Üç Başlı Ejderha
Leyla ErbilYazar:
Leyla Erbil
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 43 dk.
Sayfa Sayısı:
96
Basım Tarihi:
Haziran 2012
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786053606093
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
Üç Başlı Ejderha
366 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Haziran 2012 · 96 s.
Üç Başlı Ejderha
148 okunmaOkuyan Us Yayınları · 5 Ocak 2017 · 110 s.
Üç Başlı Ejderha
66 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · · 80 s.
Üç Başlı Ejderha
53 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Şubat 2022 · 80 s.
Ejderhayê Sêserî
1 okunmaLîs Yayınları · Ağustos 2007 · 218 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Üç başlı ejderha Leyla Erbil'in özgün, özgür, modernist edebiyatının en önemli yapıtı. Kısa bir kitap olmasına rağmen anlatımı feci yoğun ve derin. Bir konferansında bu kitap için "biçimi yeniliğe zorlayan içeriktir. "Şeklinde düşüncelerini bu kitapta daha da somutlaştırmıştır. Kitabı zaten okuyunca yazılış tarzında ve yoğun anlatımını hemen fark edeceksiniz.
Kalemi dobra, cevval, korkusuz, dürüst bir yazar Erbil. Daha önce yazılarından kesitler okumuştum ama eseriyle ilk tanışmam oldu.
Kitapta iki öyküye yer veriyor yazar. Üç Başlı Ejderha ve Bir Kötülük Denemesi.
İlk öykü ; oğlunu işkencede kaybeden devrimci bir anneyi anlatıyor.
Eleştirileri sert ve yalın bir dille sunuyor okuyucuya. Kısa ve kesik cümleleri ilk defa bu eserde gördüğüm üç virgülle sıralıyor ardı sıra. Bir ara Oğuz Atay'ın 'Tutunamayanlar' ındaki noktasız cümlelerini hatırlattı bu durum. Ben bu özelliği ; anlatacak, yazacak kelimeleri, cümleleri bitmeyen kallavi akla sahip yazarlara yakıştırmışımdır .
İkinci öyküde ise ; çevresi tarafından 'abartılı' sevilen daha doğrusu yapacaklarından korktukları için seviyormuş gibi görünen ikiyüzlü camiayı anlatıyor bize yazarımız. "Bir etik yoksunluğu yok muydu hepimizin hayatında? diyerek yüzüne yüzüne vuruyor sahteliklerini, yapaylıklarını.Tanrısallaştırdıklarımıza bir gönderme olsa gerek, kahramanımızın adı da Tanrıçay :)
S(G)özünü budaktan sakınmayan yazarla tanışmalısınız en acilinden :)
Uzun zamandır bir kitaptan bu kadar sıkılmamıştım. Belki yoğun anlarımda okuduğumdan bilemem ama sayfa sayısı az olmasına rağmen bitirene kadar çok uğraştım. Başladığım kitapları mutlaka bitiririm çünkü. Tabii ki bu düşünceler bir görecelik ürünüdür.:)
Bu kitap hiçbir “ödül”e katılmamıştır.
Kitabın girişinde yer alan, bu cümle yazarın bazı karın ağrılarını dile getiriyor. Leyla Erbil’in canı çok sıkılmış, son kertede bunları birilerine anlatmak istemiş ( bu arada sıkı bir dinleyicimdir!) yani biz okurlarına. Herhalde karşımıza geçip bir hikaye anlatır gibi ya da bir anı anlatır gibi anlatmasını beklemek çok sığ ve yersiz bir düşünce olurdu. Simgesel bir anlatım için -Necmi Sönmez gibi bir küratöre adadığı- Üç Başlı Ejderha sütununu seçmiş. İstanbul’da bulunan bu en eski Yunan sütunu ile ilgili kitabın bazı pasajlarında bir takım bilgiler mevcut. Tarihsel bilgilerin haricinde kurguladığı anlatıyı Ahmet Haşim, Nazım Hikmet, Sait Faik, İlhan Berk, Ahmed Arif ve Mahmut Temizyürek’den esinlenerek yaptığını söylüyor.
Peki nedir bu sıkıntıya sebebiyet veren ve ya verenler? Beyhude bir hayal peşinde koşmaktan sıkılmak mıdır? Makam, mevki peşinden dört nala koşarken hedefe ulaşamamazlığın verdiği bir sıkıntı mıdır? Platonik bir aşk hikayesinin ana kahramanı olmanın verdiği bir sıkılmak mıdır? Yoksa tüm düşünülenlerin aksine serçe parmağını kazara sehpaya çarpmanın ardından dünyanın anlamsızlaştığı ve hemen akabinde yoğunlaşan büyük bir bohem tufanının yarattığı bir sıkıntı mıdır?
