Yazar:
Muazzez İlmiye Çığ
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
95
Basım Tarihi:
Temmuz 2013
İlk Yayın Tarihi:
2012
Yayınevi:
Kaynak Yayınları
ISBN:
9789753433143
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Semavi Dinlerin Kökeni?
Mükemmel bir eser hem tadımlık hem de akıllarda kalan birçok soruya da cevap veriyor. Özellikle akademik olarak tarih bölümü öğrencisi olanların ilgisini çekecektir. Zaten Muazzez hocamız tabletlerden gelen destansı bilgileri kendisi bu eserde öyküleştirmiş en fazla iki saatiniz alacak bir eser. Sümerliler tüm semavi dinlerden önce aslında onların kutsal kitaplarında geçen tüm hikayelerin yer aldığı bir inanç sistemine sahip. Ayrıca bugün atıyorum İslam da başı örtmek farz iken, o dönem de tapınaklarda yer alan ve halkı seks yönünden tatmin etmek isteyen kişilerin örtünmek zorunda olduğunu yazar. Aslında dinlerin zamanla evrimsel süreçlerini devam ettirdiğini ve en son semavi din olarak İslam'ın gelmesiyle birlikte tamamlandığını en azından bize anlatılan öğretilerde öğreniyoruz. Lakin Muazzez hocanın bu tabletleri çevirmesi birçok şeyi temelden sarsıyor. Ateist kankilerin çok seveceği, sanırım dinci kitlenin de nefretle anacağı bir eser bu :) Şahsen inanç kalpte, bilimsel bilgiler de akılda olduğu için bana gayet doyurucu bir eser oldu. Seriyi tamamen aldım, Muazzez hocamız ile Sümerlileri hatim edeceğim. Okumak isteyenlere şiddetle tavsiye ederim. Gılgamış'ın başından geçenlerle birlikte Büyük Tufanı da içine almış bilginiz olsun.
Bir kitap okudum, beş bin yıl önce yazılmış. Mucizevi değil mi?? Kil tabletlere yazıyı geçiren insanlarla aramızda milyarlarca insan yaşamış ve günümüze kadar büyük bir bölümü ulaşmış. Artık bambaşka bir medeniyet kurmuş insanoğlunun yazıyı icadından sonra ortaya koyduğu ilk destan. Ölümsüzlüğü arayan bir kralın destanı, sümer mitolojisine ait birçok bilgiyi içeriyor. Gılgameş bence ölümsüzlüğü de bulmuş gibi. Şu an onun hakkında bu yazıyı yazıyorsam ve ondan ve maceralarından haberim varsa bu ölümsüzlük değil de nedir? Söyleyecek bir şeyleri olanların yazdıkları eserlerle bir şekilde ölümsüzlük arayışında olduğunu düşünüyorum.
Tabletlerin yüzde altmışı okunabilir halde ve Sümerolog Muazzez ilmiye çığ da bu destanı hikayeleştirerek anlatmış.
Gilgameş’in Ölümsüzlük Arayışı ÜzerineÖlümsüzlük
Sadece bir edebi metin olmanın çok ötesinde, tarihi, kültürel ve felsefi bir derinlik sunan bir çalışma. Muazzez İlmiye Çığ, bu eseri okuyucuya hem akademik hem de duygusal bir yolculuk olarak sunuyor. Gilgameş’in arayışları, insanın içsel dünyasıyla ilişkilendirilerek, hem geçmişin hem de günümüzün sorularını gün yüzüne çıkarıyor. Eser, antik çağın derinliklerinden günümüze kadar ulaşan evrensel bir insanlık hikayesini modern bir dille anlatmayı başarıyor. Sonuç olarak, Gilgameş, hem edebiyat hem de tarih meraklıları için kaçırılmaması gereken bir başvuru kaynağı. Muazzez İlmiye Çığ’ın eserine kattığı derinlik ve akademik bakış açısı, bu destanı hem bugünün hem de geçmişin okurları için anlamlı kılıyor.
