Yazar:
Şevket Süreyya Aydemir
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
455
Basım Tarihi:
Eylül 1963
Yayınevi:
Remzi Kitapevi
ISBN:
9789751401618
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Şevket Süreyya Aydemir 'in öz yaşam öyküsünü Suyu Arayan Adam adındaki anı/günlük türü yapısında okumustum .
Toprak Uyanırsa hakkında yazarın düşünceleri başlangıç ta yer alıyor.
"Bu bir roman degildir. Bu, Ekmeksiz koy öğretmeninin hatıralarıdır.
Bu köyün tam yeri neresidir? Bu öğretmen kimdir? Ne olmuştur ? Bunları sormayacaksınız.
Çünkü ekmeksiz köy öğretmeni de , dünyanın her tarafına yayılmış binlerce, milyonlarca adsızlardan biridir.
Bu adsızlar başkaları için çalışırlar , ama gene de kendileri için yaşarlar . Ekmeksiz köy ogretmeni de başkaları için çalıştı. Kendisi için yaşadı ve kendi kendisiyle doydu.
O ne bir sanatkar, ne bir kahramandır. Sadece insan'dır."
Bitiş pragrafı ise;
"Bu mesut gözyaşlarıyüzümün çizgileri ,kırışıklıkları arasından kendilerine yollar bularak, mecralar çizerek sıcacık ve taze akıyor, akıyor.
Yavaşça gözlerimi kapıyorum . Gözle görünen renkler, şekiller alemi siliniyor. Ama onların yerinde ce onlardan daha güzel bir iç alemin sönmeyen , karamayan muamma şenliği , bütün dünyayı dolduran bir musiki içinde benliğimi sarıyor.
Varım ve yaşıyorum. "
Bu kitabı nicin yazdığını açıklayan son bölümden bir bölümü de paylaşmak isterim.
Bu son bölüm ilk baskıda(oldugunu sandığım 1963 yılı )var ancak yeni aldığım 24. baskıda yok.
"O Halde şimdi bizim için de, 3000 yıl sonra da olsa da, bu kutsal değerlere dönüş , yani bozkırın yeşermesi, insanın kendini ve mutluluğunu toprağın uyanışında bulması , niçin mümkün olmasın? O toprak ki, şimdi bizim hem vatanımız , hem son ümidimiz , son sığınağımızdır.
İşte bu varış,bu duyuş içindedir ki, içimde buldugum Ekmeksizköy öğretmenini o topraklara yerleştirdim. Ekmeksizköy öğretmeni , o yapraklarda kaldı ve oralarda çalıştı . Sizin şimdi bu kitapda okuduğunuz hikaye, Ekmeksizköy
Puan vermedi·455 syf.··
Beğendi
·2020 14. kitabı
·19 saatte okudu
·Okunma: 16 Nisan 2020 13:50
Kitabın üzerinde durduğu ve vermek istediği mesaj Köy Enstitüleri'nin faydaları.
Köy Enstitüleri eğitim ve öğretimin yanında üretimi de amaç edinmiş, öğretmenlerin tarım alanında da kendilerini geliştirmesini sağlamıştır. Kitapta da emeklilikten sonra kendisini işe yaramaz hisseden bir öğretmenin yeniden göreve başlayıp ıssız, bucaksız bir köyde öğretmenliğe başlamasıyla olaylar gelişiyor. Köyde sadece öğrencilerin değil toprağı işleyerek bütün köyün hayatını değiştiren bir ışık oluyor. Şu zamanda böyle bir şeyin yapılması pek de mümkün olmamakla beraber verdiği mesaj ve işlediği konu bakımından güzel bir kitap.
Merhaba sevgili okur,
Şevket Süreyya Aydemir’in kalemini Tek Adam serisi ile tanımıştım. Severek de okumuştum. Toprak Uyanırsa’yı da, öğretmenlerin okuması gereken kitaplar, tavsiyelerinden seçtim. İlgiyle ve coşkuyla okudum. Hoca’yı yürekten destekledim. Yer yer biraz uzatılmış hissi oluşsa da, bu durum kitabın güzelliğine gölge düşürmemiş bence.
