düşünceyi benimseterek, Pangloss onun hayata olumlu bir bakış açısıyla yaklaşmasını ve her durumda bir iyilik bulmasını sağlamaya çalışır. Ancak roman ilerledikçe, Candide'in yaşadığı acı dolu deneyimler Pangloss'un iyimserlik doktrinini sorgulamasına ve gerçekçi bir bakış açısı kazanmasına neden olur. Bu süreçte, Pangloss'un öğretileri sorgulanır ve roman, iyimserlik ile gerçeklik arasındaki çelişkiyi ele alır.
Her şeye iyi yaklaşabilir miyiz? Emin değilim:)
#candide masumiyet, saflık anlamına gelen bir kelime. Kitabın konusu başa gelen her felaketin aslında iyi bir şeyin başlangıcı olduğuna dair; bir iyimserlik felsefesi üzerine kurulmuş ama kitabın
Optimizmin eleştirisi olarak okunduğunda komik gelen bir eser. Hayatının büyük bölümünü le bonheur mutluluk arayışıyla geçiren Voltaire, olası dünyaların en iyisinin sadece efsanelerde olabileceğini, hayatın acılarla geçtiğini ve tüm bunlar karşısında "cultivons notre jardin" bahçemizi yetiştirelim sözüyle çok da aramamız gerekmeyen kendi işimizle ilgilenmemizin doğru olacağı bir komik-kurgu romandır. Döneminin en büyük düşünürlerinden ve yazarlardan biri olan Voltaire, ironik bir şekilde mutluluktan ölmüştür sahnede kendi büstünü/heykelini gördüğünde.
Bazen hayata Voltaire alaycılığı ile tutunmak gerekir.
Candide Namı diğer iyimserlik ile içi cam parçalarıyla dolu bir kavanozdan dünyayı seyretmek gibi.
.
.
Voltaire/Candide
10/9
.
.
Voltaire'in ağır eleştiri bombardımanına tuttuğu ve Candide'nin kitap karakterinde hedef tahtasına koyup gönlünce eğlendiği, başına olaylar, türlü işler getirdiği kişi tahmin edebileceğiniz üzere Leibniz'dir.
Leibniz'in pembe iyimserlik felsefesine bir gülle atışıdır.
Ve bunu en iyi o meşhur alaycılığı yapmış başarılı da olmuştur.
.
.
Voltaire mizahının en karakteristik örneği olarak Candide kesinlikle hafife alınacak olaylar mahalli ya da kişiler karnavalı değildir. Aydınlanma Filozoflari listesinde başı çekenler listesinin başında olarak da Leibniz'e eleştirisi tamamen de yersiz değildir. Gülünçlüğu yakalamak ve onu geliştirmek yerine ince nüanslarla hem toplumsal sorunlara, tarihi yanlışlıklara, bürokratik karmaşaya reverans verir. Onun bu dolaylı anlatımı inciti gerçekler karşısında derin bir ironi gerceklestirmesini sağlamıştır.
.
.
Onun işaret ettiği Eldorado Ülkesi bir varış çizgisinden ziyade Candide'nin olgunlaşması için altını çizdiği bir süreçtir. Kötülüğün gercek dünyada olduğu gibi romanda da yaygın kullanımı Candide'nin kendini geliştirmesinde, kendisiyle iletişim kurmasında bir araçtır.
.
Optimizme yaylım ateşi
Aydınlanmacı filozof Voltaire bu eserinde, kimilerine göre Rousseau kimilerince de Leibniz’in ‘iyimserlik felsefesini’ eleştiri bombardımanına tutar.
Candide sarayda iyimser doktrinle büyütülmüş bir hizmetkardır.Prensese aşık olunca saraydan kovulan Candide gerçek dünyayla tanışır.Her şeyin iyi bir nedeni olduğunu düşünen Candide olağanüstü maceralarla ülke ülke dolaşır.Gördükleri ve başına gelenler giderek iyimserlikten uzaklaşmasına neden olur.
