Yazar:
Fakir Baykurt
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
272
Basım Tarihi:
2003
İlk Yayın Tarihi:
1958
Yayınevi:
Adam Yayınları
Orijinal Adı:
Irazca üçlemesi 1
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789754184181
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Caaanım Fakir Baykurt 'un külliyatindan bir roman daha okuyarak, ona olan saygı ve hayranlığimi bir kez daha arttirdim. Bir yandan da şöyle bir üzüntüm var ki, külliyat bir tane daha azaldı. Her Fakir Baykurt incelemelerimde mutlaka bir parantez açıyorum ki, herkes bu değerli yazarı mutlaka okusun. Çünkü, toplum olarak bugünkü cahilligimiz, kibrimiz, birbirimize olan saygısızlığimiz , geçmişten miras.
Yılanların Öcü , en bilinen romanı yazarımızın. Seksenli yıllarda Yeşilçam da uyarlanmisti. O günkü şartlarda, güzel bir filmdi. Yıllar yıllar önce seyretmistim. Fatma Girik'in oyunculuğu büyüleyiciydi. Yılanlı sahneler benim rüyalarıma girmişti o zaman. Çocuktuk tabii, korkmuştum. Hoş, bugünde korkarım ya, neyse.
Bu roman yayımlandığı yıllarda Fakir Baykurt'un başına çok çorap örmüş. Mahkeme kapılarıni epeyce aşındırmis. Sebebi, müstehcen bulunması. Bu sebepten roman yasaklanmış da bir ara. Zannetmeyin ki, sadece kötü anıları var. Daha öncesinde ise ödülleri birer birer toplamış. Ne yaman çelişki değil mi? Aynı romana hem ödül veriliyor, hem de yasaklanıyor. Ödül veren devlet de aynı, yasaklayan devlet de. Nasıl oluyor peki? Hükümetler değişiyor çünkü. Kimi hükümetin tabii politikalarına ters bu tür romanlar, yazarlar. Mahkemeler de hazır kita. Hop ceza. Bir mahkemenin verdiği cezayı, başka bir mahkeme bozmuş. Tabii bunlar tümden psikolojik yıpratma. Adamcağızin bayağı canını sikmislar yani. Yeni baskılarda var mı bilmem, ama ben adam yayınları 7.baskidan okudum. Bu surecin çok iyi anlatıldığı bir önsöz var. En az roman kadar sarsıcı bir önsöz.
Tat kacirmadan, şöyle üstünkörü biraz değinelim. Romanın baş karekteri aslında Iraz Ana. Oğlu, gelini ve torunu ile birlikte bir avuç toprağı işleyerek zaman çarkını döndüren ,yoksul bir aile. Vur enselerine, al lokmalarini türünden
Fakir Baykurt 'un külliyatindan bir roman daha okuyarak, ona olan saygı ve hayranlığimi bir kez daha arttirdim. Bir yandan da şöyle bir üzüntüm var ki, külliyat bir tane daha azaldı. Her Fakir Baykurt incelemelerimde mutlaka bir parantez açıyorum ki, herkes bu değerli yazarı mutlaka okusun. Çünkü, toplum olarak bugünkü cahilligimiz, kibrimiz, birbirimize olan saygısızlığimiz , geçmişten miras.
Yılanların Öcü , en bilinen romanı yazarımızın. Seksenli yıllarda Yeşilçam da uyarlanmisti. O günkü şartlarda, güzel bir filmdi. Yıllar yıllar önce seyretmistim. Fatma Girik'in oyunculuğu büyüleyiciydi. Yılanlı sahneler benim rüyalarıma girmişti o zaman. Çocuktuk tabii, korkmuştum. Hoş, bugünde korkarım ya, neyse.
Bu roman yayımlandığı yıllarda Fakir Baykurt'un başına çok çorap örmüş. Mahkeme kapılarıni epeyce aşındırmis. Sebebi, müstehcen bulunması. Bu sebepten roman yasaklanmış da bir ara. Zannetmeyin ki, sadece kötü anıları var. Daha öncesinde ise ödülleri birer birer toplamış. Ne yaman çelişki değil mi? Aynı romana hem ödül veriliyor, hem de yasaklanıyor. Ödül veren devlet de aynı, yasaklayan devlet de. Nasıl oluyor peki? Hükümetler değişiyor çünkü. Kimi hükümetin tabii politikalarına ters bu tür romanlar, yazarlar. Mahkemeler de hazır kita. Hop ceza. Bir mahkemenin verdiği cezayı, başka bir mahkeme bozmuş. Tabii bunlar tümden psikolojik yıpratma. Adamcağızin bayağı canını sikmislar yani. Yeni baskılarda var mı bilmem, ama ben adam yayınları 7.baskidan okudum. Bu surecin çok iyi anlatıldığı bir önsöz var. En az roman kadar sarsıcı bir önsöz.