Ayrıca kitapla duygusal bir bağ da kurdum. Kitabın kahramanını kendi kahramanıma benzettim. Çevre düzenlemesi, yeşillendirme, kuyu açma çalışanları, herkesi eğitme çabası…vb.
Toprak Uyanırsa bir azmin hikayesi; var oluşun, ve yaşamın hikayesi… Gerçek olan ütopya… Bizim ‘Beyaz Zambaklar Ülkesinde’ kitabımız.
Herkese tavsiye ederim efenim. Sadece öğretmenlere değil herkese.
Puanım:9/10
kitap ütopya dünyasını anlatmış biraz pek gerçekçi değil olanı değil olması gerekeni anlatmış keşke herkes bu kadar idealist bilinçli iyi niyetli ve duyarlı olsa Mahsun Kırmızıgül'ün mucize filmini anımsattı bu kitap bana o da ütopikti tabi biraz :) kitap biraz uzun geldi bir de bana daha kısa olarak anlatılabilirdi ayrıntılarda çok takılmış yazar yine güzeldi tabi eser bana göre en güzel alıntı : çocukların önünde ilk kelimeyi yazan hoca onların kafalarında yaratılacak yeni bir alemin ilk temel taşını atan usta gibidir...!
Romanlar vardır bilgi verir, aydınlatır.
Bazılarında huzur, güven, yaşama sevinci ağırlıklıdır.
Bazıları şiddet içerikli, karamsarlık veya toz pembe düşlerle zihnimizde yer edinir.
Hatırat şeklinde işlenen bu romanda ideallerimi, hayallerimi buldum.
Bir dostumun önerisi ile almıştım.
Okuma sırasını keşke daha öne alsaymışım.
Suyu arayan adam adlı kitabını da okuyacağım.
Bugünlerde çok ihtiyacımız olan toplumsal reform ve bilinç devrimini tetikliyor.
Eserde öğretmenlikten emekli olduktan sonra zor günler yaşayan bir eğitimcinin tekrar öğretmenliğe dönerek ileri yaşlarında bir okulunda vazifeye başladıktan sonra köyde başlattığı dönüşüm anlatılır. Olaylar Demokrat Parti’nin iktidara gelişinden hemen sonra yaşanmaya başlar. Öğretmen, İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Ankara/Polatlı’nın Keltepe adında bir köyüne atanır. Bu köy son derece geri kalmış, fakir ve cahil insanların yaşadığı, kuş uçmaz kervan geçmez bir köydür. O yüzden öğretmen buraya “Ekmeksizköy” der. Öğretmen geldiği gecenin ertesi köyden kaçmaya karar verir. Ancak bir süre sonra köyde güzel işler yapılabileceği kanaatine ulaşır. Kendi mesleğini icra etmenin dışında köyün sosyal ve ekonomik sorunlarıyla ilgilenmeye başlar. Sakarya Irmağı havzasında yer alan köyün arazisinin büyük bir kısmı bataklıktır. Bataklık kurutulduğunda zaten sulu olan arazide üretim yapılabileceği düşüncesi oluşur. Hem öğretmenin hem köy halkının hem de bürokrasinin desteğiyle bu hayal gerçekleştirilir. Bu bir başlangıç olur. Bundan sonra köyde tarım, hayvancılık, ormancılık büyük gelişim gösterir. Bununla eş zamanlı olarak köyde imar faaliyetlerine girişilir. Her şey bittiğinde tüm kaynakların uyumlu bir şekilde seferber edilmesiyle ortaya örnek bir köy çıkar.
Romanın yazarının kırsal kalkınma bakımından bir hayal, bir ideal olarak ortaya koyduğu çalışma yer yer “Beyaz Zambaklar Ülkesinde” romanını hatırlatır. Ayakları yere basan, halka ve devlete de hedef gösteren bir eser niteliğindedir. Bu bakımdan ütopik olduğu da söylenemez.