Okunması keyif veren kitap hicivlerle doludur.İyimser değil gerçekçi olunması gerektiğini,mizahı ustaca kullanarak aktarması Voltaire’in değerini açıklar niteliktedir.
Bahçemizi ekip biçerken
Elimde Oda Yayınlarının baskısı vardı ve okuduktan sonra ödünç aldığım Cumhuriyet Kitapları baskısını da inceledim.
Oda Yayınları baskısının arka kapağında Voltaire'in ,Rousseau'nun
Voltaire'den bir kitap olduğu için haliyle beklenti içine de girdim baya ve heyecanla bekledim yani okumayı sıra alfabe de C harfine gelince de ee dedim vakti geldi.. .
Burada olan her şey en iyisi o olduğu için olur felsefesini çürütmek için yazılmış bir kitap. İyimser felsefeyi bırak çürütmeyi yok ediyorlar resmen yokkk.
Filozoflarımız başlıyor maceralarına bir yolculukla ve yolculuk boyunca sevdiği kadına ulaşmaya çalışan Candidmiz yani baş kahramanımız, adeta haraboluyor. Tam diyorsun ki hah bundan kötüsü olamaz, gerçekten sondan kat kat daha kötüsü meydana geliyor. .
Şunu da demeden geçemeyeceğim iyimser felsefe haliyle "mutlu son" savunucusudur oysa bu kitap gerçek hayatın acımasızlığını yansıtmış. Evet belki çoğu zaman bu kadar abartı değildir ama hemen hemen aynıdır paraleldir üzüntüler, acılar, kayıplar, yokluklar, değişimler.. Bu nedenle bu kitapta iyi son beklemeyin ama gerçekten iyi bir bitişti diye düşünüyorum olması gerektiği gibi ve ben normalde biraz sıkıntılıyımdır kitap sonlarıyla, kolay kolay beğenmem... .
Eğer puan kırarsam da biraz abartıya kaçılmasından ve kitabın bazı yerlerinde meydana gelen küçük yalnızca dikkatli okursanız göreceğiniz mini detaylı tutarsızlıklardan kırarım onun haricinde okumaya değer
Candide
Kitabın başında "iyimserlik felsefesine karşı" yazıldığını söyleyen bir açıklama vardı. Biraz gerildim bunu görünce çünkü felsefi okumaları hiç beceremiyorum. Benim için elma armut gibi elle tutulur gözle görülür şeyler olmalı. Soyut bir şey anlatılacaksa da yine somut bir şeyle bağdaştırılıp o şekilde anlatılmalı. Korktuğum gibi değildi kitap.
Durmadan gelişen değişen olaylar ve bunların sadece ana gövdesinin anlatılması beni nasıl bu kadar içine dahit etti anlamıyorum. Kandırılması kolay bir okuyucu olsam gerek. Napayım güzeldi oradan oraya koşturmak.
İyimserlik felsefesine karşı çıkmayı baştan okudum dedim ya. Kimi zaman bunu yapma şekli komiğime gitti. Bu felsefenin savunucularına küçümseyici bir sinir besliyor gibiydi Voltaire. "Olum insanlar şişleniyor lan ne iyimserliği?" demiş gibi hissettim okurken.
Diyar diyar gezmek çok güzeldi. Hele bir de son durak İstanbul olunca çokça keyiflendim.
Kitap boyunca "kötülükler vardır" şeklinde ilerledik ve bunları çok da yorumlamaya olanak vermeden direkt anlattı. Son kısım öncesiyle bağını tamamen koparmasa da yeni bir konuya geçiş yaptı. Bir son olmaktan ziyade ilgilisi için yeni bir düşünme alanı ya da Voltaire'in bu konudaki düşüncelerini okumak için bir merak uyandırıcıydı. Ben onlardan biri miyim? Idk.