Tat kacirmadan, şöyle üstünkörü biraz değinelim. Romanın baş karekteri aslında Iraz Ana. Oğlu, gelini ve torunu ile birlikte bir avuç toprağı işleyerek zaman çarkını döndüren ,yoksul bir aile. Vur enselerine, al lokmalarini türünden
Arkasına tüm devletin, hökümetin gücünü almış, emirler veren, insan dövdüren, hırsızlık yapan, kendini yaptıklarında da haklı gören Muhtar Hüsnü. Ona bel bağlayıp fakir fukarayı ezen, kendi çıkarlarını gözeten, gözü karardığında bir dişeyliyi dövmekten beter eden kurul üyesi Deli Haceli. Aşağılanmalara, haksızlıklara, alçaklıklara, hakaretlere dayanamayıp kadın başına karşı gelen, mücadele eden, ocağının başı, devlet gibi toprak ana gibi ana Irazca kadın. Tüm bunlardan ötürü de saygı duyulası, eli öpülesi. Irazca’dan güç alarak en sonunda Muhtar’dan hesap soran Kara Bayram... Burdur’un bu ırak köyüne gelmesi şerefine yapılacak kutlamalardan ötürü olayların bir kısmının gelişmesine sebep veren Kaymakam Bey… Gelmesiyle birlikte kısacık sürede köylülerle içli dışlı olup, haklıyı haksızı gören, Muhtar’a aman vermeyip ezilenin yanında duran adalet simgesi bir adam Kaymakam.
Fakir Bayburt’un Anadolulu köylüm insanını en çarpıcı şekilde yansıtışı, onların dertlerini en yalın haliyle ortaya koyuşu, dilinin kıvraklığı okuyucuyu kolayca misafir ediyor tüm bu olaylara. 1958’de yazılmış bir roman, ama aradan onca sene geçmemiş de sanki günümüz Türkiye’sinde yazılmış gibi bir hisse kapılıveriyon. Çünkü, Muhtar Hüsnü’ler sadece köylerde değil, her kent ve kasabada artık. Üstelik de sayıları epey çok. Yandaş Deli Haceliler de bir o kadar güçlendi, kitapta tasvir edilenden daha da güçlüler hem de. Bir Kara Bayram’lar çoğalamadı gitti, fakir fukara ezilen hep mi fazla olur bu dünyaya? Irazca kadınlar hep mi dövünür durur kadın başına? Gelmeyen adalet, gelmeyecek adalet, hor görülen köylüler, zulme uğrayan kadınlar hep bir yalnız bu caanım ülkemde. Köylüyü, ezileni gören dinleyen, zalime yan gözle bile bakmayan tek tük yürekli Kaymakam Bey’ler gibi de yok değil amma amması var işte.
Teknolojik şartlar dışında değişen hiçbir şey yok aslında toplumda yazar bir köyü kesit almış toplumu aktarmak için ama toplumun her kesiminde bu haksızlıklar malesef ve günümüzde de sürüyor malesef. Irazca ana bence en iyi karakterdi kitapta.
Mükemmel bir roman. Gerçekten işini iyi yapan insanlar eskidendi. Fakir Baykurt nereeeee günümüzdeki yazarlar nere. İmgeleme,konu,bağdaştırma... Ne diyeyim ki?
Edebiyat sanatı diye bir şey var. Her önüne gelen kitap yazarsa,(ki yazsınlar,yazsınlar ki bu tür kitapların değerini daha çok artırsınlar) yazılan kitap da hayat hikayesi,kişisel gelişim olursa edebiyat sanatı denilen şey biter. Ne şanslıyız ki gerçek edebiyata sahip kitapları ayırt edebiliyoruz. Konudan saptık ama kitabın konusundan sapmayalım;köy hayatında, varsılların yoksullar üzerindeki baskınlığını anlatan köy romanı. Çok güzeldi.
Garibin Yüzü Güler mi?1000Kitap
Kitabın ön diziminde Fakir Baykurt'un kendi açıklaması da vardı kitap hakkında ve bu açıklamada dönemin bazı isimleri hatta savcılar tarafından da kitabın bazı bölümlerinin ahlaka aykırı olarak görülmüş olmasından bahsediyordu. Yazar tüm bunlara itiraz ediyordu sebeplerini de açıklayarak. Bu itirazın haklılığını kitabı okudukça daha iyi anladım. Gerçekten döneminin başyapıtlarından biri. Öyle gerçekçi ve tüm çıplaklığıyla anlatmış ki bir köy yaşamını..küçük bir köy yerindeki hesaplaşmalardan,hükümeti temsil eden muhtarın,köydeki yoksul köylü üzerinde kurmaya çalıştığı baskıdan yola çıkarak muhteşem bir sistem eleştirisi yapmış.Irazca karakteri yılmayan,hakkını sonuna kadar arayan,zulme boyun eğmeyen kesimi simgelerken,Bayram hakkımı arasam ne olacak,elime ne geçecek,büyük adama birşey olmaz,olan hep fakire yoksula olur diyen kesimi simgelemiş.Köylüler de elbette olaylara dışarıdan bakan,3 maymunu oynayan kesimi.