Sanırım cevabı buraya yazmak okuyucuyu, 5000 parçalı büyük bir yapbozun -tercihen kaplumbağa terbiyecisi olabilir- tamamlanma uğraşında eksik kalan yek parçanın; tüm resmi tamamlayamamanın verdiği hazımsızlık, küçük ama mide bulandırıcı gibi abes durumlarla karşı karşıya bırakmak olurdu. Galiba buna spoiler vermek deniyor.
Berrak bir suyu bulandırmak için elimden geldiğince cümleler silsilesi kurmaya çalıştım. Tek gayem kitabın okunması yolunda cazibe merkezi haline getirmekti. Sizlerin yazacakları incelemelerle beraber daha doygun bir incelemeyi
Üç Başlı Ejderha, İstanbul'un en eski Yunan sütunudur. Sütun, üç yılanın birbirine dolanmasından oluşan bir sarmaldır. Üç Başlı Ejderha, insanlık tarihine, İstanbul Sultanahmet Meydanından bakan bir gözdür ve bu göz tarihin tüm talanını, yıkımını farklı bir saldırıya "insanlığın zamansızlığa uğratılması"na bağlar. Yani, üzerinde yaşanılan uygarlığın, bundan öncekilerin de yaptığı gibi bir öncekini unutturmasının, tarihten silmesinin travmatik boyutlarını ele alır.
İşkence gören eski sevgilinin kendine işkence edenleri unutması, "onların bir suçu yok, sistemin kurbanıydılar" gibi kitabın karakteri kadını şaşırtan açıklamasını, üç başlı ejderhanın başına gelenler kadar ilginç bulur... Yine kahramanımız, niceleri gibi Vaftizci İoannes Kilisesi'nin İmrahor Camisine dönmesini, Ayasofya'nın talanını Küçük Ayasofya'da oturan yoksul ve cahil Aziz Sergius'un bedeniyle görmeye çalışır. Ve tarihsel yıkım karşısında sadece irkilir. Boyutlarını asla bilemeyeceği, o denli büyük bir yıkım...
Leyla Erbil kitabının içinde bir de "kötülük denemesi" bulunmaktadır Onat Kutlar için. Yine çok özgün, değişik, pek harika, pek dokunaklı ve sonunda da kalbe çivi çakan bir eser.
O nasıl bir etkidir ki söküp alamıyorsunuz yürekten uzun süre.
Leyla Erbil’den okuduğum ilk kitaptı Üç Başlı Ejderha. İki hikaye şeklinde yazılmış.
İstanbul’da bulunan Üç Başlı Ejderha Sütununu, oğlunu kaybetmiş bir anneyi anlatıyor ilk hikaye. Fatih Sultan Mehmet ve bir çok tarihi bilgilerle zenginleştirmiş ilk hikayesini. Ama asıl konu Kahramanmaraş olaylarıydı. Bir haberden Leyla Ünver adlı kadının oğlunu bu olaylarda kaybetmesinden yola çıkarak yazdığını hikayenin sonunda belirtiyor.
İkinci hikayesi de Bir Kötülük Denemesi başlığı altında Tanrıçay adlı bir yazarın ilahlaştırılması ve sonunda bir kişi tarafından buna son verilmesini konu ediniyor. Karşımızdakinden korkmamızın, yapılan kötülüklere, tehditlere boyun eğişimizin ama sonunda gerçek doğruyu bulup buna son verişimizin hikayesini okudum da diyebilirim veya din konusunda baskı kuran ama yaptıklarının bununla bir alakası olmayan çoğu kişinin artık durması gerektiğinin ve durduracak olanın da aramızdan birileri olduğunun anlatısı gibiydi benim için. Beğendim diyebilirim.
Leyla Erbil'in yine zor kitaplarindan çok isterdim kendisiyle tanışıp bunu yazarken aklınızda ne vardı sorusunu sorabılmeyi ve bu soruya bir cevap bulabılmeyi
Durkheim insanda homo-dublex bir yapının olduğunu belirtiyordu. Yani ikili yapı güzel ve çirkinin bir arada bulunma halidir. Erbil bu ikili yapının ikisini de yadsımaz ve eserlerinde incelikle işler. Üç başlı ejderha iki bölümden oluşan ve ilk bölümde Roma, Bizans ve Osmanlı katmanlarının birbirine geçmiş özelliklerini yansıtır. Üç Başlı Ejderha, İstanbul'un en eski Yunan sütunudur. Sütun, üç yılanın birbirine dolanmasından oluşan bir iç içe geçmiş halidir. Erbil yaşadığı medeniyet ekseninde , uygarlık adına başarısız olduğunu Maraş katliamı ile bize gösterir. İkinci bölümde bir kötülüğün denemesi ile insanın iç dünyasının en derinliklerine bizi davet eder Necmiye Alpay'ın yazısından :
Sanıyorum, “Bir Kötülük Denemesi”ni bir Ece Ayhan eleştirisi gibi okumak, olabilecek en ilkel edebiyat okumalarından biridir. Her şey bir yana, metnin her uğrağında, gerçeklik ile anlatılanlar arasında ince bir pay, bir aralık bırakılmıştır.
