Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
İrfan Şahinbaş
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 35 dk.
Sayfa Sayısı:
91
Basım Tarihi:
1989
Yayınevi:
Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
1. Mektubun yazılma amacı
DuonySions sicilya'nın syracusa hareketinde güçlü , baskıcı ve zalim bir hükümdar . kendi çıkarları için acımasız kararlar alır. Eflatun sicilya'yanın hükümetini beğenmediği için gider, amacı hükümetin yönetimini değiştirmek ama amacına ulaşamaz hükümdar eflatunu dinlemez ve anlaşamazlar . Bunun üzerine Eflatun Atina'ya döner.
İlk Çağ filozoflarının en önemlilerinden biri olan Platon'un adı üstünde mektuplarından oluşan kitabı büyük bir merak içinde okudum. Eser çok eski olduğundan ağır bir dile sahip ancak kendinizi verirseniz çok şey öğrenmeniz mümkün. Genel olarak konusunu incelersek; devletin başına geçen Dionysios'un Dion ile yaşadığı kötü anılara Platon'un tepkileri yer alıyor. Platon, sadık dostu Dion'a yapılan kötülüklere sessiz kalmamakta ve Dionysios'u çekinmeden haklı olarak eleştiriyor. Kitap mektuplardan daha fazlası aslında. Platon öğüt vermekle beraber erdemli insan olmak ve ideal devlet düzeni hakkında bilgiler veriyor. Ta o çok eski zamanlarda dahi politikanın insanları nasıl bencil yaratıklara dönüştürdüğünü eserde görebiliyoruz. Antik Yunan hakkında bilgi almak için de önemli bir kaynak bana göre. Hem o dönemin yaşam şekli, hem de kısa tarihi hakkında bir şeyler öğrenmek mümkün. Platon hiç vazgeçmediği felsefeye mektuplarında devam ediyor. Eğer felsefeye ilgi duymuyor ve aşırı yabancıysanız sizi sıkacak bir kitap olacaktır bence.
Platon ile ‘Ne Alaka’ sorusunu sorabileceğinizi düşünsem de aklıma The Godfather’ efsanesini getirerek okuduğum bir romandı. Malum Sicilya’da yazılmış kitap. Böyle olunca da aklıma geldi. Platon Felsefesi ve sunulan birçok görüşün savunmasını içermesi bakımından da önemlidir aslında kitap.
Toplam 13 mektup bulunuyor ve gönderilen kişinin hemen sonrasında her mektup ‘İyilikler’ yazarak başlıyor. Sonrasında devam eden cümlelerde de en çok takıntılı olduğum konuyu görüyorum: Bir cümleye başlamak. Yani 400 sayfalık bir romanı rahatça yazabilirsiniz ama giriş cümlesi çok önemlidir ve ben 1-2 sayfalık yazılarımda bile (proje yazıları dahil) nasıl başlayacağımı şaşırıyorum. Var bende de sorun var.
Beğeneceğinizi düşünüyor, iyi okumalar diliyorum..
Kitabı çok beğendim çok güzeldi mükemmeldi kitabın dilini çok beğendim yazarın kalemini çok sevdim kitap aşırı akıcıydı okurken hiç sıkılmadım okumak isteyenlere tavsiye ederim.
Konusu:
Platon bu kitabında bir nevi hayatının kısa ama önemli kısmının otobiyografisini yazmış diyebiliriz. En büyük amaçlarından biri olan bir kralın, filozof-kral kimliği kazanması için çabalarını ve yaşadığı zorlukları anlatıyor bu kitapta.