İnsan evlat acısını, yılan kuyruk acısını unutamaz dünyada!Edebiyat
Ve, bitti.
Birkaç gündür bu kitapla yaşıyordum.
Bu kitabı okuyor, bu kitaba dair yapılmış filmi izliyor, gece gözlerimi kapayınca bu kitabı düşünüyordum. Şimdi ayrılık vakti. Yaşam içinde bir yaşamın daha sonuna geldik.
Bir köy: Adının ne önemi var köyü.
Bir aile: Kim olduklarının ne önemi var ailesi.
Düşmanlar: Kim olduklarının ne fark edeceği düşmanlar.
Evet... hiç önemi yok bu detayların.
Neden mi?
Çünkü bazı şeyler hiç değişmiyor, değişen sadece isimler oluyor!
Burada Bayram ve ailesinin başına gelenler başka köylerde başka ailelerin başına geliyor!
Zenginden yana olan insanlar!
Zenginden yana olan bürokrasi!
Zenginden yana olan hayat!
Kibar Feyzo'da bir sahne vardı, Adile Naşit: "Ulan fakirsek adam değil miyiz," derdi.
Hayatta da öyle değil mi? İnsanlar dişlerini geçirebilecekleri insanları ona göre seçiyor, arkasında biri olana, parası olana dokunamıyorlar. Nerede savunmasız varsa aslan kesiliyorlar.
Efsanevi Müslüman Boksör Muhammed Ali'nin çok sevdiğim bir sözü var: "Bana karşı nazik olup bir garsona kaba davranan kişiye güvenmem. Çünkü, garsonun yerinde ben olsaydım, bana da aynı şekilde davranacaktı."
Yılanların Öcü
"İnsan evlat acısını, yılan kuyruk acısını unutamaz dünyada!" (s. 46)
Rahmetli dedem hep bir hikaye anlatırdı:
Adamın biri yılanın birinin hayatını kurtarmış, dost olmuşlar. Yılan adama demiş ki: "Her gün gel, sana bir altın vereceğim." Uzun süre devam etmiş dostlukları. Gel zaman git zaman derken adam bir gün hasta olmuş. Oğluna demiş, böyle böyle bir durum var. Bugün git altını sen al. Oğlan gitmiş altını almaya ama düşünmüş ki bu yılanda demek ki bu altından çok var. Onu öldüreyim, hepsini birden alayım. Takip edip öldürmeye gitmiş, attığı taş yılanın kuyruğunu koparmış. Yılan da can havliyle çocuğu sokup öldürmüş. Adam bu duruma çok üzülmüş. Ama
Yılanların Öcü
"İnsan evlat acısını, yılan kuyruk acısını unutamaz dünyada!" (s. 46)
Rahmetli dedem hep bir hikaye anlatırdı:
Adamın biri yılanın birinin hayatını kurtarmış, dost olmuşlar. Yılan adama demiş ki: "Her gün gel, sana bir altın vereceğim." Uzun süre devam etmiş dostlukları. Gel zaman git zaman derken adam bir gün hasta olmuş. Oğluna demiş, böyle böyle bir durum var. Bugün git altını sen al. Oğlan gitmiş altını almaya ama düşünmüş ki bu yılanda demek ki bu altından çok var. Onu öldüreyim, hepsini birden alayım. Takip edip öldürmeye gitmiş, attığı taş yılanın kuyruğunu koparmış. Yılan da can havliyle çocuğu sokup öldürmüş. Adam bu duruma çok üzülmüş. Ama
Fakir Baykurt / Yılanların Öcü
Güçlünün zayıfı nasıl ezdiğini, paran ya da mevkin yoksa hakkını aramanın ne kadar zor olduğunu tüm açıklığıyla yansıtmış #FakirBaykurt
Yirmi sekiz yaşında yazdığı #YılanlarınÖcü kitabı, “müstehcen yayın” olmakla suçlanıp dava edilmiş. Davanın kazanılmasına rağmen eser hakkındaki tartışmalar hep sürmüş. Okurken rahatsız olduğunuz detaylar ne yazık ki Türkiye’nin gerçeklerini yansıtıyor. Seneler geçmesine rağmen yaşananlar o kadar tanıdık geliyor ki, acı bir burukluk hissediyorsunuz. Kara Bayram, Haçça, Haceli ya da Irazca sadece isim değiştiriyor. Yaşananlar günümüzde de karşımıza çıkıyor.
Seksen hanesi olan küçük ve fakir bir köy Karataş köyü. Kara Bayram; karısı Haçça, üç çocuğu ve annesi Irazca kadınla tek odası olan evinde yaşamaktadır. Borçlarını yeni bitirmiş, almak istediği öküzü ve evine yapmak istediği bir oda ilavesiyle hayallerini kovalamaktadır.
İlin valisi heykel dikilmesine karar verip köylerden para topalanacağına dair haber yollar. Karataş muhtarı da parayı bulmak için, dişini geçirebileceğini düşündüğü Kara Bayram’ın evinin önünü kurul üyesi Haceli’ye ev yapsın diye satar. Bu daha önce görülmemiş bir şeydir çünkü gübreler ev arkasına atıldığı için hiçbir evin önüne ev yapılmaz. Bayram’ın annesi Irazca Kadın’ın “Bu iş olmaz!” demesiyle bundan sonrası tam olarak bir güç gösterisine döner.