"Çok az kadın yazar okumuşum." diyerek kadın yazarlara yönelmeye başladığım bu dönemde, yolum Leyla Erbil'in Üç Başlı Ejderhası ile denk düştü.
Bu eser, okuru sadece bir anlatının içine değil, aynı zamanda Türkiye'nin yakın tarihinin, bireyin iç çatışmalarının ve toplumsal belleğin karmaşık dokusuna vurgu yapıyor. Eserin tamamen kendine özgü bir anlatımı var. Roman sıradan bir anlatım düzeni içerisinde ilerlemiyor. Okura çok katmanlı bir düşünsel deneyim sunuyor. Woolf gibi bilinç akışını kullanan yazarımız düşüncelerini üç başlı ejderha metaforu üzerinden sunmuş.
Kitabın arka planına baktığımızda yazarın 1980'ler Türkiye'sine, baskı dönemine ve toplumsal çözülmelere tanıklığını esere yansıttığını görüyoruz. Yazar dönemin getirdiği kısıtlamalarla bireyin iç dünyasındaki çatışmayı merkeze almış.
Okurken zorlandım. Bunun sebebi ise yazarın kullandığı biçim ile uzun zamandır uzak kalmış olmam. Benim için sadece bir okuma deneyimi değil aynı zamanda dilin ve bilincin sınırlarını zorlayan bir karşılamaydı. Bu açıdan zevk aldığımı itiraf etmeliyim.
Kitapla ve saygı ile kalın.
Yazar Hakkında
Leyla ErbilYazar · 15 kitap
Orta sınıf ailenin üç kız kardeşten ortancası. İlk, orta ve liseyi İstanbul okullarında okudu. İstanbul Üniversitesi'nde İngiliz Edebiyatı bölümünde eğitim gördü. Son sınıfta ayrıldı. Çeşitli işlerde çalıştı. Evlenerek bir süre Ankara ve İzmir'de oturdu. 1961 de İstanbul'a döndü. Evli ve bir kızı var (Fatoş Erbil-Pınar).
Yazarlığa hikâyeyle başladı. İlk yayınlanan hikâyesi Uğraşsız'dır; (Seçilmiş Hikayeler Dergisi, 1956 Ankara) Giderek Dost, Yeni Ufuklar, Yeditepe,Ataç, Papirus, Yelken vb Edebiyat Dergilerinde yazı ve hikâyeleri göründü. Erbil, kendinden önce yerleşmiş olan yazın akımlarına bağlı kalmadı; roman, hikâye ve düz yazı metinlerinde ortodoks Marxçıların karşısında yer almasıyla tanındı. Psikanilizin özgürleştirici yöntemlerinden yararlanarak, dinin, ailenin, okulun, toplumsalın ürettiği tabularla dolu ideolojilere karşı 1956'da başlayan mücadelesini dilin oturmuş kelime hazinesi ve söz dizimi kuralarını değiştirme çabasıyla sürdürdü. Yeni bir biçim ve biçem geliştirdi. Başlıca düşünce kaynakları Marx ve Freud olarak belirtildi.
Leyla Erbil, 1970 Türkiye Sanatçılar Birliği, 1974 Türkiye Yazarlar Sendikası kurucularından olup, PEN Yazarlar Derneği üyesidir. 1961'lerde Türkiye İşçi Partisi üyesi olan Erbil, Türkiye İşçi Partisi'in Sanat ve Kültür Bürosu'nda görev almıştır. 1979'da çağrılı olarak gittiği ABD'de kendisine, Iowa Üniversitesi Onur üyeliği verilmiştir. Edebiyat Ödüllerine katılmayan Erbil, 2000- 2001 yılı Ankara Edebiyatçılar Derneği Onur Ödüllerini kabul etmiş, 2002 yılında ise, PEN Yazarlar Derneği tarafından Nobel Edebiyat Ödülü'ne ülkemizden ilk kadın yazar adayı olarak gösterilirken, "Türk dili ve edebiyata egemenliği, aynı zamanda insana, hayata ve dünyaya karşı sorumlu aydın tavrı" vurgulanmıştır. 82 yaşında vefat eden Leyla Erbil,Zincirlikuyu Mezarlığı 'nda defnedildi.
