Yazar:
Aiskhylos
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 31 dk.
Sayfa Sayısı:
336
Basım Tarihi:
7 Şubat 1984
İlk Yayın Tarihi:
Haziran 2010
Yayınevi:
Penguin Classics
ISBN:
9780140443332
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·176 syf.·
2020 92. kitabı
(Spoiler içerir.)
Bu kitabı okumadan önce Elektra’yı okursanız daha iyi olur, ben tam tersini yapmışım :) Aiskhylos bu kitabında Agamemnon, Adak Taşıyanlar(Ölü Sunaklar), Eumenidler olmak üzere 3 oyun yazmıştır. Agamemnon, Atreus ve Aerope’nin oğlu, Melanos’un kardeşi, kibriyle meşhur Miken Kralıdır. Eşi Klitemnestra olup çocukları; İphigenia, Orestes ve Elektra’dır.
İlk oyun: Agamemnon
Agamemnon Troyalılarla savaşırken rüzgar essin diye Artemis’ten (Av Tanrıçası) yardım ister ve bunun karşılığında kızı İphigeniaa’yı kurban eder lakin Artemis son anda onun yerine dişi geyik kurban eder. Savaştan zaferle çıkar ve evine yanında Kassandra’yla döner. Klitemnestra da haliyle sinirler tavan yapar :/ Sonuçta kocası hem kızını kurban etmeyi aklından geçirmiştir hem de üstüne kuma getirmiştir. Bunu sindiremediği için de evli olduğu halde sevgili olur Aisgisthos’la. Ve kocasının birlikte öldürmeye karar verirler. Kassandra da zaten bunu kahinliğini -kimin öldüreceğini bilmese de- Agamemnon’un öleceğinin haberini vermiştir koroya. Aslında kocasını nasıl öldürdüğüyle ilgili birden fazla hikaye mevcut. Zehirleyerek, özel bir kıyafet giydirerek, diğeri mor bir halıdan geçirerek öldürdüğü rivayet ediliyor. Kitapta sadece Tanrıların üzerinden geçebildiği bir halı söz konusuydu aslında Agamemnon başta kendini layık görmese de sonun da karısın isteği üzerine halıdan geçer ve ölür.
Oyun 2: Ölü Sunaklar
Yaşananları öğrenen Elektra ve Orestes olayları sindiremez, hatta acıdan çok öfke duyarlar. Elektra zaten bilindiği üzere babasına düşkün, annesine biraz hasettir, Orestes için de annesini babası dışında bir erkekle olduğunu düşlemek hayli zordur. Babası annesinin üstüne kuma getirirken sorun yok ama :) Bu oyun aslında Elektra kitabındaki olay ama orda Elektra’nın gözünden anlatılırken
Tragedyaların bu kadar keyifli olduğunu bilmiyordum okuması çok zevkli bir kitap okumanızı tavsiye ederim. Okumadan bir ön bilginiz araştırmanız olsun ama yoksa ne dediklerini ve ne yaptıklarını anlamakta güçlük çekebilirsiniz ya da benim ilk tragedyam olduğu için zorlandım. Orestes' in intikamından söz ediyor. Annesinin sevgilisiyle eşini öldürüp Agamemnun yerine kral olan Aigistos'tan ve annesinden intikam alma hırsıdır. Kanın kanla temizleneceğini düşünür.
Aile laneti ve kan davası üzerine kurulu olan bu tragedya üçlemesinde şiddet döngüsünün kamusal hukuk/mahkeme aracılığıyla sona erdirilerek adaletin kurumsallaşması öne çıkar. Troya seferi için kızını kurban eden Agamemnon'u karısı Klütaimestra öldürür. Babasının intikamını almak isteyen Orestes ise bu kez annesini öldürür. Bunun üzerine intikam tanrıçaları Orestes'in peşine düşer ve kan davasının sonsuza kadar sürmesine engel olmak için bir mahkeme kurulur. Kişisel öç yerini kamusal adalete bırakır teması işlense de eser boyunca Klütaimestra'nın öldürülmesine, Orestes'in ve Elektra'nın adaletsizliğine, Athena'nın cinsiyetçiliğine ayılıp bayılmaktan işlenen konuya odaklanmak zorlaşır. Yine de verilen mesaj açıktır: Adalet kişisel olmaktan çıkıp kurumsal hale gelmeli ki düzen bozulmasın, keyfilik yaygınlaşmasın. Tam da bu nedenle ortak siyasal kurumlar ve hukuk önemlidir.