İnsanların durumlar karşısındaki tepkileri, köy insanının düşünce yapısı ve yapılan haksızlızlıklar bazen diyalog bazen de iç ses olarak anlatılmış. Bu da okurken iki yüzlülüğün boyutlarını görmemizi sağlamış. Karakterler arasında en çok Irazca Kadın’ı sevdim. Haksızlığa boyun eğmemesini ve susmadan mücadele etmesini hayranlıkla okudum. Bir insan nereye kadar ve kaç kişiyle tek başına savaşabilir. Her şeyi ve herkesi görüp
Köy yerinde yok yoksul olmaya gör, gelip biri sırtına çökmeye çalışır. Sen istediğin kadar diren, gücü olan seni gelip ezmeye çalışır. Sen de uğraşır durursun, gücün yoktur, ama seni hep öyle kalacak sanırlar. Bilmezler ki “Canı yanan eşek attan yüğrük olur”
Kara Bayram dediler sesini çıkarmaz dediler, Irazca baskın çıktı, dik durdu savaştı; sonunda dilediğine tam kavuşamasa da evin önüne ev yapılmasına engel oldu. Yıkamasa da muhtarın gücünü sarstı.
Bizim edebiyatımız çok güçlü, ağzımızın suyunu akıta akıta okuduğumuz bir sürü yabancı eser ve hani akım akım gelen edebiyat şölenlerinden çok daha iyi.
İyi eser, iyi yazar her daim okurunu buluyor, derinlemesine araştırmalı; kötüsüne bakıp öyle uzak durmamalı. Türk edebiyatı candır.
Okunmalı, okutmalı…
Selametle
İçimizden biri...1000k
Fakir Baykurt ile tanışmam hediye gelen 
Eşekli Kütüphaneci kitabı ile oldu. Bu okuduğum dördüncü kitabıdır. Fakir Baykurt içimizden biri, halk diliyle yazan köy enstitüsü mezunu öğretmen bir yazar. Kitaplarında özellikle halkın, köylünün yaşadığı sıkıntıları dile getirmiştir. Üçleme olan bu kitabını, diğer kitapları gibi çok severek okudum. Hikaye Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı seksen haneli Karataş köyünde geçiyor. Deli Haceli ve Kara Bayram arasındaki toprak kavgası ve Kara Bayram'ın annesi Irazca'nın bozuk düzene baş kaldırışını anlatıyor. Üçlemenin diğer kitapları; sırasıyla 
Irazca'nın Dirliği 
Kara Ahmet Destanı Kitaplarını okumadan önce Fakir Baykurt' un hayatını okumanızı tavsiye ediyorum.
Keyifli okumalar...
Eşekli Kütüphaneci kitabı ile oldu. Bu okuduğum dördüncü kitabıdır. Fakir Baykurt içimizden biri, halk diliyle yazan köy enstitüsü mezunu öğretmen bir yazar. Kitaplarında özellikle halkın, köylünün yaşadığı sıkıntıları dile getirmiştir. Üçleme olan bu kitabını, diğer kitapları gibi çok severek okudum. Hikaye Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı seksen haneli Karataş köyünde geçiyor. Deli Haceli ve Kara Bayram arasındaki toprak kavgası ve Kara Bayram'ın annesi Irazca'nın bozuk düzene baş kaldırışını anlatıyor. Üçlemenin diğer kitapları; sırasıyla Irazca'nın Dirliği Kara Ahmet Destanı Kitaplarını okumadan önce Fakir Baykurt' un hayatını okumanızı tavsiye ediyorum.
Keyifli okumalar...Yılanların ÖcüYılanların Öcü , yalnızca bir köy romanı değil; Anadolu insanının içine sıkıştığı düzenin, suskun bırakılmış hayatların ve çarpık ilişkilerin güçlü bir yansımasıydı benim için. Fakir Baykurt ’un kalemiyle ilk kez tanışmıyordum elbette. Onun dilindeki doğallığı, insanı yormayan ama her cümlede düşündüren üslubunu zaten seviyorum. Bu kitapta da yine aynı samimiyetle karşılaştım. Sanki bir roman okumadım da bir köy meydanında oturup insanların hayatlarını dinledim. O kadar gerçek, o kadar yaşanmış hissettiren bir anlatımı vardı ki kitabın içine girip o evlerin önünde dolaşmak, karakterlerin seslerini duymak mümkün gibiydi.