Tarihin ilk kral kahramanı Gilgameş....
Sumer tabletlerinde anlatılan kral Gilgameş'in hikayesi. Orjinali şiir şeklinde olan Kral Gilgameş'in yaptıklarını hikaye tarzında anlatmış. Muazzez ilmiye Çığ... kral oluşu, enkudu ile tanışması, canavarı yenmesi, ölümsüzlüğü araması.....
Yüzyıllarca sadece kutsal kitaplarda anlatılan nuh tufanının tevrattan yüz yıllar önce sümer tabletlerinde var olduğunu görüyoruz. Sumer tabletlerinde anlatılan tanrılar ve hikayeleri başta yunan mitolojisini ondan sonra roma ve bir çok kültürlere kaynak olmuş.... kitapta sumer uygarlığının dini, ekonomik, sosyal yapısını ve şehirlerini anlatmakla kalmamış, batı ve ortaasya kültürünün nasıl etkilediğini de göstermiş.. Ödevim olduğu için iki kitabıda okudum. Şiir olarak çok tekrar içerdiği ve tabletlerin büyük bir bölümü eksik olduğu için anlamak zor. Fakat bu kitapta hikâyeleştirmiş sin sumer kraliçesi... okumayanlar için öneririm. Keyifle ve heyecanla okudum.
Sümer Mitolojisi Giriş ve Bilgameş
Gilgameş hikayesine başlamadan önce kısaca Sümerliler ve mitolojilerine bakmakta fayda olduğunu düşünüyorum.
Sümerler, MÖ 4000 civarında Mezopotamya'da yaşayan ve bilinen en eski uygarlıkların başında geliyor. İnsanlık tarihine en büyük armağanları yazıyı (çivi yazısı) icat ederek tarihte ilk yazılı belgeleri oluşturmalardır. Şehir devletleri şeklinde olan Sümerler, Uruk, Ur, Nippur ve Eridu gibi önemli merkezler kurmuşlardır. Gelişmiş bir tarım, hukuk, ticaret ve astronomi bilgisine, çok tanrılı bir inanç sistemine sahiplerdir. Sümer medeniyeti, Akadlar ve Babililer gibi sonraki uygarlıklar üzerinde büyük bir etki bırakmıştır.
Sümer mitolojisi, Mezopotamya’nın en eski inanç sistemlerinden birini oluşturur. Sümerler, doğa olaylarını ve toplumsal düzeni tanrılarla ilişkilendirerek çok tanrılı bir inanç sistemi geliştirmişler. Tanrılar gökyüzü, yeryüzü, su, hava, savaş, aşk ve bereket gibi farklı alanları yönetirdi. Sümer mitolojisindeki tanrılar ve tanrıçalar genellikle insan biçiminde tasvir edilir, ancak doğaüstü güçlere sahiptirler. Sümer mitolojisindeki birçok unsur, daha sonraki Akad, Babil, Asur ve hatta Yunan mitolojisine bile ilham kaynağı olmuştur.
Kısaca Sümer Panteonu'na(bir mitoloji ya da dine özgü tüm tanrıların birliği) bakalım:
An (Anu): Gök tanrısı, evrenin en büyük tanrısı. En yüksek tanrı, diğer tanrıların babasıdır.
Enlil: Hava, rüzgar ve fırtına tanrısı. Tanrılar meclisinin başkanı, Sümer panteonunun en güçlü tanrısıdır.
Enki (Ea): Bilgelik, su, büyü ve zanaat tanrısı. İnsanlara yardım eden tanrı, tufan kahramanı Ziusudra’yı koruyan tanrı
Ninhursag (Ki): Toprak ve doğa tanrıçası. Bereketi ve doğumu simgeler, annelik tanrıçasıdır.
