Yazar:
Cengiz Aytmatov
Editör:
Yasin Topaloğlu
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
46
Basım Tarihi:
8 Kasım 2012
Yayınevi:
Elips Kitap
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Kırgızistan
ISBN:
9786054138456
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Yorumlar ve İncelemeler
Aytmatov'dan 46 sayfalık ve 25 dakikada okunabilecek kısacık ama içinde derinlikler taşıyan bir eser. Eserde karşımızda iki kahraman ve yan karakterler var, biraz genelleme ile birkaç günlük çalışma anlarını anlatıyor. Anarhay Ovası'na çalışmaya gelen okumuş, kendisine "üniversiteli" denilen azimli, toprak aşığı genç Kemal ile çalıştıkları yerde kendisinden daha kıdemli olan aksi, kibirli, sinsi hatta kendini beğenmiş Abakir. Aslında ikisi de kendi idealleri doğrultusunda yaptıklarının arkasındalar. Her Aytmatov kitabında olduğu gibi karakterler son derece tipik insanlar, yörenin içindenler. Kendi inandıkları ve doğrularının peşindeler. Herkesin olduğu gibi kendi idealleri içinde doğruları, inandıkları ve hayalleri var, tabii ki de onlara da inananlar, onlarla hayal kuranlar var. Hikâyenin verdiği mesajı tam olarak anlamak için kısa olmasından ötürü de bir kere daha rahatlıkla okunabileceğini düşünüyorum. Belki o zaman Kalipa'nın anlam yüklü şu sözleri daha iyi anlaşılır, "Ben onun için ağlamıyorum! İnanıyordum, hayal kuruyordum. Neye inanıyordum? Neye hayal kuruyordum?" İnandıklarımız, hayallerimiz gerçekten de ne kadar doğru? İş ve para insanı mutlu eder ama vicdan bu mutluluğun içinde kendisine nerede yer bulabilir ya da bulabilir mi? İnandıklarımız, hayallerimiz şüphesiz doğru mu?
İlk Aytmatov okuyacakların bu kitaptan başlamasını öneremem ama Aytmatov okurlarının Deve Gözü'nü okuduktan sonra en azından benim okuduğum diğer kitaplarına göre üzerinde daha çok düşünecekleri bir kitap, e tabii Cemile'yi de unutmamak lazım.
Cengiz Aytmatov'dan 46 sayfalık kısa bir öykü. Her zaman ki gibi doğa tasvirleri ile bezeli. Yaşar Kemal sayesinde nasıl Çukurova'ya gitmeden orayı avcumun içi gibi bilir duruma geldiysem, Aytmatov sayesinde de Kırgızistanı, Isık gölü, bozkırlarını ezberledim nerdeyse, tasvirleri muhteşem. Ama genel itibari ile zayıf kaldığını düşünüyorum okuduğum diğer kitaplarına nazaran çok kısa çünkü olay çok az ondan olsa gerek.
Tarım reformu için gönüllü olarak bozkıra çalışmaya gelen Kemal isimli bir öğrenci gencimiz var ve çalıştığı yerde eski ve tecrübeli çalışanlardan ve diğer çalışanlara kötü davranan Abakir, birkaç tane de yan rol. Kitapta Kemal'in Akabir'e tahammülünü okuyoruz. Daha önce Cengiz Aytmatov okumadıysanız aman ha ince falan diye bu kitapla başlamayın çok çok daha güzel kitapları var.
Eğer bir kitabı Cengiz Aytmatov yazıyorsa o kitap güzeldir. Bu kitapta Anarkay bozkırında bir gencin ve yanında çalıştığı işçilerin hikayesi anlatılıyor gerek doğa tasvirleri gerek olay örgüsü bakımından güzel tadımlık bir öykü. Okumaya meraklı eğitimli diyebileceğimiz bir gençle diğerlerinin öyküsü.
CENGİZ AYTMATOV: ÇOK YÖNLÜ BİR KİŞİLİK, ÖZGÜN BİR YAZAR
1928 Kırgızistan doğumludur. İyi bir edebiyatçı, saygın bir entellektüeldir. Özgün bir yazardır. Herhangi bir ekol veya akıma mensup değildir. Kendi tarzını oluşturmuştur.
Düzenlenmesine öncülük ettiği Issık Göl Forumu, dünya çapında önemli entellektüelleri bir araya getiren, çevre kirliliği başta olmak üzere insanlığın ortak sorunlarına dikkat çeken bir etkinlik olmuştur.
Bu forum, Sovyetler Birliği'nin dış dünya ile ilk ve en önemli entellektüel ilişkisi özelliğini taşıması bakımından tarihi bir öneme sahiptir.
Aytmatov'un, ana teması aşk, sevgi, hüzün gibi insana ait özellikler olan eserleri lirik, mitolojik ve kozmik öğelerle bezenmiştir.
Sadece soyut aşkı anlatmakla kalmamış, onun gerisindeki sosyal, kültürel ve psikolojik etkenleri de eserlerine yansıtmıştır.
