Siyaset-Name
NizamülmülkYazar:
Nizamülmülk
Çevirmen:
Mehmet Altay Köymen
Tahmini Okuma Süresi:
13 sa. 7 dk.
Sayfa Sayısı:
463
Basım Tarihi:
2013
İlk Yayın Tarihi:
1092
Yayınevi:
Türk Tarih Kurumu
Orijinal Adı:
Siyasetname
ISBN:
9789751608819
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
18 diğer baskı · Tümünü Göster
Siyasetname
3.309 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 1 Ocak 2023 · 365 s.
Siyasetname
250 okunmaSay Yayınları · 7 Mayıs 2018 · 368 s.
Siyasetname
209 okunmaAntik Kitap · 13 Mart 2018 · 208 s.
Siyasetname
198 okunmaDergah Yayınları · Ağustos 2022 · 281 s.
Siyasetname
147 okunmaNilüfer Yayınları · 27 Ağustos 2015 · 368 s.
Siyasetname
128 okunmaMilenyum Yayınları · Ekim 2015 · 264 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Osmanlı İmparatorluğu'ndan yıllar önce, Anadolu Selçuklu beyine iletilmek üzere Nizamülmülk'ün hazirladığı, devleti başarılı yönetme reçetesi. Bu reçete, o güne kadar başarılı olan Türk yönetimlerinin nasıl başarılı olduklarını içeriyor. Ve Nizamülmülk ekliyor: Eğer bu yönetim şekline devam edersek, hem ileri hem de huzurlu bir toplum olmaya devam ederiz.
Bu kitap bize çok şeyi anlatıyor, çok şeyi gösteriyor. Türkiye'de beyinlerden silinmeye çalısılan, 'sözde' hor görülen,özellikle yeni nesile (30 yaş altına) unutturulmak istenen, ve bütün bu uğraşın sonunda ise daha fazla merak edilen, günümüzdeki vahşet dünyasının ilacı olan, bir devre damgasını vurmuş, muhtemelen de tekrar vuracak olan, büyük Türk devleti, Osmanlı İmparatorluğu'nun ve ondan önceki Türk devletlerinin başarısının nedenlerini gösteriyor.
Günümüzde pek çok çalışanın Türkiye'deki özel ve resmi kurumlarda şahit olduğu organizasyonel bozukluk, pek çok çagdaş düşünürün/eleştirmenin Türk insani göçebe'dir, organizasyon yapamaz gibi yanlış ve 'tehlikeli' bir yorum yapmasına neden olmuştur. Oysa özel sektördeki organizasyonel bozukluk, devlet desteğiyle zengin olmuş pek çok büyük holdingin ve iş adamının, eğitimsiz oldukları ve bu eğitimsizliğin sonucu olarak kendilerini kral/Tanrı gibi gördükleri için, kimseye güvenmemelerinden ve insan ve çalışan haklarını -rüşvet yoluyla her yolun üstesinden gelebileceklerini düşündükleri için- bilmemelerinden veya takmamalarından kaynaklanmaktadır. Devlet'te çalışanların çok büyük kısmı ise, ancak torpille yükselinir ilkesini gördükleri için, organizasyon diye bir kavramın varlığından bile maalesef haberdar değildirler.
Bu kitap (ve tarihi doğru okuyabilen herkes) ise, Türklerin tarihte çok ciddi, insan odaklı, sömürmeyen, çıkarcı olmayan organizasyonlar yaptıklarını,
Yaklaşık 800 yıl önce Melikşah'ın emriyle veziri Nizamü'l Mülk tarafından yazılmış ve her siyasetçinin baş ucunda olması ve okuması gereken eser.
"Padişah düşmanlarla barışa yer kalacak şekilde savaşmalı; savaşa yer bırakacak şekilde barışmalı; dost ile koparabilecek şekilde bağlılık kurmalı; tekrar bağlılık kuracak şekilde bozmalıdır.
Padişah şarabı sarhoş olmak için içmemeli; ne daima neşeli; ne de birden bire asık suratlı olmalıdır.