İnanna (İştar): Aşk, bereket, savaş ve cinsellik tanrıçasıdır. Hem şefkatli hem de yıkıcı, tanrılar arasındaki en
"Bu küçük kitap, Sümerlilerin bundan binlerce yıl önce yaşamış olan kahraman kralı Gilgameş'in serüvenlerini kapsayan bir öyküdür. Aslında bu öyküde olan konular, Gılgames'in yaşadığı çağdan itibaren yüzyıllar boyunca ağızdan ağıza geçtikten sonra çivi yazısıyla destan halinde tabletlere yazılmıştır." Bulunan tabletlerde yapılan inceleme sonucunda tabletlerde eksiklik olduğu için destanın tam metni oluşturulamamış. Bu nedenle M. İlmiye Çığ destanın var olan kısımlarına sadık kalarak destanı öykü şeklinde kaleme almış. Oldukça akıcı ve sürükleyici bir eser olmuş. Kitabın sonunda Gilgameş hakkında ve bulunan tabletler hakkında bilgiler mevcut.
Ölümsüzlüğün Peşinde Bir HayatTarih
Evet, bu ölümsüzlüğün peşinden koşan bir adamın hikâyesi.
Ahhh Gilgameş… Sen değil miydin yaşlıları ölüm korkuları yüzünden garipseyen?
https://1000kitap.com/gonderi/266601876
Şimdi ne oldu da ölümden bu kadar korkar oldun ve bir boş uğraşın peşinde oradan oraya savruldun?
Hikâyemizin kahramanı Gilgameş. O, Sümer’in şehirlerinden Uruk’un kralı. Çok güçlü, heybetli, bilge, düşmanlarına acımasız, halkına cana yakın.
Şehrini çekip çevirmiş, halkını refaha kavuşturmuş, etrafı onu seven ve sayan, ona hizmet eden insanlarla dolu ama o çok yalnız.
Belki de yalnız bir adamın öyküsüdür bu…
https://1000kitap.com/gonderi/266602702
Gilgameş, hikâyenin ilerleyen kısımlarında kendisine canından can, kanından kan , dost gibi dost Enkidu ile tanışır. Birlikte maceralardan maceralara atılırlar.
Sevinci, hüznü, acıyı; kardeşliği, dostluğu, bir olmayı adeta hissettirirler. Bu sıralarda türlü tehlikeler yaşar, türlü canavarları alt ederler.
Belki de kardeşliğin öyküsüdür bu…
Mutludur iki dost, birlikte dağları dize getirmektedirler ancak her mutluluğun bir sonu vardır ve öyle olur.
https://1000kitap.com/gonderi/266618505
19. yyd'da bir İngiliz araştırmacı bulunan kıl tabletler üzerinde yaptığı çalışmalarda tufan hikayesine rastlıyor. Tevrat'ta geçen ve Tanrı tarafından yazdirildigina inanılan bir hikayenin kıl tabletlerinde ortaya çıkması çok ilginç karşılanıyor. Çalışma biraz daha derinlesririldiginde, bu tufan hikayesinin Gilgames adında bir Sümer kralına ait yaşam öyküsünün son bölümleri olduğu anlaşılıyor. O andan itibaren de 
Gilgameş 'e ait merak daha da artıyor.
Peki kim bu Gilgames;
M.Ö. 2700' lu yıllarda yaşadığı düşünülen, tufandan sonra kurulan beş şehirden biri olan Uruk sehrinin kralı. 126 yıl yaşamış. Halkı için çalışmış, sevilen, akıllı, bilgili, şeref düşkünü, acımasız biri. Soyu göz önüne getirildiğinde yarı Tanrı bir kral.
Gilgames destanı ise, onun yaşamından başlayarak, binlerce yıl boyunca halkın ağızdan ağıza söylediği hikayelerin, yine uzun yıllar içinde kıl tabletlere dökülmüş halı. Oniki tabletten oluşan bu destanın, çözümlemesi de hiç kolay olmamış. Toprak altında uzun süre kaldığından, hasarlı, kırık, okunamaz durumdaki bu tabletler çözüldüğünde işte bu destan ortaya çıkmış. Cozumlenen hikayenin, genelinin sadece yüzde altmışi olduğunu belirtmek gerekir. Bu kadarlık bölümü bile bize yeterli bir anlam bütünlüğü sunuyor. Sümerce yazılmış, Babiller zamanında Akadca olarak bir bütün haline getirilmiş.
