Yazar:
Chinua Achebe
Çevirmen:
Nazan Arıbaş Erbil
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
288
Basım Tarihi:
Şubat 2013
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Arrow Of God
ISBN:
9786053752677
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·250 syf.·
2021 28. kitabı
✍DİPÇE :
Afrika Üçlemesi'nin son kitabı olan Tanrı’nın Oku, çözülmenin ve dönüşümün ardından bir yıkımın,tükenişin romanıdır. Chinua Achebe her romanda farklı bir detayı öne çıkarmayı başarmış sessiz bir çığlık yükseltmiştir.Üç kitabı birden değerlendirdiğimizde ilk kitabın kahramanı Okonkwo'da kabullenememe sonucunda ; ikinci kitabın kahramanı fikir adamı Obi batı kültürünün materyalist zihniyeti karşısında; üçüncü kitabın kahramanı Ezeulu ise sömürgeci zihniyetin idari yapısıyla geleneksel liderliği öldürmesi sonucu mağlup olmuşlardır.
Üç kitap boyunca İgbo kültürünün tüm geleneklerini okuruz bazı geleneklerdeki akıl almazlık yanında doğayla uyumlarına moderniteyi aşan kalbî duygularına saygı duyarız. Bununla beraber, üçleme, benim okumamda baştan sona hüzün yumağına dönüşen bir eserdir. Britanya'nın kurnaz sömürgecilik anlayışı karşısında; her geçen gün yontulan bir kara taşın özünden uzaklaşarak adeta bir ucubeye dönüşümü resmedilir. Kopan parçalarında acıyan bir can yoktur zira batının gözünde olsa olsa bir kara maymundur. Bu gerçeklik karşısında: : ...Anladım ki bundan hiçbir kaçış yok. Güneş ışığının karanlığı kovalaması gibi beyaz adam da tüm geleneklerimizi yok edecek...
sözleriyle Afrikanın boyun eğişi de resmiyet kazanır.
Yazar her şeye rağmen İgbo kültürünü yaşatmak istese de "Aşağı Nijerya'daki llkel Kabilelerin Etkisizleştirilmesi" isimli kitapta onların kaderi çoktan yazılmıştır.
Bu üçleme postkolonyal edebiyatın en güçlü eserlerinden biridir en azından edebiyat sahnesinde Afrikalı'nın bir dik duruşudur.Bu nedenle okunmasını tavsiye ederim.
#1001kitap~~~Afrika3lemesi~~~Ah İnsanlar
2007 Man Booker ödüllü Chinua Achebe'nin Afrika 3lemesinin en son kitabı Tanrının Oku,
dinin katılığını ve insanları nasıl yok edebileceğini ve misyonerlerin kendi dinlerinin katılığıyla, batıl inancın arasında sömürge yönetimi İngilizler, yerel halkın sırtlarını okşarken, yavaş ve istikrarlı 1şekilde bütün 1yerli topluluğu yok edip, kendi başlarına ilerlemesini engelliyorlardı.
1920'lerde İngiliz sömürgesi altında olan Nijerya'yı anlatmaktadır. Igbo halkının yaşadığı Umuaro'nun altı köyünün en yüksek mertebeye sahip rahibi Ezeulu'nun hikâyesi olup geniş 1aile içindeki Ezeulu, oğullarından 1isini, beyaz adamın dininde olan gelişmelerden haberdar olması için yerel Hıristiyan kilisesine gönderir.
İngiliz sömürgeciler Nijerya'nın kültürünü değiştirmeye devam ederken (hic1değisiklik olmadan), Ezeulu, köylerin geleneksel yaşam tarzını ve ruhani hayatını korumaya çalışıp erdemleriyle beyaz adam dahil olmak üzere herkes tarafından saygı gösterilen Ezeulu'nun gururu zaman zaman yanlış kararlar almasına, halkın ona olan inancını zaman içinde kaybetmesini sağlar...
Kitap içinde bol bol yerli geleneksel sözler vererek de kitabın benim için bağlayıcılığını arttırmıştır zira her1i kendi içinde çok doğru sözlerdir...