Üstelik bu eser benim için farklı bir deneyim de sundu. Çünkü önce filmini izlemiş, sonra kitabını okumuştum. Normalde bir filmini izlediğim eseri okumakta zorlanırım; olayların sonunu bilmek ya da karakterleri zihnimde oturtmuş olmak beni metinden uzaklaştırır. Ama Yılanların Öcü bu konuda istisna oldu. Filmini bilmem rağmen kitap kendini yeniden okutmayı başardı. Çünkü Fakir Baykurt ’un asıl gücü olay örgüsünden çok anlatımında saklıydı. Film bana hikâyeyi göstermişti belki ama kitap bana o insanların iç dünyasını hissettirdi. Karakterlerin öfkesi, çaresizliği, korkuları ve direnişleri satırlarda çok daha derin bir şekilde hissediliyordu. Bu yüzden kitabı okurken hiçbir yerde “Bunu zaten biliyorum.” duygusuna kapılmadım. Aksine her sayfada hikâyeyi yeniden keşfettim.
Roman boyunca en çok dikkatimi çeken şey ise köy yaşamının romantikleştirilmeden anlatılmasıydı. Fakir Baykurt köyü yalnızca doğasıyla, sakinliğiyle ya da gelenekleriyle göstermiyor; aynı zamanda insanların birbirine kurduğu baskıyı, çıkar ilişkilerini ve adaletsizlikleri de gözler önüne seriyor. Köy hayatının dışarıdan bakıldığında görünen huzurlu yüzünün altında ne kadar büyük çatışmaların saklanabileceğiniRoman
Yılanların Öcü , yalnızca bir köy romanı değil; Anadolu insanının içine sıkıştığı düzenin, suskun bırakılmış hayatların ve çarpık ilişkilerin güçlü bir yansımasıydı benim için. Fakir Baykurt ’un kalemiyle ilk kez tanışmıyordum elbette. Onun dilindeki doğallığı, insanı yormayan ama her cümlede düşündüren üslubunu zaten seviyorum. Bu kitapta da yine aynı samimiyetle karşılaştım. Sanki bir roman okumadım da bir köy meydanında oturup insanların hayatlarını dinledim. O kadar gerçek, o kadar yaşanmış hissettiren bir anlatımı vardı ki kitabın içine girip o evlerin önünde dolaşmak, karakterlerin seslerini duymak mümkün gibiydi.
Üstelik bu eser benim için farklı bir deneyim de sundu. Çünkü önce filmini izlemiş, sonra kitabını okumuştum. Normalde bir filmini izlediğim eseri okumakta zorlanırım; olayların sonunu bilmek ya da karakterleri zihnimde oturtmuş olmak beni metinden uzaklaştırır. Ama Yılanların Öcü bu konuda istisna oldu. Filmini bilmem rağmen kitap kendini yeniden okutmayı başardı. Çünkü Fakir Baykurt ’un asıl gücü olay örgüsünden çok anlatımında saklıydı. Film bana hikâyeyi göstermişti belki ama kitap bana o insanların iç dünyasını hissettirdi. Karakterlerin öfkesi, çaresizliği, korkuları ve direnişleri satırlarda çok daha derin bir şekilde hissediliyordu. Bu yüzden kitabı okurken hiçbir yerde “Bunu zaten biliyorum.” duygusuna kapılmadım. Aksine her sayfada hikâyeyi yeniden keşfettim.
Roman boyunca en çok dikkatimi çeken şey ise köy yaşamının romantikleştirilmeden anlatılmasıydı. Fakir Baykurt köyü yalnızca doğasıyla, sakinliğiyle ya da gelenekleriyle göstermiyor; aynı zamanda insanların birbirine kurduğu baskıyı, çıkar ilişkilerini ve adaletsizlikleri de gözler önüne seriyor. Köy hayatının dışarıdan bakıldığında görünen huzurlu yüzünün altında ne kadar büyük çatışmaların saklanabileceğiniYazar Hakkında
Fakir BaykurtYazar · 55 kitap
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Türk yazar, sendikacıdır.
Çocukluğu
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı Akçaköy'de doğdu, Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber şu sözleri ile 1929 yılında haziran ortası olduğu varsayılmaktadır; "1929 doğumlu olduğum doğru. Ay, gün bilinmiyordu. Anamla konuştuk. Köyde orak mevsimi. Tarlada sancılanıp eve gelmiş. Haziran ortasıdır..." Tahir Baykurt'un annesinin adı Elif ve babasının adı Veli'dir. Doğduğunda ona savaşlarda vurulup geri dönmeyen Amcasının adı olan Tahir adı verilir. Tahir 1936 yılında Akçaköy İlkokulu'na başlar ve iki yıl sonra babasını kaybeder. Babasının ölümünden sonra dayısı Osman Erdoğuş tarafından Balıkesir iline bağlı Burhaniye köyüne götürülür ve orada dayısının yanında dokumacılık yapmaya başlar. II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile dayısı askere alınır ve Tahir Akçaköy'e dönerek okula devam etme imkânı bulur. 1942 yılında ağır bir sıtma geçirir bu dönem aynı zamanda şiir yazmaya başladığı dönemdir.