Ttk - Prof. Dr. Mehmet Altay KoymenTarih
Siyasetname kitabini merak edenler okumak isteyenler icin Ilber Ortayli nin da onermis oldugu Turk Tarih Kurumunun Prof. Dr. Mehmet Altay Koymen in cevirisi en dogru ve en iyiye yakin olan ceviridir .Kitap piyasada suan icin bulunmuyor ama sahaflarda vs bu baski bulunabilir.
**Siyasetname İncelemesi**
Puan vermedi·281 syf.··
Beğendi
·2025 58. kitabı
·9 günde okudu
·Okunma: 17 Temmuz 2025 22:01
Nizamülmülk’ün *Siyasetname* adlı eseri, 11. yüzyıl Selçuklu devlet yönetimi ve siyaset anlayışını yansıtan bir başyapıttır. Vezir Nizamülmülk tarafından yazılan kitap, hükümdarlara devlet yönetimi, adalet, bürokrasi ve ahlaki ilkeler üzerine öğütler sunar. 51 bölümden oluşan eser, pratik yönetim önerileriyle birlikte dönemin sosyal ve siyasi yapısını anlamak için önemli bir kaynaktır. Anlatımı sade, üslubu öğretici olan *Siyasetname*, İslam dünyasında siyaset teorisinin temel taşlarından biridir.
Nizamül Mülk’ün Sultan Melikşah’ın emri üzerine kaleme aldığı ve bütün bölümlerinde kararla liyakat, adalet ve disiplinden bahseden kitap, devlet yönetimi, padişahın uymadı gerekenler, mali yapı , Müslümanları ve devleti bekleyen sahili ve harici tehlikeler konularından bahsetmektedir.
51 fasıldan oluşan kitapta her fasılın açıklaması ve konusuna uygun hikayesi ile daha ilgi ile okumama olanak verdi.
Aslında yazarın kendisi kitabın sonunda ,en güzel şekilde kitabı neden ve nasıl yazdığını açıklamış:
“Yüce sultanımız eseri her okuduğunda dikkati artsın ve şu bendenin kendisine sadakat ve muhabbetinden haberdar olsun. Kendi tecrübesine kulak versin ve daima kendisine bıkkınlık vermeyecek bu eseri mütalaa edip okuyuversin. Zira bu kitap hem bir öğütnâme ve hem hikmetler ve vecizelerle hem de peygamber kıssalarıyla ve hem evliyaların menkibeleriyle, adil padişahların öyküleriyle doludur. Eser gelmişleri yad eder, gelmemişlerden bahseder. Bütün bu hacmine rağmen özet hükmündedir. Adil padişahların siyasetini konusu kılan kitap cehennemi ikaz, cenneti işaret eder.”
Siyasetname aslında çok akademik gibi görünse de, basitçe söylemek gerekirse bir “devlet nasıl iyi yönetilir” kitabı. Yazarı yıllarca devlet yönetmiş biri olduğu için teoriden çok tecrübelerini anlatıyor.
Bu kitap biraz “yöneticilere nasihatler” gibi. En çok üstünde durduğu şey adalet. Yani diyor ki: Bir yönetici adil değilse, o devlet uzun süre ayakta kalamaz. Bu fikir bugün bile kulağa fazlasıyla tanıdık geliyor.
Bir de sürekli “işi bilene ver” mesajı var. Torpil yapma, işi ehline bırak diyor. Bu da hâlâ en çok tartışılan konulardan biri.
Kitapta dikkat çeken bir başka şey de yöneticinin halktan kopmaması gerektiği. Sarayda oturup her şey yolunda sanma; halkın içine gir, sorunları dinle. Bugünün diliyle: “sahaya in.”
Tabii kitap padişahlık düzenine göre yazılmış. Demokrasi ya da seçim gibi kavramlar yok. Daha çok “iyi bir hükümdar nasıl olur” sorusuna cevap veriyor.
Kısaca:
Eski bir kitap ama mesajları hâlâ çok güncel.
Özellikle adalet ve liyakat konusu… hiç değişmemiş gibi.