Yazar Hakkında
VoltaireYazar · 37 kitap
François Marie Arouet (21 Kasım 1694 - 30 Mayıs 1778), Voltaire takma adıyla tanınan Fransız yazar ve filozof. Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine büyük katkısı olmuştur.
Din ve ifade özgürlüklerinin yanı sıra, insan hakları konusundaki düşünceleri ve felsefi yazıları ile ünlenmiştir. Eserlerinde Kilise dogmaları ve döneminin Fransız müesseselerini yoğun olarak hicvetmiştir. Zamanın en etkili isimlerinden biri olarak tanınır.
Voltaire Paris'te, 1694'te doğmuştur. Sekiz yıl boyunca sanat eğitiminin başladığı Collège Louis-le-Grand'da okumuştur. Fakat orada "Latince ve aptallıklar" dışında bir şey öğrenmediğini iddia etmiştir.
Mezun olduktan sonra Voltaire edebiyatta kariyer yapmaya başladı. Babası ise oğlunun hukuk eğitimi almasını istiyordu. Bu nedenle Voltaire, Paris'te bir avukatın asistanı olarak çalışıyormuş gibi gözüküp, zamanının büyük bir kısmını hicivsel şiirler yazmaya adamıştır. Babası bunu öğrendiğinde Voltaire'i yine hukuk okumaya göndermiştir; yine de Voltaire yazmayı sürdürmüştür. Sivri dili ile aristokratik ailelerin beğenisini toplamıştır. Kral XV. Louis'nin naibi, Orléans Dükü, II. Philippe'i konu alan bir yazısı nedeniyle Bastille'de hapsedilmiştir. Oradayken çıkış yaptığı piyesi Oedipe'yi kaleme almış ve Voltaire ismini almıştır. Oedipe'nin başarısı Voltaire'i etkili bir isim yapmakla beraber onu Fransız Aydınlanmasına dahil etmiştir.
İngiltere'ye sürgün
Voltaire'in hazır cevaplılığı ve sivri dili başına bela olmayı sürdürdü. Genç bir asilzadeyi gücendirmesi onun mahkeme dahi olmadan sürgün edilmesine yol açtı. Voltaire'in İngiltere'ye sürgünü, İngiltere'deki düşünsel durum ve yaşadıkları düşüncelerini büyük oranda etkilemiştir. İngiliz monarşisinden ve ülkenin din ve ifade özgürlüğüne verdiği değerden etkilenen genç yazar, ülkenin yazar ve düşünürlerinden de etkilenmiştir, Shakespeare gibi. Gençlik yıllarından Shakespeare'i Fransız yazarlarına bir örnek olarak görse de, daha sonraları kendini ondan daha büyük bir yazar olarak görmüştür.
3 yıllık sürgünden sonra Paris'e dönmüş ve fikirlerini İngiliz hükümetini konu alan kurgusal bir metinde toplayarak bastırmıştır; Lettres philosophiques sur les Anglais ("İngiliz(ler) hakkında felsefi mektuplar"). İngiliz monarşisini daha gelişmiş ve insan haklarına daha saygılı görmesi nedeniyle yazınları Fransa'da büyük bir tartışmaya yol açmış ve sonunda öyle bir noktaya gelinmiştir ki evrakın kopyaları yakılmış Voltaire ise Paris'i terk etmeye zorlanmıştır.
Château de Cirey ve sonrası
Bundan sonra sınırdaki Château de Cirey'e yerleşen Voltaire burada Marquise (Markiz) du Châtelet, Gabrielle Émilie le Tonnelier de Breteuil ile de bir ilişkiye başladı. Voltaire ile Marquise 21.000'den fazla kitap toplamışlardır. Kuşkusuz Voltaire'in 15 yıl süren bu ilişkisi entelektüel gelişimine yardımcı olmuştur. Yazmaya devam eden Voltaire Mérope gibi oyunları ve bazı kısa öyküleri yayımlamıştır. İngiltere'de geçirdiği zamanda onu en çok etkileyen şeylerden birisi Isaac Newton'un çalışmalarıdır. Eser ve düşüncelerinde bunun etkileri görülebilir.