Romanda vali, vali yardımcısı ve kaymakam olmak üzere çeşitli kademelerde mülki idare amirlerine rastlanır. Tüm mülki idare amirlerine olumlu nitelikler yüklendiği görülür.
Tolstoy 'a atfedilen bir sözle başlayalım. "Tüm muhteşem hikayeler iki şekilde başlar. Ya bir insan bir yolculuğa çıkar, ya da şehre bir yabancı gelir."
Bu hikaye, işte tam da böyle bir hikaye. Ekmeksizköy'e bir öğretmen gelir...
Kuş uçmaz, kervan geçmez, kurak, çorak, unutulmuş bir Orta Anadolu köyü, Ekmeksizköy. Üzerine ölü toprağı serilmiş insanlar, umudunu tüketmiş, hastalıklı ve eğitimsiz bir avuç köylüden ibaret.
Ve bataklığı kurutup, toprağı uyandırdığı gibi, insanı da uyandıran bir adamın hikayesi.Tam anlamıyla azmin zaferi. Öyle dersler var ki... Zaman zaman hüzünlenecek, zaman zaman bu unutulmuşluğa öfkeleneceksiniz.
Kitabı okurken, Anadolu’nun o dönemdeki birçok köyünden farksız olan Keltepe’yi karış karış biliyor, Keltepe’den Keklikpınarı’na geçişte siz de adeta o kooperatiflerin bir üyesi olarak çalışıyorsunuz. Kitabı bitirince; yıllardır kitaplığımda okunmadan öyle bekliyor olmasından, öğretmenliğimin ilk yıllarında okumamış olmamdan pişmanlık duydum.
… öğretmen; ne bekçi, ne muhtar, ne jandarmadır. O, öğretmendir. Yolları arayabilir. İmkânları açabilir, toprağa renk verir, suları uyandırır. Kurullar, teşkilatlar kurdurur. Ama kendisi bunların hepsinin dışında, hepsinin üstünde kalır. Bir öncü, bir yol gösterici olarak. Bir öğretmen olarak…
Şevket Süreyya Aydemir’i; Lise yıllarında, “ Tek Adam” serisiyle tanımıştım. Severek okumuştum. Daha sonra kendi hayat hikayesini anlattığı “ Suyu Arayan Adam’ı okudum. Güçlü bir üslup ve tam bir açıklıkla yazmıştı. “ Toprak Uyanırsa”yı da heyecanla, ilgiyle ve coşkuyla okudum, bir azmin, varoluşun ve yaşamın hikayesi.. Kanaatimce; “ Beyaz Zambaklar Ülkesinde” Aynı değeri taşıyor..
Haddimi aşmazsam tüm öğretmenlerimizin okuması gereken bir kitap. Yer yer biraz uzatılmış hissi oluşsa da, bu durum kitabın güzelliğine gölge düşürmemiş bence..Çevre düzenlemesi, yeşillendirme, kuyu açma çalışanları ve herkesi eğitme çabaları gibi vs..
“ Toprak Uyanırsa”; Emekli olmuş ama başıboşluğa düşen bir öğretmenin tekrar Ekmeksizköy’de göreve başlaması ve köyün kaderini değiştirmesi anlatılıyor. Sade bir dille yazılmış okunması gereken bir eser
Puan vermedi
Aydemir bu romanını daha çok hatırat türünde oluşturmuştur. Ekmeksizköy öğretmeninin hatıraları olarak tanımlanan hatıralarda, emekli olduktan sonra Ekmeksizköy'e yerleşen bir öğretmenle köylüler arasında yaşanan olaylar anlatılır. Roman, çağının sorunlarına köylü aydın ilişkisinde bakan bir atmosfer kurmuştur. Romanda daha sonra Köy Enstitüsü mezunu yazarların romanlarında karşılaşılacak olan, köy içindeki sınıfsal çatışmalar, köylü şehirli ayrımı, köyün aydınlatılması gibi Türkçe edebiyata oldukça fazla malzeme sağlayan bir konu işlenmiştir.