“SiyasetName”Düşünce
Puan vermedi·365 syf.·
2025 128. kitabı
Hasan bin Ali et-Tûsî ( Nizamülmülk ), 1064–1092 yılları arasında Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun başvezirliğini yapmış, Sultan Alparslan döneminde göreve getirilmiş ve Sultan Melikşah döneminde de görevini sürdürerek devletin en parlak ve kurumsal dönemini şekillendiren “devlet aklı” ve idarî mimarı olmuş mütefekkir, Selçuklu sarayının geniş coğrafyasına uzanan tecrübesi sayesinde sınırların çok ötesine nüfuz eden bir etki alanı kuran Nizamül-Mülk, 
Siyasetname ‘si kuru bir hukuk dili yerine nasihatleri, hikâyeleri, ayet ve hadisleri, geçmiş padişah kıssalarını ve güçlü hitabet örneklerini harmanlayan öğretici anlatı dili kullanıyor. Böylece orta çağ’da İslam siyaset düşüncesinin en parlak örneklerinden birini ortaya çıkarıyor.
Siyasetname, kelime anlamıyla “yönetme sanatı ve devlet tedbiri üzerine yazılmış risale”, “siyaset” Arapçada sâ’is (seyis) ile aynı kökten geliyor, nasıl ki atı yönlendiren kişiye sâ’is deniyorsa, toplumu yönlendirme ve idare etme işine de siyaset yapmak deniyor, bu bağlamda Nizâmü’l-Mülk, siyaseti yalnızca cezalandırma olarak değil, hükümet etme, düzen kurma, idareyi sürdürme ve diplomasi yürütme gibi çok boyutlu bir faaliyet olarak konu ediniyor, eserdeki pek çok sahne ise düz tarih anlatımından ziyade sembolik, alegorik ve edebî bir kurgu şeklinde aktarıyor.
Kitap elli bölümden oluşan bir devlet işleri el kitabı gibi padişahtan vezire, maliyeden orduya, adaletten haber alma(elçilik) teşkilatına kadar devlet düzenini ayakta tutan temel ilkeleri sıralıyor. Eserin ana fikrinde “zulümle devletin payidar olamayacağı” düşüncesi oluşturuyor. Nizamülmülk’e göre bir devletin meşruiyeti ve bekası ancak adaletle mümkün, yönetim yetkisi adalet, liyakat ve merkezi otoriteyle birlikte düşünülürse anlam kazanıyor, topluma sirayet ediyor. Dolayısıyla
Nizamülmülk ), 1064–1092 yılları arasında Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun başvezirliğini yapmış, Sultan Alparslan döneminde göreve getirilmiş ve Sultan Melikşah döneminde de görevini sürdürerek devletin en parlak ve kurumsal dönemini şekillendiren “devlet aklı” ve idarî mimarı olmuş mütefekkir, Selçuklu sarayının geniş coğrafyasına uzanan tecrübesi sayesinde sınırların çok ötesine nüfuz eden bir etki alanı kuran Nizamül-Mülk, Siyasetname ‘si kuru bir hukuk dili yerine nasihatleri, hikâyeleri, ayet ve hadisleri, geçmiş padişah kıssalarını ve güçlü hitabet örneklerini harmanlayan öğretici anlatı dili kullanıyor. Böylece orta çağ’da İslam siyaset düşüncesinin en parlak örneklerinden birini ortaya çıkarıyor.
Siyasetname, kelime anlamıyla “yönetme sanatı ve devlet tedbiri üzerine yazılmış risale”, “siyaset” Arapçada sâ’is (seyis) ile aynı kökten geliyor, nasıl ki atı yönlendiren kişiye sâ’is deniyorsa, toplumu yönlendirme ve idare etme işine de siyaset yapmak deniyor, bu bağlamda Nizâmü’l-Mülk, siyaseti yalnızca cezalandırma olarak değil, hükümet etme, düzen kurma, idareyi sürdürme ve diplomasi yürütme gibi çok boyutlu bir faaliyet olarak konu ediniyor, eserdeki pek çok sahne ise düz tarih anlatımından ziyade sembolik, alegorik ve edebî bir kurgu şeklinde aktarıyor.