Marquise'in ölümünden sonra Voltaire Berlin'e, yakın arkadaşı ve hayranı olan Büyük Friedrich'e gitmiştir. Kral zaten onu daha önce ısrarla saraya davet etmişti. Her ne kadar ilk zamanlarda buradaki yaşamı iyi gitse de, zamanla çeşitli zorluklarla karşılaşmaya başlamıştır. Sivri dili ile burada da haksız bulduğu durumları eleştirmiştir. Sonunda kızdırdığı Friedrich, Voltaire'in tüm evrakının kopyalarını yakmış, Voltaire'i de tutuklatmıştır. Voltaire Paris'e doğru yola çıkmış fakat XV. Louis onun kente girmesini yasaklayınca, Cenevre'ye gitmiştir. Her ne kadar iyi karşılansa da tiyatral performansları yasaklayan Cenevre yasaları Voltaire'in Candide, ou l'Optimisme ("Candide, veya İyimserlik") isimli eserini yazmasına ve kenti terk etmesine neden olmuştur. Bu eser Gottfried Leibniz'in felsefesinin hicvidir. Bugün Voltaire'in en tanınmış eseri Candide'dir. Ferney'de malikâne almış ve 1778'deki ölümüne kadar burada yaşamıştır.
Çalışmaları
Çok üretken bir yazar olan Voltaire neredeyse tüm edebi şekillerde eser vermiştir. Başlıca eserleri şunlardır:
Oedipe (1718)
Zaire (1732)
Lettres philosophiques sur les Anglais (1733)
Le Mondain (1736)
Sept Discours en Vers sur l'Homme (1738)
Zadig (1747)
Micromegas (1752)
Candide (1759)
Dictionnaire philosophique (1764)
Épître à l'Auteur du Livre des Trois Imposteurs (1770)
Oyunlar
Voltaire, tamamlanamamışlar dahil, 50-60 arası oyun kaleme almıştır. Bunlardan bazıları:
Ecossaise
Eriphile
Mahomet
Mérope
Nanine
Zaire
Şiir
Voltaire'in ilk basılan çalışması şiirdir. İki uzun şiir kaleme almıştır: Henriade ve Pucelle. Bunların yanında birçok kısa şiir de yazmış ve genellikle kısa şiirleri bu iki uzun şiirinden daha fazla beğeni toplamıştır.
Mektup
2. Katerina ile yapmış olduğu 26 mektuplaşması vardır. Bu mektuplardan 30 Ekim 1768 tarihlisinde Volter (Voltaire) "İmparator Majesteleri, Türkleri öldürerek beni hayata döndürüyor. [...] Yani haklıydım, ben Muhammed'den daha peygamberim: Ben şarkı söylediğimde Tanrı ve yengili birlikleriniz duymuştu." [...]
Felsefe
Voltaire'in en tanınmış ve büyük felsefi eseri Dictionnaire philosophique yani "Felsefe Sözlüğü"dür. Dönemin Fransız siyasi müesseselerine yoğun eleştiri içeren yazınlar içeren sözlük, aynı zamanda o dönemlerde popülerleşmiş düşünceler ve Voltaire'in rakip ve düşmanları hakkında da yazınlar içerir. Bunun dışında eserde din eleştirisi de bulunmaktadır.
Diğer çalışmaları
Voltaire bunların dışında tarihi ve düzyazı eserler kaleme almıştır. Düzyazı eserlerine şunlar örnek verilebilir: L'Homme aux quarante ecus, Zadig, dini ve felsefi optimizme saldıran ünlü Candide. Ayrıca yaşamı boyunca yaklaşık 20.000'den fazla mektup yazmıştır ve bu mektuplar gerek kişiliği gerekse düşünce tarzı açısından büyük önem taşır. 1740 yılında basılan Anti-Machiavel isimli eseri Prusya kralı II. Friedrich için Niccolò Machiavelli'nin Prens adlı başyapıtına yanıt olarak kaleme almıştır.