Destan, kral Gilgames'in ölümsüzlüğü arama hikayesi. İnsanı duyguların yoğun olarak anlatıldığı bu hikaye, konusu itibariyle de bir ilk. Sevinç, üzüntü, intikam, kin, nefret ve hayalkırıklığı gibi duygular çok iyi işlenmiş. Aynı zamanda arkadaşlik vurgusu da can alıcı bir nokta. Yabanıl insan Enkidu'nun , tapınak fahişeleri tarafından egitildikten sonra kralın karşısına çıkması, kralla Enkidu'nun çok iyi dost olması, birbirlerinden ayrılmaması , birbirleri için
Gilgameş 'e ait merak daha da artıyor.
Peki kim bu Gilgames;
M.Ö. 2700' lu yıllarda yaşadığı düşünülen, tufandan sonra kurulan beş şehirden biri olan Uruk sehrinin kralı. 126 yıl yaşamış. Halkı için çalışmış, sevilen, akıllı, bilgili, şeref düşkünü, acımasız biri. Soyu göz önüne getirildiğinde yarı Tanrı bir kral.
Gilgames destanı ise, onun yaşamından başlayarak, binlerce yıl boyunca halkın ağızdan ağıza söylediği hikayelerin, yine uzun yıllar içinde kıl tabletlere dökülmüş halı. Oniki tabletten oluşan bu destanın, çözümlemesi de hiç kolay olmamış. Toprak altında uzun süre kaldığından, hasarlı, kırık, okunamaz durumdaki bu tabletler çözüldüğünde işte bu destan ortaya çıkmış. Cozumlenen hikayenin, genelinin sadece yüzde altmışi olduğunu belirtmek gerekir. Bu kadarlık bölümü bile bize yeterli bir anlam bütünlüğü sunuyor. Sümerce yazılmış, Babiller zamanında Akadca olarak bir bütün haline getirilmiş.
Destan, kral Gilgames'in ölümsüzlüğü arama hikayesi. İnsanı duyguların yoğun olarak anlatıldığı bu hikaye, konusu itibariyle de bir ilk. Sevinç, üzüntü, intikam, kin, nefret ve hayalkırıklığı gibi duygular çok iyi işlenmiş. Aynı zamanda arkadaşlik vurgusu da can alıcı bir nokta. Yabanıl insan Enkidu'nun , tapınak fahişeleri tarafından egitildikten sonra kralın karşısına çıkması, kralla Enkidu'nun çok iyi dost olması, birbirlerinden ayrılmaması , birbirleri içinGılgameş- Muazzez İlmiye Çığ
Puan vermedi·95 syf.·
2020 9. kitabı
Eski zamanlarda kendi topraklarımızda yaşanmış destan ve efsaneleri okumak her zaman büyüleyici gelmiştir bana. Üstelik böyle bir kitabı Muazzez İlmiye Çığ gibi bir araştırmacının gözlemlerine ve araştırmalarına dayanarak okumak ayrı bir keyifti.
Kitap adı üstünde Gılgamış, daha doğrusu Gılgameş, destanını anlatıyor. Her zaman duyduğumuz bir isimdir Gılgamış ama sohbet esnasında hakkında 'iyi ve sevilen bir kral' olması dışında söyleyecek bir şeyimiz olmuyor çoğunlukla. Bu durumdan kurtulmak için de bu konuda mutlaka araştırma yapmak gerekiyor. Ve kitap okuyarak yapılan araştırmalar her zaman en iyisidir diye düşünürüm ;)
İyi okumalar.