Kitap elli bölümden oluşan bir devlet işleri el kitabı gibi padişahtan vezire, maliyeden orduya, adaletten haber alma(elçilik) teşkilatına kadar devlet düzenini ayakta tutan temel ilkeleri sıralıyor. Eserin ana fikrinde “zulümle devletin payidar olamayacağı” düşüncesi oluşturuyor. Nizamülmülk’e göre bir devletin meşruiyeti ve bekası ancak adaletle mümkün, yönetim yetkisi adalet, liyakat ve merkezi otoriteyle birlikte düşünülürse anlam kazanıyor, topluma sirayet ediyor. Dolayısıyla
Siyasetname, Selçuklu Sultanı Melikşah’ın talimatıyla, devlet yönetimindeki aksaklıkları düzeltmek ve ideal bir yönetim modeli ortaya koymak amacıyla yazılmıştır. Bu dönemde Selçuklu Devleti, hızlı bir genişleme sürecinde olup merkezî otoriteyi sağlamlaştırma ihtiyacı içerisindeydi. Nizamülmülk, uzun yıllar vezirlik yapmış biri olarak bu eserde, hem teorik hem pratik bilgilerini harmanlamış ve yönetim ilkelerini hikâyelerle pekiştirmiştir. Eser, dinî ve ahlaki değerlere dayalı bir yönetim anlayışı önerir ve
yönetici ile halk arasındaki ilişkiyi adalet temeli üzerine inşa eder.
Selçuklu Devleti’nin yönetim anlayışını, bürokrasisini ve hükümet mekanizmalarını açıklayan bu eser, yalnızca tarihsel bir metin değil, aynı zamanda siyaset felsefesi, yönetim etiği ve devlet idaresine dair evrensel ilkeleri barındıran bir rehberdir. Bu yönüyle, yazıldığı dönemin ötesine geçerek birçok medeniyet ve düşünce sistemi için referans kaynağı olmuştur.
Kadınlar yönetimde olmamalıymış !Tarih
Bundan bin yıl öncesi kaleme alınmış bir eser. Selçuklu sultanlarına vezirlik yapmış bir şahsiyet, devlet yönetimindeki otuz yıllık tecrübelerini paylaşmış, o dönemin siyasetine öğütler vermiş, belki bugüne de. İyi hoş da ben kadın olarak nerdeydim biliyor musunuz? Hiç, koca bir hiç! Kadınlar yönetime asla yaklaşamaz, hatta bunla ilgili hadisler koymuş ortaya. Peki olmayalım, biz kadınlar olunca devletler yönetilemiyor, yıkılıyor. 1200 yıllık Roma’yı biz mi yıktık. Selçuklu’yu biz mi yıktık? Dünya savaşlarını biz mi çıkardık? Çok üzdün beni Nizamü’l Mülk. Keşke bilsem ruhu şâd mı?
Puanım beş çünkü bir şeyler öğretti. Bin yıl öncesi bile insanları mehdî gelecek diye kandırıldığını, dinlerin kendi içinde mezheplere ayrıldığı, erkeklerin ne kadar acımasız olduğu, makam mevki sevdasının devletleri altüst ettiği vb.
Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun baş veziri Nizamülmülk'ün devrin padişahlarına ve devlet ileri gelenlerine, sonrasında bu görevlere gelecek olanlara yol göstermek, tavsiyelerde bulunmak amacıyla kaleme aldığı kitap. Siyasetname türünün ilk örneklerinden olan kitap, devletin işleyişi, idare şekilleri ve devlet yöneticilerinin taşımaları gereken özellikleri anlatıyor. Anlatım daha çok eskiden yaşamış devlet yöneticilerinin ve devletlerin başlarından geçen olayların hikaye edilmesiyle onlardan ders çıkararak yapılmış.
Yazar Hakkında
NizamülmülkYazar · 8 kitap
Nizamülmülk, Büyük Selçuklu Devleti sultanlarından Alparslan ve oğlu Melikşah'ın veziri olup büyük bir devlet adamıdır. Asıl adı Hâce Kıvâmüddin Ebu Ali Hasan bin Ali'dir. 1018 yılında İran'ın Tus şehrinde doğmuş ve 1092 yılında Nihavend'de, Hasan Sabbah'ın* fedâisi bir bâtini tarafından şehit edilmiştir.