Düşüncesi
Her ne kadar ömrü boyunca yurttaşlık hakları ve din özgürlüğü gibi kavramları savunmuş olsa ve var olan Fransız rejimini eleştirse de Voltaire demokrasiden yana değildi. Onun gözünde en iyi yönetim biçimi 'aydın' bir monarşi veya 'aydınlanmacı mutlakiyet'ti. Nitekim hayatının sonuna kadar "aydınlanmış bir monark'ın yönetimini ideal bir yönetim tarzı olarak savundu."
Bunun dışında sınıfların varlığını da bir zorunluluk olarak görmüş ve ne teorik ne de pratik açıdan bunu eleştirmiştir. Din açısından ise Voltaire'in tutumları biraz karışıktır. Philosophes'den olan Voltaire genelde, diğerleri gibi, bir deist olarak tanımlanmıştır. Fakat çeşitli söylemleri nedeniyle ateist olduğu da düşünülmüştür. Ünlü felsefi eseri Felsefe Sözlüğü'nde (Dictionnaire philosophique) Voltaire ateizmi ve ateistleri eleştirir. Ortaya koyduğu dini fikir ve söylemler deist çerçevededir. Bazı araştırmacılara göre Voltaire'in deist çizgide kalmasının, kişisel nedenler bir yana, fikri nedeni onun yönetim biçimi konusundaki fikirleridir. Voltaire'e göre din halkın uygun biçimde yönetimi için neredeyse şarttır. Nitekim Voltaire'in tanınmış aforizmalarından birisi Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer yani "Eğer tanrı var olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi" onun dini fikirlerini anlamak açısından önemlidir. Bunların dışında Voltaire, var olan dinî inanç ve yapıyı eleştirmiştir. Her açıdan Voltaire'in dini dogmatizme karşı olduğu aşikardır. Özellikle dini bağnazlığa sert biçimde karşı çıkmış, Hristiyanlığı ve Musevileri yermiştir. Bu tutumları da yine "Felsefe Sözlüğü"nde görülebilir.
Voltaire'in düşünce tarihi açısından önemli biri sayılır. Zaten tarihsel planda çok büyük önem taşıyan Fransız Devrimi'nin de babası sayılmıştır.
2020 yılındaki George Floyd eylemleri sırasında; servetinin bir kısmını sömürge ticaretine borçlu olduğu iddia edilen Voltaire'in Paris'te bulunan heykeline protestocular tarafından kırmızı boya döküldü.
Masonluğu
Voltaire, ölümünden kısa bir süre önce 4 Nisan 1778 tarihinde, Paris'te bulunan Dokuz Kız Kardeş Locası'nda (Les Neuf Sœurs Locası) Masonluğa alınmıştır. Yaşamı boyunca Masonlarla yakın temas içinde bulunan ve Fransız aydınlanma düşüncesini birlikte oluşturdukları Masonların geç davetine icabet etmiş, tekris töreni büyük bir ihtişam içinde gerçekleşmiştir. Benjamin Franklin gibi birçok isim, ABD'den sadece Voltaire'in tekrisinde bulunmak için Paris'e gelmiştir. Kendisine gösterilen bir saygı ve ihtimamın örneği olarak, Voltaire'e farklı bir tekris prosedürü uygulanmış, mabet kapısına gerilen siyah bir örtünün arkasından gerçekleştirilmiştir. Gözleri bağlanmamış ve Masonların kabulü esnasında uygulanan testler yaptırılmamıştır. Her üç derece de aynı gün içerisinde kendisine tevcih edilmiş, tekrisin ardından Loca başkanı tarafından yanına davet edilmiş ve orada oturmuştur.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Voltaire