Eserlerindeki psikolojik ve sosyal çağrışımlar ile soyutlamalar, temel aldığı yerel unsurları evrensel boyuta taşıyabilmesini sağlamıştır.
Hikaye ve romanlarında ele aldığı konuları işlerken, canlı cansız, gerçek hayal her şeye bir ruh katması en önemli özelliklerinden biridir.
Eserlerindeki konular genellikle Türk kültürüne ilişkin unsurlar eşliğinde işlenmektedir. Eserleri bireysel ve kültürel özgürlüğe sahiptir.
Aytmatov ile ilk kez bu kitapla tanıştım ve sevdim.(#22488627) (#15316737) arkadaşların bu incelemelerini okuduktan sonra kitabın içeriği hakkında yazmamaya karar verdim.Çünkü incelemeler oldukça yeterli ve aynı şeyi tekrara gerek yok. O yüzden Aytmatov hakkında bilgi vermeye karar verdim.
Ayrıca bu kitaba inceleme yapan arkadaşlar Aytmatov okumaya bu kitabla başlanmamasını tavsiye etmişler. Açıkçası beni bu kısa hikâye tatmin etti ama kısa olduğundan fazla yüzeysel olması da bir gerçek.
(Aytmatov ile ilgili bilgi verilen kısımda
Cengiz Aytmatov, kasabayı, köyü genel manada kendine konu edinmiş ve tüm eserlerinde bu konuyu aktarmıştır. Ancak hiç sıkmadan anlatmıştır bu konuyu. Direk olarak hikayelere açık bir dille okuyucuyu etkisi altına alır.
Bu hikaye de öyle gelişigüzel yazılmış bir hikaye değildir benim gözümde. Az sayfa olması öyle olduğu anlamına gelmemektedir. İşin özünü az sayfada anlatmak çok büyük bir yetenektir. İşte bu kitapta da özüne değinilmiştir. İnsanın özüne. Varoluşuna, susmasına, haykırmasına, hayallerine, özgürlüğüne, aç gözlülüğü hakkında yazılmış özdür bu kitap.
Kitap, içerisinde varolan kahramanlar bilindik köy kahramanları ve kasabadan şehire inmiş havası verilen bir insanla başlamaktadır. Bu insan sürekli hor görülür ve "üniversiteli" lakabıyla alınır. Çoğu zaman hakaret edilir. Kahramansa susar. Daha iyisi için çabalar ve hakaretleri bu şekilde alt atmeyi düşünür. Bu arada "üniversiteli" lakabı ona acı vermektedir. Ve kahraman okuduğu güne lanet bile etmektedir. Baş kahramanımızın bütün düşünceleri yerle bir olur, daha iyisi için çalışmayı bırakır. Sustuklarını haykırarak kasabayı terk edeceğini söyler. Hayalleri yerle bir olur. Zorla da olsa kasabada kalan gencin hayalleri bulunduğu ortamı düzeltmek istemesi ise özgürlüğüne bir pencere açar. Bir altına tav olan adamsa aç gözlü olarak nitelenebilir.
Aslında 54 sayfalık hikayede, yalnızca basitliği anlatmaz. Yalnızca öylesine bir hikayeyi anlatmaz. İnsanın evrilişine ve sabrına büyük ölçüde değinir. Uzun uzun yazılacak şeyler vardır ancak vaktimiz kısıtlı.
Deve Gözü, Cengiz Aytmatov'un sade ve akıcı bir üslupla ucundan aydın-halk çatışmasına gönderme yaptığı bir çırpıda okunabilecek güzel kitabı.Kitap 46 sayfa ama içinde bir çok şeyi barındırıyor.
Cengiz Aytmatov'un çoğu kitabında olduğu gibi giriş kısmı ve gelişme kısmı daha sağlam ama sonuç kısmı tatmin edici değil.Zaten on üzerinden on vermiyorsam bu yüzdendir.Geri kalan çevre tasvirleri,karakterler,olaylar o kadar gerçekci kurgulanmış ki kitaba dalınca kendimi hikayenin geçtiği bozkırda gibi hissediyorum ana karakter benmişim gibi işte Cengiz Aytmatov'u üne kavuşturan ve kıymetli yapanda bu zaten kusursuz değil ama inanılmaz bir teknikle belkide içinden geldiği gibi yazdığı için,kültürüne bağlı kaldığı için bu denli muhteşem eserler bırakmış bizlere...
2022 (Pars) yılında okuduğum 53.betik [Tamız ayının ilk betiği]Edebiyat
Aytmatov'dan yine bir tabiat ve insan destanı. Onun kitaplarında bozkır nerede başlar, insan nerede devam eder; bilinmez. Adeta insan ve bozkır birleşip tek bir varlığa dönüşür. Bu kısa öyküde bir tabiat insan şiiridir adeta. Verimsiz, hiçliğin ortasında bir bozkır: Anarkay. Ve tüm hevesiyle bozkırdan bir cennet yaratma arzusuyla yanan genç bir adam: Kemal, namıdiğer Üniversiteli.
