Yazar:
Mo Yan
Çevirmen:
Erdem Kurtuldu
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 43 dk.
Sayfa Sayısı:
96
Basım Tarihi:
Mart 2016
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789750731778
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Lisan ne mucize şey! Tercüme ise bir o kadar ilginç. Katıldığım uluslararası toplantılarda üç dört dil konuşabilen insanlara gıpta ederdim. Ben anadilim hariç ikide kaldım. Arapça konuşabilmeyi çok isterdim mesela. Kara Harp Okulunda askerlik yaparken Farsça okutuyordum. Farsça dışında on bir ayrı dil daha okutuluyordu! Bakardım da anlamazdım.
Mesela Çince'yi Prof. Bülent Okay hoca okutuyordu. Bir gün sohbet ederken konu yüksek lisans mevzuuna geldi. Arapça mezunu birinin sinolojide yüksek lisans yapmasını çok arzu ettiğini söylemişti. Nedenini sorduğumda Talas Savaşının Arap kaynaklarında nasıl anlatıldığını çalışacak birisine ihtiyaç olduğunu söylemişti. Bugün hala çok manidar gelir bana bu cevap. Savaşın dili kandır ama kanın nasıl aktığını iki ayrı dil, iki ayrı şekilde anlatır. Dillerin acıyı ele alışları farklıdır acı aynı acı olsa da...
İtiraf edeyim Değişim kitabını Japon edebiyatından bir kitap olsun okumak için aldım kütüphane rafından. Acelem vardı bakamadım. Meğer Çinli bir yazarın kitabıymış. Olsun. İlk defa Çin edebiyatından bir kitap okumuş oldum.
Kitabın konusuna değinmek gelmiyor içimden. Çünkü şu an hissettiğim şey dillerin, insanların dünyasındaki geçiş güzergâhlarına dair heyecan. Dünyanın seyrinde tercümelerin ne kadar önemli olduğunu hatırlıyorum. Emeviler dönemindeki tercümeler, sonra bu tercümelerin tekrar batıya tercümelerle geçişi....Tercüme diller arasındaki güzergahın kendisi...
Tercüme üzerine çok şey yazılabilir belki. Son yıllarda dilimizin güçsüzleştiğini hissediyorum, tercümelerimizde karşılık bulmak yerine yabancı kelimeyi olduğu gibi dilimize alıyoruz malesef. Ama ilginçtir "tercüme" kelimesi Türkçe, Arapça, Farsça, Urduca, İbranice, Ermenice, Akadca ve hatta Hittiçe'de neredeyse aynı teleffuza sahip. Nuh Tufanına benzettim bu
Kitap alıp okumaya başladığımda okuduğum kitabın; ön incelemesini, tanıtım yazısını, yazarını, yorumlarını hiç görmeden, okumam. Öyle de bir huyum vardır. Karşılaşacağım şeyin sürpriz olmasını isterim. Gerekirse yarıda bırakırım kitabı iyi çıkmazsa.
İlk kez Mo Yan'ın bir kitabını okudum bu kitapla. Kitabın otobiyografik özellikte olduğunu birkaç sayfa sonra yazarın kendini, adıyla anlatmasından öğrenebildim. İşte bu şaşırtıcıydı çünkü kitap otobiyografik olmasına rağmen roman okuma hissi veriyor.
Mo Yan, ilköğrenim yıllarından itibaren geleceği başarısızlıklarla geçecek gibi görünen bir çocukluk içindedir. Okuldan atılır hatta. Ailesine karşı da mahcup olmamak için askerliğe yazılır çünkü ona göre;
"Eğer savaşı sağ salim atlatırsam yiğitlik mertebesine yükselecek, sağ çıkamazsam da en azından anne ve babamı şehit ailesi mertebesine çıkaracaktım, böylece politik statüleri değişecek ve beni boşa yetiştirmemiş olacaklardı. …. Aşağılık bir yaşam sürmektense şanlı bir ölümü tercih ediyorduk hepimiz.”
Yaşamı istediği gibi gitmeyen Mo Yan, kısa kısa öykülerle bir yandan da edebiyata atılır ve ona ün getiren Kızıl Darı Tarlaları kitabını yayımlatır. Bu kitapla tüm yaşamı değişir.
Kitabı okurken Mo Yan'ın bir Mao Zedung hayranı olduğunu görürüz. Bu haliyle Mo Yan itici gelmeye başlamıştır bile bana. Tabii kendi döneminde yaşanılan siyasi olaylar onu Maocu yapmış olabilir. Biz günümüzden geçmişe bakıp kimi liderlerin yapmış olduklarını sertçe eleştirebiliyoruz ama dönemin içine girince yaşanılanlara, hayranlıklara bir anlam verilebiliyor. Bu anlam ya da hoşgörü şurada devreye giriyor. "Kişinin, peşinden sürüklendiklerinin yanlışlar içinde oluşunu görüp kendini ondan kurtarmak istemesi."