Gılgamış DestanındanAlıntı
Yazar tabletlerde yazılanları akıcı, anlaşılır bir
kurguyla bizlere anlatmış. Tabletlerde Gılgameş'e en yakın olan Güneş Tanrısı, Yaban adamı olan Enkidu, Sümer hikâyelerinde Gılgameş'in yardımcısı, hizmetçisi durumundaymış.
Buna karşın Akadcasında Gılgameş'in can arkadaşı
olduğunu görünce, öyküsünde onları arkadaş
olarak kurgulamış.Bu yolla Gılgameş Destanının
tümünü ve Gılgameş'e ait yazılan bütün konuları bir
araya toplamış olmuş.
Yazar Hakkında
Muazzez İlmiye ÇığYazar · 22 kitap
Muazzez İlmiye Çığ, Türk sümerolog, kütüphaneci ve yazardı. Türkiye'de laiklik ve başörtüsü yasaklarının önde gelen savunucularından biriydi. Akademi kökenli olmadığı için unvanı yoktu. Ancak 2000 yılında İstanbul Üniversitesi kendisine fahrî doktor unvanı vermişti.
Muazzez İlmiye Çığ, en popüler eserlerinden kabul edilen Kuran, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni başlıklı kitabında, Arap kadınlarının taktığı başörtüsünün Müslüman dünyasında ortaya çıkmadığı, aslında beş bin yıl önce Sümerli rahibeler tarafından takıldığını iddia etti. Ayrıca, Kur'an'da yer alan birçok hikâyenin aslında Sümer efsanesi olduğunu da iddia etti. 2007 yılında halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek suçuyla yargılandı, ancak ilk celsede beraat etti.
Çığ, sonradan 8 yıl Topkapı Sarayı müdürlüğü de yapan eşi Kemal Çığ'ın çalıştığı Eski Şark Eserleri Müzesi'nin Çiviyazılı Belgeler Arşivi’nde, Sümer ve Hitit dillerinde yazılmış eski tabletleri sınıflandırıp katalogladı.
Sümer Medeniyeti hakkındaki en yetkin isim, dünyaca ünlü Sümerolog Samuel Noah Kramer, History begins at Sumer: thirty-nine firsts in man's recorded history (Türkçesi: Tarih Sümer’de Başlar) başlıklı eserinde, Muazzez İlmiye Çığ’dan “tablet koleksiyonu uzmanı” ifadesi ile bahseder.
Alman Arkeoloji Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Bilimler Enstitüsü'nün onursal üyesidir. 2002 yılında, gazeteci Serhat Öztürk ile gerçekleştirdiği nehir söyleşi, Çivi Çiviyi Söker başlıklı bir otobiyografi olarak Türkiye'nin önde gelen finans kuruluşu Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlandı.
İlk yılları ve eğitimi;
Muazzez İlmiye İtil'in anne ve babası Kırım Tatarıdır ve her ikisi de Türkiye'ye göç etti; baba tarafı Merzifon'a, anne tarafı ise Türkiye'nin dördüncü büyük şehri olan ve o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli bir bölgesel yönetim merkezi olan kuzeybatıdaki Bursa'ya yerleşti.
Muazzez İlmiye, I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden birkaç hafta önce Bursa'da doğdu. 1919'da beşinci yaş gününü kutladığı sırada Yunan Ordusu tarafından İzmir'in işgal edilmesi üzerine öğretmen olan babası, ailesinin güvenliğini sağlamak için Çorum'a taşındı ve genç Muazzez burada ilköğrenimini tamamladı. Ayrıca Fransızca ve keman dersleri aldı. 1926'da sınavla Bursa Kız Muallim Mektebi'ne girdi ve 1931'de, 17 yaşına geldiğinde ilkokul öğretmeni yetiştiren bu okuldan mezun oldu.