"~...En fazla gürültü koparan olayların sesi bile ikinci pazar haftasının sonunda illa ki yatışırdı...~"
"~...İnsanda boş 1keçi derisi çantadaki 1mısır tanesi gibi kaybolmuşluk hissi uyandırıyordu...~"
"~...Eve karıncalarla dolu çalı çırpı getiren 1adam,kertenkelelerin gelmesinden yakınmamalı...~"
"~...Bir evin çatısı ve duvarları çöktüğünde tavanı sağlam kalmaz...~"
"~...Her toprağın kendi göğü vardı, olması gereken de buydu...~"
Sömürü ve aldanmışlık, dinin katı kurallarının kullanılmasıyla Afrika'ya dair kitap okumak isteyenlere tavsiyemdir, "Tanrı'nın Oku"
Afrika edebiyatının en büyük isimlerinden birisi olan Chinua Achebe’nin kaleme aldığı Afrika Üçlemesinin 3. Ve son kitabı olan “Tanrının Oku” bizleri yine Afrika’nın ortasına götürüp, başka hiç bilmediğimiz fakat kitapları okudukça aşina olduğumuz bir kültürün ortasına bırakıyor. Sanırım üçüncü kitabı okurken en çok hoşuma giden şey tüm kavramlara artık aşina olmam oldu. Yam denilince gözümün önüne geliyor veya 3-4 karısıyla beraber aynı evde yaşayan aileler artık tuhaf gelmiyordu. Bu sefer kitabımızda Batılı arkadaşlarımızın da katkısını gördük. Yıllarca sömürgeleştirilen Afrika’nın hikayesini okurken aslında bu kültürlerin o zamanda şu anda da hor görülüp hiç anlamaya çalışılmadığını gözlemliyoruz. Tek başına Tanrının Oku size hiç bir şey ifade etmeyebilir. Fakat bence herkesin Afrika Üçlemesi’ni okuyup dünyanın en eski ve aynı zamanda en arka plana atılmış kültürünü birazda olsa tanıması gerekmekte.
İyi okumalar.
tanrının oku-chinua achebeİnsan ve Toplum
Nijeryalı yazar achebenin okuduğum üçüncü kitabı oldu tanrının oku,daha önce parçalanma ve artık huzur yok adlı kitaplarını okumuştum ikiside harika kitaplardı.ilk iki kitaba oranla bu bitirmem uzun sürdü açıkçası biraz beni sıktı.umuaro adlı bir bölgenin rahibi olan ezeulunun hem beyaz adam hem beyaz adamın dini ile olan mücadelesini anlatıyor kitap bunun yanın da adam ailesini de ve halkınıda idareye etmeye çalışıyor.aslında ilkel bir kabileye beyaz adamın yaptığı sömürgeci yöntem basit görünse de bu yöntemler heryerde aynı uygulanır .önce kaleyi içten feth eder . insanları birbirine düşürür parçada yut güzel bir kitap tavsiye ederim
Chinua Achebe'nin Afrika üçlemesinin son kitabı Tanrının Oku. İgbo halkının yaşadığı Umuaro'nun altı köyünün en yüksek mertebeli rahibi Ezeulu, oğullarından birini, Hıristiyan kilisesine göndererek gelişmelerden haberdar olmasını ister. İngiliz sömürgeciler rahibinin oğlunun aklını karıştırmaya çalışırken bir yandan da kültürü değiştirme çabalarındadırlar. Euzulu ise kültürlerini, değerlerini korumaya kararlıdır. Değerlerin, inancın, bir kültürün yok edilişi çarpıcı bir şekilde ortaya konmuş. Üçlemeyi değerlendirince en ağır giden bu kitap oldu diyebiliriz. "Bilgelik tıpkı keçi derisi gibidir, her adam kendisininkini taşır." "Dışkı yığınının üstünde çalımla uçan sinek vaktini boşa harcar, dışkı öbeği her zaman sinekten daha büyük olacaktır."
Yer yer okuyucusunu sıkabilecek, biraz durgun bir kitap. Yazar Achebe ilk iki kitabını harmanlayıp ortaya, beyaz insanın olayların çok içinde olduğu ancak diğer taraftan da kabile yaşamlarının da devam ettiği hibrit bir hikâye koymuş.