Yazar Hakkında
Şevket Süreyya AydemirYazar · 22 kitap
1897'de Edirne'de Balkan göçmeni, topraksız bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası Mehmet Ağa, Bulgaristan'ın Deliorman yöresinde toprak sahibi varlıklı bir kişi iken servetini kaybetmiş biriydi, Edirne'de bahçıvan olarak çalışmaktaydı. Annesi aydın bir kişi olan Şaziye Hanım idi. Okuma yazmayı annesinden öğrendi. Mahalle Mektebi'nden sonra askeri rüştiyeye devam etti. Küçük yaşlardan itibaren siyasetle ilgilendi. Henüz on bir yaşında iken İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye oldu. Balkan Savaşları öncesinde annesini ve bir ağabeyini kaybetti. Edirne işgale uğrayınca katliamdan kurtulmaları için İstanbul'a gönderilen çocuklar arasında yer aldı. Kuleli Askeri Lisesi'ne kaydoldu ancak Edirne'nin geri alınması ve bir oğlunun daha asker olmasını istemeyen babasının çağırması üzerine geri döndü; Edirne Rüştiyesi ve Öğretmen Okulu'nda (bugünkü Edirne Lisesi) öğrenim gördü. Bu yıllarda Turancı görüşleri benimsedi. Diğer ağabeyinin Sarıkamış'ta hayatını yitirmesi üzerine I. Dünya Savaşı'nda gönüllü olarak savaşa katıldı; ağabeyin şehit edildiği Kafkasya Cephesi'nde çarpıştı, yaralandı. Cephedeyken okuduğu Müfide Ferit'in Aydemir adlı romanı onu çok etkiledi. İleride Soyadı Kanunu çıktığında Aydemir soyadını seçmesi bu romanın etkisiyledir.
Geri çekilme emri üzerine Edirne'ye dönen Şevket Süreyya, öğretmenlik eğitimini tamamladı. Edirne'nin Yunanlar tarafından işgali üzerine bir süre yerel direniş hareketlerine katıldı. Azerbaycan'da kurulan hükümetin İstanbul hükümetinden öğretmen istemesi üzerinde Nuha kentine (bugünkü adıyla Şeki) öğretmen olarak atandı ve 1919–1920 yılları arasında Azerbaycan'a geçti. Ermeniler'e karşı kurulan gönüllü birliğin kumandanı oldu ve bir halk kahramanı haline geldi. Ancak Kafkasya'nın çok etnikli yapısını görünce eski Turancı fikirlerinin doğruluğunu sorgulamaya başladı. Bakü'de toplanan Doğu Halkları Kurultayı'na Nuha Delegesi olarak katıldı. Bu kongreye katılması onun komünizme merakını arttırdı. Kurtultay'dan 10 gün sonra yine Bakü'de gerçekleşen Türkiye Komünist Fırkası'nın toplantısına da katılan Şevket Süreyya, merak ettiği ideolojiyi öğrenmek isteiği ağır basınca Milli Mücadele'ye katılmak yerine Nuha'ya dönmeyi tercih etti. Bir süre amaçsızca gezen Şevket Süreyya, Batum'a gittiğinde Komünist Parti'ye girdi. Yine Batum'da bir öğretmen arkadaşının kızkardeşi ile evlendi ve bu evliliği ömrünün sonuna kadar sürdürdü. Batum'dan sonra Moskova'ya giderek bir çok Türk öğrenicinin de öğrenim gördüğü Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'ne (KUTV) kaydoldu. İktisadi ve Sosyal Bilimler Okulu 'nda ekonomi eğitimi aldı. 1923 yılında Türkiye'ye geri döndü.