Daha önce okuduğum Homeros'un İlyada ve Odysseia'sı ile tanıdığım ve Iphegenia Auris'te, Iphegenia Tauris'te ve Elektra serileri ile de hikayesine hakim olduğum Agamemnon'un karısı tarafından öldürülüşü, oğlu tarafından intikamının alınması ve oğlunun tanrılar katında affedilmesinin hikayelerini anlatan 3 oyunu içeriyordu kitap ve bence hepsi birbirinden güzeldi. Ama özellikle Orestes'in affedildiği mahkemenin olduğu Eumenidler oyununa bayıldım. Aiskhülos dönemin olaylarına, devredilen mahkemelere harika göndermeler yapmış ve oyunun atmosferine ayrı, bu gönderme ve çıkarımlarına ayrı bayıldım.
9/10
cevirmenin yetenegi sayesinde guzelligini bozmamis, siirsel anlatimini hic kaybetmemis bir antik yunan trajedisi... bu oyuna yuksek puan verdigimde aslinda cevirmene yuksek puan veriyorum -oyunun guzel oldugu da ortada ama- cunku gercekten harika bir is cikarmis. ceviri yapmak bir kitabin orijinalini yazmaktan hep daha zor gibi geliyor bana, kitabi orijinalini karsilayacak sekilde bastan yaziyorlar ve bu kadar guzel oldugu zaman da buyuk saygi duyuyorum... kitabin sonundaki dipnot kismindan cevirmenin yaptigi ise ne kadar onem verdigi ve bilgili oldugu ortada ki gormeyi en sevdigim seylerden biri de bu.
2500 yil once yazilmis bir trajedinin kurgusunu irdelesem tuhaf kacar ama anaerki ve ataerkinin yazarin dilinde surekli cekisme halinde olmasini fark ederek okumak keyifliydi. kizlarini kurban ettigi icin agamemnon'u olduren karisi, babasini oldurdugu icin annesini oldurerek ocunu alan orestes, bu iki tarafi destekleyen taraflar ve mahkeme, athena ve apollon'un soyledikleri, her seyin sonunda en buyuk, lafinin ustune laf koyulamayan zeus'un istediginin olmasi. yilmaz onay'in da cikarimlariyla yaptigi anlatimin ve kurgunun yorumlamasini cok keyifli buldum. verdigi bilgiler cok degerliydi ve bir sure bu donemin eserlerine agirlik verecegim gibi duruyor.
6/10
that was the second time i read this and this time it was an english translation of the original. at the last time, i read this play with turkish translation and i won't hesitate to say that the turkish translation is ten times better than the english one, for these publishers at least. i read it from penguin publishing house and it was mid, as i can say. but it was still joyful to reread this play in another language and think about the things that are happening in a different point of view than the other. i felt there are little differencies on the events too but those are probably the translators' choices of continuing of the story. also thanks to the informations i had after reading it for the first time, it felt easier to understand some stuff they talked about at the second reading.
i know this play is worth reading even for the third time and how much would i want to read it in its original language, in ancient greek next... perhaps that can happen in the future, who knows?
Yazar Hakkında
AiskhylosYazar · 8 kitap
Eshilos (Yunanca: Αἰσχύλος, Aiskhylos) (d. yak. MÖ 525/524 – ö. yak. MÖ 456/455) Antik Yunan oyun yazarıdır.
MÖ 5. yüzyılda tragedyanın asıl şeklini aldığı yazar Eshilos'tur. (MÖ 525-424) Eleusis'te doğmuştur. Bu tarih, Peisistratos'un parlak egemenliğinin onun ölümüyle son bulmasından üç yıl sonraya geliyor. Onun dönemi büyük politik kişiliklerin dönemi olmuştur. Isthenes, Miltiades, Themistokles, Kimon, Ephialtes, Perikles gibi. Tümden kişisel olan nitelikleri açısından Eshilos Eleusis site devletindeki eski bir soylu aileden gelmedir. Dönemin şairleri Pindaros, Simonides, Khoirilos, Sofokles ile ilişki içindeydi. Eshilos salt bir yazar değildi, dönemin etkin düşünürlerindendi.