Köy Enstitüsü yılları
İlkokulu bitirdikten sonra Isparta Gönen Köy Enstitüsü'ne yazılır. Köy enstitüsü yıllarında özellikle şiire olan ilgisi artar, kendini okumaya verir. Bu dönemde özellikle Türkçe'ye çevrilen klasikleri okur. Fakir Baykurt Köy enstitüsündeki yıllarını ve kendisine kazandırdıklarını şu şekilde anlatmıştır;
"...Köy enstitüsü benim için olağanüstü bir fırsat oldu. İlkokulu bitirdikten sonra gidebileceğim başka hiçbir okul yoktu. Ailemin gücü yetmezdi. Ben okumak istiyordum enstitü benim gibi köy çocuklarını çağırıyordu..."
"...Klasiklerin en iyi okuru enstitülü gençlerdi. Ceplerimizi ona göre yaptırırdık, kitap sığsın. Kız arkadaşlarımız koyun kuzu gütmeye giderken, torbaya azıkla birlikte kitap da katardı..."
Bu yıllarda Bursa Cezaevi'nde olan Nazım Hikmet'in şiirleri ise gizli gizli yayılmaktadır. Tahir Baykurt da bu dönem Nazım Hikmet'in şiirlerini bulur ve gizli gizli okumaya başlar.
"...Kitaplıkta Nazım Hikmet'in kitapları yoktu. Yasaklandığını öğrenince Çivril'in bir köyüne gidip onları buldum. Nazım'ın yedi kitabını kendi yaptığım defterlere kitap harfleri ile yazıp defalarca okudum."
Köy enstitüsü yıllarında ilk şiiri Fesleğen Kolum Eskişehir'de çıkan Türke Doğru dergisinde çıkar. Edebiyata olan ilgisinden dolayı enstitüde de kitaplığın yönetimine seçilir ve daha fazla okuma fırsatı bulur. 1947 yılında Köy Enstitüleri ve Kaynak Dergisi'nde şiirleri çıkar ve bu yıllarda önce şiirlerinde daha sonra tüm yazılarında Fakir Baykurt adını kullanmaya başlar. Köy enstitüleri üzerindeki baskıların artması ile birlikte tüm enstitülere daha baskıcı yönetimler atanmaya başlar. Bu dönemde enstitüler daha önceki bir çok özelliğini yitirmeye başlarken eski öğrencilerin yaşam alışkanlıkları da bu yeni yönetimlerce sorun olmaya başlar. Fakir Baykurt da yeni atanan müdürle sorunlar yaşar ve defalarca kovuşturmaya maruz kalır. Ancak 1947 yılında Köy enstitüsünü başarı ile bitirir ve Yeşilova'nın Kavacık Köyü'ne öğretmen olarak atanır.
Öğretmenlik ve yazarlık yılları
1951 yılında ölene kadar birlikte olacağı Muzaffer Hanım'la evlenir. Bu yıl ayrıca körbağırsağı patlar ve iki kez amelliyat olur. Öğretmenliği Dereköy'e aktarılır. Üzerindeki baskılar devam eder, savcılıkça evine baskın yapılır ve koğuşturma geçirir. 1953 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümüne girer ve bir sene sonra bu sefer Gayret Dergisi'nde çıkan bir yazısı nedeni ile yargılanır. 1955 yılında Gazi Enstitüsü'nü de başarı ile bitirirerek Hafik'de açılan ortaokula atanır. Aynı yıl ilk kitabı olan Çilli yayınlanır. 1957 yılında askere alınır ve Ankara Piyade Yedek Subay Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır. İlk kızı Işık da bu yıl dünyaya gelir. 1958 yılında ilk romanı Yılanların Öcü Cumhuriyet Gazetesi'nin açtığı Yunus Nadi Roman Ödülleri'nde birinci olur. Ancak roman nedeni ile hem Baykurt hem Cumhuriyet koğuşturma geçirir. Baykurt bu dönemden sonra Cumhuriyet Gazetesi'nde yazmaya başlar.
Askerlikten sonra Şavşat Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır ve ikinci kızı Sönmez dünyaya gelir. Yılanların Öcü adlı romanı da Remzi Kitapevi tarafından basılır. Ardından Köy ve Eğitim Yayınları tarafından Efendilik Savaşı adlı kitabı yayımlanır. Cumhuriyet'teki bazı yazıları yüzünden öğretmenlikten alınıp Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı Yapı İşleri Bölümü'nde görevlendirilir. Sürüp giden yazıları ve Yılanların Öcü romanı yüzünden Bakanlık buyruğuna alınarak cezalandırılır. Altı ay açıkta kaldıktan sonra 27 Mayıs 1960'da Ankara İlköğretim müfettişliğine atanır ve aynı yıl Efkar Tepesi adlı kitabı basılır. 1961 yılında yazarın Yılanların Öcü adlı romanı tiyatroya ve filme uyarlanır. Tiyatro gösterimi yasaklanır, film ise ancak Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in konuya el koyması ile gösterime girer ancak filmin gösterimi sırasında olaylar çıkar. Bu yıl ayrıca yazarın Onuncu Köy, Karın Ağrısı, Irazca'nın Dirliği kitapları yayımlanır. Bir sene sonra yazarın oğlu Tonguç dünyaya gelir. Baykurt Amerika'ya giderek, Bloomington'daki Indiana Üniversitesi'nde göze kulağa hitap eden ders araçları ve yetişkinler için yazma öğrenimi görür. 1963 yılında yurda dönerek Ankara İlköğretim müfettişliği görevini sürdürür. Onuncu Köy Bulgarca'ya çevrilir ve kitapları Bulgaristan'da Türkçe olarak da basılır. Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği de Almanya'da, "Die Racheder Schlangen" adıyla basılır. Yılanların Öcü Rusça'ya çevrilir.