Verilen mesajlar ve konuların işlenişi bakımından sömürgecilik, yerel halk konuları en yoğun olarak bu kitapta işleniyor. Birkaç İngiliz görevli üzerinden devamlı bir üst akıl nasıl işler, olayları nasıl ele alıp manipüle eder bunu takip ediyoruz. Bu da kitaba daha politik bir hava katmış açıkçası. Hoş bu sömürgeci tiplerin de çok keskin zekaları olduğunu söylemek güç ya neyse.
Kitabın kalabalık yerli karakterlerle bezeli olması bir yana, bize bu karakterlerin tam olarak kim olduğunu anlatmada metnin sorun yaşadığını düşünüyorum. Ya da çok basit bir şekilde akılda kalabilecekken biz zorlanıyoruz. İsimler hep birbirine benziyor. Sadece kişi isimleri de değil, yer ve tarih isimleri olsun, bazı gündelik kelimeler olsun. Hepsi ogbu nwo obueli kwa falan gibi şeyler. Bir yerde tam olarak şöyle bir duruma düştüm;
“Bu Ezeulu’nun kızı mıydı, karısı mıydı ya.. Heh kızıymış. Hangi karısındandı, şundan..Yok o karısı değil oğluydu galiba. Yok pardon o köyün adıymış.”
Tabi ilk yarıdan itibaren hepsi oturuyor ama oraya kadar kısmı tufan. İyisi mi siz bir soy ağacı not alın. Daha kolay oluyor her şey. Ben not almaya başlar başlamaz işi çözdüm.
Eserin belki de en güzel tarafı her taraftan üstümüze çullanan ve yaşanan her olaya verilebilecek kadar zengin olan yerel özlü sözler. Bunlar diyaloglara cuk diye oturuyor. Birkaç tanesini ben gündelik hayatımda da kullanmaya karar verdim hatta. Kızılderililer gibi bu Nijerya kabileleri de bu konuda oldukça dolu bir kültüre sahip. İncelemenin sonuna 8-10 adet örneğini koyacağım bu sözlerin.
Bu kitapta serinin
İgbo halkının en yüksek dereceli rahibi Ezeulu, oğullarından birini beyaz adamın yaptıklarından haberdar olmak için kiliseye gönderir. Bu durum halk içerisinde tepkiye neden olur. Ezeulu’nun yaptığı hatalar ve yanlış kararlar alması nedeniyle halk ile arasındaki bağ kopar. Sömürgeci İngilizler, yavaş ama emin adımlar ile Afrika toplumunu ele geçirmeye, onların kültürünü değiştirmeye başlarlar.
Serinin ilk iki kitabı kadar sevemedim. Çok durağan ve tekrara düşen bir anlatımı vardı. Bu nedenle okurken zorlandım. Özellikle ilk kitap #parçalanma yı okumanızı öneririm
Yazar Hakkında
Chinua AchebeYazar · 4 kitap
Albert Chinualumogu Achebe, (d. 16 Kasım 1930 - ö. 21 Mart 2013) daha çok Chinua Achebe ismiyle tanınan Nijeryalı romancı, şâir, profesör ve eleştirmen. Modern Afrika literatüründe yazılmış en geniş kapsamlı kitaplardan biri olan Things Fall Apart (1958) adlı eseri ile tanınır. Bu onun ilk kitabıdır. Türkçeye Ruhum Yeniden Doğacak ismiyle çevrilmiştir.
Güneydoğu Nijerya'da Ogidi'nin Igbo kasabasında büyüdü. Anne babası Hristiyandı. Okulunda hemen kendini fark ettirdi ve üniversite öğrencilerine verilen bir bursu almaya hak kazandı. Dünya dinleri ve geleneksel Afrika kültürü karşısında büyülenmiş ve ilk yazılarını üniversite öğrencisiyken yazmaya başlamıştır. Mezun olduktan sonra Nijerya Radyo ve Televizyon Servisi’nde çalışmaya başlamıştır. Kısa süre sonra bölgedeki büyük şehirlerden Lagos’a taşınmıştır. 1950’lerin sonlarında Things Fall Apart kitabıyla dünya çapında ilgi görmeye başlamıştır. Bu ilgi daha sonra No Longer at Ease (1960), Arrow of God (1964), A Man of the People (1966) ve Anthills of the Savannah (1987) kitapları ile devam etmiştir. Achebe, romanlarını İngilizce yazmıştır ve Afrika’da “kolonicilerin dili” olarak bilinen İngilizce’yi savunmuştur. 1975’te An Image of Africa: Racism in Conrad’s “Heart of Darkness” adlı konferansı Joseph Conrad’ı “lanet bir ırkçı” olarak nitelendirdiği için tartışmaların odağı olmuştur.