Yaklaşık beş yıl boyunca, bir başka kuzeybatı kenti olan Eskişehir'de öğretmenlik yaptı. Bu sırada kardeşi Turan İtil, beyin cerrahı olmak için Amerika'ya gitti. 1936'da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü'ne kaydoldu. Hocaları arasında, İkinci Dünya Savaşı'nı Türkiye'de profesör olarak geçiren, Hitler dönemi Alman-Yahudi mültecileri Hans Gustav Güterbock ve Benno Landsberger gibi dönemin en önemli Hitit kültürü ve tarihi uzmanları vardı.
Kariyeri;
1940'ta diplomasını aldıktan sonra, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ni oluşturan üç kurumdan biri olan Eski Şark Eserleri Müzesi'nde on yıl sürecek kariyerine, kurumun arşivlerinde tercüme edilmeden ve tasnif edilmeden saklanan binlerce çivi yazılı tablet alanında uzman olarak başladı. Meslektaşları Hatice Kızılyay ve Fritz Rudolf Kraus ile birlikte, müzenin deposunda bulunan Sümer, Akad ve Hitit dillerinde yazılan binlerce tableti temizlediler, sınıflandırdılar ve numaralandırdılar. Çığ, 74 bin tabletten oluşan çivi yazılı belgeler arşivini oluşturdu ve 3 bin tabletin kopyasını çıkarıp, katalog hâlinde yayımladı. Aradan geçen yıllarda, tabletlerin deşifre edilmesi ve yayınlanması konusundaki çabaları sayesinde müze, dünyanın her yerinden eski çağ tarihi araştırmacılarının baş vurduğu bir Ortadoğu dilleri öğrenme merkezi hâline geldi.
1957 yılında Münih'te gerçekleşen Oryantalistler Kongresi'ne katıldı. 1960'ta 6 ay Heidelberg Üniversitesi'nde bulundu. 1965'te Roma'da sergilenen Hitit sergisinin Londra'ya taşınması faaliyetinde görev aldı. 1972'de emekliye ayrıldı.
Emeklilikten sonra bir süre yurt dışında yaşayan Muazzez İlmiye Çığ, 1988'de Philadelphia'da Asuroloji kongresine katıldı. Samuel Noah Kramer'in History Begins at Sumer başlıklı kitabını Türkçeye tercüme etti. 1990'da Tarih Sümer'de Başlar başlığıyla Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlandı. Kitabın çok ilgi görmesi üzerine 1993'te çocuklara yönelik Zaman Tüneliyle Sümerlere Yolculuk da dâhil, Sümer ve Hitit kültürlerini tanıtan 13 kitap yazdı. 2000 yılında İstanbul Üniversitesi tarafından fahri doktor ünvânı verildi. Muazzez İlmiye Çığ'ın özel arşivi Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı'ndadır.
Alman Arkeoloji Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Bilimler Enstitüsü'nün onursal üyesidir. Belleten, Bilim ve Ütopya gibi dergi ve gazetelerde yayımlanan kitaplarında, bilimsel makalelerinde ve genel ilgi alanlarına yönelik makalelerinde görülen özenli ve sistematik araştırmaları ile mesleğinde ün kazandı.
Özel hayatı ve ölümü;
Topkapı Müzesi Müdürü Mehmet Kemal Çığ ile 1940 ve 1983 yılları arasında evli olan Muazzez İlmiye Çığ'ın 2 kızı vardır, Oyuncu Zafer Ergin'in teyzesidir. Çığ, 20 Haziran 2014'te 100 yaşına ve 20 Haziran 2024'te 110 yaşına girdi. 13 Temmuz 2024'te, Yakup Satar'ın 110 yıl 22 günlük ömrünü geride bırakarak Türkiye'nin bilinen en yaşlı kişisi oldu, ve halen Türkiye'de bilinen en yaşlı kişi, 110 yıl 150 gün yaşamış olan Çığ'dır.
Muazzez İlmiye Çığ, Mersin’in Mezitli ilçesindeki özel bir hastanede bir müddet yoğun bakımda kaldıktan sonra, 17 Kasım 2024’te 110 yaşında öldü. Cenazesi yine Mersin'de 19 Kasım'da Akbelen Mezarlığı'nda toprağa verildi.