Türkiye Öğretmenler Sendikası
1965 yılında TÖS'ün kuruluşuna katılır ve genel başkan seçilir. 1966 yılında İlköğretim müfettişliğinden uzaklaştırılarak yeni kurulan Milli Folklor Enstitüsü'nde uzman olarak atanır. Kaplumbağalar ve Amerikan Sargısı romanları yayımlanır. 1967 yılında Onuncu Köy adlı eseri de Rusça'ya çevrilir. Yazıları ve TÖS'teki çalışmaları yüzünden sık sık kovuşturma geçiren Baykurt Gaziantep'in Fevzipaşa bucağına sürülür. TÖS "Devrimci Eğitim Şurası"nı düzenler. Bir yıl sonra da TÖS "Büyük Eğitim Yürüyüşü"nü bir sene sonra da "Genel Öğretmen Boykotu"nu düzenler. Bu faaliyetlerinden sonra tekrar görevden alınarak bakanlık emrine alınır ancak Danıştay kararı ile görevine geri döner. 1970 yılında Fevzipaşa'dan Ankara'ya Ortadoğu Teknik Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Yayın Müdürlüğü görevine getirilir. Anadolu Garajı ve Tırpan kitapları yayımlanır. Tırpan ve Sınırdaki Ölü ile TRT Ödülleri'ni kazanır. Ardından Onbinlerce Kağnı adlı kitabı yayımlanır.
Sıkıyönetim yılları
1971'de ordunun yönetime el koyması ile başlayan sıkıyönetim döneminde Baykurt iki kere gözaltına alınır. Aynı yıl Tırpan ile Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazanır. Kitaplarının yeni basımları yapılırken yazar askeri tutukevinden Ankara Merkez Cezaevi'ne aktarılır. 1973 yılında Can Parası ve Köygöçüren basılır. Baykurt'un yurt dışına çıkışı da yasaklanmıştır. 1974 yılında İçerdeki Oğul basılır. Keklik romanını yazar. Can Parası ile Sait Faik Ödülü'nü kazanır. Askeri Yargıtay'da TÖS Davası'ndan beraat eter. Sınırdaki Ölü ve Keklik kitap olarak basılır. 1976 yılında Sakarca basılır.
Emeklilik Yılları
Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan emekli olan Baykurt Madaralı Roman Ödülü'nün kuruluşuna yardımcı olur. 1977 yılında İsveç'te öğretmen yetiştirme çalışmalarına katılır ve Yayla romanı basılır. Frankfurt Uluslar arası Kitap Fuarı'na katılır ve Almanya, Hollanda ve İsviçre'ye geziler yapar, göçmen işçilerle iletişim kurar. 1978 Yılında Sakarca sahneye uyarlanarak İstanbul Şehir Tiyatroları'nca oynanır. Kara Ahmet Destanı ile Orhan Kemal Ödülü'nü kazanır ve Kültür Bakanlığı'na danışman olur. 1979 yılında Tırpan adlı eseri de tiyatroya uyarlanır. Devlet Tiyatrosu tarafından İzmir, Ankara ve Antalya'da oynanır. Baykurt, göçmen işçi konusunu incelemek üzere tekrar Almanya'ya gider. Duisburg şehrinde yaşamaya başlar. Yandım Ali kitap olarak basılır. Bu dönemde ODTÜ'de öğrenci olan oğlu Tonguç da tutuklanır. 1980 yılında Tırpan İstanbul Şehir Tiyatroları'nca da sahneye konulur ve iki mevsim oynanır. Tırpan'dan ötürü Baykurt ve Taner Barlas, "Avni Dilligil En Başarılı Yazar" ödülü kazanırlar. Suna Pekuysal da "En Başarılı Oyuncu" seçilir. Rur Havzası'nda Türk işçi çocukları için başlatılan RAA programında görev alır ve bir İngiltere gezisi yapar. Kızı Işık da bu yıl tutuklanır. Baykurt, Taner Barlas ve oyunda rol alan sanatçılar "İsmet Küntay Ödülü" kazanırlar. Tırpan'daki oyunu nedeniyle Suna Pekuysal "Ulvi Uraz Ödülü"nü kazanır.