Platon beyle şahsen tanış olma kitabı, kitabı,
Bilge, filozof kral idealine sahip Platon'a Sicilya'daki Helen kolonisinin kralı tarafından bu idealini gerçekleştirmesi için bir davet edilir. Fakat bu davete icabet eden Platon kendini baba ile oğul arasındaki bir iktidar çekismesinin tam ortasında bulur. Bırak idealini gerçekleştirmeyi, bu iki Tiran'ın pençelerinden kendini zor bela kurtararak memleketine kaçmak zorunda kalır, üstelik bu iki sefer olur
Kitapta derlenmiş tüm mektuplar bu konular özelinde olsa da, yine de yer yer Platon'un gerçek şahsiyeti ve felsefesiyle ilgili anektodlarla da karşılaşıyoruz.
Elitist bir anlayışa sahip. Basit halkın fikirlerini anlayamayacağını düşündüğü için kendi kurduğu Akademi adlı okulun öğrencileri dışında kimseyle paylaşmıyor felsefesini. Ayrıca tek bir yazılı eser dahi bırakmadığını, ortalıkta dolanan bizim Platon diye bildiğimiz eserlerin ise gençliğinde hocası Sokrates ile beraber hayata geçirdikleri bir tür proje kapsamında olduğunu söylüyor.
Cahil halk için basitleştirilmiş felsefe dersleri gibi bir şey..
Özel hayat olarak,
politikacı olmak istediğini ama bunun için çok yanlış bir dönemde doğduğunu anladıktan sonra felsefeye sardığını,
Anadan babadan zengin olduğunu,
Üç tane kızı olduğunu, - hatta birini dayısıyla evlendirdiği çok mutlu oluyor, iyi bir insanmış kızının dayısı sanırım,
Çok dindar ve Helen milliyetçisi olduğunu, -öyle ki Sicilya'daki kolonide en sevmediği tiranlık rejimine bile razı çünkü öbür türlü Sicilya'nın barbarların yani Helen olmayanların, eline geçme ihtimali var
Öte yandan 'Büyük Kral' dediği Pers imparatoruna da bir tür hayranlığı olduğunu da öğreniyoruz
Platon'un günümüz meselelerine bu kadar çarpıcı sözler söyleyebileceğini okuyana kadar farkında değildim. Diyaloglarından alıştığımız dolaylı hikmetler burada doğrudan düz yazı türü olan mektuplar şeklinde dökülüyor. Eserde bir mücadeleye şahit olurken devlet yönetiminde kanunlara uymanın ve bu kanunların zengin, yoksul soylu ya da köle herkesi kapsamasının önemi üzerinde durulduğunu da görebiliyoruz. Platon'un felsefede bir yazı kaleme almadım deyip bunun sakıncalarından bahsettiği satırları okumak da eseri çok ilginç hale getiriyor? O zaman diyaloglar nedir diye sorarsanız cevabı kitabın sunuş kısmında bulabilirsiniz.
Platon'un mektuplarından oluşan bu eser diğer diyalog eserlerinden farlılık göstermektedir. Eser 13 mektuptan oluşmaktadır. Eserinin genelinde Platon'un devlet düşüncesi olan felsefe ve iktidarın bir arada olması gerektiği düşüncesine vurgu yapmaktadır. Siyasete nasıl girdiğini, bu alandaki tecrübelerini ve görüşlerini eser vasıtasıyla öğrenebiliyoruz. Birinci ve ikinci Sicilya yolculuklarına değinmiştir. Bu yolculuklarını yapma nedeninin felsefe-iktidar düşüncesini Dionysios üzerinden gerçekleştirmek istediğini ve bu deneyimler sonucu olan hayal kırıklıklarına değinmektedir. Genel çabasının felsefenin itibarını korumaya yönelik olduğunu söyleyebiliriz. Hemen hemen her mektupta "erdem" ağır basmaktadır. Eserin ilginç bir yanı Platon'un mektuplarından birinde benim yazılı bir eserim yoktur ve bundan sonra da olmayacaktır demesi ve bizim kendisine ait olduğunu düşündüğümüz mektuplarına ve diğer eserlerine ulaşmamızdır. Say yayınlarından çıkan bu eserin güzel yanı eserin girişinde Ahmet Cevizci tarafından Platon'un hayatının ele alınması ve bu eser için önsöz yazılmasıdır.