Şevket Süreyya, Türkiye'ye döndükten sonra Aydınlık Dergisi'nde komünist fikirleri yaymaya çalışan yazılar yazdı. 1924 yılında Sadrettin Celal Antel ile beraber hazırladığı Lenin ve Leninizm adlı kitabı yayımladı. 1925'te TKP'nin üçüncü kongresinde yedi kişilik Merkez Komite'nin üyesi oldu. Türkiye İşçi ve Çiftçi Fırkası'nın 1 Mayıs'ta "Dünyanın Bütün İşçileri Birleşiniz" yazılı broşür dağıtması nedeniyle gerçekleşen "1925 tevkifatı" sonucu dergi kapatıldı ve Aydemir de Ankara İstiklal Mahkemesi'nde devrin bir çok ünlü komünistiyle beraber yargılanarak 10 yıl hapse mahkum oldu. Muasır Türkiye'nin İktisadi İnkişaf İstikametleri adlı kitabını mahkumiyeti sırasında yazdı fakat bu eser yayımlatamadı. Afyon Cezaevi'nde geçirdiği bir buçuk yıldan sonra 29 Ekim 1927'da ilan edilen genel aftan yararlanarak hapisten çıktı. 1927 Tevkifatı sırasında yeniden tutuklanıp yargılandı fakat beraat etti. Bundan sonra komünizm çizgisinden ayrılıp bir nevi milliyetçi komünizm anlayışını savunmaya başladıysa da Türkiye için geçerli düşüncenin Kemalizm olduğu görüşüne döndü. Vedat Nedim Tör'le birlikte TKP'den ayrıldı. Partiyi polise ihbar etmekle suçlandı.
1928'de Bürokrat olarak Ankara'da çalışmaya başladı. 1951 yılında kadar eğitimci ve iktisatçı olarak çeşitli devlet görevlerinde bulundu. Yüksek Teknik Öğretim Umum Müdür Yardımcılığı, Ankara Belediyesi İktisat Müdürlüğü, Ankara Ticaret Mektebi Kurucu Müdürlüğü, İktisat Vekaleti Sanayi Tetkik Heyeti Reisliği, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Üyeliği yaptı.
1932 yılında Atatürk'ün isteği üzerine Yakup Kadri Karaosmanoğlu ile birlikte Kadro Dergisi'ni çıkarttı. Dergi kapatıldığında Ankara Ticaret Mektebi'nde müdür olan Aydemir, bu görevi 1936'ya kadar sürdürdü. İki yıl Ankara Belediyesi İktisisat Müdürlüğü yaptıktan sonra İktisat Bakanlığı'nda çalışmaya başladı ve İsmet İnönü'nün güvenini kazandı. Komünist geçmişi nedeniyle çok eleştirilse de başarıları nedeniyle yükseldi. Bir dönem Ekonomi Bakanlığı'nca İsmail Hüsrev Tökin'le birlikte bir kalkınma planı hazırlamakla görevlendirildi. Fakat İsmet Paşa bu planı kabul etmedi.
1951'de Vekiller Heyeti kararıyla emekli edildikten sonra kendisini yazarlığa verdi. Hayatı boyunca çok sayıda eser veren Aydemir, Tek Adam adlı eserinde Atatürk; İkinci Adam adlı eserinde İsmet İnönü 'yü yazdı. Bunun dışında Menderes'in Dramı, Enver Paşa (kitap) gibi biyografiler ve Suyu Arayan Adam gibi otobiyografik denemeler dışında Toprak Uyanırsa ve Kahramanlar Doğmalıydı adlı romanları yazdı. 27 Mayıstan sonra oluşan yeni düşünce ortamında kurulan sosyalist eğilimli Devrim ve Yön gibi dergilerde yazıları yayınladı. 12 Mart Muhtırası sonrası Yön Dergisi kapatılınca yazılarına Cumhuriyet Gazetesi'nde devam etti. 25 Mart 1976'da Ankara'daki evinde hayatını kaybetti. Ankara Belediye Başkanı'nın emriyle tabutu, Türk bayrağına sarılı olarak defnedilmiştir. Adı, Ankara'da yıllarca oturduğu sokağa verildi.