Bu uzun öyküyü okurken üç buçuk yıl boyunca dindar görünümlü Kürt kafatasçı müdürle geçirdiğim karabasanlı günleri anımsattı. O müdür okuyarak cahilliğini gidermiş olsa da eşekliği baki kalanlardan biridir. Konuşmasına bakarsan geniş düşünen ve herkesin düşüncesine saygı duyan bir insan izlenimi verir karşısındakine. Laf ebeliğine bakarsan kimsenin kul hakkına girmeyen ve her zaman mazlumun yanında durduğuna inanırsın. Tanrı, onu düşmanlarımın başına vermesin.
Dindar görünümlü Kürt kafatasçı müdür; adamına göre muamele eden, kendisi gibi düşünmeyen insanın fiziki durumunu bile bile "Sen sınıf ve tuvalet temizlemediğin söz hakkın yok." diyerek aşağılayan, bir günlük izin yerine beş günlük izin yakan ve bir dakika geç gelene resmi davranır. Oysa onun gibi düşünen insan, geç gelse de işini de yapmasam da resmi davranmazdı. Öyle günler geliyordu ki işe dahi gitmek istemedim.
Onun döneminde sarışın ve mavi gözlü bir öğretmen geçici olarak geldi bize. Keşke şu anki müdürüm döneminde gelseydi o Venüs'ümü kimseye bırakmazdı. Kemal'ın Deve Gözü adı verdiği kaynağın başında gördüğü kız bana onu anımsattı. O kızla bir iki ay çalıştım ve sonra ikinci dönem başlamadan ameliyat olmak için İzmir'e gittim. Ameliyat ve fizik tedaviyi orada gördüm. Karabasan günlerime doğan Güneş'ti. Işığıyla bana huzur verdi. Saf ve güzel bir bayan öğretmendi. Yanlış zamanda geldin ve uzun süre kalmadın Kış Güneş'i. Seni
46 sayfalık bir nefeste okunan bir kitap. Belki yazarın Beyaz Gemi, Selvi Boylum ve diğer kitapları gibi insanı kendine hayran bırakmıyor ama yine de güzel bir öykü. Tabi arka planda Kırgız bozkırı yerini almış.
Tüm kitaplarını okumaya söz verdiğim yazarlardan Aytmatov'un Deve Gözü isimli kitabını okudum. Kitap demek doğru olur mu bilmiyorum. Sadece 45 sayfalık bir öykü. Tarım reformunu gerçekleştirmek için çabalayan Rusya da Kemal isimli, traktör sürücüsü olma hayallerinin peşinde bir adamın öyküsü. Kemal azimli, çalışkandır ama ona işi öğretecek olan Abakir ile başı derttedir.
Çok uzun yazacak değilim. Öykü klasik, Aytmatov'a yakışır doğa tasvirleri ile bezeli. Anlatım yine, gece yorgun argın yatağına giren Kemal'in sızlayan ellerini hissettirecek kadar iyi. Ama genel itibari ile zayıf kalan (kısa olmasıyla alakalı belki) bir öykü.
Kapakta isim ile özdeş bir deve resmi kullanılmış. Ancak devenin üzerindeki adam ve arka plana bakar, Rusya hariç dünyanın herhangi bir yeri olabilir gibi geliyor. Elips Kitap'tan çıkan kitabın orijinal ismi maalesef yine yok. Keşke olsaydı. Yukarıda değindiğim gibi Aytmatov okumaya başlayacak bir kitap değil ama yazarın bir kaç kitabını okuduktan sonra nasılsa okuyacağınız bir kitap. Tüüm kitaplarını okumak gibi bir kaygınız yoksa bu kitabı es geçebilirsiniz.
ucalisan.blogspot.com.tr/2015/05/deve-go...
Reklam
Yazar Hakkında
Cengiz AytmatovYazar · 68 kitap
Cengiz Aytmatov, (Kırgızca: Чыңгыз Айтматов (Çıňğız Aytmatov), Rusça: Чингиз Торекулович Айтматов) (d. 12 Aralık 1928, Kırgızistan - ö. 10 Haziran 2008, Almanya).
Ünlü Kırgız Türkü edebiyatçı, gazeteci, çevirmen ve siyasetçi. 12 Aralık 1928 tarihinde Kuzeybatı Kırgızistan'daki Talas eyaletinin Şeker köyünde doğdu. Babası Torekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistanı'nda seçkin devlet adamı idi, ancak 1937'de tutuklandı ve 1938'de kurşuna dizildi. Tatar kızı olan annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva tiyatro aktrisiydi. Adı, Cengiz Han'dan esinlenerek konulmuştur.
Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasî sistemle, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü II. Dünya Savaşının SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı. Köyünden, Kazakistan'a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü'nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova'da okudu. Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye kabul edildi. 1963'te Lenin Ödülü'nü aldı. Eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edildi. 1990-1994 yıllarında Sovyetler Birliği'ni ve Rusya Federasyonu'nu, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan Cumhuriyeti'ni büyükelçi olarak temsil etti.
Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008'de rahatsızlandı ve böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya'ya getirildi. Almanya'nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girdi.10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de hayatını yitirdi.