Tragedya yazmaya yaklaşık MÖ 500'lerde, yani gençliğinde başlamıştır. 2. yüzyılda coğrafyacı Pausanias'a göre bir gece tanrı Dionysos rüyasına girip, ona yeni oluşmakta olan tragedya sanatına yönelmesini söyler. Eshilos rüyasından uyanınca bir tragedya yazmaya başlar. Maraton, Salamis, Pers savaşlarına katılmıştır. Tragedya yarışmalarına gençliğinde katılmaya başlamıştır. İlk ödülünü 485'te kazanmıştır. Eserlerinde koroya önem vermiş, oyunlarını mitolojiden almıştır. Tanrıların ve kahramanların en önemli ve en etkileyici taraflarını seçmiştir.
Eshilos, konuları bakımından birbiri ile ilgili üç oyunu birleştirmiş (trilogia=üçleme), sonuna bir satyr oyunu eklemiştir. Doksan kadar oyun yazmış olmasına rağmen elmizde sadece yedi tanesi ulaşmıştır. MÖ 458'de Orestia adlı trilogiasıyla (Agamemnon, Adak sunucuları, Eumenidler) son zaferini kazanmıştır. Trilogianın konusu Orestes in babasının katilinden ve annesinden aldığı öçtür. Yarışmalarda elli iki kez ödül kazandığı sanılıyor. 472'de sahnelediği Persler adlı oyunu diğerlerinden tarihi, konu olarak işleme bakımından farklıdır. Bu oyunda yazar, Atinalıların yiğitliklerini, Perslerin ağzından övüp Perslerin yenilgisini tanrılara bağlar. Elimize geçen yedi oyunundan ilk yazılanı Yalvarıcılar'da elli kişilik koro ve bir kahraman vardır. Eshilos bu oyunda tek bir oyuncu kullanırken Persler, Tebai'ye Karşı Yediler ve Zincire vurulmuş Prometheus adlı oyunlarıyla tragedyaya ikinci oyuncuyu getirmiştir ve böylece karşılıklı konuşmaların oranı artmıştır.
Oidipus'un oğullarının çatışmasını anlatan Tebai'ye Karşı Yediler ile MÖ 467'de birincilik kazanmıştır. Zincire vurulmuş Prometheus'ta koro şarkılarının azalmasıyla oyunu konuşmalar ilerletmiştir. Konusu Promethes'un ateşi çalıp insanlara öğretmesi nedenyile Zeus tarafından cezalandırılmasıdır.
Eshilos oyunun sunulması ile ilgili de maske, elbise ve yüksek ayakkabılar gibi yeniliklerde getirmiştir. Dili güç anlaşılan, ağdalı bir dildi. Toplumdaki dini ve ahlaki konuları işlemiştir. Karakterlerin derinine pek inmemiş, kahramanların kin, intikam, gurur gibi duygularını başarıyla aktarmıştır.
Eshilos kendi doğduğu yer olan Eleusis'te temellerini bulmuş Demeter tapımı Eleusian gizemlerine yönlendirilen yunanlılardan birisiydi. İsmindende anlaşılacağı gibi tapımın üyeleri bir anlamda mistik, ulaşılması güç bilgiler edinmek zorundaydı. Bu tapımın üyeleri aksi taktirde ölüm cezası alacakları koşulda tapım dışındakilerce gizemlerle ilgili hiçbir şey anlatmama, tapımın üyelerinin kendilerinden olmayana gizemler konusunda hiçbir şeyi açığa vurmama amacıyla aksi taktirde ölümle cezalandıracakları gerçeği dolayısıyla, gizemlerle ilgili detaylar çok azdır. Bununla birlikte, Aristoteles'e göre Eshilos'un oyunlarından birine gizli bölümlerle ilgili ipuçlarını gizliden aktardığı iddia edilir. Bazı kaynaklara göre halktan kızmış biri sahnede performans sırasında Eshilos'u öldürmeye çalışmış fakat Eshilos kaçmıştır. Kendisi aleyhine açılan dava için hakim önündeyken Eshilos bu yaptığının hoş görülmesini dilemiştir. Fakat onun serbest bırakılması ise sırf Pers Savaşlarında verdiği çabalardan ötürüdür.
Oyunları
Persler
Tebai'ye Karşı Yediler
Oresteia
Agamemnon
Adak Sunucuları
Yakarıcılar
Eumenidler
Zincire Vurulmuş Prometheus