1967’de Biafra bölgesi Nijerya’dan ayrılınca, Achebe, Biafra bağımsızlık hareketinin özverili bir destekçisi hâline geldi ve yeni kurulan devletin büyük elçisi olarak görev yaptı. Savaşın halk üzerinde çok büyük bir yıkıcı etkisi oldu. Açlık ve şiddet had safhaya geldiğinde Avrupa ve Amerikalı insanlara yardım çağrısında bulundu. Nijerya hükümeti, bölgeyi tekrar ele geçirdikten sonra Achebe politika ile ilgilenmeye başladı. Fakat tanık olduğu yolsuzluk ve elitizm nedeniyle istifa etti. 1970'lerde birkaç yıl ABD'de yaşadı. 1990'ların sonunda geçirdiği trafik kazasıyla kısmi felç olduktan sonra ABD'ye geri döndü.
Achebe’nin romanları Igbo toplumunun geleneklerine, Hristiyanlığın onlar üzerindeki etkisine ve endüstri çağındaki ekonomik kaynak çatışmalarına dikkat çeker. Tarzı büyük ölçüde Igbo toplumunun sözel kültürüne dayanmaktadır ve öykü, atasözü, hitabet ve halk hikayeleri olgularını birleştirip sunmaktadır. Ayrıca bir dizi kısa hikaye, çocuk kitabı ve deneme derlemesi de yayımlamıştır. Hâlen David ve Marianna Fisher Üniversitesi’nde profesör ve Brown Üniversitesi’nde Afrika İncelemeleri bölümünde profesör olarak görev yapmaktadır.
Biyografi
Achebe’nin ebeveynleri Isaiah Okafo Achebe ve Janet Anaenechi Iloegbunam, Nijerya Protestan Birliği’ne bağlıydılar. En büyük kardeşi atalarının dinini yaşatmayı bıraktı fakat Achebe geleneklerine saygı duyan biriydi. Chinua ismi, Chinualumogu’nun kısaltmasıdır. Bu “Tanrı benim adıma savaşsın” demektir ve ilâhi koruma ve dayanıklılık için kullanılan bir duadır. Achebe ailesinde beş çocuk daha vardı. İsimleri de geleneksel adlar ile yeni dinlerinde kullanılan adların birleşiminden oluşuyordu: Frank Okwuofu, John Chukwuemeka Ifeanyichukwu, Zinobia Uzoma, Augustine Nduka ve Grace Nwanneka.
Gençlik Çağı
Chinua Achebe, 16 Kasım 1930’da, Ogidi’nin Igbo kasabasında doğdu. Ebeveynleri Isiah Okafo Achebe ve Anaenechi Iloegbunam Achebe Afrika gelenekleri ile Hristiyanlığın kesim noktasında bulunuyorlardı. Bu durum çocukları üzerinde büyük bir etki yarattı, özellikle de Chinualumogu üzerinde. Son kızkardeşin doğumuyla beraber, aile Isiah Achebe’nin büyüdüğü kasabaya taşındı. Burası Ogidi’ye bağlı, günümüzde ise Anambra ilinde bulunan bir kasabadır.
Hikâyecilik Igbo kültürünün temel taşı ve Igbo toplumunun tamamlayıcı unsuruydu. Chinua’nın annesi ve kız kardeşi Zinobia Uzoma, ona çocukluğunda birçok hikaye anlatırlardı. Eğitimi, babasının duvarlara astığı kolaj resimlerle, yıllık ve sayısız kitap ile birlikte gelişti. Bu kitapların arasında A Midsummer Night’s Dream (1590)’ın bir düzyazı uyarlaması ve The Pilgrim’s Progress (1678)'ın Igbo versiyonu da bulunmaktaydı. Chinua bunun yanında geleneksel kasaba organizasyonlarını da heyecanla beklerdi. Bunların içinde daha sonra kitaplarında yer vereceği maskeli balo tipi şenlikler de vardı.