Yazımın bundan sonrası incelemeden ziyade önemli gördüğüm yerlerin altını çizme mahiyetindedir. Bundan sonrasını felsefe okuması yapan birinin felsefe not defteri olarak görebilirsiniz :)
1.MEKTUP
“Platon’dan Dionysios’a iyilikler”
Platon, hizmetinde bulunduğu Dionysios’a sitemler etmektedir. Platon, ona karşı hizmetler ve iyilikler karşısında maruz kaldığı haksız muameleyi dile getirip günün birinde bunun için pişman olacağını meşhur söz ve mısralarla dile getirmektedir.
2.MEKTUP
“Platon’dan Dionysios’a iyilikler”
İlk olarak Dionysios’un kendisi hakkında konuşulmasını Dion dışında herkese yasakladığını, Platon’un yanındakilerin onun hakkında konuştukları söyleminin doğru olmadığını vurgular.
Platon her ne kadar idealist olup bir liderde var olması gereken özelliğin filozof hükümdar olması gerektiğini düşünsede bu uğurda uğraşırken taşa çarpmış. Gidip gelen mektuplaşmalar kitap haline getirilmiş. Platonun sadık dostu Dion'a yapılan kötülüklere sessiz kalmaması olayları kızıştırmış. Bir hükümdar yalnız hissettiğinde herkesi ateşe atabilir çünkü korkuyordur. Platon akıl hocası olmak yerine vakti zamanında piste çıksaymış erdem ve ahlakla da başarısızlığı tadıp Dionysiosa kızıp durmakla biraz boş yaptığını anlarmış. Dionysios'a baba gibi davransada verdiği önerileri ve özellikle önerdiği kişilere güvenmeyişi babacanın canını sıkmış.
Platon'un dialoglar halinde olmayan nadir eserlerinden. Zaten kendi mektuplarından oluşuyor. Mektupların karşılıkları yok. Mektupların geneli Dionysios ve Dion'a gönderilmiş. Platon'u Dion, Syrakusai yunan tiranı Dionysios'u eğitmesi için çağırmış Syrakusai’ya. Dion ile Dionysios akrabalar. Fakat daha sonra Dionysios, Platon ve Dion'un kendisine komplo kurduklarını düşünüp Dion'u sürmüş. Platon'da oradan kaçmış deyim yerindeyse. 7. Mektup baya uzun. Kendi fikirleri üzerinde de durmuş. Uygulamalı olarak filozof-kral fikrini denemiş ama olmamış.
Severek okuduğum bir kitapla karşınızdayım. Düşünün yaşadığınız zamandan tam 2300 ( artısı eksisi olabilir) yıl önce yazılan mektupları okuyorsunuz. Zamanda yolculuk icat edilmedi diyenlere, alın size zamanda yolculuk. Ben de bu kitapla 2300 yıl öncesinin Atina'sına ve Sicilya'sına gittim. Kitapta Platon'a ait olan ( bir tanesi ait olmayabilir) 13 tane mektup var. Mektuplar genel olarak dostu Dion ve onun yeğeni Dionysois'a yazılmış. Arada birkac tanesi ise başka kişilere ve Dion'un akrabalarına yazılmış. Dönemin siyasi ortamını anlatması açısından önemli bir eser. En önemlisi de Platon'un hayatı hakkında da önemli bilgiler içeriyor. Ahmet Cevizci mektuplar içerisinde en önemlisinin 7.mektup olduğunu söylüyor. Diğer bütün mektupların özeti olarak ifade etmiş. Gerçekten de yedinci mektup, hem dönemin siyasi oyunlarını hem de Platon'un bir filozof olarak tutumunu ( takdir ettim) uzun uzun anlattığı bir mektup. Okurken Platon'a bir kez daha hayranlık duydum. Felsefeye ilginiz varsa mutlaka bu kitabı okuma listenize ekleyin, derim.
Reklam
Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