Mo Yan'ı güzel kılan bir özellik bu. Henüz romanlarına geçiş yapmadım ama bu kitabıyla
benm okumaya pek fırsatım olmamıştı sürekli başka başka işlerim çıktı ama dili akıcıydı,,,,,,ve muhtemelen Çin Japonya arasındaki savaş ve kültür muhabbetlerine aşina birisi kitabı daha iyi anlar muhtemelen,,,ben pek bilmiyordum o yüzden o durumların nasıl denir vehametini tam kavrayamadım ve otobiyografik özellik var mı bilmiyorum ama nedense çok öyle hissettirdi
Değişim Kitap İncelemesiİnceleme
Kitabın arka kapağında yazdığı gibi "otobiyografi tarzında öykü ya da öykü tarzında otobiyografi"...
Nobel Edebiyat ödüllü ünlü bir yazarın penceresinden Çin'in modern tarihine bakıyoruz. Ancak elbette bu bakış siyasi bir gözle değil daha çok insanlar ve onların hayatlarındaki basit olaylardan oluşuyor. Yazarın çocukluk yıllarından kitabı yazdığı zamana kadar geçen sürede başına gelen olayları çok detaya inmeden okuyoruz.
-Kitaptan Alıntılar-
-Aşağılık bir yaşam sürmektense şanlı bir ölümü tercih ediyorduk hepimiz.
-Umut ve umutsuzluk arasında mücadele veriyordum. Daha çok umutsuzluk içindeydim, umudum gittikçe azalıyordu.
-İnsanı hastalık öldürür, çalışmak değil.
-"Hatanı kabullenmen işin başı daha," dedi kadın, "ama değişmen de lazım!..."
-Büyük haydutların yaptıklarının üçte biri kahramanlık içerir, kahramanların yaptıklarının üçte biri de haydutluk.
Değişim Mo Yan
Değişim Mo Yan
Yazarin oyku havasinda bize otobiyografisini anlatmasi gibiydi. Yu Hua’nin Yasamak kitabina benziyor, daha kisa hali gibi. Ozellikle kitabin ikinci yarisi daha da Yasamak halini aliyor cunku sinif arkadaslarindan ve gecmisindeki baska insanlarla yolunun kesistigi, uzun uzun onlari dinledigi bolume tekabul ediyor. Baslarda pek ilgi cekici buldugumu soyleyemeyecegim o yuzden. Siradan bir hikaye okumus gibiyim. Cok guzeldi veya cok kotuydu diye bir yorumda bulunacagim kadar keskin bir fikir de olusturmadi bende. Adam zaten Nobel almis, benim fikrimin pek de bir onemi yok :)
Elimde bulunan tuğlamsı Mo Yan kitaplarını okumaya gözüm korkunca hacmi en ince kitabına sarılıp kalemiyle tanışmaya niyetlendim. Okuduğum birçok tavsiyeye göre "Mo Yan kitaplarına giriş kitabı olmaya uygun olmasa da" okuduktan sonra bana uygun göründü.
Lakabını yüzüne söylediği öğretmeni tarafından kovulduğu okula girmek için birçok yöntem aramış, eğitime meraklı, edebiyata düşkün, gözlem yeteneği kuvvetli, aktarımda sağlam bir yanının olduğunu keşfediyoruz Değişim'de! Hal böyle olunca bir giriş kitabı olarak değerlendirilebilir.
Kitabın yazılmasını tetikleyen etken ise; Ocak 2005'te İtalya'ya edebiyat ödülünü almaya gittiğinde tanıştığı bir editörün isteğidir. Editör, asıl adı Guan Moye olan Mo Yan'dan "son otuz yılda Çin'de gelişen değişimleri" kaleme almasını istediğinde ilk başta reddedilir. Daha sonra Mo Yan, nasıl yazmak istiyorsa öyle yazabileceğini öğrendiğinde ise bocalayarak yazmaya koyulur.
İstek üzerine 1979'dan sonra olanları yazması söylense de Mo Yan, 1969'lardaki okul sıralarına götürüyor. Bu kitabında tümevarım tekniğiyle öyküleyici bir anlatımı tercih ederek duygudan çokça yoksun bir otobiyografik anı oluşturuyor. Okuldaki anılarından başlayarak okulunu, öğretmenlerini, mahallesini, çevresini, toplumunu, askerliğini, kişisel hayatını ve yaşadığı ülkenin tablosunu çizerek 1969-2005 arası dönemi anlatıyor.
Mo Yan, adeta sıradan insanın gündelik hayatına odaklanıp basit şeyleri kaleme alıyor ve ince mesajları almak okura düşer diyor, üslubuyla!
"Şu değersiz yaşamım" dediği bir noktadan kitaplarının sansürlendiği bir konuma gelmek hayli yorucu ve meşakkatli olsa gerek Mo Yan için! Edebiyata olan aşkı ise yadsınmayacak bir detay!