1981'de "Sakarca" İsveç'te çizgi film yapılır ve Macarca'ya da çevrilir. DDR'de bir inceleme gezisi yapar. Öyküleri Gürcistan'da da kitap olarak basılır. "Kaplumbağalar" filminin senaryo çalışmalarına katılmak üzere İsviçre'nin Neuchatel şehrine gider. Almanya'daki göçmen işçilerin yaşamını konu alan öyküleri "Gece Vardiyası" adıyla basılır. İşçi çocuklarının yaşamını dile getiren öyküleri de "Barış Çöreği" adıyla basılır. Kitaptan yapılan seçmeler Almanya ve Hollanda'da iki dilli olarak yayımlanır. 1983 yılında "Yüksek Fırınlar" kitap olarak basılır. Oğlu Tonguç'la birlikte Sovyetler Birliği gezisi yapar. Moskova, Bakü, Batum ve Leningrad şehirlerine ve Yasnaya Poliana'ya giderek Tolstoy'un Yurtluğu'nu ziyaret eder.
1984 yılında Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanır. Gece Vardiyası ve Kara Ahmet Destanı Almanca, Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği Bulgarca basılır. Türkiye'de "Barış Derneği İkinci Davası"nda sanık olarak aranır. 1985 yılında Gece Vardiyası ile Alman Endüstri Birliği BDI'nin Yazın Ödülü'nü alır. Dünya Güzeli ve Saka Kuşları adlı Kitapları Türkçe ve Almanca olarak basılır. 1986 yılında Duisburg'ta öğretmenliğe başlar ve yurt dışında oluşan Türkiye Aydınlarıyla Dayanıma Girişimi'nin yönetiminde görev alır. "Duisburg Treni" adlı eseri basılır. Kopenhag'ta Dünya Barış Kongresi'ne katılır aynı yıl Koca Ren basılır.
1987 yılında Keklik romanı 20 öyküsüyle birlikte Rusça’ya çevrilip basılır. Londra’ya bir gezi yaparak Highgate’te Karl Marx’ın gömütünü ziyaret eder. Aynı yıl aralarında birçok yabancı dile çevrilen kitabının da bulunduğu 19 kitabı Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Halikarnas Balıkçısı, Mihail Şolohov, Ernest Hemingway, İvan Gonçarov, Tolstoy, Gogol, Panait Istrati gibi yazarlarla beraber gerekçe göstermeden yasaklanır. Aynı yıl Sakarca adlı eseri de Hollandaca ve Almanca olarak basılır. Türkiye – Yunanistan Dostluk Gelişimi’nin Avrupa’da kuruluşunda görev alır. Tiflis’te İlaya Cavcavadze’nin 150’nci doğum yıldönümü konferansına katılır.
1988 yılında İçerdeki Oğul’u oyun olarak tekrar yazar. A. Çetinkaya ile birlikte Fridan Halvaşi’nin şiirlerini Türkçe’ye çevirir; Kitap Eninde Sonunda adıyla Almanya’da basılır.
1989 yılında Kuru Ekmek romanını yazar. İçerdeki Oğul, Amersfoort Halk Tiyatrosu’nda oynanır. Şiirleri de Bir uzun yol adıyla basılır. Moskova’ya yeni bir gezi yaparak Nâzım Hikmet’in evinde ve arşivinde çalışır.
Baykurt ders vermeyi Pestalozzi Okulu’nda sürdürür. Şiirleri Hollanda’da “Vuurdoorns – Ateşdikenleri” adıyla basılır. 1991 yılında Ortaokul öğrencileri için, “KALEM – Schreiber” dergisini çıkarmaya başlar aynı yıl boynundan bir ameliyat geçirir. 1992 yılında, bugün Literaturcafé Fakir Baykurt adıyla varlığını sürdüren Duisburg Edebiyat Kahvesi'ni kurar. Bir Uzun Yol’un Almanca’sı “Ein langer Weg” adıyla çıkar. Yazar bu yıl bir de Çin gezisi ertesi yıl da Avustralya gezisi yapar. 1995 yılında Almanya’da öğretmenlik yaptığı çalıştığı Pestalozzi Okulu’ndan emekliye ayrılır. Öykü Kitabı bizim İnce Kızlar basılır ve 7 kitaptan oluşan Özyaşam öyküsünü bititir. 10 Mart'ta Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Yardımlaşma Vakfı tarafından “Fakir Baykurt’a Saygı Gecesi” düzenlenir. Bu yıl Yarım Ekmek romanı da yayımlanır. 1998 yılında Telli Yol öykü kitabı ile birlikte, “Özyaşam” dizisinin ilk cildi “Özüm Çocuktur” yayımlanır. Gezi yazılarının bir bölümünü Dünyanın Öte Ucu (Avustralya Gezi İzlenimleri) adıyla yayımlanır. Benli Yazılar deneme kitabıyla birlikte “Özyaşam” dizisinin ikinci ve üçüncü ciltleri (Köy Enstitülü Delikanlı; Kavacık Köyünün Öğretmeni) çıkar. 1999 Nisan genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi İzmir milletvekili Adayı olur. 11 Ekim 1999 Pazartesi günü tedavi gördüğü Almanya’da Essen Üniversitesi Kliniği’nde pankreas kanserine yenik düşerek ölmüştür.