Nizâmülmülk, vezir olduğu 1064'ten, şehit edildiği 1092 senesine kadar aralıksız yirmi dokuz sene Büyük Selçuklu Devletine, tam bir dirâyet ve adâletle hizmet etmiştir. Vazifeli olduğu için katılamadığı Malazgirt Meydan Muhârebesi hâriç, bütün Selçuklu fetihlerinde bulunmuştur. Sultan Alparslan'ın vefâtıyla veliaht Melikşah'ın tahta geçmesini sağlayıp, nizam ve âsâyişin korunmasında muvaffak olmuştur. Sultan Melikşah'a muhâlefet eden veya başkaldıran Selçuklu prenslerinin itâat altına alınmasında büyük hizmetleri geçmiştir. Sultan Melikşah, devletin idâresinde ona çok büyük ve geniş yetkiler vermiştir. Nizâmülmülk'ün akıllı, tedbirli ve adâletli idâresi sâyesinde de, Melikşâh'ın saltanatı, aynı zamanda Büyük Selçuklu Devletinin de en parlak ve en şanlı devri olmuştur.
Nizamülmülk alim, dindar, cömert, adil ve yumuşak huylu, suçluları çok bağışlayan, az konuşan bir kimse idi. Meclisi, alim ve salih insanlarla dolup taşardı. Alimlere çok saygı gösterirdi. Ebulkasım Kuşeyri ile İmam Ebulmeali Cüveyni gelince ayağa kalkar ve sonra tekrar oturur idi. Fakat Silsile-i Saadat*Ebu Ali Farimedi (k.s) gelince ayağa kalkar, onu kendi makamına oturtur, kendisi de onun önüne otururdu. Nizamiye Medresesi'ni* sırf İmam Gazali'nin (r.h) ilim öğretmesi için yaptırmıştı. Selçuklu sultanı Alparslan'ın oğlu Melikşah, bütün devlet işlerini Nizamülmülk'e havale edip ona Atabek* ünvanını vermişti.
Bir rivayete göre; fakir ve kimsesiz bir kadın, vezir Nizamülmülk'en bir müşkilinin halledilmesi için yardım istemiş. Nizamülmülk de durup onunla konuşmaya başlamış. Bunun üzerine vezirin mabeyncilerinden biri o kadını Nizamülmülk'ün yanından uzaklaştırmak istemiş. Vezir, mabeyncisinin bu hareketini çok çirkin görmüş ve "Muhakkak ki ben sana bu gibilere yardım edesin diye vazife verdim" diyerek onu haciblikten uzaklaştırmış.
Sultan Melikşah'ın etrafındaki bazı hasetçiler vezir Nizamülmülk hakkında ileri geri konuşmuş, hatta "Sizin mülkünüzde ortak olduğunu söyler" demişlerdir. Sultan da Nizamülmülk'e "Eğer benim saltanatta şerikim, mülkümde ortağım isen bunun da bir hükmü vardır. Eğer vekilim ve benim emrinde ise onun icablarını yerine getir" demiştir. Nizamülmülk ise Sultan'a şu cevabı vermiştir: "Başındaki o sultanlık tacı bendeki divite* bağlıdır. Bu ikisinin birlikte olması her şeyin dirliği ve saltanatının kıyamını temin eder. Bu divitin kapağını kapatırsam tacın kaybolur gider. Bir kapıyı kırmadan önce başına gelecekleri düşün".
Nizâmülmülk'ün Selçuklu Devletindeki bütün düzenleme ve değişiklikleri ciddi bir şekilde tetkik eden, devlet idâresinde kendi görüşlerini, icrâatını ve bunların gerekçelerini gelecek nesillere intikal ettirmek maksadıyla Fârisiolarak yazdığı Siyâsetnâme isimli eseri, bugün siyâset ilmiyle uğraşanların el kitapları arasında sayılmaktadır. Siyâsetnâme'de Türk-İslâm devletlerinin idâri, mâli, siyâsi, askeri, sosyal ve kültürel yönlerini incelemektedir. Tam doğru metin ve ilâvesiz nüshası, İstanbul'da Süleymâniye Kütüphânesi, Molla Çelebi kısmında 114 numarada mevcuttur. Siyâsetnâme, birçok dillere tercüme edilerek, yayınlanmıştır.