Yazılmasındaki asıl amacın Çin'deki son 30 yıllık değişim olduğunu göz önünde bulundurursak kitaptaki yavanlığa hak
okudum…Düşünce
"Değişim 'e uğrayan dünya ve bu dünyaya uyum sağlamaya çalışan insanların, hayat ile olan kavgası,1970'ler verilen hayat mücadelesine insanın etkilememesi mümkün değil.
Yine bir nobel ödüllü kitap,bu defa Çin'in en ünlü yazarı Mo Yan'dan...Asıl adı;Guán Móyé .
"Kızıl Darı Tarlaları ile meşhur olan yazarın bu kitabı ile tanıştım ben.
Otobiyografik bir öykü tarzında hazırlamış olduğu kitabında Değişme sürecindeki bir ülkenin içinde ki sıradan insanların gündelik yaşantısı ile beraber tabandan tavana nasıl yükselişlerini kendi biyografisini de dahil ederek anlatmış.Fakir bir aile içinde iken okuldan atılışını,orada burada eğitimini gayreti ile sürdürmesini,askerliğe yazılışını,yavaş yavaş para kazanmasını,o dönemin şartlarını varlıklı ve yokluk içinde olanların genel durumlarını ve nihayet yazar oluşuna kadar ki sürecini hikâyelemiş.1970 li yılların sonu,80 lerin ortası ve 90 lı yılların başına doğru geçiyor olaylar.
Herzaman ki gibi nobel ödüllü olmasından dolayı beklentimi yüksek tuttum ve büyük bir değişim geçiren bir ülkenin genel tasvirini detaylı ve heyecanlı anlatacak diye beklemiştim ki olmadı.Daha güzel olabilirdi,basit bir otobiyografi den öteye gidememiş.Yakın dönemleri anlattığı ve kısa olduğu için hızlı okudum ama daha iyi bir eser beklerdim...
Yazarın bütün eserlerini okumaya niyetliyim. İlk olarak da bu otobiyografik eserini okudum. Biraz sıkıcı buldum. Adamın hayatına sıkıcı demiyorum tabii, anlatım biçimi ve olayların çoğunu atlayışı otobiyografik bu eseri yazarken çoğu şeyi gizli tuttuğunu hissettirdi.
"Yabancı dil" deyince İngilizce, Almanca ve Rusça'dan önce aklına Çince, Japonca gelen var mı? Varsa ne güzel doğrusu. Bazen kavramların içini biraz da olsa dar bir bakış açısı ile doldurabiliyoruz sanırım.
Okumak sıkıcı hale gelince, okuma şevkini tekrar kazanmak için romandan hikayeye, hikâyeden şiire, şiirden tiyatroya geçmek kadar, Ülke değiştirmenin de gerekli olduğunu anlamış bulunuyorum. Yoksa bir süre sonra akılda hep aynı sokaklar, aynı tipte iş adamları, aynı tipte ev hanımları, aynı tipte çocuklar, aynı tipte evler canlanıyor insanın hayalinde.
Mao Yan, bu kitapta bir yayıncının kendisinden Çin'de görülen değişikleri konu alan bir yazı kaleme almasını istemesi üzerine bu uzun öyküyü yazmaya başladığını daha ilk sayfada söylüyor. Ki zaten kitabın içinde de sizi de unutmuyor "Gelin şu anıya dönelim." şeklinde anıları içinde dolandırıyor bizi. Kitap güzeldi, yeni bir kültür görmek ve biraz da olsun Çin Tarihi ve Çin'in toplum yapısı üzerine bilgi edinmek için hoş bir kitap.
İncelemeyi de yazarın kullandığı takma ad olan Mo Yan'ın ne anlama geldiğini söyleyerek bitirelim: "Sakın Konuşma."
Yazar Hakkında
Mo YanYazar · 6 kitap
Guan Moye (Mo Yan) (doğum 17 Şubat 1955), Çinli yazar. Gerçek adı Guan Moye'dir fakat eserlerinde Çince "Konuşma!" manasına gelen Mo Yanmahlasını kullanır. "Sürekli sansürlenen ve eserleri korsan yollarla çoğaltılan Çinli yazarlar arasında en meşhuru" diye bilinir. Batı dünyasında Kızıl Darı Tarlaları filmine konu olan iki romanı ile bilinir. Çin'in Franz Kafka'sı ya da Joseph Haller'i olarak gösterilir. İsveç Akademisi'nin "som med hallucinatorisk realism förenar saga, historia och samtid - who with hallucinatory realism merges folk tales, history and the contemporary", yani "sanrısal gerçekçilikle halk hikayelerini, tarihi ve şimdiyi kaynaştırma"daki ustalığına yaptığı atıfla 2012 Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülmüştür.
